VOV4.Jarai-Amăng hơdôm hrơi hăng anai, mơnuih [on sang djop plơi pla ala [on amăng kual }ư\ siăng glăk dik dăk hok mơak ]ơkă thun phrâo laih, thun Mậu Tuất 2018.

 

{rô djơ\ tal anai, [ing gơmơi jak [ing gơyut e\p lăng bruă mă mơ\ng hơdôm sang ano\ amăng [on lan kual }ư\ siăng lăi pơthâo tơlơi mơak gơ`u ]ơkă thun phrâo, ăt kah hăng ako\ bruă ]i ngă amăng thun phrâo, bơwih [ong huă pơđ^ kyar thun 2018.

 

Yua khin bơblih phrâo pơjeh djuai mơnong pla, ngă tui boh thâo ia rơgơi ngă hmua pla pơjing hăng gir run gum hrom ako\ pơdong plơi pla phrâo, să Đinh Lạc, tơring glông Di Linh, tơring ]ar Lâm Đồng, dưi tu\ yap plơi pla phrâo laih.

 

Hơnong pơhrui glăi r^m ]ô mơnuih mă bruă amăng sa thun le\ 35 klăk prăk thun 2017, jơlan glông nao rai, bơnư\ pơkong ia djop brơi kơ tơlơi bơwih [ong huă mơnuih mơnam să anai.

 

Tui hăng ơi Mool Jim, plơi Yue#, să Đinh Lạc, tơlơi hơdip mơda mơnuih [on sang pơđ^ kyar laih anun thun anai mơnuih [on sang ]ơkă thun phrâo mơak hloh:

 

‘’Ră anai mơnuih [on sang thâo pla kơphê, ngă hmua pơdai ia ba yua boh thâo ia rơgơi amăng bruă mă ngă hmua pla pơjing, tơlơi hơdip mơda jai hrơi trơi pơđao yâo mơak, hơmâo asơi huă a`ăm [ong, sum ao buh, hơmâo gơnam pioh lui dơ\ng đơ đa; ană bă nao hrăm truh kih, plơi pla ala [on pơđ^ kyar lu biă mă.

 

Hlâo adih, mơak bơyan [ong têt mơ\ng mơnuih [on sang jing ngă yang huă asơi hle juăt pơphun amăng blan 3, giong abih bơyan hơpuă yuă giong, ba glăi pơdai kơtor truh pơ sang ano\ laih.

 

Bơ ră anai, plơi pla ta bơblih lu, ăt pơphun [ong têt ngui ngor kah hăng adơi ayong Yuan mơn, hyu blơi gơnam prăp lui thun phrâo, [ong mơ`um, ]uă jơmư nao rai amăng hrơi têt’’.

 

Thâo hơdră bơwih [ong huă hăng pơkrem pioh [ơ [rư\, tơlơi hơd^p mơda neh wa [ơi Plei }rong II, să Đak Ta Ley, tơring glông Mang Yang, tơring ]ar Gialai ră anai phun `u trơi pơđao laih.

 

Hơdôm jơlan hơdră djru gum mơng Ping gah, Kơnuk kơna pioh kơ kual djuai ania [ia\ gah apui yua, jơlan nao rai, sang hră, sang ia jrao ăt djru laih mơn neh wa amăng plơi hơđong tơlơi hơd^p mơda.

 

Amăng thun phrâo, neh wa amăng plơi glăk gir run mut hrom kiăng đ^ kyar tơlơi bơwih [ong dong. Tha plơi ơi Hmoih, plei }rong II, brơi thâo:

           

“Ră anai mơ-ak laih, dưi hmâo Kơnuk kơna djru ]uah, bôh pơtâo, xi-măng, m[s le\ djru hrơi bruă, pơkra jơlan [ê tông agaih hiam, nao rai geh gal biă.

