VOV4.Jarai - Tơlơi dik dak prăp lui ]ơkă Tết Kỷ Hợi lar hyu djop jơlan glông plơi pla. Gong gai, plơi pla ăt pioh mơn tơlơi lăng ba bơwih brơi kơ hơdôm bôh sang ano# tơnap, neh wa kual asue\k, ataih hmâo Tết pơđao, mơ-ak klă, pơsit pran jua [u pioh sang ano# hơpă [u hmâo tết.

 

{ơi yu\ anai, [ing gơmơi lăi nao bruă bơwih brơi Tết hăng tơlơi prăp lui ]ơkă Tết tui phiăn juăt djuai ania [ơi hơdôm bôh tơring ]ar kual }ư\ Siăng:

 

Tết jê| giăm laih, hro\m hăng đơ đam dêh c\ar, gong gai djop gưl amăng tơring c\ar Gialai ăt glăk gir run bơwih brơi Tết kơ ană plơi pla.

 

Ơi Đinh Guin, Kơ-iăng Khoa Jơnum min mơnuih [on sang să Kdang, tơring glông Đăk Đoa, tơring c\ar Gialai brơi thâo, să hơmâo djru brơi hơdôm boh plơi pla mơnuih djuai ania [iă hăng nua prăk 5 klăk/ sa boh plơi kiăng kơ neh met wa c\ơkă thun phrâo.

 

Laih dơ\ng, să ăt pơphun hyu sem lăng [ơi djop plơi pla kiăng djru brơi mơnuih [un rin, sang anô| tơnap tap [ong Tết:

 

“Amăng thun 2018 yua kơ hơjan lu, phun kơphê, tiu, kơsu nua s^ hro\ trun anun yơh tơlơi hơdip kơ mơnuih [on sang tơnap tap biă pơhmu hăng hơdôm thun hlâo adih, samơ\ Ping gah, Jơnum min ăt c\ang rơmang neh met wa [ơi [on lan c\ơkă Tết mơ-ak, thâo pơkrem hăng rơnuk rơnua.

 

Gah rơngiao kơ hơdră bruă mơ\ng Kơnuk kơna, [ơi să [ing gơmơi ăt klec\ mă ngăn drăp mơ\ng să blơi gơnam [ơk brơi sang anô| tơnap tap kiăng [ing gơ`u c\ơkă Tết kar hăng sang anô| pơko\n amăng să.

 

Tơlơi pơkă mơ\ să ba tơbiă anun le\, r^m boh sang anô| amăng să Kdang lêng kơ [ong Tết mơ-ak, anăm brơi sang anô| hlơi ôh [u hơmâo Tết”.

                                 

}ư\ Dăng Ya le\ să kual mrô 3 mơng tơring glông }ư\ Păh, tơring ]ar Gialai. Hăng jơlan gah djop mơnuih leng kơ dưi ]ơkă tết trơi pơđao, pơhlôm, Jơnum min m[s să pel e\p [ơk gơnam tam brơi rơbêh kơ 50 bôh sang ano# m[s [un rin.

 

Hrom hăng anun, tal anai, hơdôm khul gru\p [ơi să ăt bơwih brơi klă mơn tơlơi hơd^p mơda kơ mơnuih amăng khul gru\p.

 

Amai Siu H’ Nghen, Khoa Khul đah kơmơi pơlir hơbit să }ư\ Dăng Ya, tơring glông }ư\ Păh, tơring ]ar Gialai brơi thâo:

 

 

“Hlâo kơ truh Tết, rim thun, [ing gơmơi leng kơ pel e\p glăi lăng hmâo adơi amai hơpă [un rin, kiăng truh tơlơi gum djru amăng tal anai, biă `u đah kơmơi hmâo tơlơi hơd^p tơnap.

 

Thun rơgao [ing gơmơi pơdo\ng laih keh prăk khul, tal tết, [ing gơmơi git gai gru\p apăn bruă khul đah kơmơi hơdôm bôh plơi mă yua keh prăk blơi gơnam [ơk brơi kơ adơi amai amăng khul [un rin ]ơkă bơyan bơnga mơ-ak mơ-ai, pơđao, [u dưi lui raih adơi amai hơpă, kiăng djop mơnuih gum hrom [ong tết pơhlôm mơ-ak ako# tlôn”.

 

Gong gai [on lan hăng hơdôm khul gru\p amăng tơring c\ar kontum ăt pơhưc\ lu prăk pran bơwih brơi Tết kơ ană plơi pla.

 

Hơmâo rơbêh kơ 22.800 boh sang anô| [un rin hăng 8.700 boh sang anô| giăm rin amăng tơring c\ar, djop [on lan hơmâo c\ih anăn laih, pơphun hyu sem lăng, hơduah e\p tơlơi hơdip sit nik hơdôm sang anô| kiăng hơmâo hơdră gum djru.

 

Bruă pơphun Hrơi ngui tuk [a` tek, [ong Tết hro\m hăng 600 boh plơi pla djuai ania [iă amăng tơring c\ar ăt hơmâo prap lui hlâo yơh.

 

Ơi A Thuỷ, Khoa Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh c\ar Việt Nam să Đăk Tơ Lung, tơring glông Kon Rẫy, să hơmâo 8 boh plơi hăng rơbêh kơ 2.300 boh sang anô| lêng kơ neh met wa djuai ania [iă Sơdang, brơi thâo:

 

“Bruă prap lui Tết tui phiăn juăt thun 2019, Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh c\ar Việt Nam să hơmâo thâo rơđah tơlơi sit nik [ơi djop plơi pla kơ hrơi mông kah hăng bruă prap lui Hrơi ngui tuk [a` tek.

 

Djop plơi pla nao c\ih anăn mơ\ng lơ 22 truh lơ 28 tui blan di le\ pơphun [ong Tết tum pơ[ut hro\m.

 

Jơnum min djop djuai ania să gum hro\m hăng hơdôm anom bruă c\ang rơmang neh met wa [ong Tết thâo pơkrem, anăm ngă khưi khai ôh.

 

Hro\m hăng anun Jơnum djop djuai ania nao [ơk gơnam mơ\ng Gơnong dlông, tơring c\ar, tơring glông brơi kơ djop sang anô| kiăng pơhlôm [u hơmâo sang anô| hlơi ôh rơpa asơi huă a`ăm [ong amăng bơyan Tết”.

 

Hăng să Tơnap tap mơng tơring glông Lak, tơring ]ar Daklak, Ea R[in do# hmâo truh 44% mrô sang ano# [un rin.

 

Ơi Đặng Xuân Kiên, Khoa Jơnum min m[s să Ea R[in, brơi thâo: să hrom hăng hơdôm khul gru\p mơnuih mơnam, hơdôm mơnuih thâo tơngia bơwih brơi klă pơhlôm [u hmâo sang ano# hơpă  kơ[ah tơnap amăng tal Tết.

           

“Să Ea R[in hmâo ngă tui laih bruă pel e\p, ju\ yap hơdôm mơnuih gah hơdră bruă, hơdôm bôh sang ano# [un rin, neh wa djuai ania [ia\ hơđăp [ơi anai amra rơpa giăm bơyan tơju\ pla pioh djru hmao tlôn.

 

Rơngiao kơ anun, [ing gơmơi ăt gum hrom mơn hăng hơdôm khul gru\p apăn bruă kơđi ]ar iâu pơthưr, iâu pơhrui hơdôm ngăn rơnoh hmâo amăng mơnuih mơnam pơplih phrâo pioh pơ phun hyu tơ`a bla, brơi gơnam tam kơ sang ano# [un rin.

 

{ing gơmơi ăt pơ phun mơn hơdôm bruă adôh suang mơ-ak Ping gah, mơ-ak bơyan bơnga, pơhlôm kơ m[s hmâo sa Tết tui phiăn juăt amăng tơlơi mut hrom, mơ-ak mơ-ai, pơkrem hăng pơhlôm”.

 

{ơi să giăm guai lo\n ia Thuận An, tơring glông Đăk Mil, tơring c\ar Daknông, amăng thun laih rơgao ăt hơmâo ngă pơgio\ng tui hơnong pơkă man pơdo\ng plơi pla phrâo.

 

Să dưi c\uk pơkra hơdôm pluh ring bruă jơlan glông ataih rơbêh 18 km, abih tih prăk tuh pơ alin rơbêh 22 klai prăk, amăng anun prăk pơc\ruh mơ\ng mơnuih [on sang 10 klai prăk.

 

Tha plơi ơi Y Yăm do\ [ơi plơi Bu Dak, să Thuận An brơi thâo, amăng bruă man pơdo\ng plơi pla phrâo, djop gưl, gong gai [on lan gleng nao pok pơhai hơdră bruă [ơi kual mơnuih djuai ania [iă, kual tơnap tap anun yơh tơlơi hơdip kơ neh met wa hơmâo pơplih phrâo ta` hloh.

 

Amăng thun laih rơgao, kơnong amăng plơi hơmâo hơdôm pluh boh sang anô| man pơdo\ng sang phrâo pơprong hiam.

 

Hơdôm hrơi giăm Tết, Khul hlăk ai hơmâo dưm truă apui lơtrik [ơi jơlan glông amăng plơi anun yơh pran jua ăt glăk mơ-ak biă mă.

 

Ră anai tơlơi hơdip kơ mơnuih [on sang jai hrơi hơmâo hmăi, r^m boh sang anô| pla kơphê pe\ pơhrui lu mơ\ng 3 truh pơ 4 tơ\n. Jơlan glông, sang hră, sang ia jrao hơmâo kơnuk kơna tuh pơ alin abih laih.

 

R^m thun lơ\m truh bơyan Tết djop sang anô| lêng kơ prap lui [a` ke\o, blơi sum ao phrâo kơ [ing ană bă, laih dơ\ng tuk [a` tek pioh [ong hrơi Tết.

 

Amăng hơdôm hrơi Tết neh met wa ăt pơphun atông c\ing hring hơgor, adôh soang kah hăng hơ-ưc\ hmưi tơdruă kiăng kơ hơmâo bưng hiam amăng thun phrâo.

 

Mut hrom tơlơi mơ-ak pơplih phrâo [ơi plơi pla, neh wa djop djuai ania kual }ư\ Siăng glăk dik dak prăp lui ]ơkă Tết tui phiăn juăt:

 

Jai giăm truh hơdôm hrơi Tết, tơlơi ]ơkă tết [ơi hơdôm bôh plơi pla neh wa djuai ania [ia\ mơng tơring ]ar Kontum jai dik dak, mơ-ak mơ-ai.

 

{ơi plơi Kon Hring, să Diên Bình, tơring glông Đak Tô, rơbêh kơ 70 bôh sang ano# m[s glăk yu\ ngo\ prăp lui kơ Tết. Sang hlơi hlơi leng kơ gir run prăp lui, blơi prăp pioh ]ơkă Tết tum djop, djơ\ phiăn juăt.

 

Ayong A Châu, sa m[s amăng plơi brơi thâo, Tết thun anai hrom hăng pơ phun ha jăn [ơi rim sang ano#, neh wa plơi Kon Hring do# pơ phun [ong Tết hrom [ơi Sang rông mơng plơi:

 

“Kiăng prăp lui ]ơkă Tết thun phrâo 2019 sang ano# kâo ăt kah hăng neh wa amăng plơi hyu dlai [ơ\i kap dưm tơkuih, ]im phang krô.

 

Anai le\ hơdôm gơnam [ong tui phiăn juăt, sang hlơi hlơi leng kơ hmâo soh amăng hrơi Tết.

 

Neh wa ăt prăp lui laih mơn ]eh tơpai, rim sang ano# [udah tlâo, pă bôh sang ano# pơgo#p hrom sa ]eh tơpai pioh prăp lui kơ hrơi Tết.

 

Sang hlơi hlơi amăng plơi leng kơ prăp lui braih `ar pioh pơkra [a` ]ưng mơtah.

 

Gru\p wai lăng plơi ăt hmâo pok pơhai laih neh wa tum pơ[u\t rơmet agaih sang do# jơlan nao rai, agaih plơi pla, prăp rơmet sang rông, bah amăng jang pioh ngui ngor, ]ơkă Tết”.

 

Plơi Pờ Nang, să Tú An, plơi prong An Khê, tơring c\ar Gialai le\ anih do\ hơdip kơ neh met wa djuai ania Bana.

 

Amăng hơdôm hrơi giăm thun phrâo, plơi prong An Khê hơmâo pơ[ut lu mơnuih c\i dưm dăp, pơprap glăi hăng ba đuăi hơdôm sang anô| plơi Pờ Nang nao pơ anih do\ phrâo, rơhaih, agaih gong.

 

Ayong Đinh Văn Thuyết, Khoa akô| plơi Pờ Nang brơi thâo, neh met wa c\ơkă Tết [ơi anih do\ phrâo hăng pran jua hok mơ-ak, laih dơ\ng c\ang rơmang hơmâo bưng hiam amăng thun phrâo.

 

Hlâo adih neh met wa [u thâo bơwih [ong huă ôh, ră anai hơmâo gong gai [on lan đing nao djru brơi neh met wa kah mơ\ng thâo, tơlơi hơdip hơđong tui yơh.

 

Bơ bruă ba nao do\ pơ anih phrâo blung hlâo neh met wa [u gu\t nao do\ ôh.

 

Tơdơi kơ lu wo\t hơmâo gong gai [on lan pơphun jơnum, pơblang brơi thâo hluh rơđah, lăp djơ\, hơmâo tơlơi dưi brơi neh met wa kah mơ\ng tu\ ư.

 

Ră anai neh met wa bơni biă mă kơ Ping gah, Kơnuk kơna, gong gai [on lan hơmâo bơwih brơi mơnuih [on sang tơlơi hơdip hơđong.

 

Thun sô rơgao, thun phrâo đ^ rai hơ-ưc\ hmưi neh met wa ataih giăm tơlơi suaih pral, bơwih [ong huă jai hrơi đ^ tui.

 

Plơi Klong, să Hiệp An, tơring glông Đức Trọng, tơring ]ar Lâm Đồng hmâo rơbêh kơ 300 bôh sang ano#, biă `u le\ djuai ania K’ho. Gơnang kơ pơplih phun pla tui jơlan gah bôh thâo măi mok yôm, tơlơi hơd^p mơda mơng m[s jai hrơi jai đ^ kyar.

 

Ơi Rơnai K’Hùng, Khoa plơi Klong, brơi thâo, Tết anai neh wa djuai ania K’ho ]ơkă thun phrâo hmâo djop mơta hăng pơđao gơnang kơ bơyan bơnga hmâo hmăi prăk pơhrui glăi:

 

“Ră anai lu neh wa gơmơi hmâo pơplih hơdai nao djop mơta phun pla pơko\n ba glăi bôh tơhnal bơwih [ong prong, kah hăng pla a`ăm hla rok, bơnga djop mơta tui jơlan gah bôh thâo phrâo.

 

Tết thun anai, bơyan bơnga neh wa pla amra ba glăi prăk pơhrui glăi lăp yap ba, neh wa [ong Tết amra mơ-ak hloh.

 

Biă `u, kâo mơ-ak biă rơnuk hlăk ai hrơi anai thâo triăng hrăm hră pioh hmâo bôh thâo pơđ^ kyar bơwih [ong plơi pla pô”.

 

Ơi Y Ký Niê (ơi Vô), do\ [ơi plơi Trưng, să Krông Jing, tơring glông M’Drak brơi thâo, `u hơmâo 5 c\ô ană samơ\ hơmâo sang anô| hăng hơdip phara laih, đa do\ hơdip giăm, đa do\ ataih. Samơ\ r^m thun truh bơyan Tết, [ing ană bă `u lêng kơ glăi tum jơngum, hơ-ưc\ hmưi thun phrâo kơ ơi yă, am^ ama, gum hro\m agaih rơmet amăng sang, c\uh mơnu\, tuk [a` tek c\ơkă thun phrâo.

 

“Tui hluai sang anô| hơmâo, [ing gơmơi hơmâo mơnu\ c\uh mơnu\, hơmâo braih điô| tơnă asơi điô|, klôn [a` tek, abih bang kiăng c\ơkă Tết phrâo mơ-ak, thun phrâo hơmâo bưng hiam, tơlơi suaih pral.

 

Kah hăng sang anô| gơmơi ră anai do\ kơnong kơ sa c\ô ană klu\i đah kơmơi đôc\ yơh do\ hro\m hăng am^ ama, do\ glăi [ing adơi ayong `u lêng kơ hơmâo sang anô| hơdip phara yơh.

 

Amăng hrơi akô| thun phrâo [ing ană bă lêng kơ tum jơngum, hơ-ưc\ hmưi thun phrâo kơ ơi yă, am^ ama, c\ơkă thun phrâo mơ-ak [ơi sang am^ ama amăng hơdôm hrơi bơyan bơnga anai hlâo kơ pơwơ\t glăi mă bruă, bơwih [ong huă, pơđ^ kyar tơlơi hơdip mơda”.

 

 Thun phrâo Kỷ Hợi 2019 truh, sa dua bôh sang ano# hmâo tơlơi tơnap tap [ơi să guai dêh ]ar Quảng Trực, tơring glông Tuy Đức, tơring ]ar Daknông dưi do# amăng sang phrâo.

 

Anun le\ gơnam yôm phăn biă yua kơ hơdôm gru\p gum djru [ơk brơi.

 

Khul pơđo#p ba khăp păp hăng Khul thâo tơngia giăm guai lo\n ia tơring ]ar Daknông hmâo gum hrom hăng sa dua gru\p juăt hyu gum djru pơ phun jao sang do# khăp păp noa `u 60 klăk prăk kơ sang ano# amai Nguyễn Thị Châu hmâo tơlơi hơd^p mơda tơnap tap pơ\ [on {u Răk, să Quảng Trực.

 

Ăt [ơi anai mơn, gru\p hmâo djru laih 40 klăk prăk pioh pơdo\ng sang do# kơ mo# Thị Hợp (djuai ania Bơnông) drit druai wo\t am^ hăng ama.

 

Hmâo mă sang anai yôm phăn biă amăng tal giăm Tết, wa Thị Vanh (neh mo# Thị Hợp) ol kơdol pran jua biă.

           

“Sang ano# kâo bơni kơ gru\p juăt hyu gum djru hmâo pơdo\ng brơi laih sang do# kơ sang ano# kâo, gru\p ăt hmâo pha brơi mơn braih huă kơ neh wa [ing gơmơi, blan hơpă leng kơ pha brơi braih huă kơ [on {u Răk, [ing gơmơi hơdor tơngiă kơ gru\p biă, hmâo djru laih plơi pla.

 

Plơi gơmơi biă `u le\ djuai ania [ia\, tơlơi hơd^p mơda tơnap tap biă, hmâo gum djru braih huă, ia măm hra, ngo\t, ao pơđao.

 

Neh wa [ing gơmơi hơdor tơngiă kơ gru\p hyu gum djru biă, sang ano# kâo rơkâo bơni kơ gru\p lu biă”. 

Siu H’ Prăk – Siu Đoan: Pô ]ih hăng pôr