VOV4.Jarai-Khă tơlơi pơhing hơge\t hai, hơdôm [ing mă tơlơi pơhing phrâo hur har mă bruă, găn rơgao hăng tơlơi lông lăng tơnap tap, tăp năng hu\i rơhyưt kiăng hơmâo tơlơi pơhing hăng tơlơi ]ih lăi pơthâo tơpă, djơ\ hnong brơi mơnuih [on sang pơđok hăng thâo tơlơi pơhing.

 

Hăng tơlơi khăp kơ bruă mă, gơ`u le\ [ing djă pioh apui djuh ơ\l jă na nao kơ bruă mă tơlơi pơhing ]ih pơthâo ta` hloh amăng djop tơlơi pơhing pôr đ^.

 

Sit mơ\n hlơi khăp kơ bruă mă, ]ưng boh lông amra [u wor rơbit ôh đok pô pơhiăp pôr kơ tơlơi pơplông ]ưng boh lông Đình Khải, arăng lăi pô ka] rup jơlan đuăi lơ\m đă boh lông hăng boh pơhiăp `u pôr’’.

 

~u mă bruă pơ Gong phun pơtui jua pơhiăp Việt Nam thun 1973, ăt dơ\ng mơ\ng anun mơ\n pioh glăi tơlơi hơdor pioh amăng pran jua mơnuih hor kơ đă boh lông hăng hơdôm tơlơi pôr pơthâo mông đă boh lông hăng jua pơhiăp hmư\ mơak, djơ\ tơpă logic.

 

Lu mơnuih thâo kơ `u sa ]ô mơnuih pôr kơ tơlơi ]ưng boh lông hik hăk mơtam samơ\ [iă mơnuih đô] thâo kơ `u le\, gah rơngiao kơ mông pôr amăng bro# kơ mông đă boh lông, mơnuih mă tơlơi pơhing phrâo Đình Khải le\ sa ]ô mơnuih ]ih tơlơi pơhing kơđi ]ar, sa ]ô mơnuih ]ih hră tơlơi pơhing kơ mơnuih mơnam, thâo lu tơlơi biă mă.

 

Amăng rơnuk lo\n ia ta do\ blah wang tơnap tap, `u hăng [ing mă tơlơi pơhing hrom hơbit mut tơbiă amăng anih blah wang djai hơdip, kiăng ]ih tơlơi pơhing ta` hmao pơtui amăng bro#, pôr mơ\ng gong phun jua pơhiăp Việt Nam.

 

Hmư\ hiăp `u tai rơđah lơlong, kơtang, pô mă tơlơi pơhing Đình Khải ol kơdol hơdor glăi hơdôm thun rơnuk blah ngă, ngă hrom tal kơsung blah djă anăn Hồ Chí Minh:

 

‘’Gong phun jua pơhiăp Việt Nam, [ing ngă bruă, mă tơlơi pơhing phrâo nao hro\m pơ tơdron blah [u [iă ôh.

 

Yua kơ anun, tơlơi pơhing mơ\ng tơdron blah [ing adơi ayong mă tơlơi pơhing phrâo lêng kơ pôr hmao kru pioh kơ [ing do\ mă bruă pơ [irô dăp hơdră pôr na nao kơ mơnuih [on sang hmư\....’’

 

 

 

Bruă mă Gong phun jua pơhiăp Việt Nam rơbêh 20 thun, mơnuih mă tơlơi pơhing phrâo Nguyên Long hmư\ hing hăng anăn yua hơmâo tơlơi ]ih, tơlơi ră ruai tơpă djơ\ lăp gah kơ tơlơi bơwih [ong huă.

 

Hơdôm tơlơi djơ\ hăng aka [u djơ\ amăng tơlơi bơwih [ong huă pơmin dah ră ruai khăng kho\p, samơ\ hăng tơlơi hur har hơduah e\p tơpă hơdôm tơlơi kiăng lăi nao, mơnuih mă tơlơi pơhing phrâo Nguyên Long hơmâo ngă hrom [ing ngă bruă s^ mơdrô hăng mơnuih [on sang ]ih pioh hơdôm tơlơi ră ruai, bruă mă tơpă tơlơi ]ih anun hơmâo mă pri amăng mông pơplông hră pơhing phrâo prong. Mơnuih mă tơlơi pơhing phrâo Nguyên Long brơi thâo:

 

‘’Amăng bruă mă ]ih tơlơi pơhing ăt hơmâo mơ\n hơdôm tơlơi ]ih pơplông dưi tu\ mă tơlơi bơni pơplông hră pơhing phrâo dêh ]ar kah hăng ‘’Hia amăng anih pla gơnam kơ sang măi’’ [udah ‘’Ngă tơlơi dưi hơjăn gah bruă ia săng jâo: boh tơhnal sat yua tơlơi phiăn aka [u gal’’ laih anun phrâo anai hloh tơlơi ]ih anăn ‘’Việt Nam hơge\t dưi tu\ mă sit ngă hrom Hră pơkôl hlom bom hăng hluh gah amăng kual ia rơs^ Thái Bình Dương-CPTPP’’ mă pri mrô dua amăng tal pơplông hră pơhing phrâo dêh ]ar kơ Tơlơi pơhing pơtom hiăp hăng ta] rơngiao.

 

Sit mơ\n lăi, hơge\t dưi ]ih pioh amăng hră pơhing anai sa tơlơi pơtrut pran jua, djru kơ ta khăp kơ bruă mă hloh,…’’

 

{u hrup hăng gah tơlơi ]ih bơwih [ong huă khăng kho\p đô], pô mă tơlơi pơhing phrâo Cẩm Thúy, Khua anom ]ih tơlơi pơhing adoh suang, hră pơhing phrâo Đại đoàn kết `u je\ giăm hăng gru grua boh thâo adoh suang dơ\ng mơ\ng phrâo mut mă bruă ]ih hră pơhing phrâo mơtam.

 

Tơlơi pơtong glăi, dong yua mơ\ng gơyut pơđok hră pơhing phrâo `u ]ih sa tơlơi pơtrut pran jua mă bruă, kiăng mơak, khăp kơ bruă mă hloh, [u djơ\ lăi bruă mă pơpă dưi ngă djơh hăng anun:

 

‘’Ngă bruă mă tơlơi pơhing phrâo ngă kơ ta [u thâo hrăp ôh yua lơ\m r^m kơ pok hră pơhing phrâo, r^m mơta boh pia kiăng ]ih, sit bưp glăi jing phrâo soh, ta bưp hăng e\p lăng tơlơi thâo phrâo na nao, yom pơphăn anun yơh nua yom prong biă mă.

 

 Hloh kơ anun dơ\ng, r^m tơlơi ]ih mơ\ng ta hơmâo mơnuih [on sang pơđok hăng bơni jing sa tơlơi pơtrut pran jua kiăng kơ ta kơtưn nao pơ anăp hur har amăng bruă mă’’.

 

Lăi nao kơ pô mă tơlơi pơhing phrâo Đỗ Doãn Hoàng, pô mă tơlơi pơhing phrâo kơ Hră pơhing Báo Lao động, arăng pơmin nao mơtam hơdôm tơlơi ]ih mơ\ng `u e\p kơđi hơdôm bruă ngă soh glăi, [u tơpă amăng mơnuih mơnam:

 

 ‘’Jrôk jơlan gah yu\ tơkai ơi yă am^ ama’’; hơdôm ]ô mơnuih djă lu mơta tơlơi tơ`a; ‘’hơduah e\p cave’’…

 

Rơbêh 20 thun ]ih hră pơhing phrâo, `u 4 wơ\t hơmâo mă tơlơi bơni Hră pơhing phrâo rơgơi gưl dêh ]ar hăng hơdôm tơlơi bơni yom pơko\n gah hră pơhing, tơlơi ]ih hok hor.

 

Thun 2015, Đỗ Doãn Hoàng arăng ruah jing mơnuih mă tơlơi pơhing phrâo rơgơi hloh amăng bruă hơduah e\p kơđi [ing pơdjai hlô mơnong glai, s^ mơdrô ]a ]ot.

 

Mơnuih mă tơlơi pơhing phrâo Đỗ Doãn Hoàng lăi: ‘’Kâo [u lăi ôh anun sa bruă mă kâo hor, anun jing sa tơlơi song mă’’:

 

‘’Kâo [u lăi ôh kâo hor sit mơ\n anun le\ boh pia kơtang hloh, ruă hloh le\ sông mă. {ing gơmơi khom sông mă, bơblih tơlơi rơnuk rơnua mơ\ng drơi jăn pô pioh hyu mă bruă ]ih tơlơi pơhing.

 

Yua dah tơdah [ing gơyut [uh arăng ngă sat kơ ]ơđai muai, [ing gơyut [uh mơnong glai arăng ngă sat phă pơrai, gih [uh kông ngăn lo\n glai mơ\ng [ing ană tơ]ô [ing ta d^ da gla kơ` arăng [ong dop h^, kông ngăn dêh ]ar sit mơ\n tơlơi [u mơak pran jua kah hăng [ing gơmơi ăt djơ\ mơ\n laih anun bruă ngă anun gơmơi tu\ ư kho\m sông mă bơblih hăng hơdôm tơlơi kiăng pơhiăp đ^, pơtruh brơi tơlơi pơhing djơ\ hăng pran jua gơmơi pơmin lăp mơ\n ‘’.

 

Hăng [ing mă tơlơi pơhing phrâo do\ pơ dêh ]ar ta] rơngiao, sit mă hyu mă bruă ]ih hră pơhing phrâo le\ hơmâo mơ\n tơlơi bơngơ\t pha ra hơjăn.

 

Pô mă tơlơi pơhing phrâo Phạm Huân, mă tơlơi pơhing phrâo Gong phun jua pơhiăp Việt Nam do\ pơ kual pơngo\ dêh ]ar Mi hăng kual Mi ju\ La tinh lăi, hăng `u mă bruă amăng anih prong lu anih anom kah hăng kual pơngo\ dêh ]ar Mi, phun `u [ơi dêh ]ar Mi, sa boh dêh ]ar hing ang [ơi ro\ng lo\n tơnah kiăng kho\m ngă bruă mơtam r^m mông, r^m mơnit, kiăng hơmâo tơlơi pơhing hmao kru hơdôm tơlơi pơhing jar kmar pơtruh brơi kơ mơnuih hmư\ bro# amăng dêh ]art a thâo.

 

Phrâo anai hloh, lơ 7/6, amăng mông jơnum [ơi sang bruă Sang gum hơbit djop dêh ]ar ol kơdol mơtam lơ\m hmư\ gơyut gơyâo jar kmar pah tơngan pơpu\ kơ Việt Nam 1 amăng 5 boh dêh ]ar ngă ding kơna [u sit nik mơ\ng Khul pơgang tơlơi rơnuk rơnua djop dêh ]ar, pô mă tơlơi pơhing phrâo Phạm Huân hơmâo pôr mơtam tơlơi pơhing tơlơi mơak anun pơtui amăng Gong phun jua pơhiăp Việt Nam. Phạm Huân lăi, anun le\ mông mơnit lăp hơdor biă mă:

 

‘’Lơ\m pơtruh nao rai hăng anih pơtui jua pơhiăp hmư\ tui klôn mơtam kâo [u pơmin nao kơ tơlơi hơge\t ôh, ngă hiư\m pă pôr pơhing djop tơlơi pơhing ta do\ [uh anun brơi kơ mơnuih [on sang hmư\ bro# hmư\ ta` hmar hloh.

 

Pran jua kâo ol kơdol hloh lơ\m ngă giong bruă jao, mông anun kah hơmâo wăn e\p glăi rup kâo ]ơphil hăng pơđok glăi tơlơi pơhig phrâo mơ-it glăi.

 

Mông anun kah [uh ta sa ]ô mơnuih bưng biă mă yua dah [u hơmâo pô mă tơlơi pơhing pơpă ôh mơ\ dưi [uh mông jơnum prong djơh hăng anun.

 

Laih anun [uh mơak mơ\n dưi djru hro\m ba tơlơi pơhing ta` hmar hloh glăi pơ Việt Nam pơtui amăng Gong phun jua pơhiăp Việt Nam pôr kơ mơnuih [on sang hmư\’’.

 

Hră pơhing phrâo dưi lăng sa bruă mă yom pha ra, anun kiăng mơnuih hyu mă tơlơi pơhing phrâo khom hmar, be] bal laih anun kho\m hrăm na nao [u pơdơi ôh.

 

Bruă mă tơlơi pơhing phrâo [u hla tui sa hnong bruă ôh, [u hla tui pô hlơi ôh, mơnuih mă tơlơi pơhing kho\m hmar be] bal, hur har amăng bruă mă, khăp kơ bruă mă, thâo pơ]eh phrâo, pơyơr pran jua kah hăng tơlơi pơtô mơ\ng Khua mir sir Hồ Chí Minh juăt lăi ngă bruă ]ih tơlơi pơhing Hơkru\ Việt Nam.

 

Kho\m hơduah tơlơi pơhing sit nik amăng tơlơi hơdip mơda r^m hrơi, sa bruă mă ba tơlơi hing ang ako\ pơdong hăng pơgang lo\n ia jing sa tơlơi hơduah e\p prong prin [u thâo đut, sa tơlơi pơgop hrom lu mơta amăng bruă pơ]eh phrâo pơjing rai sa tơlơi ]ih tu\ yua, djru pơtrut mơnuih mơnam pơđ^ kyar jai hrơi hiam klă hloh’’.

Nay Jek: Pô ]ih hăng pôr