VOV4.Jarai - Thun 2020 truh laih, Bơyan bơnga Canh Tý truh laih [ơi djop anih anom plơi pla. Thun phrâo truh ba tom lu tơlơi mơ-ak hur har, lar hyu djop [ơi [o# mơta, pe\ tlao; Pơmut hrom tơlơi mơ-ak mơng neh wa [ơi djop plơi pla kual }ư\ Siăng ]ơkă Tết hăng sang ano#, plơi pla.
Amăng hơdôm mông blung a mơng thun phrâo Canh Tý, [ing ta pioh kơ tơdruă hơdôm tơlơi hơ-ư\] hmưi klă hiam hloh, hơ-ư\] hmưi kơ hơdôm tơlơi ]ang rơmang, hơdôm tơlơi pơmin kiăng ngă leng kơ ba truh hơdôm truh kih phrâo, bă blăi kơ tơlơi mơ-ak mơ-ai:
Hơdôm hrơi ako\ thun phrâo, plơi Tu Thó, să Tê Xăng, tơring glông Tu Mơ Rông, tơring c\ar Kontum kar hăng buh sa blah ao phrâo, lăng agaih gong biă mă.
{ơi sang drông amăng plơi, ană plơi pla bưp [ô| mơta amăng ako\ thun phrâo hăng pran jua hok mơ-ak.
Amăng tơlơi bơră ruai ako\ thun, abih bang pơlăi nao rai bruă mă amăng thun phrâo mơng [ing gơ`u kah hăng sang ano\; anun le\ bruă rông ană bă, bruă huă ngă đang hmua kiăng pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong huă.
Abih bang ană plơi pla lêng kơ c\ang rơmang thun phrâo hơmâo lu bưng hiam, amăng bruă ngă đang hmua biă mă `u le\ pla hơdôm phun akha kyâo anun le\ sâm hre\, sâm Ngọc Linh gêh gal brơi neh met wa dưi pơhrui hơmâo hmăi.
Hok mơ-ak biă mă lơ\m [uh ană plơi pla mut hro\m, ană tơc\ô glăi pơ[ut tum jơngum, yă Y Vầu, thun anai 80 thun laih mơ-it tơlơi hơ-ơc\ hmưi hiam klă hloh kơ ană tơc\ô, ană plơi pla laih dong abih bang mơnuih ataih giăm.
Thun phrâo, kâo hơ-ơc\ hmưi abih bang mơnuih suaih pral, yâo mơ-ak. Thun phrâo kâo pơtă pơtăn ană tơc\ô kiăng gir kơtir mă bruă, hơdip rơmon, anăm pơc\lah tơdruă, anăm bơrơtaih ôh.
Kâo c\ang rơmang ană tơc\ô hơdip thâo khăp pap nao rai, thâo djru tơdruă lơ\m bưp tơnap tap. Anăm kle\ kơdo\p gơnam tam amăng plơi hăng plơi pla pơko\n.
Hlâo tết, amăng hrơi Tết laih dong tơdơi kơ Tết kâo hơ-ơc\ hmưi djop plơi pla ala [on ngui [ong Tết mơ-ak mơ-ai, tum jơngum hăng yâo mơ-ak.
Ha tal le\ kual mrô 3 tơnap tap, samơ\ tơlơi bơwih [ong, mơnuih mơnam mơng să Pờ Tó, tơring glông Ia Pa, tơring ]ar Gialai hmâo hrưn đ^ ta` gơnang kơ hơdôm rơwang bruă, jơlan hơdră djru gum mơng Ping gah, Kơnuk kơna kah hăng 134, 135, 167 hăng biă `u le\ mơng hrơi hmâo jơlan Trường Sơn Đông găn nao.
Jơlan nao rai pok tơbiă hmâo djru laih bruă du\ pơgiăng s^ mdrô gơnam tam gêh gal, neh wa pơđ^ kyar ta` hơdôm djuai phun pla ba glăi prăk pơhrui glăi lu hăng hơđong.
Lăng [uh tơlơi pơplih mơng plơi pla, tha plơi Đinh Krô, djuai ania Bahnar, plơi Ksom, să Pơ\ Tó mơ-ak biă. {rô djơ\ tal ako# thun phrâo, ơi Đinh Krô mơ-^t tơlơi hơ-ư\] hmưi Tết:
“Tơlơi hơd^p mơda mơng neh wa pô hmâo pơplih lu laih, tơlơi hơd^p mơda hơđong hloh, đ^ kyar hloh. Tết truh le\ neh wa ăt ]ơkă Tết kah hăng djop djuai ania adơi ayong pơkon, mơ-ak mơ-ai.
{rô djơ\ tal thun phrâo, kâo [u hmâo hơget hloh le\ hơ-ư\] hmưi abih bang neh wa djop plơi pla sa thun phrâo bă blăi tơlơi suaih pral, bơwih [ong đ^ kyar.
Hơ-ư\\] hmưi kơ djop plơi pla mut hrom sa jua, djru nao rai tơdruă amăng bơwih [ong huă ăt kah hăng amăng tơlơi hơd^p mơda mơn.”
Să Yang Mao le\ să gah kual 3 (kual tơnap tap biă mă) amăng tơring glông Krông Bông, tơring c\ar Daklak hơmâo 70% mrô sang ano\ le\ mơnuih djuai ania Mnông hăng Êđê.
Hơmâo Kơnuk kơna gum djru, hơdôm thun giăm anai, tơlơi hơdip kơ neh met wa jai hrơi hơđong, [ơ[rư\ pơđ^ kyar.
Ơi Hà – Khua git gai să Yang Mao hơđăp – do\ [ơi plơi Tul, să Yang Mao, tơring glông Krông Bông bơră ruai glăi, thun anai neh met wa c\ơkă Tết mơ-ak [iă yua kơ plơi pla pơplih phrâo hăng pơđ^ kyar laih:
Thun sô rơgao thun phrâo đ^ rai, kâo hăng neh met wa hok mơ-ak biă mă, {ing gơmơi le\ mơnuih do\ hơdip amăng kual ataih, asuek, samơ\ hơmâo
Neh met wa dong yua hăng ngă tui, mơng tha rơma truh [ing hlăk ai lêng gum tơngan hro\m man pơdong plơi pla jai hrơi hiam klă.
Amăng bruă đang hmua, rông hlô mơnong mơnuih [on sang lêng thâo mă yua boh thâo phrâo, kơnuk kơna tuh pơ alin man pơdong sang hră, dơnao pơko\ng ia, jơlan amăng plơi pla. Tết thun anai mơ-ak biă mă yơh.
Gru\p mơnuih [ôn sang Xoan, tơring kual Đinh Văn, tơring glông Lâm Hà, tơring ]ar Lâm Đồng hmâo 115 bôh sang ano#, hăng rơbêh kơ 80% neh wa djuai ania K’ho.
Thun 2019, hrom hăng lu plơi pla [ơi hơdôm bôh tơring ]ar kual }ư\ Siăng, neh wa gru\p mơnuih [ôn sang Xoan hmâo gir run yak rơgao hơdôm tơlơi tơnap gah bruă s^ mdrô, yap wot tiu hăng kơ phê leng kơ trun noa.
Jing pô thun tha hloh [ơi plơi pla, thâo hluh hloh hơdôm tơlơi tơnap tap hăng hơdôm tơlơi gir run mơng neh wa, yă K’Hiếu hơ-ư\\] hmưi djop mơnuih gir run lu hloh hăng amra truh kih amăng thun phrâo:
“Hơ-ư\] hmưi plơi pla thun phrâo jai hrơi jai pơđ^ kyar. Neh wa bơwih [ong huă bưp lu tơlơi tơphă.
Ara\ng dưi ngă 3, 4 le\ neh wa ăt gir run ngă hmâo 2 mơn. Ta [u thâo le\ hrăm tui, tơ`a bla kah hăng rông hlăt kơbuă ta [u thâo le\ hmâo anih pok pơhra\m kiăng pơđ^ kyar.
Djop mơnuih khom gir run pơplih phun pla hlô rông kiăng pơđ^ kyar bơwih [ong huă prong tui, pơdo\ng plơi pla jai hrơi jai pơdrong asah klă hiam.”
C|ơkă thun phrâo 2020, mơnuih djuai ania Sêđăng [ơi să tơnap tap Đăk Pxi, tơring glông Đăk Hà, tơring c\ar Kontum hơmâo lu tơlơi mơ-ak.
Amăng thun laih rơgao gong gai hro\m hăng mơnuih [on sang amăng să hơmâo pơjing gơnam yôm phara le\ Bung ale Đăk Pxi; pơhưc\ lu tuai c\uă ngui nao pel e\p gru grua djuai ania Sêđăng hăng c\uă lăng đang kyâo glai c\ư\ amăng să, anun le\; Drai ia Đăk Pe, anih pơkra pơjing gơnam đang hmua mă yua boh thâo phrâo … Ayong A Tuyên, do\ [ơi plơi Ling La bơră ruai tom:
Hrơi anai le\ hrơi tal 1 bơyan Tết, sang ano\ gơmơi kah hăng abih bang neh met wa amăng plơi Linh hur har pran jua mơ-ak.
Yua kơ hơmâo tơlơi gir run mơng neh met wa amăng hơdôm thun hlâo anun, ră anai bruă bơwih [ong huă, tơlơi hơdip kơ ană plơi pla pơđ^ kyar laih. Ră anai lu sang ano\ amăng plơi pla kơphê hăng glăk pe\ pơhrui.
Amăng anun lu sang ano\ mơng đang hmua pla kơphê dưi pơhrui glăi hơdôm rơtuh klăk prăk ha thun. Hro\m hăng anun lu sang ano\ pla hơbơi plum, phun boh bơr.
Yua tơlơi gir run mơng neh met wa ră anai tơlơi hơdip jơnap laih. Amăng bơyan ako\ thun phrâo neh met wa hur har pran jua mơ-ak hăng đăo gơnang nao biă mă hơdră bruă, tơlơi git gai mơng
Thun phrâo neh met wa amra mut hro\m kiăng pơjing tơlơi hơdip jai hrơi trơi pơđao hiam klă tui dong.
Yak truh thun phrâo 2020, plơi H’ Lâm, tơring kual Đak Đoa, tơring glông Đak Đoa, tơring ]ar Gialai, hmâo laih tơlơi pơplih phrâo hloh.
Thun 2017 lom pơdo\ng plơi pla phrâo, H’ Lâm hmâo truh 56 bôh sang ano# [un rin le\, ră anai kơnong kơ do# 15 bôh sang ano# [un rin.
{o# mơta plơi pla ăt pơplih phrâo mơn, lom jơlan nao rai amăng plơi pla pơkra hăng [ê tông giăm truh djop anih anom.
Ơi Minh, Khua gru\p apăn bruă Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam plơi H’ Lâm, hơk mơ-ak:
“Neh wa amăng plơi H’ Lâm mut hrom sa pran pơđ^ kyar bơwih [ong jai hrơi jai đ^ kyar.
Thun 2020 [ing gơmơi pơsur dong neh wa gum hrom hăng Kơnuk kna djru ngăn rơnoh pioh pơkra jơlan nao rai [ơi plơi H’ Lâm hăng [ê tông truh pơ\ hơdôm kual ngă đang hmua hăng pơkra dong Sang jơnum plơi pla pioh neh wa hmâo anih jơnum, tum pơ[ut gêh gal.”
Tha plơi ơi Nay Phun thun anai 65 thun laih, hăng 35 thun Ping gah. ~u mơ-ak lăi: Plơi kâo glăk pơplih phrâo ta` biă, neh wa glăk bơkơtưn bơwih [ong huă ngă đang hmua, pơdo\ng plơi pla jai hrơi jai pơdrong asah klă hiam:
“Dong mơng hrơi Kơnuk kơna tuh pơ plai pơkra anom mă yua, ngă gal brơi kơ neh wa ]an prăk tuh pơplai bơwih [ong huă ngă đang hmua anun sa dua bôh sang ano# hmâo tơlơi hơd^p mơda hơđong.
Biă `u le\ Jơlan hơdră 134 tuh pơ plai pơdo\ng sang do# kơ hơdôm bôh sang ano# [un rin; Jơlan hơdră 168 djru rơmô rông hăng truh ră anai rơmô tuh rai lu ană laih. Neh wa mơ-ak biă, bơni kơ Ping gah, Kơnuk kơna lu biă.
Rim jơnum plơi pla [ing gơmơi pơsur hăng pơtrut neh wa gir run bơwih [ong huă, mut hrom sa jua, ngă klă hơdră pơtrun jơlan gah mơng Ping gah, tơlơi phiăn mơng Kơnuk kơna; {u hmư\ tui, kiăo tui [ing sat plư.”./.
Siu H’ Prăk – Siu Đoan: Pô ]ih pơblang
Viết bình luận