 

Kâo ăt amra gir run mơn pơtă pơtăn pơtô lăi, lăi pơhing kơ ană plơi mut hrom, gum pran hrom pơdo\ng plơi pla klă hiam hloh, bơwih [ong đ^ kyar jai hrơi jai klă hloh”.

 

Plơi Nà Sươk, să Ea Huar, tơring glông {uôn Đôn, tơring ]ar Daklak hơmâo 92 boh sang ano\, lu kơ djuai ania Mnông.

 

Hơmâo tơlơi djru mơ\ng gong gai kơnuk kơna să, mơnuih [on sang amăng plơi blơi thim dơ\ng un prong, ]uh ngă yang mơak thun phrâo hrom amăng sang rung plơi.

 

{uh mơnuih [on sang hok mơak gum pơgôp ]ơkă thun phrâo, tha plơi ơi }e Njêr hok mơak lăi:

 

‘’Thun phrâo ]ang rơmang djop mơnuih gêh gal hloh, ngă tui djơ\ jơlan hơdră kơnuk kơna pơtrun.

 

}ang rơmang mơnuih [on sang thâo gum pơgôp lu, gir run mă bruă hmua pioh pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong huă, anăm ngă rơngiă tơlơi gum pơgôp ôh.

 

Amăng hơdôm hrơi [ong têt, [ong mơ`um ngui ngor mơak đô], [u hơmâo pô hô], ngă rung răng taih amang rơdruă, mơak plơi yu\ pu\ ngo\ thâo ngui hrom.

 

Hmư\ hiăp mơnuih tha, abih hrơi ngă yang thun phrâo le\ khom gleng nao kơ bruă pưk hmua, truh hrơi tal dua, tal klâo glăi mă bruă hmua, nao bu] hơbơi plum, nao pok ia hmua dơnao, kiăng ha thun phrâo pơđ^ kyar hloh’’.

 

}ơkă thun phrâo, sang ano# ayong H’Juynh, [ơi Plei Phung 1, să Biển Hồ, plơi prong Pleiku, tơring ]ar Gialai mơ-ak biă yua kơ phrâo djơ\ bơyan kơ phê.

 

~u brơi thâo, kiăng bơwih [ong đ^ kyar hloh, sang ano# hmâo prăp lui laih 30 klăk prăk tuh pơ pla bơwih brơi kơ kual pla glăi kơ phê, hrom hăng anun prăp lui pơjeh pơdai rah pơtem amăng bơyan phang tơdơi kơ [ong Tết Mậu Tuất:

           

“Thun 2017 phrâo rơgao, sang ano# kâo djơ\ bơyan kơ phê, samơ\ noa kơ phê trun [ia\ đơi, anun kơmlai akă djơ\ hăng pô ]ang rơmang. Thun phrâo, kâo amra bơwih brơi klă đang kơ phê mơng sang ano# pô.

 

Ako# thun, kâo hăng ană plơi glăk do# tơguan sang măi pơđoh tơbiă ia kiăng rah pơtem pơdai phang. }ang rơmang thun phrâo ană plơi trơi pơđao, yâu mơ-ak”.

                       

           

}ơkă thun phrâo mơak mơai trơi pơđao, gong gai kơnuk kơna plơi pla, djop anom bruă, khul grup mơnuih mơnam hăng mơnuih [on sang kual }ư\ siăng ăt [u wor rơbit ôh pơmin nao kơ anăp mă bruă thun phrâo.

 

Gơ`u ]ang rơmang, hrom hăng atur tơlơi pơđ^ kyar thun 2017, thun 2018 anai tơlơi hơdip mơda mơnuih [on sang hơmâo lu tơlơi bơblih hloh.

 

Ngọc Réo le\ să tơnap tap [ơi tơring glông Đak Hà, tơring ]ar Kontum. Yap truh abih thun 2017, rơbêh 1000 boh sang ano\, lu kơ mơnuih [on sang djuai ania [iă Sedang do\ [ơi 8 boh plơi amăng să, pla hơdôm rơtuh ektar đang hơbơi plum, ngă hmua ia hăng rơbêh 500 ektar đang kơsu, 10 ektar kơphê.

