Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :
****Ăt amăng hơtal nao ]uă jơmư hăng mă bruă [ơi dêh ]ar Nga, tom brơi lơ 25/11, Ơi Nguyễn Phú Trọng, Khua git gai Ping gah dêh ]ar ta hăng khul khua mua gơnong dlông dêh ]ar ta pơpe\ laih Moscow nao pơ [ôn prong Sochi-gah kuăl dơnung dêh ]ar Nga. {ơi anai hơmâo, bruă mă yom pơphăn mơng Khua git gai Ping gah dêh ]ar ta ơi Nguyễn Phú Trọng hăng Khua mir sir dêh ]ar Nga ơi Vladimir Putin hơmâo bơkơtoai nao rai lăng glăi bruă mă kơ dua bơnah thun blan rơgao, amăng anun ju\ yap glăi hơdôm tơlơi pơkôl pơkă tu\ ư mơng khua mua dua bơnah dêh ]ar amăng bruă ngă tui hơdôm kơ]ăo bruă pơ prong plah wah dua bơnah, pơgôp hiăp nao rai hăng ngă tui rơđah hloh pơtrut kơtang tơlơi ngă jiăng mah kơplah wah dua bơnah amăng bruă kơđi ]ar, bơvih [ong huă s^ mơdrô, pơ alin prăk kăk, apui lơtrik, ia jâo, ia jâo ayuh to# apui, pơgang tơlơi rơnuk rơnua dêh ]ar, ling tơhan hăng lu bruă mă pơko\n. Dua ]ô khua ]ang rơmang pơtrut kơtang hloh amăng bruă ngă hrom hlom bom kơ dua bơnah Việt Nam –Nga jai hrơi dơlăm tui, prong tui tu\ yua hăng kjăp hơđong, djru amăng bruă pơgang tơlơi rơnuk rơnua, pơdrong asah amăng kuăl laih anun amăng rong lo\n tơnah ./.
****Klăm tôm brơi, lơ 25/11, [ơi Anih mă bruă Khoa mir sir, Khoa mir sir deh ]ar ta ơi Trương Tấn Sang tu\ jum Khoa anih jư\h pơ ala kơ deh ]ar Bangladesh ơi Supradip Chakma nao lăi pơthâo pơđu\t rơ-wang bruă mơng `u [ơi deh ]ar Việt Nam. Amăng mông tu\ jum, Khoa mir sir deh ]ar ta pơs^t yôm amăng rơ-wang bruă mă mơng Khoa anih jưh pơ ala kơ deh ]ar Bangladesh djru pơtru\t k’tang laih tơlơi jiang mah, gum hrom kơplah wah 2 bôh deh ]ar. Khoa mir sir deh ]ar ta pơs^t deh ]ar Việt Nam lăng yôm tơlơi rô nao rai gum hrom jiang mah hăng deh ]ar Bangladesh. Khoa mir sir deh ]ar ăt lăi rơđah mơn, bruă gum hrom bơvih [o\ng, s^ mdrô kơplah wah 2 bôh deh ]ar hmâo yak đ^ kyar laih năng ai `u 300 klăk dolar Mi, khă hnun hai, ăt akă djơ\ hăng tơhnal gal mơn, Khoa mir sir deh ]ar ta ]ang rơmang 2 bơnah khom pel e\p glăi h’dôm tơlơi pơkôl, h’dôm tơlơi tu\ ư hrom hmâo k^ laih, kiăng ngă gal kơ bruă pơhư prong tơhnal gum hrom tuh pơ plai pioh đ^ tui prăk pơhrui glăi mơng gơnam s^ nao rai dua bơnah truh kơ 1 klai dolar Mi, pơtru\t k’jăp dơng h’dôm m’ta bruă , biă `u k’tưn ]oa\ nao rai gưl glông, pơtru\t k’tang bruă bơvih [o\ng nao rai, laih anun do\ng yoa tơdroă amăng h’dôm bruă bơk’toai amăng kual hăng jar k’mar./.
****Amăng hơdră jơnum prong klâo bơnah pơđ^ kyar dêh ]ar Kur-Lào-Việt Nam hơtal 8, klăm tom brơi, lơ 25/1 [ơi anom bruă Khua mir sir dêh ]ar Lào, [ơi plơi prong jưh jom Viêng Chăn, Khua dêh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng hơmâo bưp Khua git gai Ping gah, Khua mir sir dêh ]ar Lào ơi Choumaly Sayasone. Khua dêh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng pơpu\ bơni kơ boh tơhnal prong prin dêh ]ar Lào hơmâo ngă amăng bruă pơdong lo\n ia hăng ngă giăng mah hăng ta] rơngiao, gah yu\ kơ tơlơi git gai mơng Ping gah mơnuih [ôn sang hơkru\ dêh ]ar Lào. Khua dêh ]ar ta pơs^t, Ping gah, Kơnuk kơna hăng mơnuih [ôn sang Việt Nam ăt je\ giăm, ngă hro\m na nao hăng gơyut gơyâo dêh ]ar Lào, ]ang rơmang dêh ]ar Lào pơđ^ kyar pơdrong asah, mơnuih [ôn sang djop djuai ania Lào adơi ayong do\ dong [ong huă jai hrơi trơi pơđao yâo mơak, hyuk hyiak hloh. Dua ]ô khua ăt [uăn amra git gai djop ding jum, anom bruă gơnong dlông dua bơnah, tring ]ar dua bơnah ăt gum hrom tong ten pioh pok pơhai klă tơlơi tu\ ư mơng Khua mua pơ prong pơtrun hăng boh tơhnal jơnum lok 36 Jơnum min pơlir nao rai Kơnuk kơna Việt Nam hăng Lào; laih dơng, prăp lui kơ mông Jơnum lok 37 mơng Jơnum min pơlir Kơnuk kơna dua bơnah amăng ako\ thun 2015./.
****To# tui tal jơnum lok 8, Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar ta tal 13, hrơi anai, lơ 26/11, Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar ta jơnum abih bang [ơi sang rung pơs^t pel e\p Phiăn tuh pơ plai pơplih pơkra; Phiăn bơvih [o\ng s^ mdrô pơplih pơkra; Phiăn wai lăng, mă yoa kơnuk kơna tuh pơ plai kơ bruă bơvih [o\ng huă, s^ mdrô; Phiăn pơplih pơkra, pơhroa nao dơng sa dua m’ta tơlơi amăng Tơlơi phiăn mă jia blơi s^ gơnam tam; Phiăn pơlih pơkra, pơhroa nao dơng sa dua m’ta tơlơi amăng h’dôm tơlơi phiăn mă jia hăng bơk’toai kơ rơ-wang bruă Phiăn pel e\p prăk kơnuk kơna mă yoa pơplih pơkra; Rơ-wang bruă Phiăn Pơhlôm agaih h’djă amăng bruă mă. Amăng hrơi mă bruă tôm brơi, hăng lu khoa pơ ala tu\ ư, Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar ta pơs^t hăng pel e\p Phiăn bơvih [o\ng s^ mdrô sang, lon pơplih pơkra. Laih anun, bơk’toai kơ sa dua m’ta bôh yôm do# hmâo tơlơi gum pơhiăp pha ra kơ Rơ-wang bruă Phiăn mă yoa amăng m’nuih [ôn sang pơplih pơkra, hăng Phiăn Ngăn drăp kơnuk kơna pơplih pơkra./.
****Klăm tom brơi, lơ 25/11, [ơi Hà Nội, khua mua anom bruă pơtô bruă ping gah dêh ]ar, Ding jum ling tơhan, Ding jum Tơlơi pơhing hăng pôr pơthâo pơphun jơnum lăi pơthâo bruă mă hơdor glăi 70 thun hrơi ako\ pơjing khul ling tơhan mơnuih [ôn sang Việt Nam, 25 thun hrơi Jơnum bruă pơgang lon ia tar [ar mơnuih [ôn sang; 70 thun hrơi ako\ pơjing anom bruă kơđi ]ar gah ling tơhan. Pơhiăp đ^ [ơi mông jơnum, thiếu tướng, ơi Nguyễn Phương Diện, Kơ-iang Khua anom bruă kơđi ]ar gah ling tơhan brơi thâo: Tơlơi jơnum hơdor glăi 70 thun ako\ pơjing khul ling tơhan mơnuih [ôn sang Việt Nam, 25 thun Hrơi jơnum prong pơgang lo\n ia tar [ar mơnuih [ôn sang pơphun jơnum prong gưl dêh ]ar. Anai le\ bruă mă pơ ư pơ-ang kơ gru grua 70 thun hơkru\, blah ngă pơklaih rơngai lo\n ia, man pơdong dêh ]ar ta laih anun pơ [ut glăi bruă mă, djă pioh boh tơhnal yom pơphăn prong amăng 25 thun ngă tui hrơi jơnum pơgang lo\n ia tar [ar mơnuih [ôn sang, pơjing bruă mă pơgang lo\n ia tar ]ar mơnuih [ôn sang ta rơnuk phrâo./.
****Klăm lơ 25/11, Khul wai lăng gru\p ]ơđai moai tring ]ar Dak Nông pơ phun po\k pơhai Bruă jơnum ngui h’dôm gru\p ]ơđai hyu lăi pơthâo bruă ]ơđai moai kơ “Pơgang k’do\ng [u ai boai, tơlơi truh [ơi jơlan, rơka ruă, ma túy ]ơđai moai” tring ]ar Dak Nông, thun 2014-2015. Hrom hăng bruă hyu lăi pơthâo, pơtô juăt, prăp lui h’dôm bôh thâo, thâo hluh kơ ]ơđai moai hăng djo\p m’nuih m’nam, bruă jơnum ngui kiăng pơjing rai tơlơi ngui ngor ta#u klă, s^t n^k, hmâo bôh tu\ yoa hăng jing hrơi jơnum ngui, djru [ing ]ơđai hmâo mông bơk’toai nao rai hrăm tui tơlơi găn gao amăng tơdroă gah bruă hyu lăi pơthâo./.
****Ding jum prăk kăk phrâo lăi pơthâo boh tơhnal sem lăng, ju\ yap rơnoh prăk apah pơdu\ pơgiăng gơnam tam kiăng djơ\ hăng rơnoh prăk ia jâo ia săng [ơi hơdôm boh tring ]ar. {ơi Hà Nội, djop anom bruă s^ mơdrô gah rơdeh taxi pơtrun noa đ^ taxi mơng 2-10%, bruă apah pơdu\ pơgiăng tuai đ^ rơdeh trun mơng 5- 10% laih anun rơnoh prăk apah pơdu\ pơgiăng gơnam trun mơng 3,4-3,9%. Ră anai, djop tring ]ar ăt sem glăi, pơtong lăng rơnoh prăk apah đ^ rơdeh pơgiăng tuai, pơgiăng gơnam, brơi djop sang bruă mơdrô khom pơhaih rơnoh prăk yua noa ia săng ia jâo trun laih, khom ngă djơ\ hăng tơlơi git gai mơng Ding jum wai lăng jơlan glông hăng pơdu\ pơgiăng laih anun ding jum prăk kăk pơtrun./.
****Klăm tôm brơi, lơ 25/11, [ơi Anom mă bruă ia jrao tring glông Lâm Hà, tring ]ar Lâm Đồng hmâo k’đi tơlơi dua am^ ană djai tơkeng lom do# tơgoan tơkeng ană. Tui hăng hră pơar ]ih pioh, pô anun Tạ Thị Hảo, tơkeng thun 1982, [ơi thôn An Phước, xă Dă Đờn, tring glông Lâm Hà, tring ]ar Lâm Đồng ba nao pơ\ sang ia jrao hăng do# tơgoan tơkeng [ơi Anom bruă ia jrao tring glông Lâm Hà lom 10 mông lơ 24/11, lom `u do# soaih pral mơn. Truh 11 mông 30 mơn^t yang hrơi do\ng tôm brơi, lơ 25/11, pô anun [uh rơ-o\t amăng drơi jan, tơdơi kơ tơnap soă joa hmâo tôm kơa`ăk. Khă dưi hmâo [ing ơi ia jrao mơng anom ia jrao tring glông Lâm Hà pơ phun h’kru\ glăi drơi jan laih, samơ\ ăt [u pơplih lu mơn, pô anun [ơ [rư\ [u thâo yu\ ngo\ dơng tah hăng djai hlao. Ană nge djai mơn tơdơi kơ breh tơbiă. Tui hăng tơlơi pơs^t blung a mơng [ing ơi ia jrao [ơi anom bruă ia jrao tring glông Lâm Hà, bôh than ba truh dua am^ ană `u djai le\ yoa kơ đông glông pơđoh ia rơ-ung./.
Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :
****Khua git gai gah tơlơi đăo kơnang dêh ]ar Iran, ơi Ali Khamenei tom brơi, lơ 25/11 pơhu\i hlâo, hơdôm dêh ]ar gah kuăl yu\ [u anăm pơdlưh dêh ]ar Iran ôh amăng bruă bơkơtoai kơđi put ayuh. Pơhiăp đ^ [ơi anăp [ing khua mua pô pơtô tơlơi đăo Islam, ơi Ali Khamenei lăi le\, dêh ]ar Mi hăng hơdôm dêh ]ar kuăl yu\ glăk ]i pơdlưh h^ dêh ]ar Iran lo\n ia đăo Islam amăng bruă kơđi put ayuh, samơ\ khua tơlơi đăo kơnang dêh ]ar Iran anai lăi, hơdôm tơlơi gir run mơng dêh ]ar Mi hăng kuăl yu\ amra lui ruh đô]. Anai yơh tơlơi pôr blung a mơng ơi Ali Khamenei dơng mơng dêh ]ar Iran hăng khul P5+1 hơmâo dêh ]ar Nga, Mi, Anglê, Prăng, Khe] hăng Đức tu\ ư kơ hrơi blan bơkơtoai thim 7 blan dơng. Hlâo kơ anun, Khua mir sir dêh ]ar Iran ơ Hassan Rouhani brơi thâo, dêh ]ar anai hơmâo tu\ mă sa tơlơi dưi prong laih anun tơlơi bơkơtoai hăng khul P5+1 hlâo tơdơi ăt k^ pơkôl h^ mơn. Khă tui anun, Khua mir sir dêh ]ar Iran ơi Hassan Rouhani lăi, dêh ]ar Iran amra [u lui ôh tơlơi dưi kơ bruă pơkra put ayuh dêh ]ar anai laih anun jar kmar amra tu\ ư hrom mơn./.
****Deh ]ar Prăng tôm brơi, lơ 25/11, pơs^t pơdơi laih k’]a\o bruă jao sa bôh [at tô tơhan nao pơ\ deh ]ar Nga, tơdơi kơ deh ]ar anai gơgrong ba lu tơlơi pơgo# mơng [ing go\p amăng khul NATO yoa kơ h’dôm tơlơi [u mơak kơplah wah deh ]ar Nga hăng kual yu\ rong lon tơnah bơdjơ\ nao tơlơi rung răng [ơi deh ]ar Ukraina. Amăng sa tơlơi lăi pơto\ng, Anom bruă Khoa mir sir deh ]ar Prăng brơi thâo, tơlơi [ơi kual ngo\ Ukraina do# dleh tơnap, ră anai akă brơi pơ phun jao ôh [at tô tơhan kơ deh ]ar Nga hăng bruă jao anai pơdơi jăng jai truh kơ hrơi hmâo tơlơi lăi pơthâo phrâo. Bruă deh ]ar Prăng pơdơi jao [at tô tơhan kơ bơnah deh ]ar Nga ăt djơ\ hrom hăng bruă deh ]ar anai lui h^ laih sa hră pơkôl hmâo noa truh rơbeh kơ 1 klai euro hăng tơhnal dưi hmâo h’dôm rơbâo bruă mă phrâo, amăng mông bruă bơvih [o\ng deh ]ar Prăng glăk do\ng glăi./.
****Khul khua mua gum bruă mơng sang gum hơb^t djop dêh ]ar kơ bruă djru pơgăn klin tơlơi ruă kman Ebola pôr pơthâo, amra [u dưi ngă djơ\ ano\ pơkă ôh pơtrun hro\ mrô mơnuih [ă kman Ebola [ơi dêh ]ar Sieria Leon truh kơ lơ 1/12 pơ anăp. Sang gum hơb^t djop dêh ]ar pơkă hơnong bruă mă pơgăn klin tơlơi ruă Ebola [ơi 3 boh dêh ]ar hơmâo klin le\ Ghinea, Liberia hăng Sieria Leon, amăng anun bruă pơjrao brơi 70% mrô mơnuih [ă kman Ebola hăng dor mơnuih djai lêng kơ dưi ngă djơ\ hơnong. Khua khul djru bruă mơng sang gum hơb^t djop dêh ]ar kơ bruă pơgăn klin kman Ebola ơi Anthony Banburi brơi thâo, hơdôm bruă mă aka [u dưi ngă khom kơtưn mă bruă kiăng pơgăn khut khăt klin kheng hu\i rơhyưt./.
****Deh ]ar Mi amra đ^ dơng mrô ling tơhan [ơi deh ]ar Apganistan tơdơi kơ thun 2014 lom Khul ling tơhan djru pơgang tơlơi rơnuk rơnoa jar k’mar yoa kơ NATO ba jơlan hlâo pơđu\t bruă mă [ơi deh ]ar Apganistan amăng rơnu\] thun anai. {irô mă tơlơi pơhing Reuters, deh ]ar Ănglê brơi thâo, deh ]ar Mi ăt glăk lăng glăi mơn mrô tu\] rơnu\], samơ\ khul ling tơhan Mi do# glăi [ơi deh ]ar Apganistan amăng thun 2015 amra lu hloh k’]a\o bruă blung a h’dôm rơtuh ]ô m’nuih./.
****Boh [iă `u hơmâo 30 ]ô mơnuih djai tơdơi kơ 2 ]ô mơnuih pit boh pơtuh djai hơdip [ơi anih s^ mơdrô prong amăng [ôn prong Maiduguri, kuăl pơngo\ dêh ]ar Nigieria lơm lơ 25/11 tom brơi. Tơhan pơlih brơi thâo, anai le\ tơlơi ngă sat pit boh pơtuh dua wo\t mơng dua ]ô dra ngek mut nao amăng sang s^ mơdrô lu mơnuih do\, boh pơtuh anun dưm amăng drơi jăn dua ]ô dra muai anun. Hơtal sa pơtuh ngă kơ 3 ]ô mơnuih djai. {ing ngă sat tơdơi kơ anun pit boh pơtuh [ơi anih anom lu mơnuih ăt giăm anih hơtal sa mơn ngă kơ lu mơnuih djai hloh./.}ih pơblang hăng pôr : R]om H'Ly-Rơluch Xuân-Siu H'Prăk-Nay Jek
Viết bình luận