VOV4.Jarai - Truh kih mơng pran jua ba jơlan hlâo, pơc\eh phrâo ia rơgơi mơng [ing hlăk ai, anai le\ tơlơi sit nik hơmâo pơsit amăng 5 thun ngă tui Kc\ăo bruă ruah mă 600 c\ô mơnuih thâo hră pơ-ar, hrăm đại học đ^ ngă kơ-iăng khoa jơnum min mơnuih [on sang să, [ơi tơring ]ar Kontum.

Tơdơi kơ 5 thun găn rơgao h^ tơlơi lông lăng, abih amăng 18 c\ô hlăk ai ngă kơ-iăng khoa jơnum min mơnuih [on sang [ơi să rin [un amăng tơring ]ar, hơmâo ngă bruă abih pran jua, gum djru pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong huă mơnuih mơnam, pơtrut bruă lo\m lui tơlơi rơmon ako\n rin, [ơ [rư\ pơđ^ kyar tơlơi hơdip mơda brơi mơnuih [on sang.

Rơngiao kơ anun dong, kc\ăo bruă anai hơmâo gum djru [ing hlăk ai thâo hră [ơi plơi pla hơmâo tơlơi khin hơtai mă bruă, gum pran jua ngă bruă yôm hloh dong.

Hrăm giong bruă gah đang hmua glai klô, sang hră Đại học Tây Nguyên thun 2011, A Dũng, djuai ania Hơdang glăi pơ\ plơi pla gơ`u, să Đăk Na, tơring glông Tu Mơ Rông, tơring ]ar Kontum ngă kơ-iăng khoa jơnum min mơnuih [on sang să.

A Dũng brơi thâo, `u bưng biă mă lơ\m hơmâo arăng ruah ngă hro\m kc\ăo bruă ruah 18 c\ô hlăk ai thâo hră anih prong đ^ ngă kơ-iăng khoa jơnum min mơnuih [on sang 18 boh să [un rin [ơi dua boh tơring glông Kon Plong hăng Tu Mơ Rông, tơring ]ar Kontum.

Hơmâo gum djru boh thâo ia rơgơi [ơi đăm plơi pla ta pô, 5 thun laih rơgao ta` biă mă.  A Dũng ăt do\ hluh na nao hrơi blung a phrâo đ^ ngă bruă, hơmâo Ping gah jao bruă wai lăng tơlơi bơwih [ong huă mơng plơi pla hăng lu mơta tơlơi tơnap tap kiăng yak rơgao h^:

 “Hrim hrơi, hrim mông mă bruă, kâo lêng kơ pel e\p hrăm tui tơlơi thâo thăi laih anun nao mơ-ai [ơi plơi pla ala [on kiăng thâo rơđah pran jua c\ang rơmang mơng hrim plơi pla, tơdơi kơ anun le\ ngă kơc\ăo bruă gum djru pơđ^ kyar ngă hmua pla pơjing brơi kơ neh met wa.

{ơi să hơmâo hơdôm kơc\ăo bruă gum djru kah hăng jơlan hơdră 135, 30a, 102, plơi pla phrâo mơng Gong gai kơnuk kơna. Anai le\ tơlơi gêh gal kiăng neh met wa lom h^ tơlơi rơmon ako\n rin hơđong kjăp. Hăng pran jua tui anun, kâo ăt mă yua hơdôm boh thâo kâo hơmâo hrăm rơkâo hơdră mă yua tơlơi gêh gal, prăk tuh alin hiư\m pă kiăng hơmâo boh tu\ yua.

Anai le\ hơdră wai lăng prăk kăk tuh pơ alin. Tal dua le\ hơdră iâu pơthưr mơnuih [on sang mă yua prăk kăk anun amăng bruă pơđ^ kyar tơlơi ngă hmua pla pơjing laih anun hơmâo prăk pơhrui glăi lu hloh’’.

 Tơlơi ta amu` c\i [uh [ơi să [un rin hơmâo pơđ^ mrô mơnuih ngă kơ-iăng khoa jơnum min mơnuih [on sang gah kơc\ăo bruă 600 [ơi tơring ]ar kontum le\ hrơi mông mă bruă, git gai mơng kơnuk kơna hơmâo tơlơi pơplih phrâo phara biă mă.

Do\ thâo hluh na nao lơm blan 7 thun 2013 tơlơi hơmâo [ơi să Đăk Nên, tơring glông Kon Plông kơtuă biă mă yua ba pơđuăi 1 rơbâo mơnuih [on sang đuăi h^ mơng ring bruă pơkông ia ngă apui lơtrik Đăk Đrinh be\ h^ tơlơi truh ia lip, kơ-iăng khoa jơnum min mơnuih [on sang să yă Bùi Thị Việt [u thâo hrơi mlăm ôh nao tơl plơi pla, bưp [ô| mơta djo\p mơnuih c\i iâu pơthưr pơtô blang kiăng mơnuih [on sang tu\ ư đuăi h^ mơng plơi.

 Hơmâo dong mơn kơ-iăng khoa jơnum min mơnuih [on sang să Đăk Tăng, Trần Bảo Vân Đài ngă bruă gah gru grua mơnuih mơnam hro\m hăng kơnuk kơna gum djru pơhrui glăi lu prăk kăk pioh kơ bruă hrăm hră.

Thun 2015, să Đăk Tăng hơmâo pơsit abih bang c\ơđai 5 thun hrăm anih c\ơđai anet laih anun djă bong kjăp boh tu\ yua gah gưl 1, gưl 2… Tơlơi sit nik brơi [uh, găn rơgao h^ tơlơi tơnap tap aka apăn bruă, ăt kah hăng lu tơlơi lông lăng lơ\m mă bruă [ơi să tơnap tap, hăng lu mơnuih [on sang le\ mơnuih djuai ania [iă,

16 c\\ô kơ-iăng khoa jơnum min mơnuih [on sang hơmâo nao jơnum hrơi pơ[ut kơc\ăo bruă 600 mơng tơring ]ar Kontum lêng kơ hơmâo tơlơi lăp hdor, pioh glăi lu tơlơi kiăng khăp hăng kơnuk kơna laih anun mơnuih [on sang [ơi anih mă bruă. Lăi nao mơnuih djru bruă brơi gơ`u, ơi Châu Văn Lâm, khoa jơnum min mơnuih [on sang să Pờ Ê, tơring glông Kon Plông lăi tui anai:

“Kơnong kơ amai Đinh Thị Hạnh, gah kơc\ăo bruă 600, anai le\ mơnuih thâo mơbruă, hơmâo pran jua hur har ngă truh kih bruă mơng jơnum min jao. Amăng bruă man pơdong plơi pla phrâo, kơ-iăng khoa jơnum min mơnuih [on sang anai ăt ngă bruă amăng Anom bruă git gai man pơdong plơi pla phrâo gưl să.

Să jao bruă kiăng amai Hạnh wai lăng rơnoh pơkă mrô 17 kơ ayuh hyiăng lo\n adai. Thun 2012, lơ\m `u mă bruă, rơnoh pơkă gah ayuh hyiăng lo\n adai  aka [u ngă tơl tơhnal ôh, neh met wa kơ[ah tơlơi thâo thăi yua anun tơlơi hơdip mơda hrim hrơi ăt kah hăng bruă kih rơmet agaih [ơi plơi pla ala [on do\ mrok biă mă.

Truh ră anai yua hơmâo tơlơi c\râo bruă mơng gong gai kơnuk kơna ăt kah hăng hơjăn amai Hạnh le\, rơnoh pơkă mrô 17 hơmâo ngă truh kih laih’’.

Tơlơi yôm phun kiăng kơ]ăo bruă ruah 600 c\\ô mơnuih thâo hră c\ơđai hrăm đại học glăi ngă kơ-iăng khoa jơnum min mơnuih [on sang să [ơi 62 boh tơring glông [un rin amăng dêh ]ar ta ngă truh kih [ơi Kontum tui hăng tơlơi pơsit mơng plơi pla, anai le\ yua hơmâo tơlơi gleng nao, git gai tong te\n mơng kơnuk kơna hro\m hăng Ding jum, Anom bruă gơnong dlông.

 Hro\m hăng anun, mơnuih apăn bruă hơmâo arăng ruah mut amăng kơc\ăo bruă le\ mơnuih thâo hrăm bruă, hơmâo Anom bruă wai lăng kơc\ăo bruă pơphun pơtô boh thâo wai lăng kơnuk kơna ăt kah hăng sa, dua boh thâo thăi kiăng yôm hlâo c\i nao pơ să ngă bruă.

Kơnuk kơna hơdôm tơring glông ngă tơlơi gêh gal amăng bruă mă, hrơi mông kiăng [ing apăn bruă thâo hluh sit nik, hluh rơđah plơi pla ala [on laih anun pre hlâo pran jua hlâo c\i mă bruă arăng jao.

Tui hăng ơi Lê Viết Nam, kơ-iăng khoa Gơnong bruă c\ar tơring ]ar Kontum lăi le\, tơlơi yôm hloh dong le\ hơdôm c\ô mơnuih mut hro\m kơc\ăo bruă hơmâo pơtrut kơtang laih pran jua ba jơlan hlâo, pơc\eh phrâo mơng thun hlăk ai kiăng ngă bruă truh kih:

“Lăng pơ[ut abih tih, [ing hlăk ai hơmâo pran jua klă biă mă dong mơng hrơi mă bruă arăng jao. Amăng thun blan pok pơhai bruă mă, hơdôm [ing c\ơđai lêng kơ kiăo tui bruă arăng jao, pơtrut kơtang hloh tơlơi rơgơi mơbruă mơng pô gơ`u.

Abih bang [ing hlăk ai lêng kơ hơmâo pơtô hrăm hlâo laih. Bơnah gah tơlơi pơmin kơđi ]ar, tơlơi hơdip mơda le\ klă biă mă, jê| giăm hăng mơnuih [on sang, hơmâo gong gai kơnuk kơna pơsit yôm biă mă.

Gong gai kơnuk kơna [ơi plơi pla ala [on, biă mă `u le\ Jơnum min mơnuih [on sang hơdôm să pơsit yôm biă mă kơ tơlơi gum  hro\m mơng [ing c\ơđai amăng bruă pơđ^ kyar bơwih [ong huă mơnuih mơnam, biă mă `u le\ mut hro\m jơlan hơdră man pơdong plơi pla phrâo ăt kah hăng bruă lo\m lui tơlơi rơmon ako\n rin’’.

Rơgao 5 thun mă bruă, hơdôm tơlơi gir run mơng [ing ngă kơ-iăng khoa Jơnum min mơnuih [on sang să [ơi dua boh tơring glông [un rin Kon Plong hăng Tu Mơ Rông, tơring ]ar Kontum hơmâo pơsit laih.

Hơmâo 13 c\ô mơnuih amăng 5 thun mơtăm hơmâo hơdôm plơi pla ala [on pơsit ngă truh kih bruă; 15/18 c\ô hơmâo arăng pre c\i ruah mă, ngă khoa apăn bruă Ping gah, khoa apăn bruă jơnum min pơ ala Ping gah gưl să, ngă khoa Ping gah, kơ-iăng khoa Ping gah să, Khoa jơnum min mơnuih [on sang, jơnum min apăn bruă pơ ala mơnuih [on sang să rơwang bruă 2015-2020;

14 c\ô hơmâo pơmut anăn amăng Ping gah amăng hrơi mông mut hro\m kơc\ăo bruă; 6 c\\ô hrăm giong gưl [rô kơđi c\ar. Tơlơi hok mơ-ak dong le\ 16/18 c\ô nao pơ [uh [ô| mơta amăng hrơi jơnum pơ[ut kơc\ăo bruă lêng kơ brơi ngă khoa apăn bruă gưl să tơdơi hrơi kơc\ăo bruă pơđut h^.

Siu H’ Mai - Siu H' Prăk: Pô ]ih hăng pôr