 

Hơmâo tơlơi djru mơ\ng gong gai kơnuk kơna, khul grup mơnuih mơnam, đơ đam să hơmâo 90 boh sang ano\ hrưn đ^ pơklaih mơ\ng tơlơi ư\ rơpa.

 

Pơtong glăi boh tơhnal dưi ngă amăng thun rơgao hăng brơi thâo anăp mă bruă thun phrâo amăng să, ơi A Hờ Khánh, Kơ-iăng Khua git gai ping gah, khua jơnum min pơ ala mơnuih [on sang să Ngọc Réo brơi thâo:

 

‘’Amăng thun 2018 Jơnum min pơ ala mơnuih [on sang să, tui hăng Hră pơtrun mơ\ng Ping gah să ăt amra rơkâo đ^ tong ten hloh, pơ]râo brơi bruă mă phun djơ\ hăng tơlơi gêh gal amăng să, pơgang tơlơi rơnuk rơnua bơwih [ong huă [ơi să Ngọc Réo.

 

Biă mă `u, gleng nao kơ bruă lui rơmo\n ako\n rin, yua tơdah [u ngă djơ\ amra bơbe] truh tơlơi hơdip mơda mơnuih mơnam.

 

Thun 2018 ăt git gai pơđ^ kyar ]em rông hlô mơnong, mơnu\ bip. Să hơmâo djru pơjeh djuai mơnong pla, hlô mơnong rông, khom hơmâo gơnam [ong kơ hlô mơnong mơn.

 

Ngă hiư\m pă mơnuih [on sang ta` pơklaih mơ\ng tơlơi rơpa mơhao’’.

 

Thun 2017, Khul đah kơmơi să Ea Tul, tơring glông }ư\ Mgar, tơring ]ar Daklak pok pơhai ngă tui bruă đah kơmơi djru nao rai tơdruă đ^ kyar bơwih [ong, hro\ trun rin rơpa hăng hơdôm bruă mă sit nik, ba glăi bôh tu\ yua.

 

Mơng anun, mrô sang ano# [un rin yua kơ đah kơmơi ngă pô sang [ơi să Ea Tul hro\ trun laih mơng 56 bôh sang ano# thun 2012, ră anai do# 18 bôh sang ano#.

 

Amai H’ Nuen Niê, Kơ-iăng Khoa Khul đah kơmơi să Ea Tul pơsit, amăng hơdôm hrơi pơ\ anăp Khul đah kơmơi să đing nao pơtrut kơtang pok pơhai hơdôm bruă djru đah kơmơi đ^ kyar bơwih [ong, djru hơdôm bôh sang ano# [un rin yua kơ đah kơmơi ngă pô sang tơtlaih mơng [un rin kơja\p:

           

“Amăng thun 2018, khul đah kơmơi să biă `u đing nao phun bruă pơdo\ng plơi pla tui tơhnal pơkă “Pơdo\ng sang ano# 5 [u hmâo, 3 agaih rơgoh”, pla bơnga kơtuai jơlan kiăng plơi pla hiam hloh.

 

Amăng thun 2018, Khul đah kơmơi đing nao truh bruă djru hơdôm bôh sang ano# tơtlaih mơng [un rin hăng bruă mă rơđah đông kah hăng rông un, mơnu\... kiăng djru 1-2 bôh sang ano# yua kơ đah kơmơi ngă pô sang amăng hơdôm bôh plơi tơtlaih mơng [un rin, khul ăt amra djru mơn hơdôm bôh sang ano# [un rin, rim sang mơng 5-8 klăk prăk amăng sa thun”.

           

Je\\ giăm hăng glai klô hăng tơlơi hơdip mơda kơnang kơ glai klô jing sa tơlơi kiăng mơ\ng lu mơnuhi djuai ania Sedang.

