VOV4.Jarai-{ơi mông jơnum ngui bruă kơphê tal 6 pơphun ]i plơi prong {uôn Ma Thuôt, tơring ]ar Daklak phrâo anai, Khoa dêh ]ar ta ơi Nguyễn Xuân Phúc hơmâo jơnum hăng lu mơta bruă mă amăng mông ngui ngor prong anai, laih anun git gai jơnum hơduah e\p bruă tuh pơ alin [ơi kual }ư\ siăng.

Khoa dêh ]ar ta lăi pơthâo tơlơi kơtang, ano\ gêh gal mơng kual }ư\ siăng, laih anun ]râo brơi rơđah hơdôm tơlơi do\ kơ[ah tơdu.

Khoa dêh ]ar ta lăi pơthâo bruă mă yom phun kơ kual }ư\ siăng dưi pơđ^ kyar ta`, hơđong kjăp laih anun lu mơta hloh.

Ơi Nguyễn Xuân Phúc Khoa dêh ]ar ta lăi pơtong, kah hăng ako\ bruă kơ mông jơnum bruă kơphê {uôn Ma Thuôt thun 2017, asar kơphê pơ anai [u djơ\ kơnong jing mơnong s^ mơdrô phun đô] ôh amăng bruă ngă hmua [ơi lo\n drot mriah Bazan, do\ jing gru kơnăl hiam klă biă mă pơhư] ano\ hiam ro# mơng kual lo\n anai.

Hloh kơ anun dong, sa djuai mơnong mơnoă mơng đang hmua hơmâo noa yôm, asar kơphê jing tơlơi pơtruh nao rai, ba kual }ư\ siăng truh pơ jar kơmar, laih anun hơdui jar kơmar glăi pơ anai amăng mông ngui ngor atông ]ing ring hơgor, amăng bruă mă pơ[uh glăi tơlơi akhan hri đưm, kah hăng tơlơi ngă yang rơbang do\ djă pioh jing dram gơnam yôm kơ bơngăt jua hing ang kual }ư\ siăng.

Ăt tui hăng khoa dêh ]ar ta mơn, amăng lu tơlơi gun, bruă mă khom glăm ba anun pơdưm brơi kơ Ping gah, kơnuk  kơna hăng mơnuih [on sang djop djuai ania amăng kual }ư\ siăng, pơđ^ kyar bơwih [ong huă yơh jing bruă mă yom mrô sa.

Khoa dêh ]ar ta lăi pơtong, truh mông khom bơblih yơh, dong mơng tơlơi pơmin hơđong pioh pơđ^ kyar bơblih jing tơlơi pơđ^ kyar kiăng hơđong. Kiăng dưi ngă bruă anai, blung hlâo le\ kual }ư\ siăng khom pơđ^ tui tơlơi kơtang, ano\ gêh gal gah bruă ngă hmua, `u lăi :

‘’Gah bruă ngă hmua, kâo rơkâo, [ing ta khom ako\ pơjing kual ngă hmua pla pơjing prong hloh laih anun pơđ^ kyar đang hmua hăng hơdră phrâo, ia rơgơi, ngă hmua tơlơi hơdjă rơgoh, pơtum ngă bruă prong, ba noa gơnam s^ mơdrô lu, boh nik `u [ing ta khom pơmin nao kơ bruă ming pơkra hăng pok prong pơđ^ noa gơnam tam pơkra ming  s^ mơdrô’’.

Khoa dêh ]ar ta lăi le\, tơdah bruă ngă hmua mơng kual }ư\ siăng dưi yak nao sa yak lăp bơni le\ tơlơi gêh gal ano\ kơtang pơko\n ăt do\ lui h^ mơn. Anun le\ lo\n mơnai glai hiam hăng ayuh hyiăng, anun le\ bruă mă tuh pơ alin prong hăng hơmâo lu mơta djuai gru grua, tơlơi thâo thăi mơng đưm lăp pơpu\.

Anih anom djă pioh gru grua ]ing hơgor jing dram gơnam yôm kơ bơngăt jua pioh kơ ană mơnuih mơnam hơmâo anom bruă UNESCO jar kơmar tu\ yap laih.

Kual }ư\ siăng kiăng pơđ^ tui jơlan hơdră anai, pơđ^ kyar bruă ngă đang hmua. Kơnuk kơna ăt gir run ngă gêh gal kơ kual }ư\ siăng pơđ^ tui ano\ kơtang gah bruă ]ơkă tuai hyu ngui :

‘’Hin biă hơmâo anih pơko\n [ơi ro\ng lo\n tơnah anai dưi hơmâo lo\n mơnai glai hiam, ayuh hyiăng yang brơi hiam tloh noh plah wah gru grua dram gơnam bơngăt jua hăng dram gơnam sit nik pơ kual anai.

Bruă ]ơkă tuai kual }ư\ siăng khom pơphun lu mơta pơđ^ kyar ba tuai hyu ngui amăng sang ano\ plơi pla, lăng tơlơi phiăn gru grua đưm ngă yang mơak, ba tuai hyu ngui [ơi anih anom pơdơi pơdă.

Kơnuk kơna ăt djru hrom kual }ư\ siăng, ba tơlơi akhan hri đưm jing dram gơnam bơngăt jua mơnuih mơnam rong lo\n tơnah. Jai hrơi lu mơnuih hơduah e\p tơlơi akhan hri anai jing tơlơi bơnga] `u bang hyu anăn bruă s^ mơdrô kual }ư\ siăng jai prong tui’’.

Hăng  tơlơi gêh gal prong anun mơng kual }ư\ siăng glăk hơmâo, Khoa dêh ]ar ta lăi le\, lăi nao kơ kơphê {uôn Ma Thuôt, jing kơphê kual }ư\ siăng, lăi nao kơ ano\ hiam jơman hơmâo mut tơma amăng tơlơi hing ang yôm pha ra hơjăn, [u hơmâo hơge\t dưi pơkă noa, hrom hăng gru grua hing ang yôm pơphăn mơng `u, ngă rai ano\ hiam ro# lu mơta gah gru grua thâo thăi, gru phun mơng đưm.

Yua kơ anih anom pioh kơ ]ing hơgor anun mơn, mơnâo [âo hiam kơphê `u bang hyu mơng kual lo\n drot mriah pơgôp tui, ngă dlưh pran jua lu mơnuih hor rai e\p, rai ]uă lăng kual lo\n hiam mơak, }ư\ ]an pơ kual dlông anai.

Lăi nao kơphê kual }ư\ siăng, ăt khom lăi nao kơ sa tơlơi pơ[uh kơ plơi pla kual lo\n pơdrong asah hrưn đ^ yua mơng lo\n adai mơnai ia kyâo pơtâo hơmâo baih hlâo hiam hloh [ơi kual ASIA.

{rô djơ\ tal anai, Khoa dêh ]ar ta pơsit:

‘’Boh khoă, gai kal kơ tơlơi hrưn đ^ ngă pơdrong mơng kual }ư\ siăng khom pơđ^ kyar bruă pơkra ming boh troh đang hmua jing mơnong mơnoă s^ mơdrô, jing ia jrao pơjrao tơlơi ruă tui hăng jơlan hơdră gru grua yôm pha ra hơjăn, mut tơma hrom gơnam tam s^ mơdrô mơng boh troh đang hmua truh pơ jar kơmar, laih dong kual }ư\ siăng jing anih hmư\ hing kơ tuai ]uă ngui [ơi Việt Nam.

Kiăng dưi ngă tơlơi anai kual }ư\ siăng khom hơmâo hơdră pơđ^ kyar hơđong kjăp, pơdah thâo kual lo\n hing ang kơ tơlơi akhan hri, pơđ^ tui rơnoh yôm gru grua bơngăt jua hăng gru grua  kơtang kơ drơi jăn’’.

Kiăng dưi ngă hơdôm bruă khoa dêh ]ar ta pơtrun, Khoa dêh ]ar ta lăi tơlơi gơgrong mơng gong gai kơnuk kơna djop tơring ]ar amăng kual. Hơdôm tơlơi gir run jak iâu tuh pơ alin amra ba lu anom bruă s^ mơdrô rai pơ kual }ư\ siăng.

Samơ\ kiăng kơ anom bruă mơdrô hơđong pran jua mă bruă, pơgôp pran jua pơđ^ kyar kual }ư\ siăng, djop tơring ]ar khom ngă gêh gal hloh:

‘’Tơlơi gêh gal kơ bruă s^ mơdrô [ơi djop tơring ]ar kual }ư\ siăng do\ kơ[ah aka [u klă ôh, hơnong pơkă tơlơi pơhno CPI do\ tơdu đô], lo\n tơnah prong samơ\ nao giăm, mă bruă le\ tơnap tap, aka tơpă rơđah rơđong, rơnoh prăk hrơi blan mă bruă rơngiă lu, hơdră djru kơ anom bruă s^ mơdrô aka klă.

{ing gih khom hơmâo hơdră bơblih bruă mă tuh pơ alin kơ anom bruă s^ mơdrô klă hloh, hơmâo pơhư] tuh pơ alin rơđah rơđong, tơpă hloh pioh pơđ^ kyar’’.

Pơtrut tơlơi mă bruă sa pran jua mơng mơnuih [on sang, anom bruă s^ mơdrô hăng gong gai kơnuk kơna  amăng bruă ngă tui hơdôm tơlơi anăp nao pơđ^ kyar djơ\ hăng gru grua hiam pha ra hơjăn, khoa dêh ]ar ta lăi pơtong:

‘’{ing ta ngă hiư\m pă kiăng kual }ư\ siăng do\ [uh na nao amăng hơtai boh [ing ta, amăng tơlơi pơmin mơng mơnuih khăp kơ bruă kơphê, tơlơi thâo rơgơi mơ`um ia kơphê [ơi tar [ar ro\ng lo\n tơnah’’.

Anom bruă ba tuai hyu ngui, bruă ngă hmua khom lăng tơpă hăng gir run. Hrom hơbit pơjing anih anom anai jing anih arăng rai ngui mơ`um ia kơphê hmư\ hing jơman hloh jar kơmar laih anun rai hmư\ jua ]ing hơgor mơak, biă mă `u hơmâo pran jua hiam klă khăp jum tuai mơng mơnuih [on sang djop djuai ania [ơi anai.

Khoa dêh ]ar ta lăi dong, kơnuk kơna amra ngă tui lu hơdră kơtang hloh kiăng djă pioh hăng ru\ glăi anih anom ]ing hơgor kual }ư\ siăng, ngă atur kơ bruă ngă hmua ba tuai hyu ngui, gru grua thâo thăi pơđ^ kyar hrom.

‘’Kiăng ru\ glăi tơlơi hing ang kual }ư\ siăng, Khoa dêh ]ar amra git gai e\p lăng abih bang djop sang măi drai apui lơtrik [ơi kual }ư\ siăng. Ano\ pơpă [u yôm ôh [u djơ\ hăng ano\ klă, bơbe] djơ\ kơtang kơ ayuh hyiăng glai klô le\ brơi ming pơkra glăi, [udah pơdơi mơtam, glai rơngiă kyâo khom pla glăi ta`’’.

Nay Jek: Pô ]ih hăng pôr