VOV4.Jarai - Sit truh bơyan bơnga, tơring ]ar Lâm Đồng glăi pơ phun bưp [o# mơta neh wa mơng dêh ]ar ta] rơngiao glăi plơi [ong tết tui phiăn juăt mơng djuai ania pioh hơdor tơngia tơlơi gum hơgo#p klă mơng hơdôm mơnuih do# ataih mơng plơi pla amăng pơdo\ng plơi pla pô, mơta pơkon iâu pơthưr, ngă pơhư\] neh wa ta do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao tuh pơ plai prong hloh dong, djru hrom gong gai pơtrut bơwih [ong – mơnuih mơnam pơđ^ kyar.

Mơng thun 2017 truh ră anai, prăk tuh pơ plai mơng mơnuih dêh ]ar ta do# dêh ]ar ta] rơngiao kơ hơdôm rơwang bruă pơđ^ kyar bơwih [ong – mơnuih mơnam mơng tơring ]ar Lâm Đồng hmâo đ^ lu mơng 12 klăk dolar Mi truh kơ 65 klăk dolar Mi.

Yap mơng thun 2000 truh ră anai, ơi Ngô Đình Hiếu, do# pơ\ dêh ]ar Mi juăt pơwo\t glăi Bảo Lộc – Lâm Đồng pioh hơd^p mơda hăng mă bruă.

~u gum hrom tuh pơ plai hăng Kual tuai ]ua\ ngui Đam Bri (plơi prong Bảo Lộc) pơdo\ng truh kih rơwang bruă Plơi bôh thâo Châu Mạ tui gru đưm hăng lo\n prong 6 ektar amăng kual tuai ]ua\ ngui.

{ơi anai pơdo\ng glăi tơlơi hơd^p mơda, pơ phun tơlơi hơd^p mơda hăng ngă đang hmua mơng m[s [ơi anai, jing anih kiăng lăi lu bôh thâo pha ra ha jăn hăng ngă pơhư\] lu mơnuih nao ]ua\ lăng, hơduah tơ`a.

Rơngiao kơ anun, `u do# dưi thâo nao kah hăng sa ]ô mơnuih hyu hơduah e\p djă pioh gơnam đưm mơng djuai ania [ia\, djru djă pioh gru hiam bôh thâo ha jăn mơng m[s kual }ư\ Siăng.

Găn rơgao rơbêh kơ 10 thun kreh kru` hyu hơduah e\p djă pioh, truh ră anai amăng tơngan `u hmâo laih rơbêh kơ 1.200 mơta gơnam tam đưm mơng mơnuih djuai ania [ia\, amăng anun biă `u le\ mơng djuai ania Châu Mạ; hmâo lu gơnam mă yua yôm amăng phiăn ngă yang jơnum ngui kah hăng agă, gai hleng amăng phiăn ngă yang trôm kơbao, hơdôm ring ]ing yôm hơdôm rơtuh thun…

Ơi Ngô Đình Hiếu ră ruai, [u hmâo hơget ôh mơ-ak hloh hăng pơđao hloh lom dưi gum hrom hăng sang ano# pô, gơyut gơyâu mơ-ak ]ơkă tết tui phiăn juăt mơng djuai ania [ơi plơi pla pô.

“Rim giăm truh tết pran jua hlơi hlơi leng kơ hur har sôh, hăng kâo tết truh dưi bưp [ing adơi ayong do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao [ơi anai le\ tơlơi mơ-ak biă, yua kơ adơi ayong do# [ơi lu bôh dêh ]ar, hmâo tal anai kah mơng glăi pơ\ anai ră ruai amăng tết tui phiăn juăt mơng djuai ania pô.

Kâo pơmin kiăng hmâo tui anai le\, gơnang kơ tơlơi lăng ba mơng khoa git gai hơdôm gưl mơng tơring ]ar Lâm Đồng.

Kâo glăi pơ anai mơng thun 2000 truh ră anai, dơnong kơ nao giong pơwo\t glăi pơ\ anai, hăng [uh Lâm Đồng pơđ^ kyar rơđah biă. Hlâo adih [u drưp drap đơi ôh, ră anai pơđ^ kyar djop mơta le\ klă biă”.

Anih pơdơi dă yôm Dalat Edensee [ơi Kual tuai ]ua\ ngui lo\n ia ta pơ\ dơnao ia Tuyền Lâm Đà Lạt (Lâm Đồng) yua kơ sa ]ô mơnuih dêh ]ar ta do# pơ\ dêh ]ar Đức tuh pơ plai pơdo\ng hăng abih bang prăk mă yua 600 klai prăk

Tơring ]ar Lâm Đồng ră anai hmâo rơbêh kơ 3.000 ]ô mơnuih do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao plơi pla [ơi anai glăk do# hơd^p mơda pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao.

{ơi tơring ]ar ră anai hmâo 14 bôh anom bơwih [ong pơgo#p hrom prăk mơng mơnuih do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao, hăng abih bang prăk giăm truh 2.000 klai prăk, amăng anun prăk tuh pơ plai mơng mơnuih do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao hmâo rơbêh kơ 70%, biă `u amăng bruă tuai ]ua\ ngui, anih do# jưh, [ong huă, hyu ]ua\ lăng hăng ngă đang hmua tui hơdră phâo.

Tui hăng ơi Nguyễn Ngọc Mỹ, Kơ-iăng Khoa Khul bơwih [ong m[s Việt Nam pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao, hrom hăng tơlơi lăng ba djop tơlơi gal mơng bơnah hơdôm gưl gong gai, gơnong bruă Lâm Đồng ngă pơhư\] đ^ lu prăk tuh pơ plai mơng mơnuih do# pơ\ dêh ]ar ara\ng amăng 2 thun je# hăng anai le\ gơnang kơ tơhnal gal hăng ano# gal prong mơng tơring ]ar.

Pơgi kơdih anai, lom jơlan nao rai prong Liên Khương – Dầy Giây tô nao rai 2 bôh tơring ]ar Lâm Đồng hăng Đồng Nai dưi pơkra giong, sit `u amra hmâo dong lu mơnuih tuh pơ plai pơkon le\ [ing do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao hơduah e\p truh tơring ]ar anai.

“Kơnuk kơna hmâo jơlan gah pơkra tơdron rơdêh por, laih anun jơlan nao rai đuăi hmar, hăng Lâm Đồng le\ jơlan đuăi hmar ngă hiưm hơpă gir run pơtrut ta` bruă pơdo\ng yua kơ ră anai kơnong hmâo tơdron rơdêh por đo#] hă tơnap mơn dưi ngă, biă `u jơlan nao rai pioh kơ bruă tuai ]ua\ ngui amăng lo\n ia.

Ră anai ta anăm pơmin truh dêh ]ar ta] rơngiao lu ôh, [ơi lo\n ia ta tơdah bruă bơwih brơi klă thơ mơnuih [ôn sang amra mă yua prăk. Yua anun tơlơi pơđ^ kyar anun kâo pơmin kiăng biă, samơ\ pơ phun hiưm hơpă, tuh pơ plai hiưm hơpă thơ amra hmâo [ing juăt bruă ]rông sai”.

Ơi Nguyễn Văn Yên, Kơ-iăng Khoa Jơnum min m[s tơring ]ar Lâm Đồng pơsit, hơdôm hrơi rơgao, bruă mă hăng mơnuih dêh ]ar Việt Nam do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao dưi hmâo hơdôm gưl gong gai, hơdôm gơnong bruă mơng tơring ]ar đing nao hăng pơsit anai le\ bruă mă na nao.

Rơđah biă `u, Jơnum min m[s tơring ]ar hmâo mă yua laih kơ]a\o bruă kơ bruă pơtrut kơtang ngă tui Tơlơi pơtrun pơsit mrô 36 mơng Ding jum kơđi ]ar kơ bruă gum hrom hăng mơnuih dêh ]ar Việt Nam do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao [ơi tơring ]ar Lâm Đồng rơwang mơng thun 2016-2020, hăng bôh yôm đing nao ngă tui hơdôm bruă phun kah hăng ngă giong h^ glông bruă mă hăng mơnuih Việt Nam do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao; pơplih phrâo hăng pơđ^ bôh tơhnal hơdôm hơdră tuh pơ[u\t, pơsur; ngă gal brơi hăng djru mơnuih dêh ]ar ta do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao hơđong tơlơi hơd^p mơda, mut hrom tơlơi hơd^p mơda mơnuih mơnam lo\n ia pô do#; kơtưn bruă lăi pơhing, lăi pơthâo; pel e\p glăi, pơhrua nao dong, ngă giong hơdră bruă, tơlơi phiăn kơ mơnuih Việt Nam do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao; hăng pơtrut kơtang iâu pơhrui ngăn drăp mơng mơnuih dêh ]ar ta do# pơ\ dêh ]ar ara\ng gum hrom pơdo\ng hăng pơgang lo\n ia, plơi pla…

Gơnang kơ anun, lu rơwang bruă tum pơ plai mơng mơnuih dêh ]ar ta do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao hmâo pok pơhai ngă tui hruaih, ta` mă yua hăng ba glăi bôh tơhnal prong, djru pơđ^ kyar bơwih [ong – mơnuih mơnam, pơsir bruă mă hăng djru kơ ngăn drăp kơnuk kơna.

“Neh wa ta pơ\ dêh ]ar ara\ng hmâo tuh pơ plai laih kơ tơring ]ar Lâm Đồng hăng ră anai hmâo lu rơwang bruă mă yua, ba glăi bôh tơhnal klă, djru hrom tơring ]ar bơwih [ong – mơnuih mơnam pơđ^ kyar.

Jơnum min m[s tơring ]ar ]ang rơmang neh wa ta do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao glăi plơi [ong tết hrom hăng anun kơsem min hơdôm tơhnal tuh pơ plai kơ tơring ]ar.

{ing gơmơi hmâo anom pơtrut tuh pơ plai, s^ mdrô hăng tuai ]ua\ ngui pơ phun djru neh wa ta do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao ăt kah hăng abih bang [ing tuh pơ plai pơkon tuh pơ plai [ơi Lâm Đồng gah hră pơ-ar tuh pơ plai, hăng ngă brơi neh wa ta hmâo tơlơi gal hloh amăng bruă pơ plih pơkra hră pơ-ar kiăng dưi tuh pơ plai klă amăng tơring ]ar Lâm Đồng”.

Hrom hăng hơdôm hơdră bruă hruaih mơng Ping gah hăng Kơnuk kơna, bruă ngă gal brơi hăng djru gah hră pơ-ar mơng hơdôm gưl Ping gah, gong gai, hrom hăng hơdôm ano# gal prong hăng ano# gal pioh pơđ^ kyar mơng tơring ]ar Lâm Đồng, him lăng pơ\ anăp anai, tơring ]ar anai amra ngă pơhư\] dong lu ngăn rơnoh tuh pơ plai mơng mơnuih dêh ]ar ta do# pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao amăng hơdôm rơwang bruă prong [ơi tơring ]ar, djru pơdo\ng tơring ]ar Lâm Đồng jai hrơi jai pơđ^ kyar, rơgơi mơbruă hăng pơdo\ng asah klă hiam./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr