VOV4.Jarai-Amăng bơyan phang phrâo bang hyu djop plơi pla, amăng mông dik dăk mơak pran jua mơnuih [on sang Việt Nam glăk hrưn nao pơ anăp, mơnuih [on sang kual }ư\ siăng  kar kăi mơn ]ơkă têt, mơak thun phrâo kjăp pran jua hăng tơlơi đăo kơnang thun 2017 pơhrui glăi boh tơhnal tu\ yua;

 

tơlơi hok mơak anun yua hơmâo tơlơi gum djru hăng khăp pap ba truh pơ kual tơnap tap, kual ia ling dăo.

 

Tết truh laih, abih bang dưi hơmâo sa tơlơi pơtrut pran jua dơ\ng hăng tơlơi khăp pap anun amăng sang ano\, gơyut gơyâo, plơi pla.

 

Amăng mông yak nao thun phrâo Mậu Tuất anai, hơdôm tơlơi pơpu\ bơni hiam klă hloh pioh kơ abih bang ]ơkă mông ngui ngor ngă yang thun phrâo buă hăng tơlơi pơ-ư pơ-ang hăng sang ano\, plơi pla mơnuih [on sang.

 

C|ơkă thun phrâo, bơyan bơnga 2018, djuai ania Sêdang [ơi Kontum hơmâo lu tơlơi mơ-ak.

 

{ơi 3 boh tơring glông kual Pơngo\ Trường Sơn, kah hăng: Đăk Glei, Tu Mrông hăng Kon Plong, dong mơng Kơ\căo bruă pơđ^ kyar phun kơphê [ơi anih adai rơ-ot, truh ră anai tơdơi 4 thun neh met wa hơmâo pla rơbêh kơ 1.000 ektar, amra pơhrui glăk prăk lu biă mă.

 

Lăi nao pran jua amăng hrơi ako\ bơyan bơnga, ơi A Dương, Kơ-iăng khoa apăn bruă Ping gah, să Đăk Tăng, tơring glông Kon Plông, Kontum brơi thâo tui hăng anai:

 

‘’Thun phrâo 2018, mơnuih [on sang să Đăk Tăng, tơring glông Kon Plông hơmâo lu tơlơi mơ-ak mơ-ai.

 

Mơ-ak yua amăng thun 2017 phrâo rơgao, meh met wa gir abih pran jua mă bruă, laih anun hơmâo tu\ yua biă amăng bruă bơwih [ong huă, mơnuih mơnam.

 

Rơngiao mơng anun dong, rơnuk rơnua lo\n ia ăt hơđong kjăp mơ\n. Tơlơi hơdip mơda mơng sang ano\ hlơi hlơi lêng pơplih phrâo đ^ kyar soh pơhmu hăng hlâo adih.

 

Thun phrâo 2018, mơnuih [on sang ăt kah hăng gong gai kơnuk kơna do\ tơguăn hăng c\ang rơmang hiam drơi jăn pran jua amăng thun phrâo.

 

Hăng tơlơi pơlir hơbit, gum hro\m amăng thun phrâo anai, kâo đăo gơnang mơnuih [on sang să Đăk Tăng gir run hrưn đ^ ngă bruă truh kih abih bang bruă mơ\ Ping gah, Kơnuk kơna jao’’.

 

 

Kontum thun hlâo ăt găn rơgao sa gru djă pioh pơđ^ kyar phun jrao akha, kah hăng hơbơi Sâm Ngọc Linh, Hồng đẳng sâm, đương qui…

 

Thun 2018, bruă pơđ^ kyar phun jrao akha him lăng amra lu hloh mơ\ng mơnuih [on sang djuai ania Sedang.

 

Mă bruă [ơi anih pơdjuai pơjeh hơbơi Sâm Ngọc Linh, gah sang bruă sa ding kơna wai lăng kyâo glai Đak Tô, pluh thun hăng anai, A Hùng, plơi Đak Bia, să Tê Săng, tơring glông Tu Mrông, tơring ]ar Kontum lêng kơ ]ơkă thun amăng anih pơdjuai pơjeh Sân Ngọc Linh pơ anih dlông 1800 met pơkă hăng jơlah ia rơs^.

 

Amăng mông bơblih bơyan thun sô rơgao thun phrâo truh, ơi A Hùng mơ-it hiăp pơpu\ kơ mơnuih [on sang thun phrâo djop sang ano\ mơnuih [on sang tui anai:

 

‘’Truh mông ]ơkă thun phrâo anai, pơpu\ kơ djop sang ano\ hăng mơnuih [on sang hơmâo lu tơlơi suaih pral, rơnuk rơnua.

 

Pơpu\ kơ mơnuih [on sang thun phrâo mă bruă lu, gir pla pơjing phun boh troh, kơphê, phun bơr…

 

Pla lu phun jrao akha kah hăng Sâm Ngọc Linh, sâm hre\ kiăng pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong huă, pơđ^ tui tơlơi hơdip mơda sang ano\.

 

Pơpu\ kơ ană amôn thun phrâo anai hrăm hră thâo, hơmâo lu tơlơi bơblih phrâo mơn’’.

 

Thun phrâo rơgao, ayuh hyiăng djơ\ lăp, mơnuih [on sang plơi {ui, să Nghĩa Hưng, tơring glông C|ư\ Pah, Gialai hơmâo bơyan kơphê, bơyan tiu hăng pơdai ia hơmâo [ong hơmâo huă biă mă.

 

Amăng hrơi mông ako\ bơyan tê|t, tha plơi Kpuih Bum c\ang rơmang thun phrâo hơmâo lu tơlơi hiam klă [ơi plơi Bui hăng hơdôm boh plơi pơko\n dong [ơi kual C|ư\ Siăng:

 

‘’Thun phrâo truh laih, ană plơi pla mơ-ak biă mă. Kâo c\ang rơmang, thun phrâo ayuh hyiăng djơ\ lăp dong, kiăng mơnuih [on sang hơmâo bơyan kơphê, tiu, bơyan pơdai mơboh lu.

 

Ri\m pô lêng kơ triăng kơtang ngă hmua pla pơjing, wai lăng phun pla hơđong kjăp hloh; laih anun kiăng ri\m c\ô mơnuih, ri\m sang ano\ hơmâo prăk c\i hơdip mơda trơi pơđao yâo mơ-ak hloh’’.

 

Sang ano\ ơi Trưng, pơ [on Kđoh, să }ư\ Pơ\ng, tơring glông Krông {u\k, tơring ]ar Daklak ]ang rơmang thun phrâo, mơnuih [on sang je\ ataih, [u\t yu\ pu\ ngo\ suaih pral, mă bruă tu\ yua laih anun gum pơgôp hrom man pơdong plơi pla phrâo:

 

‘’Amăng thun phrâo anai, kâo ]ang rơmang djop mơnuih suaih pral, mă bruă bơwih [ong huă tu\ yua, hơđong tơlơi hơdip mơda, rơnuk rơnua rô nao rai amăng plơi pla.

 

Kâo [u kiăng ôh ngui ngor [ong mơ`um bơpơtaih nao rai gop ta, puăi lu aset, kơnong ]ang rơmang djop mơnuih hơdip mơda klă hloh thâo khăp pap nao rai.

 

Ăt ]ang rơmang amăng ha thun phrâo djop plơi pla pơkơtưn mă bruă man pơdong plơi pla trơi pơđao yâo mơak hloh’’.

 

Mông c\ơkă tê|t dik dăk [ơi djo\p plơi pla ala [on. {ơi [uôn Drô 2, să C|ư\ Ne\, tơring glông Krông {u\k, tơring ]ar Daklak hơdôm thun giăm anai, neh met wa djuai ania Êđê thâo laih hrơi Tê|t ngă yang thun phrâo mơng djuai ania ta, laih anun pơphun lu bruă ngui ngor c\ơkă bơyan bơnga mơ-ak anai.

 

Ama Puk, khoa plơi [uôn Drô 2 ră ruai:

 

‘’Rim pô do\ amăng plơi lêng c\ơkă Tê|t ngă yang thun phrâo tui hăng djuai ania pơko\n mơ\n.

 

Amăng thun phrâo, kâo c\ang rơmang ri\m pô amăng plơi lêng hiam drơi jăn pran jua.

 

Kơnuk kơna gleng nao hloh dong kơ sang ano\ rin [un amăng plơi, kiăng huăi hơmâo sang ano\ rơmo\n rơpa dong tah amăng thun phrâo’’.

}ơkă thun phrâo, sang ano\ am^ Thia, pơ [on Đôn A, să Krông Na, tơring glông {uôn Đôn, tơring ]ar Daklak, pơphun ngui ngor [ong tết jơngum mơak hăng pơmin nao kơ bruă ngă hmua pla pơjing pơđ^ kyar hloh thun phrâo.

 

‘’Têt le\ kâo pơhrôp pưk sang hăng blơi lu dram gơnam, kâo blơi [a` ke\o pioh kơ ană bă [ong ngui ngor mơak.

