VOV4.Jarai- {ơi kual C|ư\ Siăng, arăng kiăng biă mă mơnuih pe\ kơphê yua dah truh bơyan pe\ boh laih.

Ră anai kah hăng hơdôm thun hlâo adih mơ\n, thun anai sang ano\ pla kơphê [ơi kual C|ư\ Siăng glăk bơngơ\t yua dah tơnap biă c\i apah mơnuih kơphê laih anun [ing gơ`u pơgô| kiăng apah prăk lu.

Lăi nao tơlơi anai [ơi tơring glông Đăk Hà, Kontum, tơring glông hơmâo đang pla kơphê rơbêh kơ 8.400 ektar đang kơphê, amăng anun hơmâo rơbêh 5.500 ektar glăk amăng bơyan pe\ boh.

Dong mơng rơnuc\ blan 10, [ơi hơdôm boh să ngă kơphê kah hăng Hà Mòn, Đăk Mar, Đăk Hring, tơring kual Đăk Hà…tơring glông Đăk Hà, Kontum glăk ako\ pơjing sang c\ơ pơ[ut mơmuih mă bruă, kiăng ba nao pe\ kơphê.

Sang ano\ hơmâo giăm 3 ektar đang kpưhê, ri\m thun lêng apah arăng pe\ soh, ơi Đào Xuân Liêm, plơi Thống Nhất, să Hà Mòn brơi thâo, glăk ako\ bơyan đôc\, prăk apah arăng mă bruă đ^ mơng 75.000 truh kơ 80.000 prăk lơ\m sa tạ pơjeh kơphê săt.

‘’{ing nao mă bruă lêng pơđ^ nua apah soh. Pơđ^ nua [ơi sang ano\ lu kơphê le\ jing arăng kho\m tu\ yơh.

Amăng sang ano\ [u hơmâo mơnuih pe\ mơ\ kơphê arăng pe\ tuh rơyuh laih, sang ano\ pe\ [u hmao ôh, kho\m tu\ ư apah prăk lu yơh kơ [ing mă bruă’’.

Kiăng pe\ giăm 1.700 ektar đang kơphê, hro\m hăng mơnuih mă bruă amăng sang ano\, rơbêh 1.200 boh sang ano\ [ơi să Hà Mòn, Đăk Hà kiăng apah rơbêh 1.300 c\ô mơnuih mă bruă amăng bơyan anai.

Hăng prăk apah 80.000 prăk lơ\m sa tạ pơjeh săt, yap lăng ri\m hrơi pe\ hơmâo mơng 6 truh kơ 8 tạ, ri\m c\ô hơmâo 500 rơbâo prăk.

Hro\m hăng bruă tla prăk apah nua pơmă tui anun, pô sang kho\m pơhiăp mơ-ak, thâo alum, pơpu\ brơi gơnam tam dong. Ơi Nguyễn Thái Lâm, Kơ-iăng khoa Jơnum min mơnuih [on sang să Hà Mòn brơi thâo:

‘’Pô sang apah mơnuih mă bruă pe\ kơphê kho\m pơhiăp tom rơ-un. Lơ\m pe\ giong le\ ta brơi anai brơi adih kah mơng tu\ ư pe\ brơi kơ ta.

Tơdah ta pơhiăp c\a c\ot ngă rơngiă pran [ing gơ`u le\ arăng đuăi mơtăm yơh. Anai jing tơlơi tơnap biă mă kơ pô apah arăng mă bruă.

Rơngiao mơng anun dong, ăt hơmâo mơ\n tơlơi gleh glar pơko\n dong kah hăng sa, dua boh sang ano\ kiăng pe\ ta` le\, arăng amra kiăng apah pơmă hloh’’.

Kiăng hơmâo mơnuih mă bruă rơbêh 5.500 ektar đang kơphê, huăi kơ[ah mơnuih mă bruă ăt kah hăng pơđ^ prăk apah, dong mơng rơnuc\ blan 9, Jơnum min mơnuih [on sang tơring glông Đăk Hà ngă kơc\ăo bruă wai lăng kjăp mơnuih mă bruă [ơi anai.

Amăng anun git gai Jơnum min mơnuih [on sang djo\p să, tơring kual hơmâo mơnuih c\i mă bruă hăng kiăng mơnuih mă bruă kho\m ngă hro\m hơđong kjăp, kiăng ngă rơnuk rơnua [ơi plơi pla ala [on, mơnuih mơnam hăng tơlơi kiăng djơ\ lăp mơng dua bơnah.

Rơngiao mơng anun dong, gong gai kơnuk kơna ăt pơsit hră apah prăk pe\ kơphê kiăng mơnuih [on sang sem lăng.

Tong ten kah hăng [ơi đang hmua tơthơ\, jê| giăm nao rai 5km đôc\, prăk apah le\ 80.000 prăk lơ\m sa tạ kơphê săt, bơ đang kơdư, dơnung 20%, nao rai ataih mơng 5km truh kơ 10km le\ 85.000 prăk; đang hmua plung kơdư kơtang mơng 30% truh kơ lu hloh, ataih mơng 10 truh 20 km le\ 90.000 prăk.

Khă thâo lui hlâo yơh, sem lăng laih bruă ba nao hăng wai lăng mơnuih mă bruă, samơ\ tui hăng ơi Nguyễn Tường Thắng, Khoa Anom bruă đang hmua hăng pơđ^ kyar [on lan tơring glông Đăk Hà, bruă wai lăng mơnuih mă bruă amăng bơyan pe\ kơphê thun anai amra tơnap biă mă:

‘’Mơnuih mă bruă thun anai tơnap hloh, yua hơdôm thun hlâo adih le\ hơmâo mơnuih mă bruă mơng Pơngo\ dêh ]ar ta hăng mơng kual dơnung rai.

Khă hnun hai, dua bơyan phrâo anai, [ơi kual dơnung, kual pơngo\ dêh ]ar ta hơmâo lu boh kông ti, anom bơwih [ong huă mơng dêh ]ar tac\ rơngiao, ngă pơhưc\ [ing mơnuih mă bruă, yua anun mrô mơnuih mă bruă mơng kual dơnung rai pơ anai aset biă mă. Thun anai amra tơnap biă mă.

 Prăk apah mơnuih mă bruă [ơi Đăk Hà thun anai amra đ^ trun mơng 80 truh kơ 90 rơbâo prăk lơ\m sa tạ pơjeh kơphê săt, lu hloh kơ thun hlâo adih’’.

                                                                           Siu H’Mai: Pô c\ih hăng pôr