VOV4.Jarai - Tơdơi 9 blan Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam hăng hơdôm [irô mă tơlơi pơhing phrâo lăi nao kơ hơdôm tơlơi tơnap mơng m[s [ơi plơi “5 [u hmâo”  kơ]ong ]ư\ }eng Leng, gong gai hăng hơdôm khul ling tơhan mơng tơring ]ar Gialai hmâo pơ phun ba đuăi m[s trun [ơi tơkai ]ư\.

Anih do# phrâo klă hloh lu biă bơhmu hăng plơi hơđăp }eng Leng yua kơ hmâo djop anom mă yua, pơhlôm brơi m[s amra dưi pel e\p, pơjrao tơlơi duam ruă, ]ơđai muai dưi nao hrăm hră.

Khă hnun hai, bôh yôm to# tui mơng rơwang bruă anai – pơ pha djop lo\n ngă đang hmua pioh neh wa gơgrong mă pô pơhlôm tơlơi hơd^p mơda, ăt glăk jing tơlơi prong kiăng dưi pơsir ta`.

Plơi Hek, să }ư\ A Thai, tơring glông Phú Thiện, tơring ]ar Gialai hơdôm hrơi anai khă gun lu bruă lom ]ơkă hơdôm bôh sang ano# mơng dlông ]ư\ }eng Leng trun do# [ơi lo\n dăo.

Hơdôm bôh sang hnal kyâu [ơi ]ư\ dưi ruh kơđiăng laih anun pu\ trun ataih giăm truh 5km, tơdơi kơ anun dưi pơdo\ng đ^ amăng kual lo\n rơhaih dăo [ơi rơnu] plơi Hek.

Abih bang bruă kơdra#o anai dưi hmâo [ing ling tơhan mơng {irô git gai khul ling tơhan tơring ]ar Gialai djru ngă tui.

Ayong Nay Bhing hmâo laih lu thun do# hơd^p mơda [ơi ]ư\ }eng Leng brơi thâo, [ơi anih do# phrâo, sang ano# `u dưi pe\ pha lo\n do#, pơsit brơi hră ako# sang, ngă hră kak m[s (CMND) hăng mơ-ak hloh le\ [ing ană bă mơng `u, lom [ing gơ`u dưi nao sang hră hrăm bôh hră:

“4 ]ô ană, 3 ]ô đah rơkơi, 1 ]ô đah kơmơi, hlâo adih [ơi ]ư\ }eng Leng akă hmâo hrăm hră ôh, ră anai trun do# [ơi anai le\ nao hrăm laih.

Ană nao hrăm le\ ara\ng ăt djru lu mơn, kah hăng rơdêh, hơdrôm hră, sum ao, gơ`u djru lu biă, kâo mơ-ak biă.

Ană kâo ră anai lăi le\, ama hơi! kâo hor hrăm hră biă, [uh [ing adơi ayong gơyut gơyâu nao hrăm hră le\ `u hor hrăm biă, kâo mơ-ak kơ ană bă pô biă”.

Ling tơhan djru mơnuih [ôn sang pu\ đuăi sang do# 

Kah hăng sang ano# ayong Nay Bhing, 13 bôh sang ano# m[s do# sui thun [ơi ]ư\ }eng Leng hmâo hăng hmâo rit pu\ đuăi, pơdo\ng [ơi plơi Hek hăng tơlơi gum hrom mơng khul ling tơhan, gong gai [ơi anai.

{ơi plơi phrâo, rim sang ano# m[s dưi pha brơi 600 met lon do#, dưi pơsit brơi hră mă yua lo\n, ngă hră kak, hră ako# sang.

Hrom hăng hơdôm tơlơi pơkă kơ apui lơtr^k, jơlan nao rai, bruă ia jrao, năng ai `u 20 ]ô ]ơđai amăng plơi hnưr thun mơng 7 truh 15 thun, abih bang [u thâo hră, ăt dưi dưm dăp pioh tui hrăm [ơi Sang hră pơtô ]ơđai djuai ania [ia\ hmâo kơnuk kơna rông gưl sa Nay Der, să }ư\ A Thai.

Nai Hoàng Minh Thái, Khoa Sang hră brơi thâo, tơhnal pơkă [ơi anăp le\, djru [ing ]ơđai thâo pơđok, thâo ]ih, dưi ]ơkă mă tơlơi mơ-ak thun do# muai:

“Gah bruă rông pơtô ]ơđai [ơi sang hră le\ sang hră pơsit anai le\ bruă mă tơnap yua kơ [ing ]ơđai [u hmâo hrăm mơng muai, mơng anet akă hmâo hrăm hră yua anun trun do# plơi phrâo [u thâo hne adih, mol, tơnap mut hrom hăng [ing gơyut [ơi sang hră.

Yua anun Sang hră ăt hmâo pơdo\ng mơn jơlan hơdră pơtô pha ra kơ [ing ]ơđai, hrom hăng anun pơtô brơi, pơ phun brơi [ing ]ơđai ngui ngor, mut hrom hăng [ing gơyut pơkon”.

Kual plơi Hek mơ\ m[s plơi }eng Leng trun nao do# pơdo\ng sang 

Tơlơi mơ-ak hăng ]ơđai muai samơ\ glăi jing tơlơi bơngo\t mơng mơnuih prong. Hơdôm mơnuih plơi }eng Leng rit đuăi samơ\ ăt do# luk puk mơn.

Yua kơ gah tlôn hơdôm tơlơi klă hiam [ơi anăp le\, tơlơi phun le\ bơwih [ong huă akă dưi pơsir ôh.

Hmâo hơd^p mơda lu thun [ơi ]ư\ }eng Leng, ơi Ksor Kair brơi thâo, nao do# plơi phrâo akă dưi pha brơi lo\n ngă đang hmua anun `u amra ăt đ^ hăng dlông ]ư\ }eng Leng mơn pioh ngă đang hmua.

Năng ai `u mơng 4-5 km yap mơng anih do# phrâo nao pơ\ hmua le\ ataih biă, rơbat tơkai rơngiă hmâo mơn 1 mông, bruă pơ phun mă bruă, ngă đang hmua ăt amra bưp tơnap mơn:

“Hlâo adih, [ơi ]ư\ anun tơnap tap biă, apui lơtr^k [u hmâo, kiăng nao pơ\ sang ia jrao, nao sang ]ơ… abih bang leng kơ ataih sôh, anun tơnap tap biă.

Ră anai, rit rai pơ\ anai hmâo apui lơtr^k, ia yua, sang ia jrao, sang ]ơ ăt giăm hloh mơn hăng neh wa anun neh wa mơ-ak biă”.

}ơđai muai plơi }eng Leng dưi nao sang hră

Do# plơi [u pơke\ hăng bruă ngă đang hmua ăt le\ tơlơi bơngo\t mơng gong gai [ơi anai. Ơi Phùng Trung Toàn, Khoa Jơnum min m[s să }ư\ A Thai, brơi thâo, m[s plơi }eng Leng hlâo adih hơd^p mơda [ơi hơdôm bôh plơi [ơi tơkai ]ư\.

Yua kơ kơ[ah lo\n ngă đang hmua mơ\ gơ`u mơng hyu hơduah e\p đ^ hăng dlông ]ư\ do# bơwih [ong, hăng abih bang lo\n ngă hmua leng kơ mơng ]ong jah dlai pơgang hlôm hlâo.

Ră anai nao do# [ơi anih plơi phrâo, hơdôm lo\n anai glăk dưi pơsur pioh pla glăi kyâu pơgang hlôm hlâo.

Tơlơi bơwih [ong, ngă đang hmua, bơwih [ong huă, prăk pơhrui glăi akă dưi pơsir amra jing sa tơlơi gun prong biă, gah rơngiao kơ tơlơi dưi pơsir mơng să:

“Ră anai, să [u do# lo\n pioh kơ neh wa dong tah anun ba neh wa glăi ăt tơnap mơn. }ang rơmang le\ gưl dlông lăng ba, djru brơi neh wa lo\n ngă đang hmua”.

Hơdôm gưl gong gai tơring ]ar Gialai rit đuăi m[s plơi }eng Leng trun do# [ơi lo\n dăo, djru neh wa hmâo tơlơi hơd^p mơda klă hiam hloh, gơnang kơ dưi pơhlôm bruă ia jrao, pơtô pơhra\m, jơlan nao rai.

Khă hnun hai, lo\n ngă đang hmua, jai jing tơlơi dưi hmâo neh wa do# tơguan lu hloh.

Dưi pơsir tơlơi anai, gir run rit đuăi plơi }eng Leng phrâo truh kih, djru brơi hơdôm bôh sang ano# hmâo tơlơi hơd^p hơđong sui thun./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang hăng pôr