VOV4.Jarai - Rơgao hăng anai 42 thun, lơ 10/3/1975 hmâo pơ phun laih tơdron blah [ơi Buôn Ma Thuôt đưm.

 

Anai le\ tơdron blah phun pok jơlan kơ bruă blah [ơi kual }ư\ Siăng, pơjing anih gơgrong phun kơ bruă Tơgu\ hơkru\ abih bang hăng ru\ tơgu\ bơyan Bơnga thun 1975 tlaih rơngai đơ đam kual Dơnung dêh ]ar, pơlir hơbit lon ia.

 

{ơi yu\ anai, [ing gơmơi rơkâo yap glăi hơdôm mông djă pioh gru grua anai tui tơlơi ruai glăi mơng mơnuih [uh [ơi anăp tơlơi anai.

 

            {rô djơ\ 2 mông 3 mơnit lơ 10/3/1975 bruă kơsung blah kah hăng rơbu\ kơthel apui mut [ơi hơdôm anih anom phun pơ\ Buôn Ma Thuôt, ling tơhan mơbruă, kiăo tui anun le\ ling tơhan blah [ơi rong lon blah [ơi tơdron rơdêh por Hoà Bình, Sang khô Mai Hắc Đế.

 

15 mơnit tơdơi kơ anun, phao kơnông, phao apui pơ phun pơnah pơđam nao Sư đoàn 23 nguỵ.

 

            Mă tu\ jua phao kơsung blah gơ`e` nao mơng hơdôm puih kơđông ling tơhan mơbruă hăng jua pơtuh mơng bôh phao kơnông, phao apui, hơdôm puih kơđông rơdêh sar ling tơhan mơng hơdôm puih kơđông tum pơ[u\t găn ia krông Srê Pôk anăp nao blah sua glăi anih anom blah.

 

Hơdôm puih kơđông pơjing 5 glông jơlan kơsung blah kah hăng p^ kơja\p hơdôm anih anom mơng ayăt amăng plơi prong Buôn Ma Thuôt.

 

            Truh 6 mông mơguah lơ 10/3, [ing ling tơhan Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 95B găn rơgao kual tơdron rơdêh por L19, blah mă glăi Ngã Sáu.

 

7 mông 10 mơn^t ling tơhan ta nao giăm blah mut kual dưm phao kơnông, kual pioh rơdêh sar, anih bơwih asơi a`ăm tiểu đoàn 1 Nguỵ.

 

 

11 mông 30 mơn^t [ing ta blah mă Tiểu khu 23 anom ia jrao ling tơhan hăng Sư bộ 23 Nguỵ, ngă pô kual 3 pôr pơhing, hơdôm anih bo\ng nao dơlăm amăng puih kơđông phun mơng ayăt do# amăng plơi prong Buôn Ma Thuôt; blah prai Anom bruă git gai khô Mai Hắc Đế, blah mă hơdôm puih kơđông }ư\ Êbur, }ư\ Dluê.

 

{ơi kual dơnung, ling tơhan ta blah mut kual mă bruă ]ar, kual tu\ mă gơnam pơgiang, kual dưm ngăn rơnoh, anom bruă ia jrao hlô mơnong, anih do# mơng [ing apăn bruă tơhan, quận lỵ Hoà Bình.

 

            Ơi Tô Tấn Tài (ara\ng juăt iâu le\ Ama H’ Oanh) – Khoa hơđă\p git gai Ping gah plơi prong Buôn Ma Thuôt hơdor glăi:

 

            “Mlăm lơ 9 sing bring mơguah lơ 10/3, lom hmâo tơlơi pơtrun le\ amăng anai ling tơhan mơbruă pơnah phao [ơi tơdron rơdêh por, lăng kah hăng tu^ apui blung a; pơ phun phao kơnông mơng pô pơđam nao.

 

{ơi gah rơngiao dlai ataih le\ rơdêh sar pơ phun pok măi tơtir kơ lon adai amăng dlai.”

