VOV4.Jarai - Tơring ]ar Lâm Đồng le\ tơring ]ar hmâo lu ano# gal pioh pơđ^ kyar bruă đang hmua tui hơdră bôh thâo phrâo.

Ră anai, lu kual lon tơju\ pla mă yua bôh thâo phrâo ba glăi prak pơhrui hmâo mơng 500 klak prak truh kơ 3 klai prak lom sa ektar amăng sa thun, biă `u hmâo laih sa dua hơdră ngă đang a`ăm hăng dlông pra ia hmâo rơbêh kơ 8 klai prak lom sa ektar amăng sa thun.

Khă hnun hai, kiăng hơdră anai dưi pơhư prong, khom hmâo hơdră mă yua ngăn rơnoh pha ra kơ kual anai. 

            Amăng mrô giăm truh pluh hơdră glăk pla a`ăm hăng dlông pra ia mă yua bôh thâo phrâo [ơi tơring ]ar Lâm Đồng le\ đang pla a`ăm salat mơng wa Phạm Thị Cúc, pơ\ plơi Dă Nghịt, să Lát, tơring glông Lạc Dương jing sa gru pơ phô.

Mă yua tui bôh thâo phrâo mơng kual Mi Ko# anun prak mă yua tuh pơ plai mơng đang pla lu, lom sa ektar năng ai `u 8 klai prak.

Hrom hăng sang gôm, khom hmâo hơdôm mơta măi mok nao hrom hăng đing ia, tông ia, đing pơđoh ia, ano# tơtar ia, pra dưm phun pla, kơthung ia, măi [o#p ia,… hơdôm mơta măi mok anai leng kơ blơi mơng dêh ]ar ta] rơngiao sôh.

            Tui hăng wa Phạm Thị Cúc, bruă pla a`ăm hăng dlông pra ia mă yua hơdră phrâo [u tơnap mơn, [ia\ pran mă bruă samơ\ ba glăi lu a`ăm pơtam hiam, prak pơhrui glăi lu:

            “Pla a`ăm hăng glông pra ia le\ `u amu` biă, sa le\ kơmlai lu, mông bơwih brơi kơ phun pla [ia\, `u hăng glông pra ia anun bruă pe\ a`ăm amu` biă.

Hăng blung a le\ mă yua jrao pơgang phun pla, tơdah sa bơyan pla [ơi lon `u sui rơbêh kơ 2 blan hă amra [o#p mơng 5-6 wot ia jrao, kơnong kơ salat pla hăng dlông pra ia le\ mơng 25-30 hrơi anun kâo [u mă yua jrao pơgang phun pla ôh.

Ano# gal tal 3 le\ ia mă yua hro\ trun 1/4  mrô ia ta pla [ơi rong lon.”

            Dong mơng 1000 me\t kơ rê lon tuh pơ plai blung a, truh ră anai wa Phạm Thị Cúc pơhư prong laih đang pla a`ăm hăng dlông pra ia truh kơ 1,3 ektar, hăng 16 mơta a`ăm salat pha ra pha ra.

Ră anai hơnong `u lom sa hrơi 1 ektar pơhrui hmâo năng ai `u 800 kg a`ăm salat, hăng s^ hyu raih daih tui hră pơ-ar k^ pơkôl kơ hơdôm bôh siêu thị le\ 40.000 prak lom sa kg.

Yua kơ mrô a`ăm pla tui hơdră pla hăng dlông pra ia anai ara\ng kiăng blơi yua lu, anun [u bơngot kơ bruă s^ `u ôh. Wa Phạm Thị Cúc brơi thâo:

            “Mơng blan 6 thun 2015 truh ră anai a`ăm kâo pla leng kơ [u djop pioh s^ sôh, wot amăng hơdôm hrơi anai hai jai kraih yơh lu.

Sui hăng anai kâo s^ kơ 3 bôh siêu thị samơ\ sit nik le\ [u djop pioh s^ ôh.

Mơng đang kâo pla s^ tơbiă hăng noa 40 rơbâo prak lom sa kg hă, hăng sa ektar pơhrui hmâo lu prak biă.

Mơnuih blơi [ong glăk đing nao truh tơlơi suaih pral, pơ phun ngă juăt tui [ơ [rư\ truh hơdôm a`ăm pla klă hiam le\ kâo glăk kơ[ah a`ăm pioh s^.”

            Tui hăng ơi Phạm S, Kơ-iăng Khoa Jơnum min m[s tơring ]ar Lâm Đồng, bruă pơđ^ kyar đang hmua tui hơdră phrâo mơng tơring ]ar dưi pơđ^ tui sa yak phrâo, hăng a`ăm pla klă hiam hăng noa pla `u amăng sa kual lon leng kơ đ^ lu.

Khă hnun hai, tơnap tap prong hloh ră anai le\ prak pioh tuh pơ plai, anun kiăng lăi pơthâo hăng pơhư prong hơdôm hơdră pla a`ăm hăng glông pra ia kah hăng đang pla a`ăm wa Phạm Thị Cúc [ơi lu anih anom jing tơlơi tơnap tap biă. Ơi Phạm S brơi thâo:

            “Ngă đang hmua tui hơdră măi mok phrâo kiăng hmâo lu prak, noa tuh pơ plai kơ bruă ngă đang hmua tui hơdră phrâo do# lu hloh kơ noa lon, lom anun kông ngăn pơhlôm le\ [u dưi hmâo sang prak tu\ ư ôh, yua anun tơlơi kiăng kơ prak pơđ^ kyar bruă đang hmua tui hơdră phrâo glăk do\ng glăi.

Pơ\ anăp anai, Khoa dêh ]ar ta hmâo tơlơi ]râo ba pioh sa rơnoh prak mơng 50.000 truh kơ 60.000 klai prak kơ jơlan hơdră ngă đang hmua hơdră phrâo.

{ing gơmơi pơmin anai le\ sa tơhnal klă kơ hơdôm bôh anom bơwih [ong gah đang hmua tui hơdră phrâo đơ đam dêh ]ar ta lăi hrom hăng tơring ]ar Lâm Đồng lăi ha jăn, yua anun [ing gơmơi amra hơne] mă ngăn rơnoh anai pioh djru hơdôm anom bơwih [ong, pơsit jơlan gah hơdôm anom bơwih [ong ngă rai hơdôm gơnam tam tui hơdră phrâo, kiăng ngă tui tơhnal pơkă kơ pơđ^ kyar măi mok abih bang, kơja\p hăng phrâo rơnuk anai.”

            Lon hiam, ayuh hyiăng rơ-ơ\, hơđong, tơring ]ar Lâm Đồng gal biă pioh pơđ^ kyar gơnong bruă đang hmua tui jơlan gah măi mok phrâo, biă `u hơdôm mơta `ăm pơtam, bơnga, ]e, kơ phê, rông rơmô mă ia tơsâo hăng rông akan ia rơ-o\t.

Ră anai gơnam mă mơng đang hmua [ơi tơring ]ar Lâm Đồng [uh [o# [ơi djop anih anom amăng dêh ]ar ta hăng s^ kơ dêh ]ar ta] rơngiao, hăng hmâo laih sa anăn  hơđong amăng mơnuih blơi yua.

Sit lăi tơlơi ngăn rơnoh tuh pơ plai dưi pơ phun, sit `u gơnong bruă đang hmua tui hơdră phrâo mơng tơring ]ar Lâm Đồng amra do# đ^ kyar kơtang hloh dong, ta` ngă brơi Lâm Đồng jing tơring ]ar hmâo gơnong bruă đang hmua pơhlôm ako# tlôn, kơja\p hăng phrâo rơnuk anai tui tơhnal pơkă mơ\ tơlơi pơtrun pơsit mơng Ping gah tơring ]ar anai hmâo ba tơbiă laih anun.

                                                                        Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr