VOV4.Jarai - Amăng tơlơi mut hrom hăng tơlơi bơwih [ong jar kơmar, gơnong bruă tơbâo pơkra sik đơ đam dêh ]ar ta bưp lu tơlơi tơnap tap, hơdôm sang măi kiăng bo\ng kơja\p leng kơ gir run pơplih phrâo.

Sang măi pơkra sik An Khê (pơdo\ng [ơi tơring ]ar Gialai) glăk ngă tui lu jơlan gah pơplih phrâo bôh thâo măi mok kiăng pơđ^ tui bôh tơhnal bruă bơwih [ong, s^ mdrô.

Ơi Nguyễn Minh Chúc, [ơi gru\p mrô 1, phường Ngô Mây, plơi prong An Khê, tơring ]ar Gialai, hmâo gum hrom pơlir hơbit ngă tui hơdră đang pla prong ngă gru hlâo hăng phun tơbâo hmâo 3 thun laih.

~u hrom hăng hơdôm mơnuih ngă đang hmua amăng kual pơdo\ng pơjing đang tơbâo năng ai `u 20 ektar.

{ơi lon anai, gru\p gơ`u dưi hmâo Sang măi pơkra sik An Khê djru lu kơ djo\p mơta. Gơnang kơ anun, 3 thun rơgao, mrô tơbâo mơng đang gơ`u hmâo rơbêh kơ 120 tơn lom sa ektar.

Lu hloh dua wot bơhmu hăng hlâo. Ăt gơnang kơ anun mơn, bôh tơhnal bơwih [ong dưi pơđ^ tui rơđah đông. Ơi Nguyễn Minh Chúc, brơi thâo:

“Dong mơng hrơi gum hrom ngă gru hlâo đang prong, sang măi djru măi mok, kơmok pruai, hơdôm gơnam hăng bruă pơhrui blơi dưi hmâo sang măi lăng ba, neh wa [ing gơmơi hmâo prak pơhrui glăi ta#o biă.

1 ektar pơhrui hmâo 120 tơn, rơngiao kơ prak mă yua, kơmlai hmâo 80 klak prak lom sa ektar.

Bơhmu hăng phun pla pơkon [ơi kual anai le\, ră anai phun tơbâo hmâo kơmlai lu hloh.

{ơi anăp, neh wa [ing gơmơi [uh hơđong laih”.

Ơi Nguyễn Hoàng Phước, Khoa Anom wai lăng bruă tuh pơ plai – gơnam mă yua pơkra, Sang măi pơkra sik An Khê brơi thâo, bruă pơdo\ng hơdră đang ngă gru prong [ơi sang măi dưi pok pơhai laih truh ră anai le\ 5 thun.

Kiăng djru măi mok amăng pơlar đang ngă gru prong, Sang măi tuh pơ plai rơbêh kơ 400 bôh rơdêh kai juar hmâo jua kơtang hăng 8 bôh măi koh tơbâo.

Hrom hăng anun, Sang măi ăt đing nao mơn kơsem min djuai tơbâo phrâo bluh lu phun, djơ\ hăng ayuh hyiăng, lon [ơi kual Ngo\ Gialai.

Sa bôh than yôm phăn pơkon le\ sang măi tuh pơ plai [u yap kơmlai kơ mơnuih pla tơbâo [ơi abih bang hơdôm bruă lom bơwih brơi mơng pla truh kơ hrơi koh tơbâo.

Hăng tơlơi djru gum anai, hmâo ngă hro\ trun laih prak tuh pơ plai hăng đ^ kơmlai [ơi đang phun pla, yua anun, pơjing tơlơi pơlir hơbit prong amăng mơnuih ngă đang hmua. Ơi Nguyễn Hoàng Phước, brơi thâo:

“Prak mă yua kơ đang pla prong bơhmu hăng tui tơđar le\ hro\ trun mơng 15-17 klak prak bơhmu hăng hơdră ngă hơđăp. Kơđai glăi, mrô tơbâo, klă biă hloh kơ dua wot, anun bôh tu\ yua kơ bruă ngă đang prong klă biă.

Hăng yôm phăn hloh dong le\ hmâo tơlơi gir run mơng gong gai [ơi anai, gum hrom hăng Sang măi pơkra sik An Khê hrom hăng m[s kiăng pok pơhai hơdră anai.

Hăng hơdôm jơlan gah anun, hmâo pơlar laih lu đang pla prong, lu kual lon prong, ba glăi boh tu\ yua prong kơ mơnuih pla tơbâo.

Djru kơ mơnuih pla tơbâo ngă pơdrong [ơi lon pô hmâo”.

Yua kơ bôh tu\ yua [uh rơđah hăng djơ\ tui tơlơi ]râo ba mơng Kơnuk kơna, anun hơdră đang ngă gru prong glăk dưi hmâo hơdôm tơring glông, plơi prong [ơi tơring ]ar Gialai gum hrom klă hăng anom bơwih [ong kơtưn pok pơhai.

Ơi Nguyễn Hùng Vỹ, Khoa Jơnum min m[s plơi prong An Khê brơi thâo, kiăng hmâo tơhnal tơlơi phiăn hăng lom pok pơhai geh gal, plơi prong ]râo brơi pơdo\ng hơdôm anom mă bruă hrom tui gru phrâo.

Hơdôm anom mă bruă hrom anai hmâo bruă mă yôm phăn biă amăng bruă pơlir hơbit mơnuih ngă đang hmua hăng sang măi pioh pơdo\ng đang ngă gru prong. Ơi Nguyễn Hùng Vỹ, pơsit:

“Tơhnal pơkă tu] rơnu] le\ ngă hiưm hơpă pioh m[s ]ơkă mă lu hloh lom mă yua măi mok amăng bruă đang hmua, pơđ^ tui mrô gơnam ngă rai [ơi sa kual lon.

Hăng hơdră pơgang le\ pơdo\ng anom mă bruă hrom tui gru phrâo, kiăng anom mă bruă hrom amra ngă gong jơlan, gơgrong tơbiă gum hrom hăng sang măi hăng mơnuih ngă đang hmua.

Ngă hiưm hơpă, mơnuih ngă đang hmua kơnong kơ pla tơbâo hăng sang măi pơkra sik pơsir brơi hơdôm bôh thâo phrâo măi mok mă yua amăng đang tơbâo [ơi plơi prong An Khê”.

Ơi Nguyễn Văn Hảo, Kơ-iăng Khoa Sang măi pơkra sik An Khê (gah Sang bruă gum hrom pơkra sik Quảng Ngãi) brơi thâo, mut hrom bơwih [ong hăng jar kơmar glăk ngă tui kơtang biă.

Hơdôm hrơi pioh dêh ]ar ta ngă tui tơlơi pơkôl pioh kơ tơbâo pơkra sik lom gum hrom amăng bruă s^ mdrô gah ASEAN (AFTA) ăt [u do# ataih mơn.

Yua anun, hơdôm hrơi rơgao, Sang măi An Khê gir run pơplih phrâo bôh thâo măi mok, glông hơdră pla, pơkra, pơđ^ tui bôh thâo bơkơtưn.

Dong mơng thun 2015 truh ră anai, Sang măi hmâo tuh pơ plai rơbêh kơ 3.600 klai prak kơ hơdôm rơwang bruă [ơi tơring ]ar Gialai.

Amăng anun, kơnong kơ Rơwang bruă pơđ^ tui jua kơtang prong hloh lon ia ta ră anai hăng 18.000 tơn tơbâo sa hrơi.

Hrom hăng pơ plih phrâo bôh thâo măi mok, sang măi ăt đing nao mơn bruă pơlir hơbit mơnuih ngă đang hmua hăng pơdo\ng đang ngă gru prong jing sa bruă mă yôm phăn hloh.

Lom mơnuih ngă đang hmua bơwih [ong hmâo kơmlai, hluai tui sa phun than kơsem min bôh thâo phrâo, sang măi amra djo\p pran pioh bơkơtưn hăng hơdôm bơnah amăng lon ia ta hăng amăng kual.

Ơi Nguyễn Văn Hảo, brơi thâo:

“Sang bruă gum hrom pơkra sik Quảng Ngãi – Sang măi pơkra sik An Khê hmâo tuh pơ plai gah bruă mă pioh mut hrom hăng AFTA, hăng rơđah biă `u pioh bơkơtưn hăng gơnong bruă pơkra sik mơng Thái Lan.

Hrom hrom hăng bruă tuh pơ plai pơplih phrâo bôh thâo măi mok, gơnam mă yua, pơjing noa đ^ kơ hrim mơta bruă pla, s^ mdrô hăng pơkra le\, amăng hơdôm thun rơgao, Sang măi An Khê hmâo pơlir kơtang laih hăng mơnuih ngă đang hmua.

Biă `u pơhư prong hơdră đang pla prong [ơi 4 bôh tơring glông gah ngo\ tơring ]ar Gialai.

Truh kơ ră anai, [ing gơmơi hmâo laih 4.000 ektar đang pla prong.

Pơsit jơlan gah, truh thun 2020, Sang măi pơkra sik An Khê amra pơhư truh 10.000 ektar đang pla prong”.

Gơgrong pơplih phrâo, kơtưn pơlir kơja\p hăng mơnuih ngă đang hmua glăk jing yak nao yôm phăn mơng Sang măi An Khê amăng bruă pơđ^ tui pran kơtưn gah jơlan gah mut hrom bơwih [ong pơ phun jai hrơi jai kơtang dơlăm tui.

Amăng anun, hơdră ngă đang gru prong hăng phun tơbâo mơng sang măi pơkra sik An Khê pok pơhai hơdôm hrơi rơgao blung a brơi [uh bôh tu\ yua.

Hơdră djơ\ hăng jơlan gah ]râo ba mơng Gong gai laih anun hmâo bôh tu\ yua amăng bruă bơwih [ong, mơnuih mơnam.

Anai le\ jơlan nao dưi pơtrut pơsur hăng pơhư prong.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr