VOV4.Jarai-Amăng hơdôm hrơi amăng blan 4, adai pơ-iă kual Dơnung kơtang kah hăng apui hul đ^, samơ\ ăt [u dưi găn tơkai hơdôm rơbâo rơbăn ]ô mơnuih nao pơ Sài Gòn-[on prong Hồ Chí Minh kiăng hơdor glăi gru grua hing ang mơ\ng djuai ania ta sui mơ\ng anai 44 thun rơgao pơ klôn adih, lơ 30/4//1975, kual Dơnung dưi pơklaih rơngai, lo\n ia ta pơlir truh kih.

 

{ing mơnuih tom [uh [o# mơta hăng [ing nao blah ngă hrom tal kơsung blah tơgu\ hơkru\ bơyan phang thun 1975 hơdor glăi amăng mông Sài Gòn hăng kual Dơnung pơklaih rơngai, hơdor glăi tơlơi dưi hing ang mơ\ng djuai ania ta hăng tơlơi đăo kơnang pơđ^ kyar phrâo [on prong Hồ Chí Minh laih anun lo\n ia ta ră anai.

 

Hơdor glăi gru grua anun, pô mă tơlơi pơhing Cao Thoa hơmâo tơlơi ]ih ‘’Pơtum pran kơtang blah dưi rơngai lơ 30/4, tui anai.

 

Hơdor glăi lơ 30/4/1975, rơgao mơ\ng anai 44 thun, lơ\m anun ling tơhan kơsung blah, nao pơklaih rơngai Sài Gòn, nai prin tha Nguyễn Nhã, sa ]ô mơnuih [uh [ơi anăp mơta gru hrơi anun, ăt jing pô kơsem min kơ gru đưm, lăi hling hlang biă mă, hrơi anun Sài Gòn mơnuih [on sangnao ]ơkă tơhan hơkru\ ta kah hăng [ing ană bă mơ\ng ataih glăi pơ plơi pla pô.

 

{u hơmâo tuh drah pơ]ah asar lu, [u hơmâo tơlơi djai bru\ hơtah hơtal, răm [ăm ôh amăng [on prong tơdơi kơ blah wang. Sài Gòn dưi djă pioh kah hăng hơđăp đô].

 

‘’Amăng tal kơsung blah mơ\ truh kih [u hơmâo thâo hlâo [ơ\i. Ha bơnah đuăi ]lah ]lap, ha bơnah mut nao [r^ [r^ [u hu\i hơge\t ôh.

 

Sui [iă kâo [uh arăng djă hla kơ wơ\t hla kơ, ]ơkă jum jai lu. Sa ]ô mơnuih hơduah e\p kơ gru đưm blah ngă [ơi dêh ]ar ta, kâo [uh anai le\ sa tơlơi pha ra biă mă’’.

 

Sa ]ô mơnuih tha rơma ngă bruă hơkru\, ơi Nguyễn Trọng Xuất, khua hơđăp ]ih pioh khul kơsem min gru đưm blah ngă [ơi kual dơnung, ră ruai:

 

tơlơi blah ngă hơkru\ kơ lo\n ia ta găl kơđi yua kơ anun pơtum pran jua kơtang amăng mơnuih [on sang djru le\ lêng kơ ngă hrom soh, djop mơnuih [on sang do\ lăng su\ amăng anih ayăt do\ mơtam:

‘’Tơlơi rơgơi pơphun bruă mă, dlô ako\ tơlơi pơmin mơ\ng khua mua dêh ]ar ta hơmâo baih mơ\ng ơi yă, adơi ayong anong wa đưm đă hơdôm rơbâo thun pioh glăi mơ\ng dưi ngă tơlơi anai.

 

Ping gah hơmâo pơtô le\: Tơdah ih thâo jak iâu mơnuih [on sang le\ bruă hơkru\ do\ amăng pran jua mơnuih [on sang mơtam yơh [u djơ\ lăi amăng mơnuih apăn bruă ôh. Yua dah mơnuih [on sang jing hơkru\’’.

 

Djơ\ kah hăng tơlơi ơi Nguyễn Trọng Xuất lăi, amăng lăm [on prong Sài Gòn hrơi anun, r^m ]ô mơnuih [on sang khăp kơ lo\n ia hăng bruă mă mơ\ng gơ`u, bơ jak ba nao pơ jơlan prong ru\i hyu tơgu\ hơkru\.

 

Anun le\, [ing am^, [ing amai, [ing ]ơđai sang hră, [ing mơnuih thâo hră, [ing yă phơt ơi yơng…

 

Hăng [ing ]ơđai sang hră ha mlăm [u pit ôh, hrom hăng mơnuih [on sang gah kual Dơnung ]uh rơdêh tơhan Mi, adoh bơni kơ bruă hơkru\ blah ayăt Mi, ngu\i.

 

Pô pơ]eh tơlơi adoh Tôn Thất Lập, mơnuih ngă hrom bruă ‘’Adoh kơ mơnuih [on sang kâo hmư\’’, hơdor glăi:

 

‘’Tơlơi pơhiăp mơ\ng [ing hlăk ai ]ơđai sang hră gưl prong jing tơlơi pơhiăp mơ\ng mơnuih [on sang.

 

Yua kơ anun sit gơ`u pơhiăp mơnuih [on sang ngă tui soh, pơtrut tơgu\ hơkru\ pơgang lo\n ia, pơgang tơlơi dưi ană mơnuih hăng rơkâo tơlơi rơnuk rơnua.

 

Yua kơ tơlơi adoh anun pơtrut tơlơi tơgu\ hơkru\ kah hăng phao kơtuang, ngă kơ ayăt hu\i bral hơngal’’.

 

Khua tơhan krên dên Đại tướng Phạm Văn Trà, khua hơđăp ding jum ling tơhan, lăi pơtong: Amăng tal kơsung blah hăng tơgu\ hơkru\ [ơi kual Dơnung, tơlơi gơgrong mơ\ng ling tơhan hăng mơnuih [on sang kual Dơnung prong prin.

 

Tơdah [u hơmâo ôh mơnuih [on sang kual Dơnung le\ [ing ta [u dưi blah ôh bơyan phang tết Mậu Thân, [u hơmâo ôh tơlơi dưi rơngai amăng lơ 30/4/1975.

 

Mơnuih [on sang Sài Gòn-kual dơnung hơmâo pơgang ba, djru brơi kơ tơhan kual kơdư, lăng ling tơhan kah hăng ană bă amăng sang ano\.

 

Bơ [ing ling tơhan wa Hồ lăng kơ mơnuih [on sang kual Dơnung kah hăng adơi ayong sa kian pruăi, blah ayăt samơ\ ăt khom pơgang ba tơlơi hơdip, dram gơnam mơnuih [on sang.

 

Yua kơ anun, mơnuih [on sang đăo kơnang, pap, pơgang ba kơ ling tơhan. Đại tướng Phạm Văn Trà lăi pơtong:

 

‘’{u hơmâo mơnuih [on sang [ing ta amra [u dưi ôh. Kơnong hơmâo mơnuih [on sang djru kah dưi abih bang.

 

Samơ\ pơ anai le\ ta kiăng lăi, yua pran jua thâo khăp kơ lo\n ia mơ\ng mơnuih [on sang gah kual Dơnung anăp nao kơ dêh ]ar, anăp nao kơ plơi pla kơ wa Hồ khăp [u-eng mơ\ng [ing ta’’.

 

Thiếu tướng Phan Khắc Hy, Kơ-iăng khua tơhan Đoàn 559-gah ling tơhan Trường Sơn, anom bruă nao tu\ mă wai lăng Sài Gòn amăng lơ 30/4/1975, lăi le\, yua hơmâo tơlơi ngă hrom lu bơnah djơ\ hơnong:

 

Ling tơhan kơsung blah, mơnuih [on sang tơgu\ hơkru\, abih bang nao hrom blah ayăt pơgang anih tơhan hơkru\ do\ amăng lăm anih ayăt wai lăng anun yơh [on prong Sài Gòn dưi pơgang pioh hnong hnăi đô].

 

Abih bang hre\ apui lơtrik, đing ia dưi ming pơkra glăi ta` giong. Lu mơnuih mă tơlơi pơhing dêh ]ar ta] rơngiao hling hlang biă mă tơlơi anai.

 

Mông mơak Sài Gòn pơklaih rơngai rơgao kơ tơlơi gơ`u [uh. Thiếu tướng Phan Khắc Hy hơdor glăi:

 

‘’Ling tơhan blah ayăt, mơnuih [on sang ngă hrom mơn. Amăng anun ngă hơđong tơlơi hơdip mơda mơnuih [on sang, hơđong djop bruă.

 

Lơ 1/5/1975 kâo nao sang ]ơ Sài Gòn, rơbat hyu amăng [on prong Sài Gòn. Djop sang s^ mơdrô mă bruă laih kah hăng tơđar đô]. Kâo blơi sa boh mông anet  kơ ană đah kơmơi kâo’’.

 

Pơtum lu pran kơtang djop djuai ania, ba truh tơlơi dưi lơ 30/4/1975.

 

Tơdơi kơ 44 thun pơklaih rơngai, găn rơgao lu ]răn, lu thun pơđ^ kyar, Sài Gòn-[on prong Hồ Chí Minh jing [on prong rơgơi thâo pơ]eh phrâo jing anih ba jơlan hlâo bơwih [ong [ơi dêh ]ar.

 

Anai le\ anih hiam klă, pơhư] lu mơnuih amăng dêh ]ar hăng mơnuih [on sang ta pơ ta] rơngiao glăi tuh pơ alin, djru man pơdong glăi [on prong thâo rơgơi hăng lu bruă mă pha ra biă mă dơ\ng mơ\ng Hră pơtrun jơnum mrô 54 khua mua pơ ala mơnuih [on sang dêh ]ar lông ngă tui jơlan hơdră djru pha ra pioh pơđ^ kyar [on prong Hồ Chí Minh.

 

Pơđ^ tui tơlơi anun, djă bong pran jua khin hơtai lơ 30/4, mơnuih [on sang [on prong Hồ Chí Minh, [on prong djă anăn Wa Hồ bơblih tui [ơ [rư\, găn rơgao tơlơi lông lăng, laih dơ\ng hơmâo ha pran jua ping gah, gong gai kơnuk kơna laih anun mơnuih [on sang ngă tui tu\ yua hră pơtrun jơnum lok 54, ba [on prong Hồ Chí Minh pơđ^ kyar lăp hăng [on prong phrâo, lăp hăng lu [on prong hiam hing ang hmao hăng jar kmar laih anun amăng kual ăt kar kăi mơn.

Nay Jek: Pô ]ih hăng pôr