VOV4.Jarai - Thun 2017 rơgao, yak rơgao lu tơlơi tơnap, tơlơi lông, hơdôm tơring ]ar kual }ư\ Siăng hmâo laih hơdôm bôh tơhnal prong amăng djop bruă. Tơlơi bơwih [ong hơkru\ đ^ kyar, bruă pơgang lon ia, rơnuk rơnoa hơđong pơjing rai tơlơi pioh ngă tui truh kih kơ]a\o bruă 5 thun (2015-2020)

           

“Kual }ư\ Siăng: Pran kơdư\t hăng đăo gơnang” mơng Lê Xuân Lãm, pô mă tơlơi pơhing phrâo Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam [ơi kual }ư\ Siăng yap glăi bruă bơwih [ong – mơnuih mơnam kual }ư\ Siăng thun 2017:

           

Thun 2017, tơlơi bơwih [ong abih bang hơdôm bôh tơring ]ar kual }ư\ Siăng leng kơ hmâo tơlơi pơ plih pô kơtang biă. Bôh than [uh rơđah hloh hăng 5 bôh tơring ]ar kual }ư\ Siăng amăng thun 2017 le\ rơnoh đ^ kyar hơdôm bôh tơring ]ar hmâo giăm truh 8%, bơhmu hăng đ^ kyar hrom mơng đơ đam dêh ]ar ta le\ 6,7%.

 

Tơring ]ar Lâm Đồng ba jơlan hlâo pơhrui glăi ngăn drăp amăng kual, hăng rơbêh kơ 6 rơbâo 800 klai prăk, tơring ]ar Daklak tơdơi kơ 4 thun na nao pơhrui glăi ngăn drăp [u djơ\ hăng tơhnal ba tơbiă, thun 2017 yak rơgao laih mrô 4.600 klai prăk hmâo 104% kơ]a\o bruă.

 

Anai le\ bôh than pơdah tơlơi hơkru\ đ^, đ^ kyar mơng bruă bơwih [ong [ơi kual }ư\ Siăng.

 

Ăt amăng thun 2017 mơn, đơ đam kual pơdo\ng phrâo 3.265 bôh anom bơwih [ong, đ^ tui mrô anom bơwih [ong glăk mă bruă hmâo 23.328 bôh anom, đ^ 14,9% bơhmu hăng thun 2016; ngă pơhư\] hmâo 325 rơwang bruă tuh pơ plai hăng ngăn rơnoh rơbêh kơ 103 rơbâo klai prăk.

           

Tơlơi đ^ kyar ta` kơ bơwih [ong hmâo pơđ^ hơnong `u pơhrui lom sa ako# m[s [ơi kual }ư\ Siăng đ^ truh mrô 40 klăk 500 rơbâo prăk.

 

Tơdah bơhmu hăng rơnoh pơhrui hơnong `u 50 klăk prăk lom sa ]ô mơnuih amăng đơ đam dêh ]ar ta le\ do# sa rơwang ataih biă. Khă hnun hai, kual }ư\ Siăng hmâo pơ phun tơhnal [ia\.

 

Yua anun 3 klăk 400 rơbâo prăk pơhrui glăi hơnong `u rim blan mơng sa ]ô m[s kual }ư\ Siăng, jing tơlơi prong biă.

 

Yua kơ lu kual [ơi }ư\ Siăng anai, m[s phrâo pơplih mơng bruă ngă rai gơnam pơsir mă pô hơdai nao ngă rai gơnam tam s^ mdrô.

 

Mơng ano#, thun hơpă m[s kual asue\k [ơi hơdôm tơring ]ar Kontum, Gialai, Daklak hăng Daknông leng kơ ]ơkă mă braih djru gum mơng Kơnuk kơna le\.

 

Ră anai neh wa [u djơ\ kơnong kơ pơhlôm djop braih huă kuh thun ôh mơ\, do# pơplih, glăk hơdai nao bruă ngă rai gơnam tam lu dong.

 

Tha plơi ơi Trâng, [ơi plơi Đak Hlă, să Lơ Pang, tơring glông Mang Yang, tơring ]ar Gialai, brơi thâo kơ hơdôm tơlơi pơ plih [ơi Lơ Pang le\ sa tơnap tap mơng tơring glông Mang Yang, tơring ]ar Gialai lom neh wa mơng ngă hmua pơdai hơdai nao ke\ ph^ hăng hơdôm djuai phun kơ phê, tiu, bôh bơr:

           

“Hlâo adih neh wa kơnong thâo pla hơbơi plum, ngă hmua pơdai, pơhrui glăi gơnam [ia\.

 

Ră anai, dưi hrăm tui, pơtô ba mơng tơring glông, să, neh wa hmâo pla laih phun bôh bơr, kơ phê, tiu anun tơlơi bơwih [ong hmâo đ^ kyar hloh rơnoh pơkă.

 

Neh wa gơmơi dưi blơi kloh rơdêh đuăi nao rai, măi kai, rơdêh thek hăng lu sang ano# hmâo pơdo\ng sang klă hiam, tơlơi hơd^p mơda đ^ kyar”.

           

{ơi kual phun ngă đang hmua mơng tơring ]ar Kontum, m[s tơring glông Đak Hà, tơring ]ar Kontum amăng thun 2017 ăt dưi pơđ^ tui mơn prăk pơhrui glăi giăm truh 39 klăk prăk lom sa ako# mơnuih, hro\ trun rơbêh kơ 600 bôh sang ano# [un rin.

 

Wa Y Thọ, Khoa Gru\p pơtô ba m[s Ping gah tơring glông Đak Hà, brơi thâo:

           

 “Thun 2017, neh wa amăng tơring glông Đak Hà bơwih [ong huă ăt đ^ kyar hloh mơn.

 

Lu sang ano# thâo hluh hơdră rông un, mơnu\, rơmô, kơbao… Biă `u, neh wa thâo laih mă yua hơdôm măi mok ngă đang hmua, pioh kai [ưa, rah anah pơdai.

 

Hơdôm gưl khoa git gai tơring glông, să, plơi pla pơtô brơi dong neh wa thâo hluh hloh dong kơ hơdră bơwih [ong huă, biă `u pla hơdôm djuai phun pla sui thun, rông hlô mơnong, ngă hiưm hơpă ba glăi bôh tu\ yua prong hloh”.

           

Hơdôm đang kơ phê hmâo lu bôh, đang tiu mơtah [lik [udah hơdôm blah đang kơ su đut mơta lăng pơdah tơlơi hlư\ drơi pô kơtang t^t [ơi kual lon }ư\ Siăng.

 

Thun anai ayuh hyiăng hơđong [ia\, hlăt arong pơ]ra\m [ia\, anun hơdôm djuai phun pla leng kơ djơ\ bơyan, hmâo lu bôh, mrô gơnam đ^ lu hloh hơdôm thun hlâo adih.

 

Djơ\ bơyan, samơ\ mơnuih ngă đang hmua [u dưi mơ-ak hơnong mơn, yua kơ hơdôm djuai phun pla ba jơlan hlâo mơng kual }ư\ Siăng kah hăng kơ phê, tiu na nao trun noa.

 

Khă hnun hai, jơlan gah ba bôh thâo phrâo amăng bruă ngă đang hmua hmâo jing rơđah laih.

 

Lu kual ngă đang hmua tui hơdră phrâo hmâo pơjing rai, ba glăi bôh tu\ yua hloh. Wot neh wa djuai ania [ia\, tuh pơ plai kơ bôh thâo hmâo pơjing laih tơlơi đing nao phun.

 

Ayong Blunh, do# [ơi plơi Jut 1, să Ia Der, tơring glông Ia Grai, tơring ]ar Gialai pơsit amăng thun phrâo, pơmin amra blơi dong sa dua bôh măi mok pioh mă yua kơ bruă đang hmua:

           

“Kâo pơmin hơduah e\p dong hơdôm djuai măi mok phrâo pioh mă yua amăng sang ano#, kiăng djru [ia\ pran mă bruă mơng ană mơnuih.

 

Yua kơ mơng đưm truh ră anai, djuai ania Jarai biă `u yua pran jua pô pioh ngă đang hmua, akă [u hmao kiăo tui măi mok phrâo ara\ng rơnuk anai, ră anai kiăng tơlơi bơwih [ong đ^ kyar le\ mă yua, mă yua măi mok amra ba glăi bôh tu\ yua lu hloh.

 

Thun 2018, kâo pơmin blơi dong sa dua mơta măi mok pioh ngă hmua ia, kah hăng măi yuă pơdai, măi kai hmua… rơngiao kơ anun, kâo kiăng blơi dong măi breh, măi trơ\i, măi luk pioh yua anămg bruă man pơdo\ng dơng”.

           

Kơthel tal 12 hmâo lom ako# blan 11 phrâo rơgao ngă lu sang ano# [ơi kual gah ngo\ tơring ]ar Gialai, biă `u kual ngo\ tơring ]ar Daklak răm rai prong biă.

 

Mơnuih djai, sang glưh, đang hmua brak brai. Kơthel găn nao, tơlơi ruă pioh glăi.

 

Samơ\ tơlơi ruă, tơlơi tơnap ăt plai [ia\ mơn lom ha rơtuh khul gru\p, anom bơwih [ong, biă `u hơdôm puih kơđông ling tơhan [uh [o# hmao tlôn djru neh wa pơdo\ng glăi sang do#, pơkra glăi đang hmua, hơđong glăi tơlơi hơd^p mơda.

           

Tơlơi ruă ako# hlâo mơng kual }ư\ Siăng hơdôm thun rơgao anun le\ tơlơi mă yua dlai [u djơ\ phiăn ăt kơtang mơn, dlai ăt akă hơđong mơn khă tơdơi rơbêh kơ sa thun Khoa dêh ]ar pơtrun krư\ bah amăng dlai klô hơđăp.

 

Ăt do# mơn hơdôm tơlơi bơrơsua lon, phă prai dlai klô mơng tơlơi gum tơngan hrom mơng [ing hmâo bruă gơgrong, samơ\ hăng pran pơsit amăng git gai ]râo ba mơng Kơnuk kơna nao pơ\ kual, tơlơi khut khăt amăng bruă pơsir mơ\ rơđah biă `u thun 2017, hmâo hơdôm pluh ]ô khoa moa, [ing apăn bruă [ơi hơdôm bôh sang bruă đang kyâu [ơi kual }ư\ Siăng hmâo kơnuk kơna pơsit brơi pơdơi mă bruă, pơsir kơđi tơlơi ping gah, glưh grăt, đa le\ tơgu\ kơđi, mă pơko\ng yua kơ bơdjơ\ nao tơlơi soh phă dlai, sua mă lon dlai.

 

Kơnong kơ [ơi tơring ]ar Daknông, thun 2017 hmâo laih rơbêh kơ 200 ]ô mơnuih apăn bruă, mơnuih ping gah hmâo ara\ng pơsir kơđi tơlơi.

 

Tơlơi anai brơi [uh bruă mă kho\p mơng hơdôm gưl Ping gah, ngă klă hiam amăng mơnuih apăn bruă git gai, hơkru\ pran đăo gơnang mơng djop gưl m[s amăng tơlơi git gai mơng Ping gah.

           

Sa thun rơgao hăng hơdôm tơlơi lông, hăng do# dong ano# akă dơi ngă samơ\ bôh tơhnal dưi ngă amăng abih bang bruă kơđi ]ar, tơlơi bơwih [ong mơnuih mơnam jing phun than yôm phăn pioh yak mut amăng thun 2018 dưi hmâo hơdôm bôh than prong hloh dong.

 

Đ^ kyar pioh hơđong kơja\p jing jơlan nao djơ\ kah hăng pơsit mơng Thượng tướng Tô Lâm, Khoa gum bruă Kơđi ]ar, Khoa ding jum Kông ang. Khoa gru\p wai lăng kual }ư\ Siăng:

           

 “Hlâo adih hmâo lu tơlơi bơngot kơ tơlơi mơnuih mơnam, tơlơi hơđong, tơlơi pơgang lon ia, rơnuk rơnoa plơi pla.

 

Yua anun hmâo tơlơi hơdư\ amăng bruă bơwih [ong, nao rai, hơduah e\p kơ anih anom s^ mdrô [ơi kual.

 

Samơ\ ră anai khom pơsit le\ mơnuih mơnam hơđong biă. Tơlơi hơđong anun gal brơi kơ đ^ kyar.

 

Bôh pia hlâo adih mơng [ing ta le\ hơđong pioh đ^ kyar le\ ră anai kơđai glăi dua bơnah yôm phăn mơng kual }ư\ Siăng le\ đ^ kyar pioh gal brơi tơlơi hơđong kơja\p”.

           

Hai! Kual }ư\ Siăng amra hrưn đ^, ngă tui ano# gal mơng pô ngă [ia\ h^ rơwang ataih hăng hơdôm kual amăng đơ đam lon ia ta.

 

Hăng amăng hơdôm hrơi anai lom pơ phun bơyan phang truh samơ\ hơdôm bôh dơnao ia mơng hơdôm ring bruă drai ia apui lơtr^k, hnoh ia leng kơ bă mlai, tơlơi mơ\ hơdôm pluh thun hăng anai akă hmâo ôh [ơi kual }ư\ Siăng kah hăng tơlơi lăi pơthâo kơ sa bơyan pơdai jor kơtor lu, gah tơlơi hơd^p mơda hơđong hăng đ^ kyar.

 

Kual }ư\ Siăng hmâo laih pran kơdư\t đ^ hăng kơja\p pran đăo gơnang./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr