Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

****Tlăm tôm brơi lơ 16/12, [ơi [irô mă bruă Khoa mir sir, Khoa mir sir deh ]ar ta ơi Trương Tấn Sang bư\p [o# m’ta gru\p m’nuih pơ ala kơ [ing thâo adoh soang deh ]ar Việt Nam [rô djơ\ tal gru\p nao pơhmư\ Bruă jơnum prong Khoa pơ ala Khul m’nuih thâo pơ]eh, thâo adoh soang deh ]ar Việt Nam rơ-wang bruă tal 8 (2014-2019), [ơi plơi prong jưh jom Hà Nội. Pơ ala kơ gru\p pơ ala kơ m’nuih thâo adoh soang nghệ sĩ nhân dân Lê Tiến Thọ, Khoa Khul m’nuih thâo pơ]eh, thâo adoh soang deh ]ar Việt Nam lăi pơthâo glăi kơ Khoa mir sir deh ]ar ta h’dôm bôh than dưi ngă [uh rơđah mơng bruă pơdah tơlơi adoh soang amăng h’dôm hrơi blan rơgao. 57 thun tơdơi pơdo\ng, dưi hmâo tơlơi lăng ba mơng Ping gah, Kơnuk kơna, gru\p m’nuih thâo adoh soang, [u pơdơi pơhra\m pô, hrưn đ^, pơđ^ tui bôh thâo bruă mă, ngă pơhro#p đ^ lu tơlơi adoh soang lon ia. Hơ-ư\] hơmưi Bruă jơnum Khul m’nuih thâo pơ]eh, thâo adoh soang deh ]ar Việt Nam truh kih, Khoa mir sir deh ]ar pơs^t yôm h’dôm m’ta tơlơi adoh soang pơ]eh phrâo mơng [ing thâo pơ]eh tơlơi adoh soang. Khoa mir sir deh ]ar ta đăo gơnang, khul m’nuih thâo adoh soang amra hmâo dơng h’dôm bôh than phrâo [ơi jơlan adoh soang hăng djru klă amăng bruă pơdo\ng đ^ kyar hăng mu\t hrom mơng lon ia./.

****Ama\ng tal nao ]ua\ s^t nik hdôm dêh ]ar Tiểu Vương Quốc Ả rập thống nhất ( UAE), lơ 15/12, kơ ia\ng khua dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Xuân Phúc nao jơnum hro\m ha\ng khul khua mua bơvih [o\ng huă dêh ]ar Việt nam – UAE. Đ^ pơhiăp [ơi mông jơnum khul khua mua bơvih [o\ng huă dêh ]ar Việt nam – UAE. Kơ iăng khua dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Xuân Phúc lăi pơyôm bia\ ma\ tơlơi nga\ giăng mah  Việt Nam – Tiểu vương quốc Ả Rập  thống nhất, ama\ng thu\n blan laih rơgao, hơmâo pơđ^ kyar rơgao h^ gah hdôm bruă ma\ gah kơđi ]ar, tơlơi pơto\m pơhiăp, tơlơi bơvih [o\ng huă, tơlơi gru grua. Kơ iăng khua dêh ]ar ta ]ang rơmang tơlơi jơnum anai, hdôm sang bơvih [o\ng huă 2 boh dêh ]ar pơđ^ tơlơi thâo hluh nao rai, tơlơi geh gal ngă hro\m tuh pơ alin, bơvih [o\ng huă, laih anu\n đăo gơnang nao rai thu\n blan pơ\ ana\p anai, tơlơi ngă giăng mah dêh ]ar Việt Nam ha\ng hdôm dêh ]ar Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất, ăt pơđ^ kyar ktang kt^t hloh dơng, yua dah [ing ta ako\ pơjing pran jua đăo gơnang nao rai gah bruă kđi ]ar laih anu\n hdôm tơlơi hmâo ktang pơthim nao rai, pioh pơđ^ kyar hro\m./.

            ****Khoa deh ]ar ta tu\ ư mă yoa hlâo 555 klai prăk mơng ngăn rơnoh djru gum hmâo tơhnal pơkă mơng ngăn drăp deh ]ar ta kơ 18 bôh tring ]ar ngă tui 48 rơ-wang bruă r^t anih do# m’nuih [ôn sang hyu do# h’dư\ ]i hor ta`. Khoa deh ]ar ta jao kơ {irô ding jum wai lăng K’]a\o bruă hăng Tuh pơ plai lăi pơthâo rơđah hră ]ih anăn, rơnoh djru hăng hrơi pơsir prăk dưi mă yoa hlâo anun kơ h’dôm anih anom; gơgrong bruă [ơi anăp Khoa deh ]ar kơ anăn rơ-wang bruă, mrô hăng tơhnal kiăng je\] mơng rơ-wang bruă rơkâo djru prăk; pơ pha prăk amăng k’]a\o bruă thun 2015, 2016 kiăng pơhrui glăi mrô prăk dưi mă yoa hlâo phrâo lăi anun. Jơnum min m’nuih [ôn sang h’dôm tring ]ar dưi mă yoa hlâo anun khom gơgrong wai lăng, mă yoa djơ\ bôh than, djơ\ m’nuih, djơ\ tơlơi pơkă mơng tơlơi phiăn; gơgrong pơ pha ngăn drăp [ơi tring ]ar hăng iâu pơhrui h’dôm ngăn rơnoh djơ\ phiăn pơkon kiăng ngă tui, ta` ngă giong rơ-wang bruă ba mu\t mă yoa./.

****Hrơi tơ\m brơi, lơ 16/12, [ơi [ôn pro\ng Buôn Ma Thuột, tring ]ar Dak Lak, [irô wai lăng kual }ư\ siang ngă hro\m ha\ng Ding jum pơtô juăt dêh ]ar ta, Ding jum wai lăng ma\ bruă, tơhan rơka rơka] laih anu\n mơnuih mơnam, [irô jơnum min mơnuih [ôn sang hdôm tring ]ar kual }ư\ siang, ako\ pơjing tơlơi jơnum lăng glăi 7 thu\n ngă tui tơlơi pơtru\n mrô 134 mơng kơnuk kơna ta, brơi nao hrăm hră, đại học, cao đẳng, trung cấp mơng  hơdôm tring ]ar kual }ư\ siang. Rơgao 7 thu\n ngă tui tơlơi pơtru\n mrô 134 mơng kơnuk kna ta, gah bruă brơi nao hrăm, hdôm tring ]ar kual }ư\ siang, hơmâo ruah 1.944 ]ơ đai hrăm hră gah mơnuih [ôn sang djuai ania [ia\ nao hrăm [ơi 19 boh sang hră đại học, cao đẳng, trung học, ha\ng 36 tơlơi hrăm bruă. Hơmâo laih 1.194 ]ô hmâo hrăm gio\ng laih, laih anu\n 774 ]ô ama\ng mrô anai, hmâo brơi ma\ bruă laih. Tơlơi jơnum anai hmâo lăi, jơlan hdră brơi nao hrăm [ơi hdôm kual tơnăp tăp, nao hrăm hdôm sang hră đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, gah tơlơi hrăm lo\n ia, [ơi hdôm anih djơ\ tui [ơi kual, tui ha\ng tơlơi kiăng mơng kual }ư\ siang. Khă anu\n hai, ama\ng hdôm tơlơi ngă tui do\ hmâo lu tơlơi aka ma\ djơ\, ama\ng bruă brơi nao hrăm gio\ng, ba truh tơlơi tơnăp tăp brơi tơlơi ma\ bruă brơi hdôm ]ơ đai hrăm gio\ng, ră anai  do\ 450 ]ô ]ơ đai nao hrăm gio\ng, aka hmâo bruă ma\ ôh./.

           ****Kah hăng tơlơi pơhing hmâo pôr laih, lom 7 mông mơgoah tôm brơi lơ 16/12, [ơi ring bruă bơnư\ drai apui lơtr^k Dă Dâng – Dă Chomo gah thôn Păng Tiêng, să Lát, tring glông Lạc Dương, tring ]ar Lâm Đồng hmâo tơlơi truh glưh jơlan luh pơđoh ia ngă 11 ]ô m’nuih do# đôm amăng anun. Khoa Jơnum min m’nuih [ôn sang tring ]ar Lâm Đồng ơi Đoàn Văn Việt  glăk [uh [o# [ơi anih hmâo tơlơi truh g^t gai bruă djru pơtlaih [ing do# đôm amăng anun. }ra\n amăng luh glưh dưi pơs^t le\ ataih mơng bah amăng luh năng ai `u 550m hăng ]ra\n glưh trun yap him lăng đ^ truh 10m. Jơlan luh pơđoh ia drai apui lơtr^k anai hmâo rơ-wang dlông hăng rơhaih 4,7m, abih bang glông ataih rơbeh kơ 700m, dưi pơkra wo\t 2 gah ako# hăng kơnong kơ do# năng ai `u 50m dơng luh nao rai laih. Truh 7 mông 40 m’n^t mo\t lơ 16/12, lom do# khoer dơlăm mu\t năng ai `u 26m, khul m’nuih djru pơtlaih tring ]ar Lâm Đồng khoer luh nao rai laih ]ra\n amăng luh drai apui lơtr^k glưh trun. Gah rơngiao ăt hmư\ mơn tơlơi pơhiăp mơng m’nuih do# đôm amăng lăm. Khul pơtlaih dưi jôr laih ia tơsâu, mơnong [o\ng djru pơtlaih kơ m’nuih do# đôm amăng lăm anun./.

****Hmư\ tui tơlơi iâo pơthưr “ Ana\ [ôn sang Việt Nam, yua gơnam Việt nam pơkra rai”, dơng mơng klăm tơm brơi lơ 16/12 truh abih lơ 21/12, [ơi [ôn pro\ng Buôn Ma Thuột, tring ]ar Dak Lak, khul gru\p công ty pơkra gơnam Việt Nam hiam kơja\p, nga\ hro\m ha\ng [irô jơnum min  mơnuih [ôn sang tring ]ar, [irô Công thương tring ]ar Dak Lak, ako\ pơjing prưng pơdah gơnam Việt Nam pơkra hiam kơja\p thu\n 2014. Rai prưng pơdah hơmâo 300 anih pơdah gơnam tam, mơng 120 boh công ty pơkra gơnam hiam Việt Nam, lu gơnam pơdah tal anai, măy mok, gơnam [o\ng huă, sum ao, kho\ je\p, gơnam mỹ nghệ... Bơvih brơi mơnuih [ôn sang blơi yua rơnu] thu\n. Hội ]ơ\ anai hmâo jơlan hdră pơmut hro\m pơđ^ kyar anih s^ mdrô, laih anu\n prưng pơdah gơnam hiam tring ]ar Dak Lak ha\ng kual dơnung  ia krông Cửu Long./.

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****{ing khoa moa deh ]ar Iran lơ 16/12 lăi le\, bruă bơk’toai pu\t ayuh hăng Mi dưi pơ phun amăng tơlơi mơak klă, khă dua bơnah ăt do# hmâo tơlơi akă djơ\ hrom amăng sa dua m’ta tơlơi phun. Khoa gru\p bơk’toai tơlơi pu\t ayuh deh ]ar Iran ơi Abbas Araghchi brơi thâo, bruă jơnum 6 mông hăng pơ phun amăng sa tơlơi mơak klă. Dua bơnah bơk’toai laih h’dôm tơlơi kah hăng rơnoh h’dư\ h^ ngă k’tang urani mơng deh ]ar Iran hăng hrơi blan h’dôm h’pă kiăng h’dôm bruă phăk tơhmal Teheran dưi lui h^ abih bang. Ơi Araghchi [u lăi pơthâo rơđah ôh mơ\, kơnong kơ lăi, dua bơnah lui h^ laih sa dua m’ta akă djơ\ hrom ane\t. Khă hnun hai, h’dôm bơnah khom gir run lu hloh dơng amăng h’dôm bruă bơk’toai pơ\ anăp anai./.

****Lơ 16/12, [ơi Luân đôn ( dêh ]ar Anglê), khua ding jum pơto\m pơhiăp dêh ]ar My, ơi John Kerry, hơmâo bơkơtuah ha\ng khua ]ih pioh khul dêh ]ar Ả rập, ơi Nabin Elaraby A-Rập), gah bruă dêh ]ar Israel – Palestin. Tơlơi pơbư\p anai tơdơi kơ khua ding jum pơto\m pơhiăp dêh ]ar My, ơi John Kerry brơi thâo tơlơi jơnum hră pơhing [ơi Luân Đôn tui anai; truh ră anai dêh ]ar My aka\ pơs^t ]rông lô ôh, truh kơ tơlơi pơtru\n mơng [irô wai lăng tơlơi rơnuk rơnua mơng Sang hgum hb^t djo\p dêh ]ar, tơlơi tu\ ư kơnuk kơna dêh ]ar Palestin rơngai pô, ăt pơdjơ\ truh ako\ pơdơng thu\n blan dêh ]ar Israel kho\m pơdơi h^ bơrơxoa kual lo\n Palestin. Sa hrơi hlâo kơ anu\n, ơi Kerry hơmâo pơbư\p ha\ng hdôm dêh ]ar Anglê, Đức , Prăng [ơi Pari, ]rông lô gir run mơng gơ`u, ama\ng bruă ]ih pơkra tơlơi pơtru\n hjăn, kiăng pơjưh h^ tơlơi pơblah ngă dêh ]ar Isarel ha\ng Palestin./.

****Pơhiăp amăng mông bơk’toai jar k’mar gah tơlơi rơnuk rơnoa châu Phi pơ phun [ơi plơi prong jưh jom Dakar, deh ]ar Senegal, Khoa {irô ding jum wai lăng Khul ling tơhan deh ]ar Prăng ơi Giăng Y-vơ Lơ Đri-ăng tôm brơi, lơ 16/12 iâu pơthưr deh ]ar Nigieria hăng h’dôm bôh deh ]ar je# giam [ơi kual pơjing sa jơnum min pơlir h’b^t khul ling tơhan kiăng k’tưn gum hrom bruă k’do\ng Khul đăo Islam [u gư\t hiăp ara\ng Boco Haram. H’dôm bruă k’sung blah tuh drah hăng do\p mă ]ơđai ngă ano# sông mă yoa kơ Boco Haram pơ phun găn gao goai deh ]ar Nigieria nao pơ\ h’dôm bôh deh ]ar Nigie gah dưr hăng Cameroon gah ngo\, lom anun deh ]ar Sat, lon ia je# giam gah ngo\ dưr ăt glăk bơngo\t amra bơdjơ\ nao mơn amăng h’dôm tơlơi rung răng anun./.

****{irô anih jưh dêh ]ar Anglê  [ơi plơi pro\ng jưh jom Cairô, dêh ]ar Êjip lơ 16/12 hmâo pok glăi ama\ng ma\ bruă, tơdơi 9 hrơi krư\ ama\ng, yua [u hmâo rơnuk rơnua. Ama\ng tơlơi pôr pơthâo, khua ding jum pơto\m pơhiăp dêh ]ar Anglê, ơi Philip Hammond lăi dơlăm tui anai. Yua tơlơi nga\ hro\m kơja\p ha\ng kơnuk kơna dêh ]ar Êjip, hmâo djru brơi [irô anih jưh dêh ]ar Anglê [ơi Êjip ma\ bruă glăi./.

            ****Truh tlăm tôm brơi lơ 16/12 hmâo [ia\ biă mă `u 20 ]ô m’nuih djai, amăng anun hmâo 17 ]ô ]ơđai lom h’dôm tơhan Taliban [ơi Pakistan k’sung blah mu\t sa bôh sang hră [ơi [ôn prong Peshawar hăng mă pơko\ng h’dôm rơtuh ]ô ]ơđai sang hră hăng nai pơtô ngă ano# sông mă. Rơngiao kơ anun, do# năng ai `u 30 ]ô m’nuih pơkon rơka ruă amăng tơlơi mă pơko\ng m’nuih anai. Tui hăng tơlơi lăi pơthâo mơng Khul ling tơhan deh ]ar Pakistan, bruă pơtlaih m’nuih ngă ano# sông mă anai glăk pơ phun. Bơk’do\ng nao rai na nao. Lu ]ơđai sang hră hăng m’nuih mă bruă mơng sang hră dưi ba đuăi./.

****Mơguah hrơi tơm brơi, lơ 16/12, kơnuk kơna dêh ]ar Japan rơkâo ]uh pơrai lui h^ 4 rơbâo drơi mơnu\ [ơi đang war kual yu\ dêh ]ar anai, tơdơi pơs^t [ơi kual anai hmâo mơnu\ ruă klin. Khul khua mua ia jrao dêh ]ar Japan brơi thâo, 3 drơi mnu\ [ơi đang war anai, ama\ng [ôn pro\ng Nobeoka, tring ]ar Mi-ya-za-ki, kual yu\ dêh ]ar Japan, hơmâo mă lăng drah hmâo kơman H5, kman anai pơ [a\i ta` bia\ ma\./.

}ih pơblang hăng pôr : Nay Jek-R]om H'Ly-Rơluch Xuân-Siu H'Prăk