VOV4.Jarai - }ơkă thun phrâo Canh Tý 2020, 47 boh sang ano\ djuai ania Sedang plơi Long Tum, să Đak Na, tơring glông Tu Mrông, tơring ]ar Kontum hơmâo lu tơlơi kiăng pơphun bruă mă hiam klă.

 

Tơlơi ră ruai [ơi mông mơ`um tơpai ]eh [udah amăng mông huă [ong ngui ngor mơak thun phrâo gum pơgôp, r^m sang ano\ lêng kơ hok mơak soh hăng ako\ bruă thun phrâo, ako\ bruă kiăng ]em rông hlô mơnong.

 

Mơnuih [on sang bơlăi nao rai, phun pơdai, djuai kơtor [udah hơbơi plum hă kơnong djru ta djop [ong djop huă đô].

 

Bơ kiăng kơ pơklaih mơ\ng tơlơi ư\ rơpa hơđong le\ khom pla kơphê, pla wơ\t phun jrao akha kyâo, kah hăng hre\ hơbơi sâm, sâm Ngọc Linh…

 

Ayong A Ôi, sang ano\ hơmâo 1 hektar đang hơbơi [lang, 2 ar hmua pơdai, 3 ar đang kơphê thun tal 4 laih, kah pơpha tơlơi thâo thăi ngă hmua mơ\ng sang ano\ `u thun phrâo 2020 tui anai:

 

‘’Sang ano\ gơmơi him lăng thun 2020 amra pơtum pla pơjeh djuai phun pla hơmâo nua yom, boh nik `u phun jrao akhan kyâo, kah hăng phun hre\ sâm, sâm Ngọc Linh….hơdôm blah đang hmua pla hơbơi plum [u tu\ yua le\ bơblih pla phun kyâo mi, bơblih hmua dăo, giăm hang ia krông, ia hnoh le\ pla kơphê.

 

Hơdôm blah đang hmua anun ba yua kmơ\k soh pruai, ngă tui djơ\ boh thâo ia rơgơi, hrăm tui mơ\ng adơi ayong Yuan pơtô brơi.

 

}ang rơmang, hơge\t sang ano\ gơmơi pơmin kơ bruă bơwih [ong huă amăng thun 2020 amra dưi tu\ yua sit nik, boh troh hơmâo nua, boh jor; [u djơ\ hơjăn ano\ gơmơi đô] ôh, abih bang ană plơi pla amăng să lêng kơ trơi pơđao yâo mơak soh, pơhrui glăi lu’’.

 

Pơkă hlâo gah bruă bơwih [ong amăng thun phrâo 2020, ayong Điểu Ánh, [ơi [ôn Ting Wel Đưm, să Đak Nia, plơi prong Gia Nghĩa, tơring ]ar Daknông ]ang rơmang tui anai:

           

‘’Pơmin lăng amăng thun phrâo 2020 sang ano# kâo bơwih brơi kơ phun kơ phê hăng prăp lui kơ bruă pe\ bôh `ông, mă yua dong kiăng bơwih brơi kơ phun bôh troh klă hloh. Hăng kâo pô kiăng rông mơnu\, un dong kiăng hmâo hmăi prăk kơ sang ano#.

 

}ang rơmang thun phrâo gong gai lăng ba dong kiăng kơ truh thun 2020 sang ano# kơja\p hloh amăng bruă bơwih [ong.’’

 

Plơi K’Long, să Hiệp An, tơring glông Đức Trọng, Lâm Đồng hơmâo rơbêh 600 boh sang ano\, lêng kơ mơnuih djuai ania K’ho soh.

 

Dơ\ng mơ\ng bơblih hơdră pla a`ăm pơtam laih anun pla bơnga tơlơi hơdip mơda mơnuih [on sang plơi K’Long đ^ hloh kơ hlâo lu biă mă. Ơi K’Hung, khua plơi K’Long brơi thâo, thun rơgao yua kơ pơđ^ kyar bruă ngă hrom s^ mơdrô gơnam đang hmua, anun tơlơi hơdip mơda mơnuih [on sang hơđong, nua gơnam s^ mơdrô ăt đ^ tui mơ\n.

 

Truh thun phrâo, mơnuih [on sang ăt amra pok prong bruă ngă hmua, pla pơjing, ba bruă pla a`ăm pơtam, bơnga [ơi plơi K’Long pơđ^ kyar hloh:

 

‘’Hlâo adih mơnuih [on sang ngă hmua pơdai đô], ră anai bơblih pla a`ăm pơtam, bơnga djop mơta. Mơnuih [on sang thâo ngă tui boh thâo ia rơgơi yua kơ anun boh troh đang hmua jai hrơi đ^ tui.

 

Amăng plơi thâo gum pơgôp nao rai ako\ pơdong plơi pla jai hrơi pơdrong asah hiam klă hloh. Amăng thun phrâo, [ing gơmơi pơtrut pran jua mơnuih [on sang amăng plơi glăk do\ hrăm hră hăng mă bruă pơ [on prong Hồ Chí Minh gir run hloh hơduah e\p anih blơi a`ăm pơtam, bơnga laih anun pok anih s^ mơdrô, djru blơi gơnam đang hmua mơnuih [on sang kiăng hơđong huăi [ing s^ mơdrô raih daih tư\ nua’’.

 

Hrom hăng tơlơi mơ-ak ]ơkă thun phrâo Canh Tý 2020, rim m[s djuai ania Hơdang leng kơ ]ang rơmang kơ hơdôm bruă pô hăng sang ano# amra bơwih [ong huă kiăng tơlơi hơd^p mơda jai hrơi trơi pơđao hloh.

 

Ayong A Ku, sang `u pơ\ plơi Tê Pen, să Văn Lem, tơring glông Đak Tô, tơring ]ar Kontum ră ruai: sang ano# gah sang ano# tơnap amăng plơi. Lo\n pioh ngă đang hmua [u lu.

 

Pơmin na nao laih, kiăng hmâo prăk pơhrui glăi lu le\, [u dưi pla, lui lơi hnun tơguan truh kơ hrơi yuă hơpuă.

 

Khom thâo kơmok pruai, jrao pơgang arong hlăt kơ phun pla. Thun phrâo kâo ăt khom pơplih phrâo tơlơi pơmin, bruă mă anun kah mơng trơi pơđao:

           

‘’Sang kâo pla sa ektar đang hơbơi plum hăng 500 [e\ phun kơ phê thun tal 2. Thun phrâo rơgao hơbơi plum hmâo hmăi mơn [ơ [ia\ yua kơ lo\n anet. Thun phrâo sang ano# kâo amra bơwih brơi kiăng kơ hmâo hmăi prăk pơhrui glăi lu hloh.

 

Kâo ]ang rơmang amăng thun phrâo gong gai hăng mơnuih apăn bruă đang hmua pok dong hơdôm anih pơtô pơhra\m kiăng sang ano# dưi gum hrom thâo thăi bôh thâo phrâo pioh mă yua kơ bruă bơwih brơi phun kơ phê anun kah mơng hmâo lu bôh. Kâo ]ang rơmang biă kơ phê sang pô thun tal 3 anai amra hmâo bôh lu.’’

 

Bruă mă pơkơtưn man pơdong plơi pla phrâo hơmâo ba glăi boh tu\ yua lăp bơni biă mă amăng  djop tơring ]ar kual Dap kơdư. Thun phrâo anai, lu tơring ]ar ăt pơtrut ako\ ngă tui klă hloh tơlơi pơplông anai. 

 

Să Dliê Ya, tơring glông Krông Năng, tơring ]ar Daklak hơdôm hrơi ako\ bơyan phang anai, rơbat amăng jơlan plơi tuh go\ drong laih soh, amra mưn amăng pran jua kah hăng tơgu\ đ^ hơdip glăi phrâo dơ\ng tơdơi kơ rơnuk blah ngă boh phao kơtuang pơrăm pơrai h^.

 

Ngă tui ako\ bruă man pơdong plơi pla phrâo, să hơmâo lu hơdră ngă tui hiam klă, thâo pơ]eh phrâo pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong huă, ako\ pơdong plơi pla trơi pơđao yâo mơak hloh. Y Te\o Niê, juăt iâu ama Tư-Khua să Dliê Ya, tơring glông Krông Năng, tơring ]ar Daklak lăi:

 

‘’Amăng thun laih rơgao, [ơi să Dliê Ya [ing gơmơi tơlơi hơdip mơda, rơnuk rơnua ăt hơđong mơ\n. Mơnuih [on sang gir run găn rơgao tơlơi tơnap tap amăng tơlơi hơdip mơda.

 

yao

 

Gong gai kơnuk kơna să ăt gir run djru mơnuih [on sang bơblih pơjeh djuai phun pla hlô mơnong rông, pla boh troh plah wah amăng đang kơphê kiăng pơhrui glăi lu hloh. Kơphê tha laih, ru\ pla glăi dơ\ng hăng pơjeh phrâo’’.

           

Ding kơna khul hlăk ai, tơdăm dra plơi Neh, să Ia Tôr, tơring glông }ư\ Prông, tơring ]ar Gialai lu thun le\ gru rơđah amăng hơdôm bruă pơdo\ng pơjing ăt kah hăng pơdo\ng plơi pla phrâo.

 

Dong mơng hơdôm bruă mă sit nik, rim thun, hlăk ai mơng plơi gum pơ]ruh hrom hmâo mơng 50-70 klăk prăk pioh pơdo\ng hơdôm ring bruă kiăng hloh ăt kah hăng brơi kơ sang ano# [un rin ]an prăk pioh pơđ^ kyar bơwih [ong.

 

Ayong Kpuih Lin [ơi plơi Neh brơi thâo, thun phrâo, hlăk ai mơng plơi ba tơbiă dong hơdôm tơhnal pơkă phrâo pioh hrưn đ^ ngă tui:

           

‘’Amăng thun rơgao khul hlăk ai tơdăm dra amăng plơi bơwih [ong hmâo ba glăi laih bôh tơhnal klă, bơwih [ong đ^ kyar. {ing gơyut hlơi hlơi leng kơ gum hrom klă amăng bruă pơdo\ng plơi pla phrâo.

 

Amăng thun phrâo hlăk ai [ing gơmơi amra gir run hloh dong amăng bơwih [ong, ngă đang kơ phê, rông hlô pơđ^ kyar hloh, tơlơi bơwih [ong kơja\p hloh.

 

Dua dong le\ bruă mă mơng gru\p hlăk ai pơjing keh prăk lu hloh kơ thun hlâo, gru\p pơđ^ kyar hloh, [u do# hlơi rơpa, hlơi [un rin dong tah. Mut hrom pơdo\ng plơi pla phrâo kiăng plơi pla pơđ^ kyar hloh dong.’’

 

{uôn Krua B, să }uôr Dăng, tơring glông }ư\ Mgar, tơring ]ar Daklak, hơmâo lu tơlơi bơblih phrâo mơ\ng hơdră man pơdong plơi pla phrâo.

 

Amăng plơi hơmâo 480 boh ako\ sang, hlâo adih hơmâo rơbêh 70 boh ako\ sang [un rin, ră anai do\ 21 boh sang ano\ [un rin.

 

Truh ră anai, 100% mrô sang ano\ amăng plơi lêng kơ thâo ngă tui mơne] pla pơjing, ruah pơjeh phun pla kiăng mơboh lu, nua yom, kah hăng pla tiu, kơphê, sầu riêng, [ơr amăng hmua kơphâ; blơi djuai rơmô prong giu, rông, hrom hăng rông bê ngă đang.

 

Ama H’Ngap, khua [on Krua B, să }uôr Dăng, tơring glông }ư\ Mgar, tơring ]ar Daklak lăi kơ ako\ bruă thun 2020:

 

‘’Thun phrâo 2020, [ing gơmơi kơtưn pơtô pơblang kơ ană plơi pla gir hloh, bơwih [ong huă, mă bruă pơđ% kyar, pơtô ană plơi anăm hmư\ hiăm [ing soh plư, pơkơdong glăi hăng kơnuk kơna, ăt kah hăng jak iâu [ing thâo gru grua đưm pơtô glăi kơ ană tơ]ô thâo djă pioh gru grua hiam klă mơ\ng djuai ania pô kah hăng atông ]ing ring hơgor, adoh tơlơi adoh đưm pơtưh tơdăm dra….’’

           

Pơdo\ng plơi pla phrâo khom hmâo tơlơi pơmin phrâo. Anun le\ tơlơi pơmin mơng tha plơi Y Xuyên [ơi [on Ja Rah, să Nâm Nung, tơring glông Krông Nô, tơring ]ar Daknông.

 

Amăng tal Tết, tơpai [iêr lu, amu` hmâo tơlơi ngă soh tơlơi phiăn pơkă, hlăk ai amu` ngă soh phiăn yua kơ mơ`um tơpai [iêr, pơplông đuăi rơdêh [u djơ\ phiăn.

 

Tha plơi ]ang rơmang neh wa triăng mă bruă, pơđ^ kyar bơwih [ong huă:

           

‘’Thun phrâo kâo mơ-^t truh [ing hlăk ai tơdăm dra [u dưi ngă soh tơlơi phiăn, [u dưi pơplông đuăi rơdêh.

 

Khom hmư\ tui nai, am^ ama pơtô. Akă djop thun [u dưi mơgăt rơdêh ôh, mơ`um tơpai ôh.

 

{u pơdo# rơkơi bơnai mơng muai ôh. Khom thâo gum hơgo#p djru nao rai tơdruă, gir run bơwih [ong huă. Hmâo mă bruă kah mơng hmâo [ong huă anun neh wa khom gir run.’’

Siu H’ Prăk – Nay Jek: Pô pơblang