 

            Amăng lơ 10/3, ayăt yua 73 wot rơdêh por kơsung blah, pơnah pơgăn [ing ta, hrom hăng anun yua phao kơnông hăng ling tơhan [ơi rong lon kơdo\ng blah kơtang t^t.

 

Ling tơhan ta pơnah le# trun 6 bôh rơdêh por AD6 hăng pơdjai lu ling tơhan ayăt.

 

            Lơ 11/3, ta kơsung blah lu anih anom yôm phăn, abih bang khul ling tơhan ayăt [ơi plơi prong rai abih, ta ngă pô hơdôm anih anom, mă rơguăt Khoa tơring ]ar Daklak hăng Đại tá, Kơ-iăng Khoa Sư đoàn 23 Nguỵ.

 

            Ruăi kơ tơdron blah [ơi Tơdron rơdêh por Hoà Bình, ơi Phạm Chí Sâm – Khoa gum bruă Hyu hơduah lăng mơng Trung đoàn 234 brơi thâo:

 

            “To# tui tal blah kâo lom anun do# [ơi puih ling tơhan djă phao kơnông 57 ly, ba mut [ơi tơdron rơdêh por Hoà Bình pơdjai ayăt [ơi dlông, [u brơi ayăt glom bôh [om truh [ơi gru\p ling tơhan [ing ta, hrom hăng anun pơnah tơpă prai anih anon bo\ng kơdo\ng blah phun mơng ayăt.”

 

            Lơ 12/3, ta kơsung blah prai puih kơđông 45 Nguỵ, blah ayăt [ơi }ư\\ Bao, Đạt Lý, tlaih rơngai Buôn Hồ.

 

            Lơ 13/3, ta tlaih rơngai Châu Sơn, gum hrom hăng ling tơhan phun, ling tơhan [ơi tơring ]ar blah mă hăng ngă pô quận lỵ Lạc Thiện.

 

            Lom anun ling tơhan ta blah mă plơi prong, hơdôm gru\p hyu mă bruă kơđi ]ar mơng tơring ]ar ăt kah hăng hơdôm phường amăng glông jơlan, pơ phun m[s hơđong tơlơi pơmin, pơkra glăi apui lơtrik, ia yua, mă bruă tu\ mă, pơdo\ng Jơnum min wai lăng [ơi hơdôm anih anom, djă kơja\p tơlơi hơđong, pơhlôm tơlơi hơd^p hrim hrơi kơ m[s.

 

            Lơ 14/3, ta kơsung blah anih bơwih asơi a`ăm Trung đoàn 53  kual tơdron rơdêh por Hoà Bình hăng tlaih rơngai Buôn Đôn.

 

            Lơ 17/3, ta blah ta` rơguăt tlaih rơngai Phước An.

 

            Lơ 18/3, tlaih rơngai }ư\ Cúc, plơi prong Cheo Reo, prai lui [irô mă bruă ]ar Tiểu khu Phú Bổn.

 

            Ăt amăng lơ 18/3 mơn, Jơnum min wai lăng plơi prong Buôn MaThuôt dưi pơdo\ng, lăi pơthâo [ơi Đình Lạc Giao, yua Đại tá Y Blôk Êban ngă Khoa.

 

            Lơ 19/3 truh lơ 21/3, ling tơhan ta blah mă quận lỵ  Khánh Dương, hue\t mă abih ling tơhan ayăt do# kron pơ[u\t [ơi anai, ngă prai Lữ dù 3 Nguỵ, blah mă jơlan ]un ]ue Phượng Hoàng, pok jơlan anăp nao tơring ]ar Khánh Hoà.

 

            Tơdơi kơ tlaih rơngai plơi prong Buôn Ma Thuột, Ping gah tơring ]ar Daklak git gai laih hơdôm tơring glông mă yua khul ling tơhan [ơi tơring glông pơ phun m[s tơgu\ hơkru\ hue\t đuăi abih [ing ayăt. Truh lơ 28/3, Daklak tlaih rơngai abih bang.

 

            Lăi nao kơ kơ]a\o bruă gum hrom hăng hơdôm bôh than yôm phăn ba truh tơlơi tlaih rơngai Buôn Ma Thuôt, ơi Lê Chí Quyết – Kơ-iăng Khoa hơđăp git gai Ping gah tơring ]ar Daklak, Kơ-iăng Khoa Jơnum min wai lăng plơi prong Buôn Ma Thuôt, brơi thâo:

 

             “Tơhnal rơnu\] ăt le\ lăng yôm pran jua pơsit blah, pơsit rơngai, kiăng dưi pô abih bang kơ bruă blah hue\t.

 

Tơhnal anun le\ yôm phăn biă, jing pran jua, pran gơgrong, đăo gơnang kơ tơlơi git gai mơng Ping gah, pơsit pran jua mơng Ping gah hăng tơlơi pơmin khom blah tlaih rơngai.

 

Kơnong hmâo tui anun kah mơng hơtu\t nao tơlơi tơnap hơkru\ pơsir tơlơi tơnap, djru truh kih mơng bruă blah wang.”

 

            Tlaih rơngai Buôn Ma Thuôt jing jơlan pơsit blah, blah pok jơlan pơdah tơlơi pơplih phrâo ta` mơng ling tơhan ta gah hơdră blah kơtang t^t, [u hmao thâo, pơjing rai yak đ^ kyar ta` gah khul ling tơhan, hrơi mông gal hăng jơlan blah phrâo; ngă gal kơ bruă tơgu\ hơkru\ abih bang hăng tơgu\ tlaih rơngai kual Dơnung dêh ]ar pơlir hơbit lon ia.

 

            Tlaih rơngai Buôn Ma Thuôt pơ phun mơng tơlơi git gai kơja\p, kơhnâo mơng Khoa apăn bruă kơđi ]ar, Ping gah khul ling tơhan dêh ]ar ta, hmâo pơsit djơ\ tơlơi, ruah djơ\ mông hăng anih anom, hmâo pơsit pran jua prong, pơsur hăng ngă tui pran kơtang lu mơta mơng đơ đam dêh ]ar gah khul ling tơhan, bruă asơi a`ăm hăng pran gơgrong mơng abih bang khul ling tơhan, abih bang m[s.

 

  Pơđ^ kyar tui hăng tơlơi gru groa hing ang sông ktang plơi pla tơring ]ar Daklak, 42 thun rơgao, khul ling tơhan [ơi tơring ]ar anai, hơmâo pran jua gir kơtưn, pơhra\m, pơtâp, ngă tui gio\ng hơdôm tơlơi jao.

 

Pô mă tơlơi pơhing ]ra\n hdră anai hơmâo tơ`a Đại tă Nguyễn Thanh Xuân, khoa apăn bruă ling tơhan tơring ]ar Daklak lăi nao kơ tơlơi anai.

 

Tơ`a: Ngă tui tơlơi gru groa drưh kơ ang Ling tơhan mơnuih [ôn sang Việt Nam kh^n htai, ăt kah ha\ng tơlơi pơblah dưi hing ang mơng khul ling tơhan tơring ]ar, ama\ng tal thun pơblah dưi ayăt roh lơ 10-3, mă ana\n Hồ Chí Minh đưm đă ră hlâo, Ping gah, [irô g^t gai tơhan tơring ]ar Daklak, pơs^t bruă mă yôm, ama\ng rơnuk thun phrâo anai hiư\m pă?

 

Đại tá Nguyễn Thanh Xuân: ‘’ Ping gah, [irô g^t gai ling tơhan tơring ]ar Daklak, djă kjăp tơlơi pơmin, jơlan hdră ling tơhan, bruă tơhan mơng ping gah, bruă ngă kơ khul ling tơhan, tơlơi pơmin soh sat mơng ayăt roh, bruă kđi ]ar ama\ng tơring ]ar, hur har djru ba khul khoa g^t gai tơring ]ar.

 

Ngă tui gio\ng tơlơi gio\ng bruă pơgăng wai lăng lon ia, phun `u gah  ‘’pơgăng wai lăng lon ia rơnuk phrâo anai’’, g^t gai ako\ pơjing atur bruă tơhan ama\ng pran jua mơnuih [ôn sang kjăp ktang, pơđ^ h^ atur bruă tơhan ama\ng tar [ar mơnuih [ôn sang, ngă hro\m hăng pơgăng wai lăng rơnuk rơnoa kjăp hđong, pơđ^ h^ tơlơi pơgăng pơhlôm hlâo, pre lui hlâo tơlơi pơblah ngă [ơi guai lon ia, [ơi hdôm anih yôm pơ phăn, ngă tui hiam ha\ng bruă dêh ]ar ta] rơngiao ling tơhan tơring ]ar gơyut gơyâo Mondulkiri  (dêh ]ar Kur), pre lui hlâo, tơlơi pơmin phă pơrai mơng ayăt roh.

 

Laih anun pơđ^ h^ tơlơi pơtô pơblang, pơtô bruă ling tơhan, wai lăng tơlơi rơnuk rơnua ama\ng abih băng mơnuih [ôn sang ta; ako\ pơdơng ling tơhan ama\ng plơi pla ‘’ Hkru\, s^t nik, rơgơi, [ơ [rư\ ngă tui ktang hloh’’.

 

Ako\ pơdơng pre lui hlâo do\ gah tlôn, khuk tơhan plơi pla ala [ôn, kjăp ktang, [ơi lu anih ano\m, tơlơi đăo gơnang prong, ngă tui gio\ng hơdôm tơlơi pơ jao brơi laih, tơdah hơmâo tơlơi truh.

 

Tơ`a: Ơ ơi!, rơngiao kơ bruă pơtâp, pơhra\m, pre lui hlâo tơlơi pơblah ngă, khul ling tơhan tơring ]ar Daklak, hơmâo gleng nao bruă iâu pơthưr mơnuih [ôn sang hiư\m pă, pioh gum gôp pơđ^ kyar tơlơi bơwih [o\ng huă, mơnuih mơnam ama\ng plơi pla?

 

Đại tá Nguyễn Thanh Xuân: Pơs^t nga\ tui bruă tơhan, ama\ng rơnuk phrâo anai, ling tơhan tơring ]ar hơmâo ngă tui hiam hloh dơng, gah bruă iâu pơthưr mơnuih [ôn sang, wai lăng ba mơnuih [ôn sang, hơmâo ngă adơi ayo\ng, thâo gum gôp kah hăng sa drah ktak ling tơhan hăng mơnuih [ôn sang, pơđ^ ‘’ Bruă tơhan ama\ng pran jua mơnuih [ôn sang’’, kjăp ktang mơng plơi pla.

 

Ngă hro\m tơlơi pơđ^ kyar tơlơi bơwih [o\ng huă, mơnuih mơnam, hur har tơlơi pơ plông mă bruă ‘’ A`ru\ tơngan hro\m tơlơi man pơdơng plơi pla phrâo’’, pơtrut tui ktang ‘’ Hdơr tơngia’’, ‘’Mơ`um ia hdơr pô klơi’’, gum djru ba mơnuih [ôn sang, lơm lui tơlơi rơmon kon rin, pơgăng glăi, hyu pơklaih brơi mơnuih hơmâo tơlơi truh, ako\ pơdơng glăi tơlơi răm rai mơng ayuh hyiăng nga\ rai.... Kiăng ngă tui lăp hăng tơlơi gru groa khul tơhan mơnuih [ôn sang sông ktang.

Bơni kơ ih lu ho\!

                                                          Siu H’ Prăk - Rơluch Xuân: Pô ]ih hăng pôr