VOV4.Jarai - {ing ta glăk do# hơd^p amăng mông ako# thun phrâo Đinh Dậu 2017.

 

Hrơi blung a mơng thun phrâo, pran jua hyơ hyor ]ang rơmang amăng hơdôm tơlơi klă hiam do# tơguan amăng sa thun 2017.

 

Hăng m[s kual }ư\ Siăng, găn rơgao sa thun gir run yak rơgao tơlơi tơnap tap yua kơ ayuh hyiăng [u gal, noa gơnam tam mă mơng đang hmua s^ [u hơđong, neh wa hơ-ư\] hmưi nao rai tơdroă hơdôm tơlơi klă hiam, glăi do# pơmin kơ hơdôm bruă kiăng mă, hơdôm kơ]a\o bruă phrâo kơ pô, kơ sang ano#, kơ plơi pla amăng thun 2017 anai:

 

            Neh wa djuai ania Hơdang pơ\ plơi Yă Tun, să Đak Ang, tơring glông Ngọc Hồi, tơring ]ar Kontum ]ơkă Tết anai mơ-ak biă yua kơ thun rơgao, plơi sit nik dưi tu\ yap plơi djă gru ta#o yâu.

 

8 km jơlan nao rai mơng kual krah să nao pơ\ plơi ăt tuh kơ su laih mơn, neh wa jai gal hloh amăng bruă nao rai, mă bruă ngă đang hmua.

 

Amăng ako# bơyan bơnga thun 2017, ơi A Muôn, 55 thun, djuai ania Hơdang, plơi Yă Tun pơdah pran jua:

 

            “Amăng tơlơi hơd^p mơda, bơwih [ong huă mơng neh wa [ơi anai hmâo pơplih phrâo laih bơhmu hăng lu thun hlâo dih.

 

Neh wa amăng plơi pla djă pioh pran jua mu\t hrom.

 

Tơdơi kơ Kơnuk kơna pơkra jơlan nao rai amăng plơi, ră anai djop rơdêh nao rai amra dưi nao tơl pơ\ đang hmua pioh ngă đang hmua, pơgiang gơnam mơng đang hmua glăi pơ\ sang amu` hloh.

 

Kâo [uh Kơnuk kơna lăng ba tơlơi hơd^p mơda [ơi anai biă.

 

}ơkă Tết thun phrâo anai, Kơnuk kơna đing nao djru [ing tha rơma, hơdôm sang ano# tơnap tap dưi ]ơkă mă braih, mi tôm, hra ngok, prak kak kiăng neh wa dưi [ong Tết pơđao, mơ-ak mơ-ai, ta#o yâu.”

 

A Muôn, djuai ania Sedang-Plơi Ya Tun, să Đak Ang-Ngọc Hồi-Kontum

 

            {ơi să Văn Lem (Đak Tô, Kontum), ngă tui jơlan hơdră plơi pla phrâo, thun rơgao, să hmâo gleng nao pơdo\ng anom mă yua, jơlan nao rai amăng krah plơi pla.

 

Neh wa ăt pơplih mơn tơlơi pơmin, lu sang ano# rong rơkâo pe\ pha lon pơkra jơlan.

 

 Bơyan bơnga Đinh Dậu 2017 truh laih, mơ-ak yua kơ [uh tơlơi hơd^p mơda gơnam tam, pran jua mơng neh wa djuai ania Hơdang [ơi anai pơplih phrâo, ơi A Mak, tha plơi Têa Drong, să Văn Lem (Đak Tô, Kontum) mơ-ak pơdah pran jua:

 

            “Thun phrâo truh laih, Kâo hơ-ư\\] hmưi abih bang neh wa ngă tui dong hơdôm bruă [ing ta hmâo ngă klă amăng thun rơgao, đ^ kyar bơwih [ong huă, pơdo\ng plơi pla jai hrơi đ^ kyar.

 

Neh wa khom ngă tui klă hơdôm hơdră pơtrun, jơlan gah mơng Ping gah, tơlơi phiăn Kơnuk kơna, gir run klă hloh kiăng đ^ kyar bơwih [ong huă ngă đang hmua.

 

Neh wa [ing ta [u hmư\ tui [ing sat plư, ngă ]ơlah pha pran jua mu\t hrom djuai ania.

 

Kâo hơ-ư\\] hmưi abih bang neh wa djuai ania Hơdang tơlơi hơ-ư\] hmưi suaih pral, hrim sang ano#, hrim mơnuih mơng tha truh kơ muai ]ơkă thun phrâo ba blai kơ tơlơi yâu mơ-ak, rơnuk rơnoa.

 

Neh wa mu\t hrom be\, kiăng khăp tơdroă, djru nao rai, ]ua\ jơmư trư găn, hơ-ư\] hmưi tơlơi suaih pral [rô djơ\ tal bơyan bơnga phrâo.”

 

            Hăng sang ano# ơi Y Ninh Niê (58 thun, pơ\ să Ea Uy, tơring glông Krông Pa], tơring ]ar Daklak, thun 2016 le\ sa thun mă bruă ngă đang hmua [u truh kih kah hăng tơlơi ]ang rơmang.

