VOV4.Jarai - Yua ayuh hyiăng djơ\ lăp hăng pơphun mă yua boh thâo phrâo amăng bruă ngă hmua pla pơjing, Đà Lạt – Lâm Dồng glăk hơmâo tơlơi bơwih [ong gah đang hmua dong mrô sa amăng dêh ]ar ta.
A`ăm pơtăm – bơnga mơng Đà Lạt mơng hlâo laih hmư\ hing amăng dêh ]ar ta hăng dêh ]ar tac\ rơngiao, ră anai pơsit rơđah hloh dong, lơm neh met ngă hmua [ơi anai gum hro\m pơlir hăng anom bơwih [ong, ba s^ gơnam pơ anih yôm, pơhlôm nua gơnam tam, ngă hmư\ hing tui anăn păn gơnam tam.
Yang hrơi mơguah, lơm pơ-iă pơc\rang trun [ơi sang mơnil pla bơnga cẩm chướng mơng sang ano\ ơi Huỳnh Đình Phước, phường 8, plơi prong Đà Lạt, abih bang anih pla bơnga rơđah bơngac\, hơmâo mau mơtah, mriah mơng bơnga hăng hla.
Rơngiao mơng hơdôm c\ơnăo bơnga phrâo buc\, ơi Phước brơi thâo, abih bang sang mơnil prong 3.000 met karê mơng sang ano\ `u, pla kơnong kơ djuai bơnga cẩm chướng mriah đôc\ tui hăng hră pơkôl hăng Đà Lạt Hasfarm.
Pla kơnong sa djuai bơnga tui anai, blung a `u lăng [u juăt ôh, samơ\ mơng [rư\ thâo hluh anai yơh hơdră ngă bruă djơ\, yua djo\p mơta hơdră pla bơnga lêng kho\m ngă rơguăt, hnun kah bơnga `u mơng hiam.
Hro\m hăng anun, sang ano\ `u huăi do\ ting kơ anih ba hyu s^ hăng nua gơnam ba s^ dong tah, yua dah tơlơi anun hơmâo c\ih rơđah amăng hră pơkôl hăng Dalat Hasfarm yơh:
‘’Hlâo kơ anun kâo pla hăng ba s^ gah rơngiao, yua anun prăk pơhrui glăi [u hơđong ôh, yua nua `u đ^ trun [u hmao thâo.
Bơ hơdôm boh kông ti le\ nua s^ gơnam hơđong hloh, yua anun kâo lăng pơlir hơbit hăng gơ`u kah mơng lơi, yua ha bơnah le\ ngă hro\m hăng kông ti lơm gơ`u hơmâo laih anih ba s^ gơnam, tui anun ta kơnong ba nao gơnam đôc\, ha bơnah dong le\ ta hơmâo prăk pơhrui lu hloh pơhmu hăng rong c\i ba s^ mă gah rơngiao’’.
Kar kăi tui anun mơn, ơi Hà Duân, sa boh sang pla a`ăm sui thun [ơi plơi prong Đà Lạt ăt pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong yua ngă hro\m hơbô| bruă pơlir hơbit pla a`ăm hơdjă.
~u brơi thâo, dong mơng hrơi mut hro\m amăng anom bơwih [ong hro\m Anh Đào sang ano\ `u huăi tul hơ-ul mă bruă, pla lu djuai a`ăm tui hăng mơng hlâo dong tah.
Hơmâo hră pơkôl, djo\p mơta bruă ngă djơ\ glông soh. Yua anun, gơnam pơkra rai klă soh, prăk lu mơn, ngă a`ăm huăi glêh đơi laih anun rơnuk rơnua dong:
‘’Lơm pơlir hơbit hăng Anom bơwih [ong hro\m kâo hơmâo hrăm tui, arăng djru hơdră pla a`ăm, prăk kơ[ah le\ anom bơwih [ong djru dong.
Giong anun, lơm pơkra gơnam le\ anom bơwih [ong hro\m blơi abih, yua anun kâo hơđong pran biă. Prăk pơhrui pơhmu hăng mơng hlâo đ^ dua wơ\t, hlâo adih sa ar/thun kâo pơhrui glăi 100 klăk prăk, ră anai lơm ngă hro\m hăng anom bơwih [ong kâo pơhrui glăi rơbêh 150 klăk prăk, [ong lơi rơbêh kơ 70 klăk/ar’’.
{uh rơđah anô| tu\ yua mơng bruă plir hơbit ngă hmua pla pơjing, ơi Nguyễn Hữu Tiến, do\ [ơi phường 7, plơi prong Đà Lạt ăt mut hro\m ngă hơbô| bruă anai mơn, laih anun lo\n ngă hmua amăng sang mơnil mơng [rư\ pok prong mơng 1.000 m2 đ^ 5.000m2, amăng anun pla 2 djuai bơnga c\ơkăp than kah hăng kuk hăng cẩm chướng ba s^ kơ Dalat Hasfarm.
Ơi Nguyễn Hữu Tiến brơi thâo, tơdơi kơ hrơi ngă hro\m hăng kông ti anai, `u hăng rơbêh 100 boh sang ano\ pơko\n huăi ruă akô| hlâo ju\ yap, do\ ting pla bơnga hơget, pơgang hlăt hiư\m pă, bơnga s^ kơ hlơi ôh mơ\ kơnong kơ pơ[ut ngă bruă hiư\m pă kiăng klă, djơ\ tui hăng ano\ arăng kiăng. Yua anun, prăk kơmlai mơng sang ano\ `u lêng hơđong, hơmâo rơbêh 600 klăk prăk/thun.
‘’Kơ djuai phun pla le\ arăng brơi djuai hơdjă, huăi hơmâo hlăt kman, bơ hơdră ngă bruă le\ rim wơ\t hrơi tơjuh kông ti pơđar mơnuih apăn bruă nao lăng pơhmua, sem lăng hu\i hlăt kman, laih anun hơmâo hơdră pơsir.
Ră anai, hlăt kman [ơi phun bơnga pla c\i Đà Lạt tơnap biă c\i pơgang, yua anun, kiăng pơđ^ tui ano\ klă le\ kho\m hơmâo mơnuih apăn bruă boh thâo kah hăng mơng kông ti anai gum hro\m hăng neh met e\p hơdră pơsir tu\ yua’’.
Tui hăng ơi Nguyễn Công Thừa, Khoa phun anom bơwih [ong hro\m Anh Đào, rơngiao mơng dong kơna amăng anom bruă, ră anai Anom bơwih [ong pok prong ngă hro\m pla a`ăm hơdjă djo\p mơta hăng giăm 200 boh sang ano\, amăng anun lu hloh le\ djuai ania [iă [ơi Lạc Dương, Lâm Đồng.
Tơdah amăng anun 2010, Anom bơwih [ong hro\m ba s^ 6.000 tơn a`ăm mơng mơnuih ngă hmua, hăng prăk pơhrui glăi 45 klai prăk le\ thun 2017 ba s^ truh 44.000 tơn, prăk pơhrui glăi hơmâo 210 klai prăk, hăng prăk [ong lơi hơmâo giăm 21 klai prăk.
Thun rơgao, Anom bơwih [ong hro\m pơđ^ prăk pơhrui glăi hăng prăk [ong lơi đ^ 12%. Ding kơna amăng anom bơwih [ong pơhrui glăi rơbêh kơ 1 klai 200 klăk prăk/ektar/thun, laih anun hơdôm boh sang ngă hro\m hăng anom bơwih [ong pơhrui glăi rơbêh 200 klăk prăk/ektar/thun, amăng anun hơmâo lu sang ano\ pơhrui hơmâo 600 klăk prăk/ektar/thun, đ^ [iă biă mă `u 20% pơhmu hăng bruă ngă hmua mă hơjăn.
Ơi Nguyễn Công Thừa brơi thâo, ră anai mơnuih blơi yua kiăng biă a`ăm hơdjă, biă mă `u le\ pơ dêh ]ar tac\ rơngiao. Yua anun, anom bơwih [ong glăk djru kơtang hloh c\i ngă pơhưc\ mơnuih [on sang gum hro\m pơlir hơbit hăng anom bơwih [ong:
‘’Hơdră ngă bruă mơng dêh ]ar ta glăk amu`, hră pơtrun mơng Ping gah hăng Kơnuk kơna ăt kah hăng gong gai [on lan ră anai glăk jak iâu hơdôm anom bơwih [ong, mơnuih ngă hmua ngă hiư\m pă kiăng pơlir hơbit hro\m, laih anun Anom bơwih [ong hro\m Anh Đào kiăo tui jơlan anai yơh.
Ta djru prăk, hơdră ngă hmua, pơjeh phun pla laih anun pơkôl blơi gơnam mơng neh met wa. Rơngiao mơng đơ đam lo\n mơng ding kơna amăng anom bruă, yua gơnam pơkra rai lu, ră anai hơmâo tơlơi tơnap le\ ngă hiư\m pă kiăng neh met wa hơmâo prăk c\an c\i ngă hmua, pơkra gơnam klă hloh tui hăng hơnong pơkă mơ\ kông ti Anh Đào k^ pơkôl’’.
Hơdôm tơlơi tu\ yua hơmâo ngă mơng 2 hơbô| bruă pơlir hơbit pơkra gơnam mơng neh met ngă hmua hăng Dalat Hasfarm laih anun Anom bơwih [ong hro\m Anh Đào brơi [uh, pơlir hơbit ngă hro\m kơplah wah anom bơwih [ong hăng mơnuih ngă hmua le\ tơlơi kiăng djơ\ lăp, lơ\m bruă ngă hmua anăp nao ba s^ gơnam pơ anih prong hloh.
Pơlir hơbit hăng anom bơwih [ong [u kơnong djru ako\ pơjing lu kual pơkra gơnam pơlir hăng anih ba s^, huăi bưp bruă ‘’djơ\ bơyan, nua rơgêh, aset đơi kơ[ah, lu đơi rơbêh’’ đôc\ ôh mơ\ djru pơđ^ tui anăn gơnam hmư\ hing, kiăo hmao tơlơi pơplih phrâo mơng rong lo\n tơnah, kiăo hmao tơlơi pơkơtưn jai hrơi kơtang hloh ră anai.
Siu H’Mai: Pô c\ih hăng pôr
Viết bình luận