VOV4.Jarai - Rơngia giăm truh 200 rơbâo ektar dlai klô amăng 5 thun hăng lon do# glăi rơngiă ta` biă, nao hrom hăng anun le\ hơdôm ano# pioh glăi sat răm djai mơnuih yua kơ tơlơi bơrơsua lon… anai le\ tơlơi lăp đing nao glăk hmâo [ơi hơdôm bôh tơring ]ar kual }ư\ Siăng.
Tơring ]ar hơpă [ơi kual }ư\ Siăng ăt mă yua mơn hơdôm hră pơ-ar git gai kơtưn pơgang dlai klô, krư\ bah amăng dlai klô, ]râo ba pơđ^ bruă mă mơng hơdôm gưl Ping gah pioh kơ bruă pơgang hăng pơlar dlai klô.
Tui anun mơn, tơlơi rơngiă dlai klô [u hmâo tơlơi pơplih hơget ôh gah phun `u.
Hơduah e\p hơdôm rơwang bruă jao dlai klô, brơi apah lon dlai, hơdôm rơwang bruă đang hmua, đang kyâu [ơi kual }ư\ Siăng, amra [uh, rơngiă dlai pơ phun mơng tơlơi phun hloh le\, tơlơi [u kơja\p, kơ[ah tơlơi gơgrong mơng hơdôm bôh [irô wai lăng.
Lom nao e\p bôh nik hơdôm rơwang bruă apah dlai [ơi să Ea Bung, tơring glông Ea Sup, tơring ]ar Daklak, [ing gơmơi ]ih glăi tơlơi mơng sa ]ô m[s [ơi anai
“{ơi anai hmâo sang bruă rai le\ dlai [ơi anai agaih abih laih.
~u mă pô jing djơ\ ôh pung kơ hmua `u lah.
Mơnuih [ôn sang rai do# [ơi anai sang hlơi lu biă `u hă găp 1 ektar, 2 ektar mơn.
Tơdah ngă [u abih le\ `u ba nao s^. Nu nah, `u glăk s^ 40 klăk prăk lom sa ektar…”
Ea Bung le\ să hmâo dlai lu hloh amăng tơring glông, samơ\ tơlơi mơng tơring glông ră anai, [u djơ\ [ing do\p mă kyâu ôh phă dlai, anun le\ [ing do\p mă lon lu biă pioh ngă đang hmua [udah pioh s^.
Bruă Ea Bung hmâo lu rơwang bruă brơi apah lon dlai hloh, hăng năng ai `u 10.000 ektar, ăt [u gum pơgo#p hơget lu mơn pioh pơgang dlai klô, lon dlai.
Đa le\ hơdôm rơwang bruă do# ngă tơlơi dleh tơnap hloh dong, lom kiăng pơplih pơkra glăi lon dlai pioh pla hơdôm phun pla pơkon.
Tui hăng ơi Phạm Văn Tư, Kơ-iăng Khoa Sang bruă 27/7, hmâo rơwang bruă guang rông hăng pơgang giăm truh 800 ektar dlai [ơi anai.
Tơdah kơnong kơ guang rông – pơgang kăh hăng tơhnal pơkă blung a, sang bruă amra lui ruh mơtăm:
“Dong mơng hrơi ]ơkă mă rơwang bruă [ing gơmơi akă dưi pơhrui glăi hơget ôh. Hơdôm mơnuih amăng sang bruă khom pơ]ruh prăk pioh djă lui bruă mă.
{ing gơmơi kiăng kai hlưk glăi lon dlai, klơi lu hnoh pơđoh ia kiăng pla phun keo, phun tếch, phun pơdai kơtor, a`ăm pơtăm le\, `u mơng bluh đ^ klă.
Samơ\ tơring ]ar akă tu\ ư ôh, yua kơ kơnuk kơna kiăng krư\ bah amăng dlai. Tơdah kơnong kơ guang rông dlai klô thơ, [u thâo hơdôm thun `u mơng đ^ hmâo 1 met khối kyâu lom sa ektar!”.
Tui hăng ơi Nguyễn Đình Toản, Kơ-iăng Khoa Jơnum min m[s tơring glông, Ea Sup le\ anih tum pơ[u\t lu rơwang bruă brơi apah lon dlai hloh [ơi Daklak.
Khă hnun hai, [u djơ\ kơnong kơ 10 rơwang bruă [ơi să Ea Bung ôh mơ\ abih bang 26 rơwang bruă amăng tơring glông, leng kơ hơdôm anih lui ruh sôh, ngă tơlơi răm rai dlai klô, bơrơsua lon [ơi tơring glông jai tơnap pơsir hloh:
“Dlai [ơi 26 rơwang bruă anai le\ [u klă dong tah bơhmu hăng hlâo adih. Bôh than ba truh le\ bôh thâo mơng hơdôm pô anom bơwih [ong [u kơja\p; [u pơ phun pơgang dlai hăng ngă tui hơdôm tơhnal ba tơbiă kah hăng rơwang bruă pơsit brơi ngă tui.
Hmâo rơwang bruă kơnong kơ apah sa, dua ]ô mơnuih wai lăng pô git gai đo#]. Tơring glông git gai le\ khom k^ tơlơi pơkă gum hrom hăng [irô apăn bruă anai mơng tơring glông hăng hơdôm bôh să hmâo rơwang bruă, samơ\ hơdôm bôh anom bơwih [ong [u ngă ôh.
Yôm phăn hloh le\ bôh thâo prăk kak mơng gơ`u [u hmâo, ba truh hơdôm rơwang bruă [u ba glăi bôh tơhnal, [udah ba glăi bôh tơhnal [ia\, kông ngăn dlai klô rơngiă h^”.
Đơ đam tơring ]ar Daklak ră anai hmâo 84 rơwang bruă, hmâo brơi apah dlai hăng pơlar bruă đang hmua, đang kyâu pơke\ hrom, pioh kơ hơdôm bôh anom bơwih [ong m[s hăng sang bruă pơ]ruh prăk hrom bơwih [ong, hmâo lon prong 60 rơbâo ektar.
Tui anun mơn, abih bang hơdôm rơwang bruă leng kơ amăng tơlơi tơnap pơsir.
Amăng bruă bưp mơng 48 pô rơwang bruă hăng Jơnum min m[s tơring ]ar Daklak rơgao hăng anai akă sui ôh, khoa pơ ala kơ hơdôm anom bơwih [ong brơi thâo, bruă apah dlai klô pioh wai lăng hăng pơgang, kơnong kơ ba glăi hơdôm tơlơi rơnap prăk kak đo#].
Tơlơi anai le\ rơgao kơ pran pô hăng anom bơwih [ong anun amra rơngia abih dlai klô glăk [ơi anăp.
Ơi Bùi Mạnh Hùng, Khoa khul wai lăng Sang bruă bơwih [ong s^, blơi gơnam hăng dêh ]ar ta] rơngiao hăng tuh pơ plai Hải Hà, lăi le\, anai le\ tơlơi [u dưm kơnar hăng hơdôm bôh anom bơwih [ong:
“Amăng tơlơi jao dlai anai le\ [ing gih jao dlai mơ\ [u hmâo sa prăk hơpă brơi kơ bruă pơgang ôh. Tui anun ră anai [ing gơmơi mă mơng hơpă hmâo? Tui anun klă [ia\ anăm jao kơ anom bơwih [ong dong tah.
Jao kơ anom bơwih [ong ara\ng ăt [u dưi pơgang mơn. Gah anom bơwih [ong [ing gơmơi ăt glăk bưp tơnap lu mơn. Dơnong tui anai kơnong kơ sa thun, ha mơkrah thun, đa sa blan, ha mơkrah blan dong hă dlai amra [u do# dong tah”.
Lăng hyu amăng kual }ư\ Siăng, Daklak, Daknông hăng Lâm Đồng le\ 3 bôh tơring ]ar hmâo rơwang bruă brơi apah dlai lu hloh, năng ai `u 500 rơwang bruă, abih bang lon hmâo 160 rơbâo ektar.
Lom pơdo\ng ako# bruă brơi apah dlai, tơring ]ar hơpă ăt pơsit mơn: “Brơi apah dlai, amra dưi pơke\ hrom pơgang hăng pơlar dlai klô hăng pơđ^ kyar bơwih [ong – mơnuih mơnam hăng hro\ trun rin rơpa”, “djru ngă tui truh kih bruă pơđ^ kyar đang kyâu mơng tơring ]ar hăng mơng Ping gah hăng Kơnuk kơna”. Tui anun mơn bôh nik glăk pơ phun kơđai glăi.
{ơi Lâm Đồng, rơwang bruă mơng sang bruă Gia Linh, [ơi să Lộc Phú, tơring glông Bảo Lâm kơnong amăng hơdôm blan jao kơ anom bơwih [ong, hmâo ba truh laih lu tơlơi bơdjơ\ bơrơsao tuh drah.
{ơi tơring glông Ea Sup, tơring ]ar Daklak, bruă jao lon kơ hơdôm rơwang bruă hmâo dui ba tom laih tơlơi phă dlai klô, sua mă lon, bơrơsua lon [ơi lu anih anom.
Hmâo tơlơi ngă 7 ]ô mơnuih rơka ruă djai bru\. Kơtang hloh le\ [ơi Daknông, rơwang bruă mơng Sang bruă Long Sơn, [ơi să Quảng Trực, tơring glông Tuy Đức, ngă rơngiă laih hơdôm rơtuh ektar dlai.
Sang do# mă yua hơdôm bruă hmâo tơhnal ju\ sat amăng bơrơsua lon ba truh tơlơi rung răng prong, ngă 13 ]ô mơnuih djai hăng rơka.
Tui hăng ơi Trương Thanh Tùng, Kơ-iăng Khoa Jơnum min m[s tơring ]ar Daknông, tơlơi sit nik le\ [u hmâo anom bơwih [ong hơpă [ơi tơring ]ar ke\ ph^ hăng bruă apah lon dlai.
Tơlơi mơ\ anom bơwih [ong sit nik đing nao kơnong kơ lon dlai đo#]:
“Tui hăng tơlơi rơkâo le\ khom pơgo# hơdôm anom bơwih [ong apah lon dlai anun hăng hră pơkôl.
Tui anun mơn gơ`u kơnong kơ apah mă lon đo#], bơ\ apah dlai le\ gơ`u [u hmâo k^ ôh, yua kơ k^ le\ khom no#p prăk.
Kah hăng Sang bruă Phú Riềng anun, gơ`u wai lăng 2 rơbâo ektar dlai klô, rim dah gơ`u lăi tla glăi, samơ\ tơring ]ar e\p [u [uh anom hơpă pioh ]ơkă mă glăi lon anai ôh.
Tui anun [ing gơmơi glăk rơkâo Kơnuk kơna, Ding jum wai lăng bruă đang hmua le\ lui h^ prăk apah dlai anun”.
Khă ano# pioh glăi mơng hơdôm rơwang bruă glăk ngă tui, ăt do# mơn lu rơwang bruă brơi apah dlai hăng hơdôm pluh rơbâo ektar, dưi hmâo hơdôm tơring ]ar ba mut amăng rơwang “ngă giong hră pơ-ar” pioh apah.
{ơi Daklak, anih hmâo 7 rơwang bruă glăk amăng rơwang pel e\p pơsit hăng ngă giong hră pơ-ar, ơi Nguyễn Hoài Dương, Khoa Gong bruă đang hmua hăng pơđ^ kyar [ôn lan tơring ]ar lăi le\, hơdôm rơwang bruă brơi apah dlai lui ruh, samơ\ anăm jăm bruă gơgrong mơng anom bơwih [ong ôh mơ\, blung hlâo khom lăng glăi tơlơi akă kơja\p gah hơdră bruă:
“Akă hmâo sa tơlơi pơkă hơpă mơng kơnuk kơna le\ anom bơwih [ong pơgang dlai [u klă, pioh răm rai dlai le\ khom pơ ala glăi.
Yua kơ [ing ta thâo bôh nik ră anai le\ pơ phun amăng đơ đam dêh ]ar ta hăng kual }ư\ Siăng.
Tơlơi anai [ing gơmơi hmâo rơkâo laih hăng kơnuk kơna khom pơplih pơkra pơhrua nao dong [u djơ\ jao kơ gơ`u tui anun, laih anun hơdư\ kiăng ngă ôh.
Tơlơi tơnap tơlơi gun hmâo lu tui anun [u pơsir hơget ôh. Tui anun mơn dlai rơngiă le\ glăi lăi gơ`u khom tla, pơ ala glăi”.
{u e\p [uh tơlơi pơkă hơpă khom ngă anom bơwih [ong apah dlai khom pơ ala lom dlai amăng rơwang bruă rơngiă, anun hơdôm bôh anom bơwih [ong pưh tơngan mơng hơdôm rơwang bruă apah dlai răm rai.
Bôh tơhnal pioh glăi sat rơđah laih, tui anun mơn dlai ăt dưi hmâo hơdôm tơring ]ar jao kơ anom bơwih [ong, lom anun hơdôm tơlơi [u kơja\p gah hơdră bruă do# [ơi anun mơn.
Apah dlai [u hmâo bôh tu\ yua hơget, samơ\ anom bơwih [ong ăt ]ơkă mă mơn rơwang bruă laih anun iâu tơnap tap đơi.
Anai le\ hơdôm tơlơi [u gal prong amăng pok pơhai hơdôm rơwang bruă đang kyâu [ơi kual }ư\ Siăng.
Siu H’ Prăk : Pô c\ih hăng pôr
Viết bình luận