 

Hơdôm thun hlâo sang ano# `u pơhrui hmâo hơnong `u yu\ ngo\ kơ 330 klak prak lom sa thun mơng 1 ektar ha mơkrah đang kơ phê, sa ektar hmua pơdai, đang kơtor hăng rông rơmô, un.

 

Khă hnun hai, thun phrâo rơgao, phang khôt laih anun ia ling dăo dong, anun prak pơhrui glăi mơng sang ano# hro\ trun, kơnong kơ hmâo 100 klak prak.

 

Rơgao kơ sa thun tơnap tap, ơi Y Ninh Niê ăt [u bơngot mơn, ]ang rơmang amăng thun phrâo 2017 amra ba glăi hơdôm gru nam klă:

 

             “Amăng thun 2016, lăi hrom lu sang ano# neh wa amăng kual anai glăk bưp lu tơlơi tơnap yua kơ hơjan ia ling dăo ngă l^p hăng kor đuăi abih pơdai, kơtor, kơ phê…

 

Thun phrâo anai, [ong tết giong, ]ang rơmang neh wa gir run hrưn đ^ yak rơgao, anăm tah hơtai ôh, abih bang hơdôm tơlơi truh laih le\ ăt rơgao laih mơn.

 

Kâo rơkâo hăng hơ-ư\] hmưi neh wa gir run hrưn đ^, pơtrut kơtang bruă ngă đang hmua, kiăng hmâo kah hăng tơlơi ]ang rơmang hăng ba glăi bôh tu\ yua tơlơi bơwih [ong đ^ kyar prong hloh kơ neh wa.”

 

            Ăt yua kơ ayuh hyiăng [u klă mơn, anun sang ano# ơi K’ Bít, thôn 1, să Gia Hiệp, tơring glông Di Linh, tơring ]ar Lâm Đồng thun rơgao pơhrui hmâo rơbêh kơ 300 klak prak mơng hơdră pla tiu, kơ phê pơke\ hăng bruă ]em rông hlô.

 

Thun phrâo, ơi K’Bít pơmin hlâo rông dong be hăng un, plah nao dong phun bôh troh amăng đang kơ phê:

 

            “{ong tết giong sang ano# kâo hăng djop mơnuih prăp lui nao pơ\ đang pơ phun sa thun phrâo, hlơi ngă đang kơ phê bơwih brơi dong phun kơ phê, phun tiu, nao pơ\ hmua ia rah pơtem pơdai.

 

}ang rơmang sa thun phrâo hmâo lu bôh than hloh, adai hơjan klă pơ-iă hiam kiăng thun phrâo anai neh wa hmâo tơlơi hơd^p trơi pơđao, jai hrơi jai đ^ go\ mo\.”

 

            Hăng Dak Gằn, Dak Mil – kual juăt pla phun bôh pơ-ô hmâo noa yôm [ơi tơring ]ar Daknông, gong gai să hmâo laih kơ]a\o bruă djru m[s pơdo\ng hơdôm gru\p mă bruă hrom pơke\ hăng kual pla along kơ phun bôh amăng thun 2017.

 

Ơi Y Srao, Khoa Khul mơnuih ngă đang hmua să Dak Gằn, tơring glông Dak Mil, tơring ]ar Daknông, brơi thâo:

 

            “Ako# thun phrâo 2017 [ing gơmơi amra gleng nao pơhra\m brơi năng ai `u mơng 10-20 bôh sang ano# gah gum hrom ngă đang hmua, biă `u pla phun bôh pơ-o#, phun bôh mit, phun [ơr, jing hơdôm phun pla djơ\ hăng lon mơnai, ayuh hyiăng, hăng [ơi anai ia pruih [ia\.

 

Khul mơnuih ngă đang hmua gum hrom kơja\p hăng Jơnum min m[s să, khul gru\p ako# pơ phun glăi bruă ngă đang hmua, pơplih phun pla, pơhlôm tơlơi hơd^p mơda kơ neh wa.

 

{ing gơmơi pơsur neh wa, biă `u neh wa djuai ania Bơnông hơđăp [ơi anai pơplih jơlan gah hơd^p mơda, do\ do\ng [ong huă kah hăng adơi ayong Yuan.

 

Blung hlâo le\ ruah mă hơdôm sang ano# triăng thâo gir mă bruă, pô rơgơi bruă bơwih [ong ngă gru hlâo kiăng neh wa hrăm tui; 5-10 bôh sang ano# pơdo\ng gru\p gum hrom, laih anun [ơ [rư\ ngă pơhư\] lu neh wa gum hrom.

 

Dua le\ să pơkă glăi lon [ơi hơdôm kual phun kiăng djơ\ [ia\.

 

Khom pơsur neh wa pơlir hrom, pơdo\ng hơdôm gru\p gum hrom, kiăng tum pơ[u\t ngăn rơnoh, mă yua bôh thâo phrâo, ngă đang hmua tui jơlan gah pioh s^ mdrô hmâo noa yôm hloh.”

                                                                      Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr