Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

            ****Klăm to\m brơi, lơ 4/11, [ing pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta bơkơtoai nao rai [ơi grup kơ jơlan hơdră pơ alin prăk kăk man  pơdo\ng tơdron rơdeh por  Long Thành; bruă pơs^t Hră pơkă mơ\ng Sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar kơ bruă pơgăn tơlơi ngă sat taih ]om mơnuih lơm mă pơko\ng tơ`a pơkhuer tơlơi soh, ngă sat pơ mlâo arăng hăng pơs^t Hră pơkă mơ\ng Sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar kơ bruă pơgang tơlơi dưi mơnuih rơven rơvo. Dua mơta Hră pơkă anai mơ\ng Sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar, gah Việt Nam k^ hro\m, lu tơlơi pơgôp hiăp hơmâo pơdah pran jua tu\ ư brơi k^ pơkôl yơh hră pơkôl hăng sang gum hơb^t  djo\p dêh ]ar kiăng pơgăn bruă ngă sat taih ]om lơm mă pơko\ng tơ`a pơkhuer tơlơi soh arăng hăng ngă pơmlâo arăng laih anun pơgang tơlơi dưi kơ mơnuih rơven rơvo. Laih anun ngă hro\m 2 pok hră pơkă anai lăng kah hăng ding kơna hlom bom djơ\ hăng tơlơi pơkă kơ tơlơi dưi ană mơnuih amăng Phiah phiăn dêh ]ar ta thun 2013. Mah hnun, pô pơ ala yă Nguyễn Thị Khá, khul pơ ala mơ\ng tring ]ar Trà Vinh lăi le\, kho\m sem glăi hơdôm mơta tơlơi phiăn pơtrun laih hlâo kơ anai laih anun hơdôm tơlơi phiăn amra pơs^t pơ anăp dơ\ng đa./.

****Tlăm tôm brơi, lơ 4/11, [ơi Hà Nội, Anom bruă wai lăng tơlơi s^ mdrô hăng măi mo\k deh ]ar Việt Nam gum hrom hăng Khoa anih jư\h pơ ala kơ deh ]ar Slovakia [ơi deh ]ar Việt Nam pơ phun bruă Bơk’toai tơlơi bơvih [o\ng kơplah wah deh ]ar Việt Nam hăng Slovakia. Amăng mông bơk’toai, ơi Đoàn Duy Khương, Kơiăng Khoa Anom bruă wai lăng s^ mdrô hăng măi mo\k deh ]ar Việt Nam brơi thâo: Deh ]ar Việt Nam hăng deh ]ar Slovakia le\ dua bôh deh ]ar hmâo phiăn juăt jiăng mah dơng mơng sui. Hăng ano# gal dưm k’nar gah h’dră bơvih [o\ng, tơlơi h’đong gah bruă k’đi ]ar, glăk jing h’dôm anih anom ngă pơhiư\] hăng hur har hloh amăng kual châu Á hăng Khul pơlir h’b^t châu Âu, deh ]ar Việt Nam hăng deh ]ar Slovakia hmâo lu tơhnal kiăng đ^ kyar bruă s^ mdrô kơplah wah dua bôh deh ]ar tui jơlan dơlăm. Deh ]ar Việt Nam amra jing glông tô, anih anom rai klă pioh gơnam tam mơng deh ]ar Slovakia dưi ba mu\t [ơi h’dôm bôh deh ]ar amăng kual ASEAN. K’đai glăi, Slovakia ăt amra deh ]ar gum hrom yôm phăn, jing bah amăng pioh gơnam tam deh ]ar Việt Nam ba mu\t [ơi h’dôm bôh deh ]ar gah khul pơlir h’b^t châu Âu hăng h’dôm bôh deh ]ar pơkon amăng kual châu Âu./.

            ****Lơ 4 hăng lơ 5/11, [ơi [ôn prong {uôn Ma Thuột, tring ]ar Dak Lak hơmâo pơphun jơnum bơkơtoai nao rai ano\ pơdjơ\ nao ruăi kuăl klâo akiăng  pơđ^ kyar. Nao jơnum hơmâo [ing khua mua pơ ala mơ\ng Gơnong bruă đang hmua hăng pơđ^ kyar plơi pla hăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak, Dak Nông, Gia Lai hăng Kon Tum. Amăng dua hrơi, [ing pơ ala nao jơnum bơkơtoai amăng khul kiăng ngă hră rek goai ruăi tu\ yua klâo bơnah akiăng  hăng hơbo# s^ mơdrô mơ\ng gơnam tam boh troh đang hmua kah hăng boh [ơr, tiu, hơbơi plum, a`ăm mơnong rơmô hăng bruă s^ mơdrô gah đang hmua, jơlan hơdră djru mơ\ng tring ]ar ngă tui hơdră kơsem min boh thâo phrâo anăn LINK, jing hơdrôm hră pơtô brơi bruă gum hro\m plah wah mơnuih [ôn sang ngă hmua hăng ano\m bruă s^ mơdrô. Dơ\ng mơ\ng anun ngă hră pơjing rơnoh mă bruă hăng hơdră s^ mơdrô hơdôm mơta djuai boh troh đang hmua pioh ngă tui mơtam./.

****Anăp nao Hrơi pơgang k’do\ng tơlơi ruă pơđoh ia s^k rong lon tơnah lơ 14/11 thun anai, dơng mơng lơ 8 truh lơ 15/11, Anom  wai lăng bruă pel e\p, pơjrao tơlơi ruă ({irô ding jum wai lăng bruă ia jrao deh ]ar ta) hăng Sang bruă Novo Nordisk Pharma deh ]ar Việt Nam amra pơ phun “Jơlan h’dră Plơi pơplih phrâo ruă pơđoh ia s^k”. Jơlan h’dră amra pơ phun [ơi Sang hră Đại học Y dược [ôn prong Hồ Chí Minh amăng dua hrơi lơ 8 hăng lơ 9/11; [ơi Sang ia jrao prong deh ]ar ta pơ\ [ôn prong Cần Thơ mơng lơ 10 truh lơ 11/11; [ơi Sang ia jrao prong Đà Nẵng amăng dua hrơi lơ 12 hăng lơ 13/11 hăng [ơi Sang ia jrao pơjra tơlơi ruă amăng lăm drơi jan deh ]ar ta mrô 2 [ơi Tứ Hiệp, Thanh Trì, Hà Nội mơng lơ 14 truh lơ 15/11. {ơi h’dôm anih anom anai h’dôm rơbâo ]ô m’nuih [ôn sang amra dưi lăi pơhing, bôh thâo kơ tơlơi ruă pơđoh ia s^k, lăi pơthâo, pel e\p drah brơi đo#] hăng h’dôm ]ô m’nuih amra hmâo tơlơi ruă anai. Rơngiao kơ anun do# hmâo lu bruă pơsur jơlan gah h’d^p klă hiam hăng [o\ng huă djơ\ kiăng pơgang hlôm hlâo tơlơi ruă pơđoh ia s^k tuyp 2 hăng wai bruă pơjrao ba glăi bôh tơhnal đah mơ plai [ia\ ano# pơplih mơng tơlơi ruă ngă./.

****Tơdơi kơ hơdôm ano\m bruă tơlơi pơhing phrâo lăi pơthâo tơlơi pơhing, Khul nao e\p lăng yua kơ ano\m bruă wai lăng jơlan glông mrô 4 ngă hro\m Khul wai pơgang tơlơi rơnuk rơnua jơlan glông tring ]ar Đồng Nai sem lăng, ngă hră pơto\ng lăng bruă pơkra jơlan mrô 20 ngă bruă [u pơgang rơnuk rơnua truh ră anai tơlơi gun dưi pơsir laih. Ră anai, [ơi jơlan mrô 20, găn nao pơ tring ]ar Đồng Nai, [ơi ]răn jơlan do\ pơkra, ano\m bruă ]uk pơkra hơmâo dưm pơnăng pơthâo, apui kơnăl, ngă pơga kiăng kơ mơnuih đ^ rơdeh nao rai thâo anih jơlan do\  ming pơkra. Tơlơi mă bruă ăt hmar [iă laih, [ơi anih [lung hup hơmâo dor h^ ngă pơdăo glăi kiăng rô nao rai amu` hloh./.

****Sang ia jrao pơjrao tơlơi ruă ]ơđai moai 1, [ôn prong Hồ Chí Minh phrâo djru pơjrao h’d^p kơ sa ]ô ]ơđai djơ\ hong ako# mung du\i ngă a`ro` drơi jan. }ơđai anun, 10 thun, do# [ơi tring ]ar Cà Mau hăng 87 nam hong ako# mung du\i [ơi ako# tơkoai, tơngan, bung rong ngă bơbrah prong, dưi hmâo ara\ng ba nao pơ\ anom pơjrao h’kru\ drơi jan – k’do\ng ruă măt, sang ia jrao pơjrao tơlơi ruă ]ơđai moai mrô 1 lom `u [u thâo yu\ ngo\, tơnap soă joa, bro\p abih, kơ`^ kl^ hăng m’ta, nao mơ`ă [ia\, ia mơ`ă mriah. Bôh tơhnal pel e\p brơi [uh ]ơđai anun hmâo tơlơi đông drah, amra đ^ kali amăng drah lu. Bôh than ba truh akă dưi pơs^t ôh yoa kơ hong anun du\i ba truh [u thâo soă joa, bơdjơ\ nao h’tai, bôh [leh hăng ia mơ`ă mriah. Ơi Ia jrao Nguyễn Minh Tiến, Khoa Anom pơjrao h’kru\ drơi jan hăng k’do\ng ruă măt, Sang ia jrao pơjrao tơlơi ruă ]ơđai moai mrô 1 brơi thâo: “Tơdơi rơbeh kơ sa rơ-wang hrơi 7 pơjrao, tơlơi soaih pral `u wo\t glăi kah hăng h’đăp laih”./.

****Klăm to\m brơi, lơ 4/11, ano\m bruă tơhan pơlih ep\ kơđi gah ano\m bruă kông an tring glông Dak Rlâp, Dak Nông ngă hră pơtrun mă pơko\ng Ngô Văn Thưởng tơkeng thun 1995, do\ pơ thôn 3, să Dak Sil, tring glông Dak Rlâp kiăng tơ`a e\p tơlơi soh `u s^ mơdrô hăt jrao ma túy ]a ]ot. Laih anun, ngă hră pơtrun đu\ prăk Nguyễn Văn Nam tơkeng thun 1992, do\ pơ thôn 3, să Quảng Tín, tring glông Dak Rlâp  mơn kơ tơlơi soh s^ mơdrô ma túy mơn. Tui hăng tơlơi gơ`u pơhaih, lơm lơ 31/10, Thưởng nao mơ\ng să Dak Sil, tring glông Dak Rlâp nao pơ [ôn prong Gia Nghĩa blơi sa lặng hăt jrao cần sa mơ\ng pô anăn Tuân aka thâo rơđah ôh, hăng rơnoh le\ 1 klăk 300 rơbâo prăk lơm sa lượng. Hrơi anun mơn, Thưởng ba cần sa anun s^ kơ Nam, kông an hơmâo mă h^ wo\t gơnam gơ`u s^ mơdrô./.

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****Klăm mmo\t to\m brơi, lơ 4/11, tui hăng mông Việt Nam, mơnuih [ôn sang dêh ]ar Mi nao ple\ hră ruah khua plah wah rơvang bruă, ruah glăi abih bang khua pơ ala mơnuih [ôn sang gah gơnong yu\ dêh ]ar laih anun [ing pơ ala gah gơnong dlông dêh ]ar Mi. Tơlơi ple\ hră ruah khua anai yom biă mă hăng Khua mir sir dêh ]ar Mi ơi Barak Obama, yua dah boh tơhnal ruah khua anai amra pơdjơ\  nao kơ jơlan hơdră `u pơtrun amăng dua thun ngă khua rơvang bruă hơtal dua do\ glăi. Ping gah Dân chủ mơ\ng Khua mir sir ơi Obama ră anai, lu khua apăn bruă pơ ala mơnuih [ôn sang gơnong dlông dêh ]ar Mi ră anai, lơm anun ping gah Cộng hòa le\, lu mơnuih pơ ala amăng ano\m bruă pơ ala gah gơnong yu\. Tơdah Ping gah Cộng hòa lu grê amăng Gơnong dlông, tơlơi ple\ hră anai, ơi Obama amra  bưp lu tơlơi lông lăng tơnap tap amăng bruă ngă tui jơlan hơdră `u pơtrun, amăng anun hơmâo bruă blah tơhan Kơnuk kơna đăo Islam [ơi dêh ]ar Iraq hăng Syry [udah lu jơlan hơdră bơvih [o\ng huă pơko\n. Tơlơi tơ`a hơduah mơnuih [ôn sang brơi [uh, ping gah Cộng hòa glăk hơmâo lu tơlơi gêh găl hloh amăng hơtal ple\ hră ruah khua anai./.

****Mo\t tôm brơi, lơ 4/11, deh ]ar Iran hơngah tơlơi [om kơ bruă deh ]ar anai tu\ ư ba urani ngă k’tang đ^ nao pơ\ deh ]ar Nga tơdah hmâo tơlơi pơkôl hăng gru\p P5+1 (anun le\ Nga, Prăng, Ănglê, Mi, Khe\] hăng Đức) kơ h’dră pu\t ayuh. {irô mă tơlơi pơhing s^t n^k mơng deh ]ar Iran pôr tơlơi pơhiăp mơng pô truh pơhiăp {irô ding jum pơtôm hiăp deh ]ar Iran ơi Marzieh Afkham lăi le\, tơlơi pơmin hlâo hăng h’dôm tơlơi pơhing mơng m’nuih mă tơlơi pơhing deh ]ar ta\] rơngiao leng kơ h’dôm tơlơi pơhing [u dưi pơs^t ôh./.

            ****Jơnum min pơlir hơb^t châu Âu EC to\m brơi, lơ 4/11 brơi thâo, hơdôm tơlơi bơtơhmal mơ\ng hơdôm dêh ]ar kuăl yu\ ngă kơ dêh ]ar Nga hăng hơdră dêh ]ar Nga pơ ala glăi mơtam hơmâo bơ be] djơ\ tơlơi prăk kăk kuăl châu Âu. Khă hnun, hơdôm hơdră anai kơnong pơkă hrơi blan đô] mơn laih anun amra abih amăng thun tơdơi. Amăng hră lăi pơthâo tơlơi bơvih [o\ng huă bơyan mơyan lăi pơthâo lơ 4/11, Jơnum min kuăl châu Âu brơi thâo:  bruă kuăl châu Âu, dêh ]ar Mi hăng Japan ngă tui tơlơi bơtơhmal prăk kăk hăng dêh ]ar Nga, laih anun hơdră dêh ]ar Nga pơ ala glăi hơmâo bơ be] djơ\ kơ tơlơi s^ mơdrô [ơi hơdôm dêh ]ar ngă ding kơna khul, samơ\ huăi bơ be] djơ\ kơ abih bang lơi./.

****{ơi rong lon tơnah ră anai hmâo năng ai `u 10 klăk ]ô m’nuih [u hmâo hră pơs^t lon ia hăng jing tơlơi tơnap biă amăng tơlơi phiăn [ơi rong lon tơnah ră anai. Anai le\ tơlơi pơs^t mơng Khoa gơgrong bruă gah m’nuih đuăi hyu prah prang mơng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar ơi Antonio Guterres, tơlơi m’nuih [ôn sang [u hmâo hră pơar pơs^t lon ia anun le\ tơlơi [u dưi tu\ ư ôh samơ\ jing tơlơi hling hlang amăng rơnuk thun 21. Khoa gơgrong bruă m’nuih đuăi hyu prah prang mơng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar ăt lăi rơđah mơn: tơlơi [u hmâo hră pơar pơs^t lon ia pô ngă ara\ng mưn [uh kah hăng tơlơi [uh [o# gơ`u le\ h’dôm ]ô m’nuih hmâo tơlơi soh./. 

            ****To\m brơi, lơ 4/11, hơmâo boh [iă `u 9 ]ô kông `ơn lo\n dor h^ tơdơi kơ hơmâo tơlơi truh dlưh luh amăng tơrong se mă bruă gah rơgup lo\n [ơi [ôn prong Lan Châu, tring ]ar Cam Túc dêh ]ar Khe]. Lơm dlưh luh anai, hơmâo 12 ]ô kông `ơn do\ mă bruă amăng luh tơrong se gah rơgup graih rơdeh treng mrô 2 gah rơngiao [ôn prong Lan Châu. Phun hơmâo tơlơi dlưh amăng tơrong se anai tơ`a hơduah kiăng thâo. Tui hăng [ing mơnuih do\ mă bruă giăm anun [uh, jing [ing do\ hơdip lăi, lơm gơ`u do\ mă bruă [ơi giăm bah amăng anih dlưh anun  hơdôm met, hmư\ dơnai pơtuh kơtang laih anun lo\n dlưh trun rơ ru\. Ră anai, arăng glăk je\\] ame] hơduah e\p mơnuih do\ rơngiă aka [uh amăng anih lo\n dor./.

                      }ih pơblang hăng pôr : Nay Jek-Siu H'Prăk