VOV4.Jarai-Hơdôm hrơi amăng bơyan mơyan blan bơrơmi, blan ]ơpăn rơgao hăng anai 73 thun pơ tlôn adih, dơ\ng mơ\ng anih pơklaih rơngai ]i Tân Trào, tơlơi pơtrun tơgu\ hơkru\ blah ayăt dưi pôr hyu djop anih amăng dêh ]ar.

 

Rơbêh 20 klăk ]ô mơnuih dêh ]ar Việt Nam tơgu\ hơkru\, ba glăi ano\ tu\ yua prong prin mơ\ng Tơlơi hơkru\ blan ]ơpăn, hơmâo pơdah rai pran jua kơtang mơ\ng ană plơi, sa tơlơi hrăm prong gum pơgôp, mă pran jua mơnuih [on sang yơh phun.

 

Tơlơi hrăm anai, ăt dưi mă yua amăng rơnuk blah ayăt Prang, blah Mi hăng amăng rơnuk rơngai, ako\ pơdong lo\n ia bơblih phrâo hăng mut phung.

 

73 thun rơgao pơ tlôn adih, samơ\ amăng pran jua tơlơi pơmin mơ\ng ơi Hoàng Ngọc, do\ pơ plơi Tân Lập, să Tân Trào, tơring ]ar Tuyên Quang ăt do\ hơdor pioh đô] lơ 21/5/1945.

 

Anun le\, hrơi Wa Hồ, rai mơ\ng Cao Bằng, glăi pơ Tuyên Quang pioh git gai bruă mă hơkru\ amăng lo\n ia.

 

Wa ruah mă să Tân Trào, tơring glông Sơn Dương, ngă plơi prong jưh jom phun kơ kual laih pơklaih rơngai, jing anih hơkru\ kơ lo\n ia.

 

Amăng tơlơi pơmin sa ]ô ]ơđai hlăk anun 10 thun, [ing khua mua tơhan hơkru\ glăi jơnum Quốc dân Đại hội do\ pơ sang gơ`u mơtam hăng hơdôm sang ano\ pơko\n amăng plơi.

 

Lơ\m jơnum glăk pơ]rông sai, hơmâo sa khul pơ ala kơ mơnuih [on sang Tân Trào nao pơpu\ kơ mông jơnum laih anun ơi Hoàng Ngọc hok mơak dưi nao jơnum hrom amăng khul ]ơđai muai nao pơyơr bơnga kơ mông jơnum, ruai glăi:

 

‘’{ing gơmơi pơ anai le\, djuai ania Tày, amăng rơnuk ayăt kơtư\ juă [uh tơnap biă mă. Laih hơmâo tơhan hơkru\ rai, hơmâo Ping gah, Wa Hồ pơtô brơi pran jua tơlơi hơkru\ abih bang djuai ania gơmơi mơak biă mă, tơgu\ nao ngă hrom.

 

Abih bang pơtum nao djru kơ bruă hơkru\. Hơmâo ano\ hơge\t thơ, ba nao djru soh pioh ngă bruă hơkru\.

 

Wa Hồ lăi hiư\m pă, [ing khua mua tơhan hơkru\ lăi hiư\m pă thơ, [ing gơmơi lêng kơ ngă tui soh’’.

 

Hăng tơlơi đăo kơnang tong ten biă mă hmư\ hiăp Ping gah, mơnuih [on sang  Tân Trào, kual ]ư\ siăng Tân Trào hơmâo pơdop brơi, rông ba tơhan hơkru\, pơgang tơlơi hơđong kơ ping gah, kơ Wa Hồ, brơi tơhan hơkru\ prăp rơmet hrơi tơgu\ hơkru\ prong.

 

Anih anai jing anih phun git gai Bruă hơkru\ blah sua glăi kơnuk kơna amăng dêh ]ar ta, djru hrom yom biă mă kơ bruă hơkru\ Blan ]ơpăn tu\ yua kơ djuai ania ta.

 

Nai tha prin, nai prin tha Mạch Quang Thắng, sang hră hrăm bruă kơđi ]ar djă anăn Hồ Chí Minh lăi, kiăng dưi hơmâo tal Hơkru\ blan ]ơpăn truh kih, Ping gah ta hơmâo prăp lui tong ten biă mă amăng 15 thun:

 

‘’{ing ta prăp rơmet lu bruă mă, dơ\ng mơ\ng jơlan hơdră, bruă ako\ pơdong rai ping gah thun 1930, wơ\t hăng bruă pơtop hrăm glăi mơ\ng thun 1930-1931, hrơi tơgu\ blah prong mơ\ng Xô Viết-Nghệ Tĩnh, prăp lui ru\ glăi mơ\ng thun 1931-1935, prăp lui tơlơi kơsung blah prong ngă lơgreo tơgu\ hơkru\ mơ\ng thun 1936-1939 laih anun kơtang hloh dơ\ng mơ\ng thun 1939-1945.

 

Prăp lui hăng hne] mă mông gêh gal, thâo tong ten bruă hơkru\, prăp lui ako\ pơphun bruă mă, lu mơta, lu bruă hơdai gum hrom pơgôp pran jua abih bang djuai ania, tơlơi kơtang mơ\ng jar kmar hai. Anun le\, tơlơi prăp lui prong biă mă, lu mơta’’.

 

Dơ\ng mơ\ng Tân Trào, tơlơi pơtrun tơgu\ hơkru\ pôr pơthâo laih anun abih bang mơnuih [on sang ngă tui mơtam.

 

Mơguah lơ 19/8, hơdôm rơbâo rơbăn ]ô mơnuih [on sang nao pơtum [ơi tơdron lăk sang adoh prong Hà Nội.

 

Tơlơi jơnum prong jing tơlơi ngă lơgreo ling tơhan kơsung nao mut amăng [on prong sua mă anom bruă git gai kual Tong keng Phủ Khâm Sai Bắc Kỳ, puih tơhan pơgang plơi hăng anom bruă kơnuk kơna arăng pơdong mă tu\ kơ hơmâo.

 

Kơđom gru lo\n ia djă pioh tal kơsung blah hơkru\ blan ]ơpăn hing ang biă mă.

 

Boh tu\ yua prong prin mơ\ng Tơlơi hơkru\ blan ]ơpăn hing ang pioh glăi sa tơlơi hrăm yom pơphăn biă mă, lăng kơ mơnuih [on sang yơh phun, ako\ pơdong hăng pơđ^ tui khul gum pơgôp djuai ania.

 

Khul gum pơgôp djuai ania, phun `u khul pơlir hơbit mơnuih thâo hră, mơnuih ngă bruă [ong prăk blan ta juăt [ing kông `ơn hăng mơnuih ngă hmua ană plơi pla samơ\ [ing thâo hră pô ba jơlan hlâo;

 

kơnang kơ ano\ kiăng, boh tu\ yua mơ\ng mơnuih [on sang pioh pơphun, jak iâu gơ`u tơgu\ hơkru\ ‘’mă pran jua ta pơklaih rơngai kơ ta pô’’.

 

Nai prin tha Nhị Lê, Kơ-iăng Khua anom bruă Hră pơhing phrâo Cộng sản lăi pơtong: Tơlơi hơkru\ blan ]ơpăn hơmâo pơjing rai bruă hơkru\ hlom bom aka [u hơmâo djơ\ ôh amăng lu ling tơhan ngă hrom, [u kah pơpha djuai ania, tơlơi đăo, rơnuk gưl mơnuih mă bruă:

 

‘’Mơ\ng kual gah kơdư-kual Tong krah-kual Dơnung abih bang 3 kual, abih bang mơnuih [on sang tơgu\ hơkru\ soh, sua mă kơnuk kơna glăi kơ dêh ]ar ta pô.

 

Tơlơi kơtang mơ\ng pran jua mơnuih [on sang tloh noh. Rơbêh 600 thun hlâo adih, Nguyễn Trãi hơmâo lăi ‘’Ngă tơblư\ song nan kah thâo pran jua mơnuih [on sang kơtang kah hăng ia’’.

 

Rơbêh 500 thun tơdơi kơ anun, Khua mir sir Hồ Chí Minh lăi ‘’Amăng adai rơngit [u hơmâo ano\ hơge\t yom hloh kơ mơnuih [on sang ôh.

 

Amăng rơhuông adai rơngit prong [u hơmâo ano\ kơtang kah hăng mơnuih [on sang ôh’’. Anai le\, tơlơi hơkru\ mơ\ng mơnuih [on sang, yua kơ mơnuih [on sang, kơ mơnuih [on sang hăng anun yơh phun akha mơ\ng tơlơi hơkru\ blan ]ơpăn’’.

Tơlơi hrăm dlam biă mă, anun le\ pran jua thâo gum pơgôp, mă mơnuih [on sang yơh ngă phun kơ bruă Hơkru\ blan ]ơpăn, hơmâo ngă tui hăng pơđ^ hloh tơdơi kơ lo\n ia ta pơklaih rơngai laih anun yom hloh le\ rơgao 30 thun ngă tui tơlơi bơblih phrâo tui hăng hơdră pơtô ‘’Amu` ha rơtuh wơ\t tơdah [u hơmâo ană plơi ăt lui mơn, tơnap hơdôm rơbăn wơ\t hai, sit hơmâo mơnuih [on sang hă dưi soh’’.

 

Samơ\ amăng rơnuk bơblih phrâo ră anai, lu khua mua apăn bruă [u lăng yom ôh tơlơi hrăm anai.

 

{ơi mông jơnum ruah khua ping gah dêh ]ar ta tal 12 hơmâo pơ]râo brơi laih tơlơi anai, yua ngă mă do\ ataih đơi hăng mơnuih [on sang mơ\ng [u [iă ôh khua mua apăn bruă, mơnuih ping gah.

 

Tơlơi dưi ngă pô mơ\ng mơnuih [on sang [ơi lu plơi pla, lu anom bruă do\ ngă soh glăi h^.

 

Kơ-iăng nai tha prin, nai prin tha Bùi Đình Phong, sang hră hrăm bruă kơđi ]ar djă anăn Hồ Chí Minh lăi le\:

 

Hloh kơ mông pơko\n yơh, pran kơtang mơ\ng pran jua mơnuih [on sang dưi ru\ đ^, pơphun ngă tui hăng khom ngă tui na nao, laih dơ\ng atư khom ngă pơ kjăp tơlơi đăo kơnang mơ\ng mơnuih [on sang hăng ping gah:

 

‘’Pran juă đăo kơnang jing pơnăng sang kjăp hloh pơgang ping gah, pơgang kơnuk kơna, bruă mă bơblih phrâo.

 

Yua kơ anun, kiăng ngă tui tơlơi bơblih phrâo anai, tu\ yua le\ blung hlâo khom pơ kjăp pran jua đăo kơnang mơ\ng mơnuih [on sang hăng  ping gah, anun yơh yom hloh, jing mrô sa.

 

Yua dah ră anai,hơmâo lu tơlơi ngă tơdu h^ tơlơi đăo kơnang mơ\ng mơnuih [on sang, ngă rơngiă tơlơi đăo kơnang [u dưi ôh tui anun.

 

Dua dơ\ng le\, khom pơ kjăp glăi khul gum pơgôp djuai ania; laih dơ\ng khom gleng nao tơlơi tu\ yua lăp djơ\ mơ\ng mơnuih [on sang.

 

Tơdah [ing ta dưi ngă klă 3 mơta tơlơi anun, [ing ta amra hơmâo pran jua mơnuih [on sang, hơmâo tơlơi đăo kơnang mơ\ng mơnuih [on sang jing hơmâo djop mơta yơh’’.

                                   

73 thun pơtlôn adih, dơ\ng mơ\ng kual rơngai Tân Trào, tơlơi pơtrun tơgu\ hơkru\ dưi pôr hyu djop anih amăng dêh ]ar.

 

Bruă hơkru\ blan ]ơpăn-tơlơi hơkru\ mơ\ng pran jua mơnuih [on sang brơi [uh sa tơlơi hrăm tơlơi gum pơgôp, mă mơnuih [on sang yơh ngă phun yom biă mă. Phun akha kjăp kah, kyâo mơ\ng hơđong.

 

Ră anai, tơlơi je] ame] kiăng ngă, djop anom bruă ping gah, abih bang gơnong bruă kơđi ]ar khom ngă tui klă tơlơi dưi ngă pô kơ mơnuih [on sang plơi pla; khom thâo tơlơi kiăng, ano\ tu\ yua, tơlơi ]ang rơmang mơ\ng mơnuih [on sang, mơ-it truh kơ ping gah, kơnuk kơna pioh pơphun pok pơhai ngă tui.

 

 

Laih dơ\ng, ngă pơgiong tơlơi phiăn dêh ]ar, pơpu\, pơgang kjăp, pơhlôm ba tơlơi dưi ană mơnuih, tơlơi dưi hăng bruă ngaw mơ\ng mơnuih [on sang dêh ]ar.

 

Nay Jek: Pô c\ih hăng pôr