 

Têt le\ adơi ayong sang ano\, adơi amai bưp nao rai [ong huă amăng thun phrâo ăt kah hăng mơnuih [on sang suaih pral soh, huăi dju djuăm duăm ruă, gir mă bruă pưk hmua kiăng pơđ^ kyar tui.

 

Sang ano\ gơmơi hơmâo 3 ar hmua, thun hlâo pơhrui mă hơmâo 34 kơsăk, thun tơdơi kâo ]ang rơmang amra gêh gal hloh. Kâo wai lăng răk rem klă hloh, pruai kmơ\k hăng pruih ia, tơdah [u hơmâo hơjan le\ pruih ia’’.

 

{ut plơi K’Ming, tơring kual Di Linh, tơring glông Di Linh, tơring ]ar Lâm Đồng hơmâo rơbêh 400 boh sang lêng kơ djuai ania K’ho.

Abih bang plơi ră anai hơmâo giăm 460 ektar đang kơphê hăng giăm 160 ektar hmua pơdai ia.

Yua mă yua boh thâo mă mok amăng bruă ngă hmua yua anun tơlơi bơwih [ong huă jai hrơi pơđ^ kyar.

Tui hăng ơi Dong Dor Sinh, Kơ-iăng khoa apăn bruă Ping gah amăng plơi K’Ming, tơlơi hơdip mơda hơmâo hơmăi [iă laih, yua anun thun anai ană plơi pơphun ngui ngor c\ơkă tê|t mơ-ak mơ-ai trơi pơđao:

‘’{rô djơ\ bơyan bơnga Mậu Tuất 2018, c\ang rơmang neh met wa amăng plơi lêng kơ [ong tê|t trơi pơđao yâo mơ-ak, thâo pơkrem, ngă tui tơlơi phiăn jơlan glông lơ\m pơđuăi rơdêh [ơi jơlan.

Ơi yă, am^ ama pơtă pơtăn kơ anăn tơc\ô ngui tê|t [o mơ`um [rô đôc\, kho\m kơđiăng nao drơi jăn, tơlơi suaih pral, rơnuk rơnua amăng hơdôm hrơi tê|t.

 

Hơ-ơc\ hmưi kơ ri\m boh sang ano\ c\ơkă tê|t mơ-ak, pơlir hơbit tơdroă, bơwih [ong pơdrong asah amăng thun phrâo’’.

Ayong Kpuih Lin, pơ plơi Hneh să Ia Tôr, tơring glông }ư\ Prong, jing sa ]ô tơdăm djuai ania [iă [ơi Gialai ba gru hlâo bơwih [ong huă.

 

R^m thun, bruă pla kơphê, pla tiu `u pơhrui glăi 200 klăk prăk kơ sang an\. ~u ăt gum djru na nao kơ [ing hlăk ai tơdăm dra amăng plơi, amăng să `u hrăm tui bruă `u ngă.

 

Thun phrâo anai, Kpuih Lin pơtă pơtăn tui anai:

 

‘’Ako\ thun phrâo, kâo kiăng hơmâo lu boh tu\ yua hloh amăng bruă mă. Kâo kiăng [ing hlăk ai tơdăm dra ăt gir mă bruă, bơwih [ong huă hơmâo boh tu\ yua lu, laih anun thâo gum pơgôp, gum tơngan hrom man pơdong plơi pla phrâo kiăng plơi pla ta trơi pơđao yâo mơak hloh’’.

 

Kông Thụp le\ să kual ataih, kual djuai ania [iă mơng tơring glông Mang Yang, Gialai.

 

Tui hăng ơi Y Byới, Khoa jơnum min mơnuih [on sang să, hơdôm thun laih rơgao, hơdôm jơlan hơdră gleng nao mơng Ping gah, Kơnuk kơna djru să pơđ^ kyar bơwih [ong huă, hơđong kjăp tơlơi hơdip mơda.

 

{rô djơ\ thun phrâo, ơi Y Byới hơmâo tơlơi hơ-ơc\ hmưi:

 

‘’{rô djơ\ thun phrâi, pơ ala kơ khoa moa amăng să, kâo hơmâo tơlơi hơ-ơc\ hmưi kơ ană plơi pla hiam drơi jăn pran jua, trơi pơđao yâo mơ-ak.

 

Hơ-ơc\ hmưi kơ ană plơi să Kông Thụp [ing ta ngă truh kih jơlan hơdră man pơdong plơi pla phrâo, bơwih [ong đ^ go\ amo\, pla kơphê, tiu, rông un mơnu\ hơmâo [ong hơmâo huă, laih anun ngă tui klă hơdôm jơlan hơdră mơng Ping gah, Kơnuk kơna’’.

 

Nay Jek-Siu H’Mai : Pô ]ih hăng pôr