VOV4.Jarai - Amăng mông jơnum ngui kơphê Buôn Ma Thuột tal 7 thun 2019, tơring ]ar Daklak pơphun Jơnum pơsur tuh pơ alin tơring ]ar Daklak 2019 yua Kơ-iăng khoa dêh ]ar ta ơi Trương Hoà Bình git gai.

Hăng tơlơi gơ`ăm nao kiăng ngă pơhưc\ arăng tuh pơ alin, pok prong anih bơwih [ong, pơplih phrâo hơdră tuh pơ alin, gơ`ăm nao anih s^ mdrô gêh gal hăng grup bơwih [ong prong, Daklak [uăn amra pơ [ut djo\p mơta tơlơi gêh gal tuh pơ alin man pơkra anih anom, pơplih phrâo anih ngă pơhưc\ pơđ^ kyar tuh pơ alin mơng tơring ]ar.

Daklak hơmâo lu tơlơi gal c\i đ^ kyar, anai le\ tơlơi jai hrơi rơđah hloh dong mơng bruă pơplih phrâo hăng đ^ kyar mơng tơring ]ar. Boh tu\ yua mơng bruă bơwih [ong huă mơnuih mơnam pơsit brơi kơ tơlơi anun.

Khă hnun GDP yap tui ako\ mơnuih thun 2018 [ơi kual pla kơphê prong hloh kơnong hơmâo 40 klăk prăk đôc\, aset biă mă pơhmu hăng rơnoh pơkă 58 klăk 500 rơbâo prăk mơng dêh ]ar ta. Tơlơi anai aka [u djơ\ hăng ano\ ta kiăng, laih anun aka [u djơ\ hăng bruă đ^ kyar ôh.

Kơ-iăng nai prin tha tha prin Trần Đình Thiên, mă bruă amăng grup pơphô bơwih [ong mơng khoa dêh ]ar ta, Khoa hơđăp Anom bơwih [ong Việt Nam lăi, tuh pơ alin amăng Daklak kiăng pơ[ut mă yua kông ngăn lo\n mơnai glai rơhuông bơwih brơi pơđ^ kyar ngă hmua, pơkra apui lơtrik phrâo amăng bruă pơkra gơnam, tuai c\uă ngui hmư\ hing yôm.

Kơ-iăng nai prin tha tha prin ơi Trần Đình Thiên lăng yôm biă kơ tơlơi gal c\ư\ siăng kriăng pơtâo mơng kual C|ư\ Siăng, laih anun lăi Daklak [u dưi mă yua mă hơjăn ôh hơdôm tơlơi hơmâo c\i pơđ^ kyar bruă ngă hmua, tuai c\uă ngui, kho\m kiăng pơplih phrâo hơdră mă bruă:

‘’Tơlơi pơmin pơđ^ kyar mơng Buôn Ma Thuột [u djơ\ bruă hơjăn mơng Daklak ôh mơ\ anai le\ bruă mơng dêh ]ar, mơng kual, yua anun kho\m kiăng hơmâo hơdră bơwih [ong, tơdah hơjăn Daklak đôc\ [u dưi pơsir ôh.

Kâo pơmin, kiăng pơđ^ kyar tơring ]ar le\ kho\m pơklaih tơlơi do\ gun [ơi Hà Nội [u djơ\ [ơi hơdôm boh tơring ]ar ôh. Yua hnun, kâo c\ang rơmang kơnuk kơna gleng nao ngă pơ amu` jơlan hơdră bơwih [ong, kiăng tơring ]ar pơđ^ kyar klă hloh’’.

Lăi rơđah amăng bruă ngă hmua, nai prin tha ơi Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Khoa anom pơkra jơlan hơdră pơđ^ kyar ngă hmua lăi, Daklak hơmâo lu tơlơi pơplih phrâo lăng yôm biă, pơsit hơmâo gơnam pơkra phun le\ kơphê, tiu, boh troh c\i ako\ pơjing kual pla gơnam ba hyu s^ pơ sang măi.

Tơring ]ar ăt hơmâo ngă hro\m, ako\ pơdong anom bruă pơtruh nao rai tu\ yua. Khă hnun, jơlan bơwih [ong pơđ^ kyar gơnam tam phun pơke\ hro\m hăng anih s^ mdrô do\ tơdu mơn.

Hơdôm phun pla yôm hloh kah hăng tiu, kơphê, kơsu, boh `ông…ăt ngă bơbec\ mơn yua anih s^ mdrô pơplih phara hăng tuh rơyuh pla mơ\ [u kiăo tui kơc\ăo bruă pơkă hlâo, ngă gơnam pơkra rai rơbêh đơi, [u hơmâo pô blơi.

Lơm anun, bruă pla kyâo hơmâo lu tơlơi gal mơ\ aka [u tuh pơ alin djơ\ lăp. Pơkra gơnam mơng hmua do\ raih daih, aka [u mă yua boh thâo măi mok phrâo yua anun aka [u dưi đ^ kyar.

Măi mok djru bruă ngă hmua do\ tơdu, hơdră djru do\ kơ[ah, hơdră djru mơng kơnuk kơna do\ hơmâo lu tơlơi aka [u djơ\.

Kiăng pơsir h^ hơdôm tơlơi anai, ơi Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Khoa anom pơkra jơlan hơdră pơđ^ kyar ngă hmua lăi le\, hluai tui hơdôm boh sang ano\ do\ phara hơjăn tui hăng anai, bruă ngă hmua mơng Daklak ăt [u dưi pơđ^ kyar lơi:

‘’Kiăng ako\ pơjing nua gơnam dưm knar, kâo pơmin blung a le\ pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong ngă hro\m, lăng anai le\ phun akha amăng bruă pơplih phrâo pơkra gơnam tam hăng pơđ^ kyar pơkra gơnam prong pơlir hăng nua gơnam.

Ră anai, [ơi kual C|ư\ Siăng nua lo\n pơmă biă, yua anun neh met wa tơnap biă c\i blơi s^ [udah pơ[ut hro\m lo\n mơng sang ano\ pơko\n. Yua anun kơnong bơwih [ong hro\m kah [ing ta mơng dưi pơkra gơnam pơ[ut prong.

Tal dua le\ ngă pơhưc\ anom bơwih [ong tuh pơ alin prăk, biă mă `u hăng bruă pơkra gơnam mơng hmua, kyâo, akan hơdang hăng ba s^ pơ dêh ]ar tac\ rơngiao’’.

Nao jơnum hro\m, Kơ-iăng khoa dêh ]ar ta ơi Trương Hoà Bình pơsit yôm biă tơlơi gir run mơng Ping gah, gong gai kơnuk kơna hăng mơnuih [on sang Daklak amăng bruă pơđ^ kyar bơwih [ong huă mơnuih mơnam, pran jua gir ktir mơng anom bruă tuh pơ alin amăng bruă c\râo rơđah hơdôm bruă bơwih [ong huă mơnuih mơnam mơng Daklak, laih anun pơgôp hiăp kiăng hơmâo hơdră pơsir, pơtrut ngă pơhưc\ arăng tuh pơ alin.

Kơ-iăng khoa dêh ]ar ta lăi, hăng mơnuih mă bruă lu hlăk ai tơdăm dra, gru grua boh thâo phara, anih anom hiam, jơlan nao rai amu`, Dalak amra jai hrơi pơđ^ kyar hloh.

Kơ bruă kiăng Daklak dưi mă yua tơlơi gêh gal, găn rơgao tơlơi lông pơ anăp, Kơ-iăng khoa dêh ]ar ta lăi, phun `u le\ tơlơi gir run mơng Ping gah, gong gai tơring ]ar, kah hăng pơplih phrâo anih tuh pơ alin s^ mdrô, pơc\eh phrâo, pơsur pơphun bruă bơwih [ong. Gah kơnuk kơna le\ amra hro\m hăng ding jum anom bruă ngă gal brơi:

‘’Kơnuk kơna mara pơ[ut git gai c\râo bruă hơdôm ding jum anom bruă, ngă giong tơlơi phiăn, hră pơ-ar pơplih phrâo anih anom tuh pơ alin s^ mdrô, ngă gal brơi anom bơwih [ong, mơnuih [on sang pơđ^ kyar pơkra gơnam s^ mdrô.

Git gai ding jum anom bruă dong yua, c\ih pơkra hơdră djru brơi, kiăng anom tuh pơ alin pơ Daklak amu` hloh, huăi huac\ prăk kăk gah rơngiao, huăi pơgăn anom bruă tuh pơ alin laih anun ăt kho\m c\râo bruă djơ\ lăp kiăo tui gưl ngă bruă, djru Daklak hrưn đ^ pơplih phrâo’’

{ơi mông jơnum anai, Daklak jao hră pơsit tuh pơ alin kơ 40 kơc\ăo bruă, abih tih prăk tuh pơ alin rơbêh 71 rơbâo klai prăk. Amăng anun, hơdôm kơc\ăo bruă pơkra apui lơtrik phrâo, ngă hmua, pơtô hrăm – ia jrao le\ lu hloh.

Tơring ]ar ăt iâu pơthưr arăng tuh pơ alin man pơdong sang măi pơkra gơnam, sang măi pơkra măi mok bơwih brơi bruă ngă hmua, pơkra a`ăm c\em hlô mơnong, kơc\ăo bruă tuh pơ alin pơkra anih anom, pơđ^ kyar sang do\ prong amăng kual tuai c\uă ngui [u hơmâo apui lơtrik pơkra hăng angin, apui lơtrik hri\p pơ-iă yang hrơi.

                                                            Siu H’Mai: Pô c\ih hăng pôr