VOV4.Jarai- Arabica le\ djuai kơphê jơman hloh amăng hơdôm djuai kơphê ră anai, s^ hăng nua pơmă hloh pơhmu hăng kơphê Rubusta.

Djuai kơphê hmư\ hing anai hơmâo pla [ơi lu anih giăm 100 thun anai c\i kual Cầu Đất, plơi prong Đà Lạt, Lâm Đồng, ră anai arăng ăt pơsit anai le\ sa amăng tơjuh djuai kơphê jơman hloh [ơi rong lo\n tơnah.

C|i pơđ^ kyar anăn kơphê Arabica hmư\ hing mơng tơring ]ar, [ing ngă hmua hlăk ai [ơi să Xuân Trường, plơi prong Đà Lạt hơmâo ako\ pơdong Anom bơwih [ong hro\m pơkra kơphê Công Bằng Cầu Đất Đà lạt, gơ`ăm nao đ^ kyar ano\ klă, [ư [rư\ ba kơphê Arabica s^ amăng dêh ]ar ta hăng lo\n ia tac\ rơngiao.

Dong mơng hrơi mut hro\m amăng anom bơwih [ong hro\m pơkra kơphê Công Bằng Cầu Đất Đà Lạt, boh tu\ yua ngă kơphê mơng sang ano\ ayong Lý Minh Cường [ơi thôn Cầu Đất, să Xuân Trường, plơi prong Đà Lạt jai hrơi đ^ kyar rơđah rơđông.

Yua ngă kơphê tui hơdră hơdjă ayuh hyiăng lo\n adai, [u mă yua ia jrao gun ôh, yua anun, prăk ngă kơphê plai [iă hro\, kơphê mơboh lu laih anun klă [iă mơ\n, [u bơngo\t anih c\i ba nao s^ ôh:

‘’Kâo [u yua ia jrao pơgang phun pla ôh. Kiăng lo\n hơmâo vi sinh amăng lo\n klă le\ đang kơphê ta kho\m pioh lui rok, anăm yua jrao pruih rok ôh.

Truh hrơi pruai kmơk, wai lăng kiăng phun brô| đ^ le\ ta nao jik rok, kiăng hơmâo kmơk mơng rok bru\ dong, [u kơnong ngă lo\n hiam đôc\ ôh mơ\ ngă lo\n kơphê djrưh dong.

Kâo juăt yua kmơk djah djâo đôc\ c\i pruai amăng đang kơphê’’.

Anom bơwih [ong hro\m pơkra kơphê Công Bằng Cầu Đất Đà lạt ră anai hơmâo 30 c\ô ngă hro\m hăng 45 ektar đang kơphê.

Pơjeh kơphê hơmâo anom anai pơkra tui hơnong dưm knar bruă s^ mdrô yua Anom bruă S^ mdrô Công Bằng Thế giới (WFTO) pơkôl.

Amăng anun, gơ`ăm mă bruă tui hơbô| bruă mơng đang ngă kơphê truh kơ bruă ruah mă kơphê, kah hăng wai lăng kjăp anih pla kơphê, pe\ hăng tơngan 99% boh tơsă, tơdơi kơ anun mă yua măi mok ngă pơsah kơphê tui hăng hơdră rơnuk phrâo.

Yua anun, kơphê mơng anom bơwih [ong hro\m Công Bằng Cầu Đất Đà Lạt hmao tlôn dong tah e\p [uh anih kjă [ơi anom s^ mdrô dêh ]ar ta hăng lo\n ia tac\ rơngiao.

Tui hăng ơi Vũ Khanh, Khoa Anom bơwih [ong hro\m pơkra kơphê Công Bằng Cầu Đất Đà Lạt, dong mơng pơjeh kơphê pơkra hơdjă, djơ\ hăng ayuh hyiăng lo\n adai, kơphê Arabica hơmâo pe\ pơhrui, djă pioh hăng pơkra tui hơdră klă biă, jing pơkra rai kơphê hơdjă, djơ\ hăng ano\ arăng kiăng, laih anun, dưi pơsit anăn [ơi anih s^ mdrô, dong mơng anun đ^ tui prăk pơhrui glăi kơ [ing ngă kơphê:

‘’Tơlơi ta gơ`ăm nao le\ ba glăi prăk lu kơ mơnuih ngă hmua [ơi đang hmua [ing gơ`u.

Tal dua le\, ba glăi pơjeh kơphê hơdjă, kơphê huă luk jriu hơget ôh kơ mơnuih blơi yua.

Tơlơi yôm hloh dong le\ [u djơ\ mơnuih ngă hmua, anom bơwih [ong hro\m [udah [ing ngă hro\m amăng anom ôh mơ\ anăp nao abih bang neh met ngă hmua [ơi Cầu Đất gum hro\m ngă tui hơdră pơkra kơphê hơdjă hăng bruă pơkra hơđong kjăp c\i ba hyu s^.

Tui anun kah kơphê Cầu Đất mơng dưi ba s^ pơ dêh ]ar tac\ rơngiao’’.

Ăt tui hăng ơi Vũ Khanh, ră anai rơngiao mơng hơdôm tơlơi lông lăng pơ anăp kơ ano\ gêh gal ngă kơphê, kơphê lăi hro\m hăng kơphê Arabica lăi hơjăn glăk bưp lu mơta tơlơi lông lăng prong biă mă amăng hrơi mông pơkơtưn kơ tơlơi hiam klă, gru gơnam mơng hơdôm djuai kơphê [ơi rong lo\n tơnah.

Tơlơi anai kho\m kiăng hơmâo jơlan hơdră đ^ kyar rơđah rơđông amăng bruă pơđ^ kyar kơphê.

Yua anun, hro\m hăng bruă pơtrut đ^ pơkra gơnam, pơtrut đ^ ano\ hiam klă, Anom bơwih [ong hro\m pơkra kơphê Công Bằng ăt pơdong anih pơ[uh gơnam tam, s^ hlai, laih anun bơwih brơi mơnuih blơi yua mơ`um lăng [ơi anih mơtăm.

Ơi Hoàng Ngọc Lân, Kơ-iăng khoa kơc\ăo bruă Vnsat Lâm Đồng lăi le\, kiăng pơđ^ kyar mơng bruă pla pơlir hơbit hăng pơkra gơnam, ba s^ kah hăng [ơi Anom bơwih [ong hro\m pơkra kơphê Công Bằng Cầu Đất Đà Lạt le\ jơlan nao tu\ yua mơ\ [ing gơmơi hăng anom bruă apăn bruă anai mơng tơring ]ar Lâm Đồng glăk pơsur pok prong hơbô| bruă anai lăng lu jơlan hơdră gum djru:

‘’{ing gơmơi amra pơtrut bruă pơtô blang, wai lăng thâo rơgơi laih anun pơtô brơi hơdră yua măi mok kơ anom bơwih [ong hro\m.

Laih dong, [ing gơmơi amra ngă rho\m hăng anom bruă apăn bruă anai, c\i ako\ pơdong 20 [ut ngă hro\m dong amăng thun blan pơ anăp, đ^ kyar mơng 5 truh kơ 7 [ut ngă hro\m c\i ako\ pơdong Anom bơwih [ong hro\m gru phrâo, kiăng pơtrut đ^ ano\ hơđong kjăp amăng bruă pơlir hơbit bruă pơkra hăng ba s^ kơ kual ngă kơphê anai’’.

Ră anai kơphê Arabica pla [ơi kual Cầu Đất, plơi prong Đà Lạt hơmâo Kông ti pơkra kơphê Starbucks (dêh ]ar Mi) pơsit anai le\ sa amăng tơjuh djuai kơphê jơman hloh [ơi rong lo\n tơnah, laih anun hơmâo ba s^ [ơi 21.000 anom s^ mdrô [ơi rong lo\n tơnah.

Bruă ako\ pơjing hơbô| bruă pơkra kơphê tui hăng Anom bơwih [ong hro\m Cầu Đất Đà Lạt le\ jơlan ngă tu\ yua, [u kơnong djru mơnuih ngă kơphê plai [iă tơnap tap đôc\ ôh mơ\, anai le\ jơlan nao hơđong kjăp kiăng ngă tui [ơi lu anih.

                                                                Siu H’Mai: Pô c\ih hăng pôr