 

Hơdôm thun giăm anai, ngă tui hơdră tla prăk kơ bruă wai pơgang glai rưng, [ơi tơring ]ar Kontum hơmâo laih 153 khul grup amăng plơi, 160 khul sang ano\ ngă hrom hăng rơbêh 1.500 boh sang ano\, mơnuih [on sang wai lăng glai rưng.

 

Hơnong pơhrui glăi r^m thun sa boh sang ano\ jao wai lăng 5 klăk prăk; jao kơ mơnuih [on sang abih amăng plơi wai lăng le\ 88 klăk prăk sa thun, tơdah grup hơdôm sang ano\ ngă hrom wai lăng le\ 37 klăk prăk.

 

Bruă apah prăk wai lăng glai rưng hơmâo djru kơ mơnuih [on sang thâo hluh, tơlơi gơgrong glăm ba mơ\ng pô pơgang glai rưng.

 

Hơdôm hrơi anai, hrom hăng tơlơi mơak ping gạh, mơak bơyan phang, mơnuih [on sang djuai ania Sedang pơ djop plơi pla hơmâo pơ]rông sai lu bruă mă kiăng pơgang glai rưng brơi klă, ayong A Măng, plơi Long Giũa, să Măng But, tơring glông Kon Plong, brơi thâo:

 

‘’Amăng thun phrâo 2018 anai, mơnuih [on sang amăng pơi gum tơngan hrom, gir run pơgang glai klô klă hloh.

 

K^ pơkôl djop sang ano\ [u ngă soh glăi ôh phă glai pơrai rưng pioh ngă hmua. Ngă tui djơ\ tơlơi phiăn pơtrun kơ bruă pơgang glai rưng, pơpha jing grup, jing khul dua rơwang hrơi tơjuh hă sa wơ\t nao e\p amăng glai.

 

Sa hrơi nao e\p le\ 5 ]ô mơnuih mơ\ng 5 boh sang ano\. Tơdah hơmâo tơlơi arăng phă glai pơrai rưng, ngă hmua thơ khă mơtam yơh.

 

Amăng thun phrâo anai, mơnuih [on sang amra pơgang glai rưng pioh tu\ mă boh tơhnal mơ\ng glai rưng sui thun pơ anăp’’.

 

Hơdôm thun rơgao, Anom mă bruă hrom pla pơkra kơ phê Kơjăp phik Ea Kmat Hoà Đông, tơring glông Krông Pa], tơring ]ar Daklak pơtrut kơtang pơlir hơbit djru mơnuih ngă đang hmua gum hrom anom mă bruă kiăng plai [ia\ prăk mă yua kơ bruă bơwih [ong huă, djru hơdră wai lăng klă gơnam mă mơng đang hmua kiăng ba hyu s^ hăng pơhlôm anih anom s^ hơđong…

 

Amăng thun 2018, anom mă bruă hrom hmâo laih hơdôm kơ]a\o bruă kiăng jai hrơi jai đ^ kyar hloh.

 

Ơi Y }al Êban, khoa Anom mă bruă hrom pla pơkra kơ phê kơja\p phik Ea Kmat Hoà Đông, brơi thâo:

           

“Amăng thun 2018, anom mă bruă hrom djru dong neh wa hơdră mă yua bôh thâo phrâo kah hăng pơhra\m neh wa hơdră bơwih brơi kơ phê kah hăng trơ\i than, pruih ia, pruai kơmok,…

 

Anom mă bruă hrom amra gir run hrom hăng neh wa kiăng amăng hơdôm thun pơ\ anăp kơ phê hmâo bôh lu hloh. Tơhnal bă tơbiă le\ amăng 1 ektar amra pơhrui hmâo mơng 4-5 tơn kơ phê asar krô”./.

 

 Nay Jek-Siu H’Prăk : Pô ]ih hăng pôr