VOV4.Jarai - Xă Liên Đầm, Di Linh, tơring ]ar Lâm Đồng, hmâo 5 bôh thôn neh wa djuai ania [ia\ hăng rơbêh kơ 16 rơbâo bôh sang ano#.

 

Truh ră anai, đơ đam să kơnong kơ do# 217 bôh sang ano# djuai ania [ia\ [un rin.

 

Tal Tết Đinh Dậu anai, Jơnum min m[s să Liên Đầm hrom hăng hơdôm gơnong bruă khul gru\p gleng nao bruă bơwih brơi Tết kơ sang ano# [un rin, [un rin [ơ [ia\, hăng pran jua [u pioh m[s rơpa kơ[ah amăng tal tết.

 

Ơi K’ Thuận, Kơ-iăng Khoa Jơnum min m[s să Liên Đầm, brơi thâo:

 

            “Jơnum min m[s să đing nao bơwih brơi hloh le\ hơdôm bôh sang ano# [un rin hăng sang ano# [un rin [ơ [ia\ [u pioh hlơi kơ[ah [ong huă, băn ao ]ut amăng tal tết anai.

 

Să ]ih dong anăn sang ano# [un rin hăng khul gru\p brơi  gơnam tam kơ hơdôm bôh sang ano# [un rin. Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh ]ar să pơ phun brơi gơnam tam kơ hơdôm bôh sang ano# [un rin tơnap tap, [ing [un rin [ơi să.

 

Rơngiao kơ anun să Liên Đầm hmâo pơsur laih hơdôm bôh anom bơwih [ong, anih anom gum hrom djru gum le\ hla hnil gôm hla tơ\i kơ neh wa [un rin ]ơkă tết mơ-ak mơ-ai.”

 

            {ơi să Tam Bố, tơring glông Di Linh, tơring ]ar Lâm Đồng, gong gai tơring glông đing nao biă hăng bơwih brơi kơ neh wa djuai ania [ia\.

 

Să hmâo pơsur laih hơdôm anom bơwih [ong hrom hăng gong gai tơring glông pơdo\ng 2 bôh sang  do# kơ sang ano# [un rin tơnap tap kơ sang do#, pha brơi 13 bôh măi jah rok hăng 10 bôh kơthung dưm ia kơ sang ano# [un rin pioh kơ bruă ngă đang war.

 

Bruă prăp lui ]ơkă Tết glăk dưi ngă tui ta`.

 

Wa K’ Đời, Kơ-iăng Khoa git gai Ping gah să Tam Bố, tơring glông Di Linh brơi thâo:

 

            “Tết truh bơyan bơnga rai Ping gah hăng gong gai să leng kơ hyu tơ`a bla neh wa, lăi pơthâo kơ neh wa rơmet sang do#, jơlan nao rai, yôl khăn gru mơ-ak ping gah mơ-ak bơyan bơnga, kiăng lăng djơ\ [ia\ hăng bơyan bơnga hăng hmâo tơlơi mu\t hrom kơplah wah ping gah, kơnuk kơna hăng m[s, pơjing yak ]ơkă thun phrâo hăng hơdôm tơlơi ]ang rơmang phrâo bơwih [ong huă đ^ kyar hloh thun sô.

 

}ang rơmang neh wa [ong tết mơ-ak, mơ-ai, mu\t hrom, hmâo tơlơi suaih pral kiăng bơwih [ong huă, kiăng hrim sang ano# leng kơ hmâo tơlơi đ^ kyar amăng thun phrâo anai.”

 

            {ơi sa amăng hơdôm tơring glông [un rin hloh đơ đam dêh ]ar ta, să Quảng Khê, tơring glông Dak Glong, tơring ]ar Daknông, hmâo rơbêh kơ ha mơkrah mrô sang ano# [un rin.

 

Să hmâo 24 djuai ania adơi ayong hơd^p hrom, amăng anun djuai ania [ia\ hmâo 2/3 mrô mơnuih.

 

Hăng jơlan gah [u pioh sang ano# hơpă [u hmâo Tết, gong gai să hrom hăng hơdôm khul gru\p hmâo laih lu bruă mă hyu tơ`a, brơi gơnam tam, djru gum m[s.

 

Ơi K’ Siêng, Kơ-iăng Khoa Jơnum min m[s să Quảng Khê, brơi thâo:

 

            “Gong gai să ngă tui laih bruă pel e\p glăi abih bang hơdôm bôh plơi pla thâo hră ]ih anăn hơdôm bôh sang ano# tơnap tap, sang ano# gah hơdră bruă… kiăng hmâo jơlan gah djru rơđah đông.

 

Gong gai mơng tơring ]ar truh tơring glông, să leng kơ mă yua prak hyu tơ`a bla, brơi gơnam tam kơ hơdôm bôh sang ano#.

 

Hơdôm khul gru\p, mơnuih thâo tơngia, hơdôm anom bruă ngă adơi ayong hăng hơdôm bôh plơi pla, laih anun anom bơwih [ong pơdo\ng [ơi anai… hmâo lu tơlơi gum djru, djru gum hơdôm bôh sang ano# tơnap tap hmâo tơlơi gal [ong Tết, laih anun pơ phun ]ơkă Tết [ơi hơdôm bôh plơi pla.”

 

            Hà Tây le\ sa amăng hơdôm  bôh să tơnap hloh mơng tơring glông }ư\ Pah, tơring ]ar Gialai, hăng rơbêh kơ ha mơkrah mrô sang ano#  [un rin hăng 190 bôh sang ano# [un rin [ơ [ia\, abih bang leng kơ djuai ania Bahnar.

 

Hăng pran jua [u pioh sang ano# hơpă kơ[ah [ong huă amăng tal Tết, gong gai să hrom hăng hơdôm khul gru\p, mơnuih thâo tơngia djru gum laih braih pơdai mơnong [ong huă kiăng hloh kơ neh wa.

 

Ayong Thoah, Khoa Sang  să Hà Tây, tơring glông }ư\ Pah, lăi:

 

             “Tui hăng hơdră pơtrun mơng Ping gah hăng Jơnum min m[s să, [u pioh sa ]ô m[s hơpă rơpa amăng tal tết, [ing gơmơi pel e\p hơdôm bôh sang ano# [un rin, [un rin [ơ [ia\ pioh djru gơnam [ong huă ]i kiăng hloh kah hăng braih, mì tôm, hra ngôk.”

 

            Thun 2016, gong gai hăng m[s să Đak Ang, tơring glông Ngọc Hồi, tơring ]ar Kontum, hmâo pok pơhai ngă tui klă hơdôm bruă đ^ kyar bơwih [ong, ngă giong hơdôm tơhnal ba tơbiă.

 

Biă `u, gong gai pơsur neh wa djop djuai [ơi să ngă tui klă Bruă pơsur “Abih bang m[s mu\t hrom pơdo\ng tơlơi hơd^p ta#u yâu [ơi kual m[s do#”.

 

Đơ đam să ră anai hmâo 3 bôh plơi dưi tu\ yap plơi ta#u yâu gưl tơring glông, 3 bôh plơi  dưi tu\ yap plơi pơplih phrâo.

 

Hlâo kơ Tết tui phiăn juăt Đinh Dậu thun 2017, bruă bơwih brơi kơ neh wa [ơi anai dưi hmâo hơdôm gưl, hơdôm gơnong bruă pok pơhai  klă, ba glăi bôh tu\ yua.

 

Ơi A Pháo, Khoa sang să Đak Ang, brơi thâo:

            “Hrim thun, Sang să prăp lui kơ]a\o bruă hlâo kơ Tết tui phiăn juăt kiăng neh wa mơ-ak ]ơkă bơyan bơnga phrâo.

 

Hơdôm gơnong bruă, khul gru\p hmâo pel e\p glăi, ]ih anăn hăng hơdôm bôh sang ano# gah hơdră bruă, sang ano# djru ngă hơkru\ đưm, hơdôm sang ano# tơnap tap.

 

Hăng sang ano# [un rin le\ hrim mơnuih dưi pha brơi 15 kg braih, djru prak kơ hrim ]ô mơnuih mơng 100 truh kơ 200 rơbâo prak.

 

Hơdră pơtrun mơng să le\ abih bang hơdôm bôh sang ano# [ơi să leng kơ dưi ]ơkă Tết pơđao, mơ-ak mơ-ak, ta#o yâu. Pơhlôm [u pioh sang ano# hơpă rơpa amăng 3 hrơi Tết.”

 

            Thun 2016, gơnang kơ dưi ]an 20 klak prak, ayong R]om Quý (1993), plơi Ngay Yo, să Ia Ka, tơring glông Ia Grai, tơring ]ar Gialai hmâo tuh pơ plai dong hơdră đ^ kyar bơwih [ong rông hlô mơnong, djru pơđ^ tui prak pơhrui glăi kơ sang ano# rơbêh kơ 100 klak prak kmlai.

 

Hơdôm hơdră bơwih [ong  đ^ kyar ba glăi bôh tơhnal, prak pơhrui glăi hơđong, anun ayong R]om Quý hmâo blơi prăp djop mơta gơnam mă yua kiăng  gum hrom sang ano# ]ơkă tết tui phiăn juăt mơng djuai ania.

            Gơnang kơ dưi ]an prak tuh pơ plai, tơlơi bơwih [ong sang ano# đ^ đăi hloh hlâo, thun anai prăp lui ]ơkă tết hrom hăng neh wa amăng plơi hăng mơ-ak hrom hăng lon ia ta amra to\ng ten hloh.

 

Kâo pơmin thun 2017 anai, tơlơi hơd^p mơda sang ano# amra đ^ kyar hloh.

 

{rô djơ\ tal thun phrâo anai, kâo hơ-ư\] hmưi kơ abih bang djop mơnuih, djop sang ano#, bơwih [ong huă đ^ go\ mo\, djop tơlơi klă hiam hloh.

 

            Tơdơi kơ yuă hơpuă giong, sang ano# wa H’ Dat pơ\ să Ea Ning, tơring glông }ư\ Kui`, tơring ]ar Daklak yu\ ngo\ prăp lui hơdôm ]eh tơpai, hơtuk [e` tét, blơi sum ao phrâo, [e`, mư\t, ke\o… kiăng sang ano# tum jơngum amăng hrơi ako# bơyan bơnga.

 

Tui hăng H’ Dat,  hrơi tết jing tal pioh djop mơnuih je# giăm hloh:

 

            “}ơkă Tết tui phiăn juăt le\ tal pioh djop mơnuih hơdor glăi phun akha, hơdor glăi [ing mơnuih rơgao laih rong lon tơnah, pơdah pran jua ke\ ph^ hăng ơi yă, hơdôm mơnuih hmâo ba truh laih kơ pô tơlơi hơd^p.

 

Thun phrâo, [ing ta jak iâu ơi yă ta rai gum hrom mơ-ak hăng ană tơ]ô hăng rơkâo ơi yă djru ba tơlơi suaih pral, thun phrâo hmâo lu tơlơi truh kih phrâo.

 

Bruă mă anai hmâo bôh yôm hling hlang, ]ang rơmang bơngat jua ơi yă djru brơi hăng pơgang ba ană tơ]ô amăng thun phrâo.”

                                                                        Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr