Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

            ****Klăm lơ 12/11, [ơi anom bruă Khua mir sir, ơi Trương Tấn Sang, Khua mir sir dêh ]ar ta hơmâo ]ơkă jum Khua sang bruă phat kơđi dêh ]ar Hungary, ơi Darak Peter glăk rai ]uă hăng mă bruă [ơi dêh ]ar ta. {ơi mông ]ơkă jum, Khua mir sir dêh ]ar ta pơpu\ kơ khul khua mua sang bruă phat kơđi dêh ]ar Hungary rai ]uă jơmư hăng mă bruă [ơi Việt Nam hơmâo boh tơhnal tu\ yua hiam klă laih anun bơni kơ dêh ]ar Hungary hơmâo djru kơ Việt Nam amăng rơnuk hơkru\ pơklaih rơngai lo\n ia đưm laih anun bruă pơtô hrăm mơnuih mă bruă pơđ^ kyar lo\n ia. Khua mir sir lăi le\, Việt Nam hơmâo bơkơtoai k^ pơkôl jar kmar; ngă djop tơlơi gêh găl pơđ^ kyar lo\n ia ăt kah hăng mut phung jar kmar amăng tơlơi phiăn, kơđi, bruă pơtô hrăm mơnuih mă bruă, amăng anun pơđ^ tui tơlơi thâo kơ bruă mă khua phat kơđi ăt gleng nao mơn kiăng djơ\ hăng bruă mă rơnuk phrâo jar kmar. Ơi Trương Tấn Sang Khua mir sir dêh ]ar ta ]ang rơmang dua bơnah kơtưn pơtrut tui tơlơi  djru hrăm nao rai tơdroă amăng bruă mă./.

****Tlăm tôm brơi lơ 12/11, Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng hmâo mông bư\p Khoa deh ]ar Australia ơi Tony Abbott. Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng rơkâo deh ]ar Australia ngă gal kơ gơnam tam s^ kơ deh ]ar ta\] rơngiao mơng deh ]ar Việt Nam, đ^ dơng mrô prăk djru kơ ]ơđai đại học deh ]ar Việt Nam nao hrăm pơ\ deh ]ar Australia; pơs^t yôm bruă deh ]ar Australia djă pioh Bruă djru đ^ kyar ODA kơ deh ]ar Việt Nam hăng ]ang rơmang deh ]ar Australia djru dơng deh ]ar Việt Nam đ^ kyar bơvih [o\ng – m’nuih m’nam k’jăp hăng k’do\ng glăi ano# pơ plih hyuh hyang lon adai. Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng rơkâo dua bôh deh ]ar ta` pel e\p Jơlan h’dră bruă mă kơplah wah dua bôh deh ]ar kơ rơ-wang pơ\ anăp. Bơ\ tơlơi ia rơs^ Ngo\, ơi Tony Abbott pơs^t tơlơi pơmin mơng deh ]ar Australia  do\ng yoa prong biă tơlơi pơmin mơng ASEAN hăng deh ]ar Việt Nam gah bruă pơsir h’dôm tơlơi brơsoa hloai tui h’dôm jơlan gah rơnuk rơnoa, tui hăng tơlơi phiăn jar k’mar, djă pioh rơnuk rơnoa, h’đong, pơhlôm hăng rô nai rai mơak klă [ơi ia rơs^, [ơi rơhuông adai gah ia rơs^ Ngo\./.

              ****Ăt amăng  mông jơnum lok 8, khua mua pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta hơtal 13, hrơi anai, lơ 13/11, [ing pơ ala bơkơtoai amăng grup abih ha hrơi kơ kơ]ăo bruă Tơlơi phiăn kơđi mơnuih [ôn sang pơblih pơkra glăi, kơ]ăo bruă tơlơi phiăn kông ngăn lo\n glai, ia rơs^ hăng bul pơtâo ia rơs^, kơ]ăo bruă tơlơi phiăn pơjrao hlô mơnong. Tom brơi, bơkơtoai kơ tơlơi phiăn ano\m bruă wai lăng djop djuai ania mơnuih mơnam Việt Nam ]ih ming pơkra glăi, [ing pơ ala tu\ ư lu amăng bruă  ]ih pơkra tơlơi pơkă kơ bruă krăp lăng hăng pơtruh brơi ano\ kiăng mơnuih mơnam pơkă amăng tơlơi phiăn anai. Laih dong, lăng anai kah hăng sa yak bruă pơblih phrâo thâo hluh dơlăm kơ tơlơi phiăn dêh ]ar kiăng pơdah thâo tơlơi gơ grong mơng anom bruă wai lăng djop djuai ania mơnuih mơnam dêh ]ar Việt Nam amăng rơnuk phrâo, kiăng djơ\ hăng bruă mă ako\ pơdong lon ia amăng rơnuk mut khul jar kmar. Bơkơtoai kơ tơlơi phiăn  mut ngă ling tơhan, lu khua mua pơ ala lăi, kiăng pơkă rơđah tơlơi bơkơnar kơ bruă ngă tui tơlơi pơtrun jak iâu mut tơhan mơng abih bang mơnuih [ôn sang.  Kơ]ăo bruă anai lăi rơđah, [u hơmâo kah pơpha jak iâu pơmut [ing tơdăm truh thun mut tơhan, wo\t hăng do\ hrăm hră kiăng pơgôp hrom bruă djru pơgang lo\n ia. Ăt amăng hrơi tom brơi mơn, [ing pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar hơmâo bơkơtoai hăng pơgôp hiăp kơ kơ]ăo bruă tơlơi phiăn rơnuk rơnua hơdjă lơm mă bruă./.

            ****Gru\p apăn bruă djuai ania tring ]ar Dak Lak brơi thâo, mơng thun 2009 truh ră anai, tring ]ar Dak Lak ngă tui 4 rơ-wang bruă do# plơi pla, ngă đang hmua h’đong h’b^t hăng 2 rơ-wang bruă do# plơi pla, ngă đang hmua h’đong plah ge\p kiăng h’đong tơlơi h’d^p m’da kơ 462 bôh sang ano# djuai ania Êđê, 374 bôh sang djuai ania Bơnông, 66 bôh sang ano# djuai ania Hdang, abih bang prăk mă yoa ngă tui rơbeh kơ 29 klai prăk. Rơngiao kơ anun, tring ]ar Dak Lak ngă laih hăng glăk ngă tui 11 rơ-wang bruă h’đong anih anom m’nuih [ôn sang phrâo nao do#, biă `u neh wa djuai ania Mông mơng h’dôm tring ]ar kuak Dưr deh ]ar ta nao do# [ơi tring ]ar Dak Lak mơng thun 2006 truh ră anai. Abih bang prăk Kơnuk kơna djru kơ h’dôm rơ-wang bruă anai le\ rơbeh kơ 200 klai prăk, amăng anun, prăk pioh kơ bruă bơvih [o\ng r^t anih do# le\ 3 klai prăk, prăk tuh pơ plai kơ anom mă yoa rơbeh kơ 188 klai prăk. Lăng hrom [ơi h’dôm kual hmâo pơkă laih, neh wa h’đong ngă đang hmua bơvih [o\ng huă, h’đong tơlơi h’d^p m’da./.

****Hrơi blan phrâo anai, hơmâo lu mơnuih [ôn sang djuai [iă [ơi Kon Tum, le# tơlơi arăng plư jak nao pơ tring ]ar pơko\n kah hăng pơ Dak Lak, Dak Nông hăng Lâm Đồng mă bruă ngă hmua apah, Jơnum min mơnuih [ôn sang [ôn prong Kon Tum hơmâo git gai djop anom bruă amăng [ôn prong sem lăng pơgăn bruă mă ba mơnuih hyu mă bruă apah ]a ]ot. Lu mơnuih arăng plư đô], hơdôm blan hăng anai, arăng plư lăi nao mă bruă pe\ kơphê, brơi [ing gơ`u k^ hră dong hnưh,  lăi nao mă bruă pe\ kơphê apah prăk lu, tu] rơnu] gơ`u dong hnưh arăng mơng  1 klăk 800 rơbâo prăk truh kơ 2 klăk prăk lăi prăk [ong huă, prăk apah đ^ rơdeh. {uh rơđah tơlơi plư ple] anun, 9 ]ô mơnuih arăng plư anun do\p đuăi glăi pơ plơi pla. Ră anai, tơlơi arăng plư apah mă bruă ple] [lor [u [iă ôh, anun yơh Jơnum min mơnuih [ôn sang [ôn prong Kon Tum pơtrun hiăp brơi git gai wai lăng tong ten laih anun pơgăn tơlơi plư jak iâu nao mă bruă apah ]a ]ot./.

****Khoa deh ]ar ta phrâo pơs^t pơhroa nao dơng ơi Phạm Lê Tuấn, Kơiăng Khoa {irô ding jum wai lăng bruă ia jrao ngă Kơiăng Khoa Gru\p g^t gai bruă ia jrao gah ia rơs^, bul ia rơs^ deh ]ar ta. Gru\p g^t gai hmâo bruă pơ phô brơi kơ Kơnuk kơna, Khoa deh ]ar hăng djru Khoa deh ]ar g^t gai, pơ pha bruă, pơ phun ngă tui h’dôm h’dră pơtrun, h’dră bruă, pơsir prong mơng Ping gah hăng Kơnuk kơna đ^ kyar bruă ia jrao [ơi ia rơs^, bul ia rơs^; iâu pơhrui, pơ pha bruă khul, gơnam tam mă yoa nao rai pioh kơ bruă ia jrao [ơi đơ đam deh ]ar amăng h’dôm tơlơi kiăng je\]. Hrom hăng anun, ngă tui bruă wai lăng, lăng tui bruă pơ phun ngă tui Ako# bruă đ^ kyar bruă ia jrao [ơi ia rơs^, bul ia rơs^ deh ]ar Việt Nam truh thun 2020./.

****Ngă tui tơlơi jak iâu hơdor kơ  h’u\ kơ mơnuih djai yua rơdeh jrom ro\ng lo\n tơnah, Khua khua mua pơgang tơlơi rơnuk rơnua jơlan glông tring ]ar Quảng Bình pơphun lu bruă mă pơtô pơblang, păng bơnal ]ih boh hră pôr pơthâo  [ơi akiăng jơlan phun amăng [ôn prong Đồng Hới, tơlơi ]ih pơthâo Tơlơi hơdip ană mơnuih yơh yom hloh. Hơdor kơ [ing đuăi nao, yua kơ mơnuih do\ hơdip. Lu sang hră [ơi tring ]ar Quảng Bình ăt pơphun lu bruă mă jơnum ră ruai, bưp nao rai lăi nao kơ tơlơi răm [ăm yua rơdeh jrom, pioh ha mơnit h’u\ kơ [ing djai yua rơdeh jrom amăng mông kơkuh kơ./.

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****Kơ-iang Khua ding jum pơtom hiăp dêh ]ar Nga ơi Sergei Ryabkov phrâo brơi thâo, dêh ]ar Nga [uăn hăng năm boh dêh ]ar bơkơtoai pơsir kơđi  put ayuh dêh ]ar Iran. Ơi Sergei  Ryabkov lăi, dêh ]ar ăt ngă hrom tơlơi bơkơtoai hăng hơdôm bơnah pơsir kơđi put ayuh dêh ]ar Iran, [u ah gơnah kơ tơlơi pă amăng năm boh dêh ]ar gum hrom pơsir kơđi glăk pơgo# kiăng bơtơhmal dêh ]ar Nga. Dêh ]ar Iran hăng 6 boh dêh ]ar khul P5+1, lơm lơ 11/11 hơmâo pơphun glăi  tơlơi jơnum bơkơtoai [ơi Muscat, dêh ]ar Oman kiăng tu\ ư h^ abih bang hlâo kơ truh hrơi blan pơkă hơtal rơnu] lơ 24/11, hơmâo pơkă laih hlâo adih./.

****Deh ]ar Triều Tiên tôm brơi lơ 12/11 truh pơhiăp jăm [uah kơ bruă pơhra\m ling tơhan hrim thun [ơi deh ]ar Hàn Quốc, iâu anai le\ bruă pơhra\m prăp lui kơ tơlơi bơblah. Tơlơi jăm mơng deh ]ar Triều Tiên ba tơbiă lom {irô ding jum wai lăng khul ling tơhan deh ]ar Hàn Quốc lăi pơthâo ngă tui bruă pơhra\m pơgang Hoguk hrim thun amăng 2 rơ-wang hrơi tơjuh, pơ phun mơng lơ 10/11 hăng pơ pha 330 rơbâo ]ô ling tơhan gum hrom. Anom bruă Jơnum min pơlir h’b^t glăi tơlơi mơak klă deh ]ar Triều Tiên lăi: “Bruă pơhra\m Hoguk le\ bruă pơhra\m po\k phun kơ bơblah pơđam nao deh ]ar Triều Tiên. {ing gơmơi amra [u păp `ai brơi ôh kơ h’dôm bruă pơhra\m bơblah h’pă. Khul ling tơhan hăng m’nuih [ôn sang deh ]ar Triều Tiên amra pơs^t pran joa k’do\ng glăi h’dôm bruă ]uih pơtru\t pơsur”./.

            ****{ôn prong Donetsk, kuăl gah ngo\ dêh ]ar Ukraina, anih tơhan Kơnuk kơna hăng tơhan pơkdong glăi pơblah nao rai kơtang tit hơdôm blan laih, ră anai hơmâo glăi tơlơi pơblah hăng phao kơnông pơ prong. Lơ 12/11, phao kơnông pơnah đam nao rai pơ anih tơhan Kơnuk kơna do\ giăm tơdron rơdeh por [ôn prong Donetsk, ngă răm [ăm lu anih. Tơlơi kơsung blah anai, tơdơi kơ [ing khua mua jar kmar krăo lăng mơng anom bruă pơgang tơlơi rơnuk rơnua châu Âu pơhu\i hlâo amra hơmâo tơlơi blah glăi dong [ơi kuăl gah ngo\ dêh ]ar Ukraina [u gleng nao kơ tơlơi pơkôl pơdơi blah ngă plah wah Kơnuk kơna hăng tơhan pơkdong glăi k^ laih lơ 5/9 rơgao./.

****{irô mă tơlơi pơhing Reuters pôr tơlơi pơhing Khul lăng tui tơlơi dưi ană m’nuih deh ]ar Syria hmâo [irô mă bruă [ơi deh ]ar Ănglê tôm brơi lơ 12/11 brơi thâo, bruă k’sung blah hăng rơdeh por yoa deh ]ar Mi apăn ako# pơđam nao h’dôm anih anom mơng Kơnuk kơna Islam [ơi Syria ngă laih 865 ]ô m’nuih djai. Tui hăng mrô yap mơng khul anai, hmâo laih 746 ]ô tơhan Kơnuk kơna Islam djai. Khă hnun hai, mrô anai amra do# lu đo#]. Hrom hăng anun, bruă k’sung blah hăng rơdeh por ăt ngă rơka ruă djai bru\ mơn hăng h’dôm gru\p ngă pirat pơkon [ơi Syria hmâo bơdjơ\ nao Khul ngă pirat Al-Qaeda hăng gru\p Al-Nusra./.  

****Wot tơdah tơlơi bo\ng glăi kman tơlơi ruă Ebola glăk hơmâo tơlơi tu\ yua, mrô mơnuih [ă [ơi hơdôm dêh ]ar hơmâo klin kah hăng Liberia hro\ tui. Khă hnun, [ơi hơdôm dêh ]ar pơko\n hơmâo dong mơnuih phrâo [ă klin anai. Lơ 11/11, Kơnuk kơna dêh ]ar Mali pơs^t hơmâo 2 ]ô mơnuih [ă kman Ebola [ơi dêh ]ar anai. Anai jing sa tơlơi pơ hu\i hlâo kơ jar kmar khom ăt kơtưn kơ bruă pơgăn kman tơlơi ruă Ebola, kiăng pơgăn khut khăt hu\i [ă hyu amăng ro\ng lo\n tơnah./.

        }ih pơblang hăng pôr : R]om H'Ly-Siu H'Prăk-Nay Jek