VOV4.Jarai- Amăng tal blah ayăt Mi, ană plơi să Quảng Sơn, Dak Glong, Daknông ha pran jua tui Ping gah, rông ba, brơi gơnam [ong huă kơ ling tơhan.

43 thun tơdơi hrơi pơklaih rơngai, să kual asuek Quảng Sơn ră anai đ^ kyar hmar biă, dong tal sa, dua mơng tơring glông rin [un Dak Glong.

Rơbat kơtoai jơlan tơring ]ar mrô 6, [ing gơmơi glăi c\uă să kual asuek Quảng Sơn tơring glông Dak Glông, tơring glông tơnap biă mă mơng tơring ]ar Daknông.

Dua bơnah jơlan kơsu mut nao pơ să, hơdôm boh sang do\ gưl glông jê| [ơi đang kơphê, tiu mơtah hiam. Lu jơlan bê tông amăng plơi.

Amăng să, hơmâo lu sang s^ mdrô, anih anih anom [ơi anai jing lu mơnuih nao rai biă mă.

Lăng [uh tơlơi pơplih phrâo tui hăng anai, yă H’Mbeo, 75 thun, hơdor glăi rơnuk blah wang kơtang biă mă [ơi anih hơkru\ lo\n ia amăng kual asuek Quảng Sơn:

‘’Lơ\m thun blah wang kâo nao ngă hmua, pla pơdai c\i rông ba [ing tơhan ta. Kâo hăng 6 c\ô ană kâo glăk ngă pơdai, wok kơtor le\ rơdêh por por jum dar ako\ gơmơi, kâo đuăi glăi pơ tông sang, mă phao pơnah mơtăm, [ing gơmơi kơdo\p [ơi akiăng c\roh.

Lơ\m anun [ing gơmơi [u thâo hu\i djai ôh, kơnong pơmin nao mă bruă c\i rông ba ling tơhan đôc\ yơh.

Tơdơi kơ hrơi pơklaih rơngai lo\n ia, sang ano\ gơmơi tơnap biă, bưng mơ\n yua hơmâo kơnuk kơna ta ngă brơi sang do\, ră anai tơlơi hơdip plai [iă laih tơnap tui hăng hlâo adih. Rơkơi bơnai gơmơi hok kơdok biă’’.

Tha plơi K’Prăk lăi pơthâo hơdôm tơlơi truh kih mơng să Tơhan blah ngă sung kơtang Quảng Sơn

Tha plơi K’Prăk, [ơi bon Sanar, să Quảng Sơn, brơi thâo, hơmâo tơlơi gleng nao mơng Ping gah hăng Kơnuk kơna hăng hơdôm jơlan hơdră 134, 135, 167, Jơlan hơdră brơi c\an prăk kmlai aset, Jơlan hơdră man pơdong plơi pla phrâo…tơlơi hơdip mơda [ơi anai pơplih phrâo rơđah rơđông yơh.

Djuai ania Mnông thâo mă yua boh thâo ia rơgơi amăng bruă ngă hmua pla pơjing, pla kơplah phun pơko\n dong kiăng pơhrui glăi lu hloh [ơi sa blah hmua:

‘’Ră anai neh met wa thâo pla kơphê, tiu, boh troh, djo\p gưl pơtô brơi hơdră mă yua boh thâo ia rơgơi amăng bruă ngă hmua laih, tơju\ pla kho\m wai lăng, pruai kmơk, pruih ia, sang ano\ hlơi kơ[ah lo\n yua le\ pla kơplah hro\m phun pơko\n dong’’.

Tha plơi K’Prăk ră ruai hro\m hăng hlăk ai [ơi anăp sang gru grua [on Sanar

Pơtrut tui gru grua să tơhan sung kơtang Quảng Sơn, lu sang ano\ hrưn đ^ ngă pơdrong mơng lo\n tơnah plơi pla.

