VOV4.Jarai - Bôh nik gru grua 75 thun pơdo\ng, blah ayăt hăng kơja\p kơtang mơng Khul ling tơhan dêh ]ar Việt Nam hmâo pơdah laih bruă mă yôm phăn mơng Anom bruă kơđi ]ar Khul ling tơhan Việt Nam pơke\ hăng gru grua mơdo\ng, blah ayăt hăng dưi blah pơrai ayăt mơng Khul ling tơhan Việt Nam Sông kơtang.

Pơdo\ng Anom bruă kơđi ]ar Khul ling tơhan Việt Nam kơja\p kơtang, ngă giong prong bruă mă [irô pơphô bruă blah wang gah bruă Ping gah, bruă kơđi ]ar jing bruă mă phun, hluh gah amăng djop tal hơkru\, biă `u amăng rơnuk anai.

Dong mơng bruă }râo ba pơdo\ng Khul Việt Nam hyu lăi pơhing tơhan Tlaih rơngai, phun than mơng Khul ling tơhan mơnuih [ôn sang dêh ]ar Việt Nam, Khua mir sir Hồ Chí Minh hmâo ]râo ba hăng lăi pơthâo bruă ngă klă tơlơi pơmin, jơlan gah “bruă kơđi ]ar yôm hloh bruă tơhan”, “lăi pơhing yôm hloh bruă blah wang”; “Ling tơhan mơ\ [u hmâo bruă kơđi ]ar thơ kah hăng phun kyâu [u hmâo akha”.

Thiếu tướng, Nai tha prin, Nai prin tha Nguyễn Bá Dương, ding kơna Khul pơblang bruă Ping gah dêh ]ar, Khua hơđăp Anom kơsem min pơtô bruă mơnuih mơnam Ling tơhan brơi thâo hăng tơhnal yôm phăn pha ra, bruă kơđi ]ar dưi lăng yôm phăn mơng hơdôm hrơi blung a mơtăm.

Tơdơi kơ pơdo\ng, khul ling tơhan Việt Nam lăi pơhing khul tơhan tlaih rơngai pơdo\ng rai hră pơhing “Jua phao mơ`i”:

“Amăng “Jua phao mơ`i” anun khă ]ih hăng tơngan hăng 4 bôh pơhiăp Tày, Nùng, Dao hăng tơlơi Yuan kiăng lăi pơhing amăng abih bang ling tơhan hăng lăi pơthâo truh neh wa, djơ\ hăng bôh pia Khul Việt Nam lăi pơhing ling tơhan Tlaih rơngai mă bruă pơtrut pơsur mơnuih [ôn sang, bruă lăi pơhing ngă phun akha, kiăng djơ\ hăng bôh thâo hluh mơng m[s lom anun.

Tơdơi kơ ngă tui hơdôm bruă mă le\, [ing ling tơhan mơng gru\p Việt Nam lăi pơhing tơhan tlaih rơngai nao truh pơ\ anom bruă, plơi pla kiăng lăi pơhing hơdră pơtrun, hơdră bruă mơng Ping gah kơ m[s.

Amăng blah wang [ing mă bruă kơđi ]ar sit nik jing pô ayong, pô amai a` brơi kơ asơi ia, băn ao gum hrom hăng ling tơhan, hruă kơja\p hăng m[s.

Bôh nik 75 thun pơdo\ng, blah ayăt dưi pô hăng kơja\p kơtang mơng Khul ling tơhan mơnuih [ôn sang dêh ]ar Việt Nam hmâo pơdah rơđah laih bruă mă yôm phăn [u dưi kơ[ah mơng bruă Ping gah, bruă kơđi ]ar.

Khă hnun hai kiăng bruă kơđi ]ar djă pioh bruă git gai, ]râo ba le\ “bơngat jua, jơlan phun hơd^p” mơng Khul ling tơhan, biă `u amăng rơwang ră anai lom hmâo lu tơlơi lông hăng hơdôm tơlơi pơmin pơtrut mă pô tơlơi pơplih, gơgrong pơplih mă pô, tơlơi rơnuk rơnua, hơdôm bruă ngă kah pha khul ling tơhan hăng m[s, tơlơi pơmin [u hmâo bruă kơđi ]ar khul ling tơhan mơng [ing kơdo\ng glăi kơnuk kơna… tui hăng [ing thâo bruă gah tơlơi anai, [ing kơsem min bôh thâo, hloh kơ anun mơnuih apăn bruă kơđi ]ar, [irô apăn bruă kơđi ]ar khom sit nik ba gru hlâo, bơwih brơi kơ bruă kơđi ]ar.

Tơlơi ba gru hlâo mơng mơnuih apăn bruă kơđi ]ar amăng djop tơlơi hmâo, djop hrơi mông hmâo pran gơgrong hloh lu tơlơi pơhiăp, kiăng mơnuih apăn bruă tơhan, ling tơhan hmư\ tui hăng ngă tui.

Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn, Khua hơđăp Anom bruă pơhra\m bruă pơhing, Anom bruă kơđi ]ar Khul ling tơhan m[s dêh ]ar Việt Nam lăi le\:

“Khom pơhlôm brơi khul ling tơhan mơng [ing ta pơke\ hrom kơja\p drah kơtăk hăng m[s.

Bôh nik le\ khul ling tơhan mơng m[s, yua m[s hăng yua kơ m[s, amăng 75 thun rơgao hmâo ngă tui le\ amăng mông anai jai kiăng ngă tui klă hloh.

Yua kơ hmâo sa tơlơi kah pha khul ling tơhan hăng m[s.

Khom pơdo\ng pran jua mut hrom amăng khul ling tơhan, pơlir hơbit, blung hlâo khom ngă brơi khul ling tơhan sit nik klă hiam, kơja\p kơtang, kiăng pơhlôm brơi pran jua đăo gơnang mơng khul ling tơhan [ơi anăp mơnuih [ôn sang.

Khom ngă brơi mơnuih apăn bruă tơhan, ling tơhan gưl dlông, gưl yu\ tu\ ư hrom ha sa. Klă hiam kơja\p kơtang yơh jing tơlơi kiăng pơgăn djop tơlơi pơ]eh ]a, ngă sat kiăng ngă pơplih bruă kơđi ]ar ling tơhan.”

Bôh nik hmâo [uh laih, hơdôm gru ba gru hlâo mơng mơnuih apăn bruă ngă gah bruă Ping gah, bruă kơđi ]ar amăng khul ling tơhan amăng tơlơi pơmin, biă `u [ơi anih blah kơtang t^t hmâo sit nik pơtrut pran jua pơsit blah hăng dưi blah.

Mơnuih [ôn sang [u wor bit gru ru\p sông kơtang Nguyễn Viết Xuân, hăng ling tơhan plơi jai kraih [u wor bit tal blah kơtang t^t pơnah le# trun rơdêh por Mi lơ 18-11-1964 mơng Đại đội 3, Tiểu đoàn 14 gah Sư đoàn 325 (Quân khu 4).

Amăng hơdôm tal blah kơtang t^t mơng khul ling tơhan rơdêh por Mi, khă hmâo tơlơi hu^ rơhyư\t, Thiếu uý Nguyễn Viết Xuân, Ding kơna kơđi ]ar Đại đội 3 ăt kơsung tơbiă mơn bruă mă mơng pô, do\ng gah Khẩu đội 3, iâu đ^ prong: “Pơđam tơpă ayăt, pơnah!”.

Amăng krah mông ayăt ple\ bôh [om bôh gar năt iâu đ^ prong hlâo kơ pơsa\n drơi mơng `u jing bôh pia pơtrut pơsur pran kơtang abih bang anom ăt kah hăng [ơi djop anih blah ayăt Mi.

Hrom hăng bruă ngă tui pran jua ngă gru hlâo, bruă Ping gah, bruă kơđi ]ar amăng khul ling tơhan ră anai, do# kiăng ngă tui tơlơi gum hrom kơja\p pioh pơdo\ng pran đăo gơnang amăng m[s pơgang Ping gah, pơgang mơnuih mơnam dưm kơnar, pơgang m[s.

Pơsit rơđah tơlơi pơmin khul ling tơhan m[s: mơng m[s tơbiă rai, yua kơ m[s mơ\ blah ayăt.

Thượng tướng Phạm Thanh Ngân, Khua hơđăp apăn bruă kơđi ]ar Khul ling tơhan m[s Việt Nam lăi rơđah:

“Bôh nik brơi [uh, tơdah [u ngă tui klă bruă gơgrong hlâo gum hrom hăng hơdôm [irô Ping gah dêh ]ar hăng ngă tui pran kơtang mơng abih bang glông bruă kơđi ]ar pioh ]râo ba, pơtô brơi bruă mă Ping gah, bruă kơđi ]ar le\ bruă ping gah, bruă kơđi ]ar amra [u dưi ngă tui ôh pran kơtang mut hrom abih bang m[s, pran jua mut hrom ling tơhan hăng m[s kơja\p phik, ke\ ph^ hrom.

{u hmâo pran kơtang anun, khul ling tơhan tơnap mơng dưi yak rơgao djop tơlơi lông khop amăng blah wang hăng gơgrong kơja\p phik [ơi anăp hơdôm tơlơi pơplih dleh tơnap.”

Djơ\ mơng lăi hă, [ơi hơpă hmâo ling tơhan, pơ\ anun hmâo bruă mă Ping gah, bruă kơđi ]ar, kiăng djă kơja\p jơlan gah pơsit bruă kơđi ]ar tơlơi pơmin kơ ling tơhan [ơi anăp djop tơlơi hmâo.

“Tơlơi pơmin [u hluh, djă get ia [u anăm mơn”, yua anun pơđ^ bôh tơhnal bruă Ping gah, bruă kơđi ]ar jing phun than ba jơlan hlâo pơsit pran kơtang blah wang, dưi blah mơng Khul ling tơhan, pơhlôm brơi Khul ling tơhan jing khul blah wang ha pran jua, đăo gơnang mơng Ping gah, Kơnuk kơna hăng m[s, ngă giong prong djop bruă mă./.  

Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang