VOV4.Jarai - Bruă c\an prăk mă kơmlai lu ră anai truh pơ plơi pla kual ataih C|ư\ Siăng laih, glăk ngă bơngơ\t biă.

 

Neh met wa [ơi hơdôm boh plơi c\an prăk hăng kơmlai lu biă mă ngă kơ lu mơnuih đom hnưh. Mơ\ng anun, [ing s^ mơdrô jai pơdrong tui yua kơ mă kơmlai lu mơ\ng mơnuih [un rin.

 

Anai le\ bruă ngă tơnap amăng tơlơi bơwih [ong huă, mơnuih mơnam amu` ngă rung răng amăng plơi pla.

 

Sang ano\ ơi Ksor Dư, djuai ania Jarai, [ơi plơi Thim, să Phú Cần, tơring glông Krông Pa, tơring c\ar Gialai, hlâo anun hơmâo 1,2 ektar lo\n hmua; ăt [u pơdrong asah lơi samơ\ dưi c\em rông ană bă sang ano\ giăm 10 c\ô.

 

Thun 2014 hăng 2015, yua kơ[ah prăk, `u hơmâo c\an 40 klăk prăk mơ\ng sa boh sang ano\ s^ mơdrô giăm plơi c\i pla hơbơi plum.

 

 

Ksor Dư pô buh ao mơtah do\ gah hnuă

 

Hăng kơmlai le\ 5%/blan, truh kơ thun 2016, abih bang prăk phun hăng kơmlai le\ giăm 90 klăk prăk. Yua kơ 2 thun ngă hmua [u djop prăk pơhrui, ơi Dư [u hơmâo prăk tla kơmlai khă anun [ing pô brơi c\an pơgô| mă lo\n c\i tla hnưh.

 

Tơlơi hơdip jing lăng nao lo\n hmua đôc\, ră anai rơngiă lo\n, sang ano\ gơ`u kơnong kơ hyu mă bruă apah kiăng hơmâo prăk hơdip r^m hrơi. Lu wo\t nao c\an [ing s^ mơdrô, c\an prăk mă kơmlai lu, `u ăt ol kơdol pran jua, yua mơ\ng anai yơh sang ano\ gơ`u tơnap tap:

 

}an prăk gah rơngiao mă kơmlai lu ngă kơ sang ano\ Ksor Dư [un rin tơnap tap hloh

 

‘’Lo\n hmua juăt tơju\ pla, kâo c\ong jơnah jah glai sui laih. Kơnong kơ rơgao 1 thun đôc\ [ing gơ`u mă lo\n, hơning rơngôt biă samơ\ [u thâo ngă hiưm pă lơi.

 

Bơnai kâo pơ alum kâo anăm djai drơi pô ôh, brơi kơ [ing gơ`u mă lo\n tu\ mơn, pơgi kơdih hơmâo prăk ta blơi glăi. Samơ\ ăt aka [u thâo ngă hiưm pă hơmâo prăk, hơmâo lo\n ngă hmua kah mơ\ng hơmâo prăk pơhrui, hyu mă bruă arăng apah ăt [u lu lơi. Hơning biă mă, samơ\ aka [u thâo ngă hiưm pă’’.

 

Bruă c\an prăk [ing s^ mơdrô mă kơmlai lu glăk [uh lu pơ plơi pla ala [on [ing mơnuih djuai anai [iă [ơi tơring glông Krông Pa, tơring c\ar Gialai. Sa amăng hơdôm tơlơi ako\ phun le\ yua kơ neh met wa [u dưi c\an prăk mơ\ng hơdôm sang bruă prăk.

 

Sang ano\ Ale Tung lăng sang phrâo samơ\ dong hnưh tơket tơkeng

 

Hăng hơdôm sang bruă prăk djru brơi c\an kơnong kơ [ing sang ano\ [un rin hăng giăm [un rin samơ\ prăk ăt [u djop lơi kiăng kơ mơnuih [on sang tuh pơ alin ngă đang hmua.

 

Lơ\m anun, mơnuih [on sang ăt tơnap c\an prăk mơ\ng sang bruă prăk s^ mơdrô. Yua kơ neh met wa [u hơmâo hră lo\n sang kơ lo\n đang hmua ôh.

 

Laih anun dơ\ng yua kơ sang bruă prăk s^ mơdrô [u khin brơi sang ano\ [ơi kual ataih, asuek, kual mơnuih djuai ania [iă c\an, yua kơ prăk brơi c\an kiăng ba glăi kơmlai hăng plai [iă rung răng.

 

Tơnap c\an prăk mơ\ng sang bruă prăk anun yơh mơnuih [on sang kho\m c\an [ing s^ mơdrô. Ayong Ksor Breng, Khoa khul hlăk ai mut phung să Phú Cần, tơring glông Krông Pa, brơi thâo, anai le\ tơlơi ngă gal brơi kơ [ing s^ mơdrô amu` pơgô| mơnuih [on sang. Neh met wa kho\m tu\ ư pơkă mă kơmlai lu hăng hơdôm tơlơi pơkă sat pơko\n.

 

‘’Mơnuih [on sang biă mă `u le\ rơngiă lu. Sang s^ mơdrô, [ing mơnuih brơi c\an le\ [ing gơ`u [ong dua bơnah, sa le\ lơ\m [ing ta c\an prăk [ing gơ`u mă kơmlai hlao.

 

Laih dơ\ng lơ\m [ing ta s^ gơnam tam [ing gơ`u pơgô| nua s^ [iă, yua kơ [ing ta c\an prăk [ing gơ`u laih.

 

Tơdah s^ pơko\n ai `u nua s^ lu [iă, samơ\ tơdah [ing ta s^ pơko\n ăt rơngiă lu tui mơ\n, yua kơ [ing gơ`u amra ju\ yap kơmlai pơko\n brơi kơ [ing ta’’.

 

Pơko\n dơ\ng, bruă c\an prăk [ing s^ mơdrô mă kơmlai lu yua aka [u thâo hluh rơđah mơ\ng mơnuih [on sang.

 

 

 

 

Prăk ]an mă kơmlai lu glăk mut tơma amăng djop [on lan pơ Krông Pa-Gialai

 

Lu mơnuih c\an prăk kơnong kơ pơmin, 1 klăk prăk le\ 30-50 rơbâo prăk sa blan, samơ\ aka [u thâo ju\ yap le\ kơmlai 3-5%/blan, jing 36-60% amăng sa thun.

 

Tơdah ngă hmua hơpuă yuă [u hơmâo, [u dưi tla kơmlai, pioh pơkôl amăng 2 thun, kơmlai jai lu tui anun yơh kơnong kơ prăk kơmlai đôc\ rơbêh hăng prăk c\an hlâo anun.

 

Anai le\ tơlơi ngă kơ lu mơnuih c\an tla amăng sa thun samơ\ truh kơ pluh thun kah ăt tla prăk kơmlai [u abih, tuc\ rơnuc\ kho\m s^ lo\n hmua, lo\n sang tla hnưh kơ [ing s^ mơdrô.

 

Hơ-ưi biă mă, yua kơ kơ[ah tơlơi pơmin, lu mơnuih [u thâo ju\ yap kơmlai khă anun nao c\an, kah hăng c\an lu prăk mơ\ng [ing s^ mơdrô.

 

Tui hăng sang ano\ ayong A Lê Tung, plơi Thim, să Phú Cần, tơring glông Krông Pa, jing sang ano\ [un rin anun yơh Sang bruă prăk kơnuk kơna djru brơi c\an 20 klăk prăk c\i pơkra glăi sang do\.

 

Mơ\ng tơlơi pơmin c\i pơkra glăi sang do\ đôc\ samơ\ tơdơi kơ anun `u kho\m man pơdo\ng sang phrâo khă anun ayong Tung c\an prăk am^ ama, kơnung djuai 200 klăk prăk, c\an pơhrua [ing s^ mơdrô 150 klăk prăk dơ\ng.

 

Sang gơ`u man pơdo\ng prong hiam, lăng [u kar hăng sang ano\ [un rin ôh samơ\ mơ\ng anun `u bơngơ\t pran jua tla hnưh, biă mă `u le\ hnưh c\an [ing s^ mơdrô.

 

Hăng kơmlai 3% /blan amăng r^m thun, `u amra duh kơmlai kơ [ing s^ mơdrô 50 klăk prăk. Laih anun dơ\ng, abih bang prăk pơhrui amăng sang ano\ gơnang nao 1,4 ektar lo\n pla plum, ăt [u thâo truh bin sang ano\ gơ`u dưi tla abih hnưh:

 

‘’Kâo c\an prăk [ơi tơring kual Phú Túc anai. Lơ\m 1 klăk kơmlai 30 rơbâo/blan. Yua kiăng prăk anun yơh kâo c\an, dưi tla abih kơmlai hă [u\ ăt kâo aka [u thâo hlơi.

 

Kâo ăt bơngơ\t mơ\n, ră anai aka [u thâo ngă hiưm pă c\i tla hnưh, yua kơ thun anai kâo c\an lu đơi. Ră anai sang ano\ gơmơi [u thâo ngă hiưm pă c\i tla hnưh, ăt [u thâo truh bin dưi tla abih hnưh.’’

 

 

Tui hăng mrô ju\ yap mơ\ng Kông ang tơring glông Krông Pa, tơring c\ar Gialai, đơ đam tơring glông ră anai hơmâo 88 boh sang ano\ s^ mơdrô brơi rơbêh 3.000 boh sang ano\ c\an prăk hăng nua prăk 80 klai prăk, kah hăng rơnoh kơmlai juăt mă mơ\ng 3-5%/blan.

 

Đại uý Trần Xuân Hoàng, Kơ-iăng khoa Gru\p ling tơhan, Kông ang tơring glông Krông Pa, brơi thâo, anom bruă hơmâo pơphun hyu hơduah e\p bruă brơi c\an prăk mơ\ng [ing s^ mơdrô, phăk sa dua c\ô mơnuih ngă soh, to\ tui pơđar [ing s^ mơdrô [uăn ngă tui djơ\ tơlơi phiăn.

 

Bruă ‘’c\an prăk mă kơmlai lu’’ ba glăi lu tơlơi sat kơ mơnuih mơnam, biă mă `u le\ [ing mơnuih djuai anai [iă, samơ\ tui hăng Đại uý Hoàng, anai le\ bruă [u hơmâo hlơi pơgô| anun yơh tơnap pơsir. Kiăng pơgăn h^ bruă anai, hơdră pơsir ră anai le\ hyu pơblang brơi thâo hluh kơ mơnuih [on sang.

 

‘’Yua kơ tơnap c\an prăk kưonuk kơna djru mă kơmlai [iă, [u hơmâo prăk tuh pơ alin ngă hmua anun yơh neh met wa hyu e\p mơnuih brơi c\an kiăng hơmâo prăk ngă đang hmua.

 

Tui hăng bruă hyu sem lăng mơ\ng Kông ang tơring glông hơmâo pơjing kơc\ăo bruă kơ mơnuih [on sang [ơi kual mơnuih djuai anai [iă kiăng pơtô pơblang neh met wa kơ tơlơi sat mơ\ng bruă c\an prăk mă lu kơmlai kah hăng hơdôm tơlơi phiăn bơdjơ\ nao tơlơi anai kiăng kơ neh met wa [u c\an prăk mă kơmlai lu dơ\ng tah.’’

 

Bruă neh met wa djuai ania [iă [ơi plơi pla c\an prăk [ing mơnuih s^ mơdrô mă kơmlai lu [ơi tơring glông Krông Pa, tơring c\ar Gialai hơmâo [uh sui thun laih.

 

 

Anai yơh, bruă hu\i rơhyưt amăng plơi pla, ngă kơ neh met wa [ơi kual ataih, asuek tơnap pơklaih mơ\ng [un rin yua kơ mă kơmlai lu đơi, laih anun dơ\ng, bruă [ing mơnuih brơi c\an, sang s^ mơdrô sit le\ sang c\an prăk samơ\ aka [u hơmâo tơlơi pơkă djơ\ tơlơi phiăn, ngă kơ [ing gơ`u mă kơmlai lu kơ mơnuih [un rin mơ\ [u hơmâo hlơi wai lăng bruă anai.

Siu Đoan: Pô ]ih hăng pôr