Kah hăng sang ano\ ayong K’Thăn, Khoa apăn bruă Khul tơdăm dra [on Sanar, hăng 700 phun kơphê, pla plah nao 200 gong tiu hăng 150 phun boh kruăi hre\, ba glăi 150 klăk prăk kmlai amăng thun laih rơgao.

Ayong K’Thăn glăk do\ pơmin ngă lu bruă bơwih [ong huă djru hlăk ai amăng plơi hla tui đ^ kyar tơlơi hơdip mơda:

’Ră anai neh met wa thâo laih hơdră pla wai lăng phun pla, thâo pruih ia, pruai kmơk, pruih ia jrao, 1 ektar pơhrui glăi mơng 2 truh kơ 3 tơ\n kơphê.

Pơ anăp anai, khul hlăk ai amra mă yua lu hơbô| bruă phara hloh dong c\i pơhrui glăi prăk lu hloh.

Rơnuk ơi yă ta đưm gir blah wang kiăng rơngai lo\n ia, rơnuk hlăk ai ta ră anai, kho\m gir bơwih [ong đ^ kyar, kiăng jai hrơi trơi pơđao yâo mơ-ak’’.

Rơkơi bơnai yă H’Mbeo do\ [ơi sang kơnuk kơna djru

Ră anai, să Quảng Sơn hơmâo rơbêh 4.800 ako\ sang ano\ hăng 18.000 c\ô mơnuih, amăng anun ha mơkrah le\ djuai ania [iă.

Tar [ar să hơmâo rơbêh 10.000 ektar lo\n ngă hmua, lêng kơ pla kơphê, tiu, boh [ơr, phun kruăi hre\, kơsu hăng boh pơ-o\. yua mă yua boh thâo ia rơgơi, tơlơi hơdip mơda [ơi anai đ^ kyar, pơplih tui, prăk pơhrui glăi ri\m ako\ mơnuih rơbêh 23 klăk prăk amăng thun 2017.

Să hơmâo 11 boh sang hră mơng sang hră muai truh kơ abih gưl 3. Truh kơ ră anai, să djơ\ 9 hơnong man pơdong plơi pla phrâo laih anun amăng thun 2018 anai, glăk gir hrưn đ^ ngă giong 3 hơnong dong kơ bruă pơtô hrăm, ayuh hyiăng hăng hơđong kjăp rơnuk rơnua.

Hơdôm mrô anai aset đôc\, samơ\ anai le\ boh than mơ-ak pơsur pran jua [ơi kual asuek Quảng Sơn, ataih mơng tơring glông rơbêh 30km laih anin hơmâo lu djuai ania [iă do\ hơdip.

Kơ jơlan đ^ kyar mơng să, ơi K’Mbat, Kơ-iăng khoa Jơnum min mơnuih [on sang să Quảng Sơn brơi thâo:

 ‘’Să c\râo brơi jơlan đ^ kyar le\ pok prong hơbô| bruă pla tiu, kơphê, boh kruăi hre\, boh `ông, [ơr, sầu riêng hăng pla tom phun sachi dong.

Să pơhiăp tom laih c\ih k^ hră ngă hro\m hăng anom bơwih [ong huă [ơi Gialai hăng Lâm Đồng c\i đ^ kyar phun sachi.

Să amra pok hơdôm sang hră pơtô mă yua boh thâo ia rơgơi hăng pok prong hơbô| bruă ba jơlan hlâo kiăng đ^ kyar bơwih [ong huă kơ ană plơi pla’’.

Ha bơnah anih sang c\ơ prong [ơi să Quảng Sơn

Rup plơi pla phrâo [ơi kual hơkru\ lo\n ia Quảng Sơn (Daknông) glăk hơmâo lu tơlơi pơplih phrâo hiam klă.

Hơdôm [ing mơnuih khin hơtai amăng tal blah wang đưm, glăk pơtrut pran jua kơ rơnuk hlăk ai amăng tal kơdong glăi rin [un, rơmon rơpa, đ^ kyar bơwih [ong huă, djru man pơdong plơi pla jai hrơi pơdrong sah, hiam klă.

                                                  Siu H’Mai: Pô c\ih hăng pôr