Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

****Tlăm tôm brơi lơ 25/12, Gru\p Ping gah Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang lăi pơthâo laih bôh tơhnal mă hră ple\ roah hăng 57 ]ô m’nuih apăn bruă tui tơlơi pơkă mrô 262 mơng Ding jum k’đi ]ar. Pơhiăp hlâo kơ Gru\p Ping gah Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang pơ phun mă hră ple\ roah, Khoa Khoa khul g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar ta ơi Nguyễn Sinh Hùng pơs^t yôm bruă prăp lui mă hră ple\ roah. Ơi Nguyễn Sinh Hùng lăi rơđah, bruă mă hră ple\ roah kiăng hrim m’nuih dưi mă hră ple\ lăng glăi bôh tơhnal ngă tui bruă dưi jao. Rơgao kơ tal mă hră ple\ anai, [ing khoa moa hmâo hră ple\ roah lu amra ngă tui dơng h’dôm bôh tơhnal dưi ngă, h’dôm khoa moa hmâo hră ple\ roah [ia\ amra gir run hloh dơng kiăng ngă giong bruă dưi jao. Anai le\ tal blung a, Gru\p Ping gah Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang pơ phun mă hră ple\ roah hăng [ing khoa moa glăk do# mă bruă amăng Gru\p Ping gah. Bruă mă hră ple\ roah amra dưi pơ phun hrim tal amăng thun tal 3 mơng rơ-wang bruă Jơnum prong Ping gah Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar ta./.

****Klam mmo\t tom brơi, lơ 25/12, [ơi anom bruă Khua mir sir, ơi Trương Tấn Sang, Khua mir sir dêh ]ar ta hơmâo bưp laih 63 ]ô mơnuih ngă bruă bơvih [ong huă s^ mơdrô dưi pơpu\ bơni gơnam s^ mơdrô kơ dêh ]ar thun 2014. Khua mir sir dêh ]ar lăi, hơdôm boh tơhnal mơng djop anom bruă s^ mơdrô hơmâo ngă thun blan rơgao djă anăn gơnam s^ mơdrô kơ dêh ]ar hơmâo tơlơi gơ grong prong biă mă, ba pơlar tui hăng pơ ala brơi tơlơi bơvih [ong huă ngă atur kơ dêh ]ar amăng tơlơi bơvih [ong huă. Ho\k mơak hrom kơ boh tơhnal dưi ngă laih amăng bruă s^ mơdrô, djă anăn hing ang gơnam s^ mơdrô, lu mơnuih s^ mơdrô ăt  pơmin mơn hơduah e\p anăn s^ mơdrô tơnap biă mă laih anun djă pioh kơnuih gru hiam kơ anăn jing sa tơlơi lông lăng mơn, ]ang rơmang Ping gah, Kơnuk kơna djru hro\m hơmao kru pơsir h^ tơlơi tơnap tap, pơkra hơdră djru kơ djop ano\m bruă mơdrô ngă pơgiong anăn s^ mơdrô dêh ]ar laih anun pơdah thâo anăn s^ mơdrô kơ tar [ar ro\ng lo\n tơnah thâo./.

****Thun 2015, gơnong bruă đang hmua khom pơđ^ tui bôh tơhnal wai lăng Kơnuk kơna, ngă tui dơng bôh tơhnal dưi ngă hăng ngă pơplih prong amăng bruă pơdo\ng glăi gơnong bruă pơke\ hăng bruă pơdo\ng plơi pla phrâo”. Kơiăng Khoă deh ]ar ta ơi Hoàng Trung Hải lăi rơđah amăng mông jơnum pơdah tui tlôn [ơi tivi po\k pơhai rơ-wang bruă thun 2015 mơng gơnong bruă đang hmua pơ phun amăng mơgoah tôm brơi lơ 25/12 [ơi Hà Nội. Pơhiăp amăng mông jơnum, Kơiăng Khoa deh ]ar ta ơi Hoàng Trung Hải pơs^t, pơ anăp anai, gơnong bruă đang hmua khom pơjing dơng tơlơi pơplih prong amăng bruă ngă tui bruă pơdo\ng glăi gơnong bruă tui jơlan gah pơđ^ tui ano# klă hăng đ^ kyar k’jăp, pơke\ hăng pơdo\ng plơi pla phrâo. Kơiăng Khoa deh ]ar lăi rơđah h’dôm bôh than dưi ngă hloh kơ rơnoh pơkă amăng thun 2014 yơh, jing phun than đ^ kyar prong gơnong bruă đang hmua amăng thun 2015 – thun pơ phun ngă tui k’]a\o bruă 5 thun to# tui, anăp nao ngă tui h’dôm tơlơi đ^ kyar bruă đang hmua – plơi pla mơ\ Bruă jơnum prong Ping gah tal 11 hmâo ba tơbiă anun./.

****Mơguah tom brơi, lơ 25/12, khul khua mua mơng sang bruă khua git gai kual }ư\ siăng, yua kơ Kơ-iang Khua git gai kual }ư\ siăng ơi Trịnh Xuân Hòa ngă khua khul hơmâo nao mă bruă hăng Jơnum min mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak kơ kơ]ăo bruă dăp bruă kơ mơnuih mă bruă, apăn bruă ]ar, jing mơnuih djuai [iă amăng rơnuk phrâo. Boh tơhnal klah ]un tơdơi kơ jơnum, Kơ-iang Khua git gai kual }ư\ siăng ơi Trịnh Xuân Hòa ăt ]ih pioh mơn boh tơhnal mă bruă laih anun tơlơi rơkâo mơng tring ]ar Dak Lak kiăng ngă pơgiong kơ]ăo bruă anai. Laih dơng rơkâo tring ]ar khom pơđ^ tui bruă mă, tơlơi thâo thăi kơ mơnuih mă bruă ]ar mơng mơnuih djuai [iă, kiăng pơpha bruă bơkơnar kơplah wah djop djuai ania, pơtô hrăm mơnuih apăn bruă ]ar jing mơnuih djuai [iă djơ\ hăng tơlơi kiăng amăng rơnuk phrâo. Kơtưn bruă sem lăng, pơtrut pơsur tơlơi dăp bruă, pơpha bruă mă kơ mơnuih apăn bruă ]ar jing mơnuih djuai [iă./.

****Tôm brơi lơ 25/12, Ping gah tring ]ar Dak Nông pơ phun bruă Bơk’toai “Pơđ^ tui bôh tơhnal mă yoa lon amăng bruă ngă đang hmua amăng tring ]ar Dak Nông”. Amăng mông bơk’toai, [ing khoa pơ ala lăi pơdah h’dôm tơlơi gum h’go#p, bơk’toai, ]ih djă pioh h’dôm bôh tơhnal blung a lom mă yoa kông ngăn lon m’nai pioh pơ plih phrâo phun pla, hlô rông djru đ^ kyar bơvih [o\ng huă, m’nuih m’nam mơng tring ]ar. Khă hnun hai, lu tơhnal gal, ano# klă mơng lon m’nai ăt aka [u ngă tui ba glăi bôh tơhnal mơn. Bruă mă yoa lon mơng tring ]ar do# ngă khưi khai, akă s^t n^k djơ\ bôh than, lu m’ta phun pla kah hăng kơ phê, tiu, kơ su dưi pla hrơ hro\p [ơi h’dôm kual lon [u djơ\ anih pơkă; bruă mă yoa bôh thâo phrâo mơng tơlơi k’sem min h’dră amăng bruă ngă đang hmua do# ane\t, raih daih, kơnong do# amăng h’dră yơh lu… ./.

****Tơdơi kơ 5 hrơi pơphun bruă mă dik dăk, truh klam mmo\t tom brơi lơ 25/12, rơvang hrơi tơjuh gru grua boh thâo bruă ]e tring ]ar Lâm Đồng hơtal V thun 2014 pơđut laih [ơi [ôn prong Đà Lạt. Hăng ako\ `u “Mlam ia ]e kual }ư\ siăng”, hơdră jơnum pơđut Sa rơvang hrơi tơjuh gru grua bruă ]e tring ]ar Lâm Đồng hơtal V thun 2014 hơmâo pơdah lu tơlơi ngui ngor mơak lăp djă pioh biă mă. Pơhiăp đ^ [ơi mông pơđut jơnum, ơi Bùi Thắng, Khua jơnum min mơnuih [ôn sang [ôn prong Bảo Lộc lăi, Rơvang hrơi tơjuh gru grua bruă ]e  tring ]ar Lâm Đồng hơtal V hơmâo 5 hơdră bruă phun hăng 11 hơdră bruă ngă tui pơphun dik dăk mơak biă mă laih anun ba glăi ano\ tu\ yua s^t nik. Mơng anun, kiăng kơtưn pôr pơthâo bruă ]ơkă tuai, lăi pơthâo anăn ]e Blao hmư\ hing, laih dơ\ng lăi pơthâo kơ [ing tuai rơnguai hơdôm bruă mă pla ]e, ming pơkra ]e pioh s^ mơdrô./.

            ****Amăng thun 2014, Rơ-wang bruă 3 bơnah ngă hrom [ơi tring ]ar Ninh Thuận djru laih h’dră bôh thâo phrâo hăng hlô rông kơ h’dôm bôh sang ano# h’dôm glông noa `u, kah hăng pha brơi laih 230 drơi rơmô ania, 52 drơi rơmô tơnô, 74 drơi be, 56 drơi triu tuh ană… Abih bang h’dôm bôh sang ano# dưi pha brơi hlô rông gah h’dôm bôh să kual ]ư\ siăng, kual neh wa djuai ania [ia\ do# tơnap tap. Tơdơi kơ sa thun ngă tui bruă pơđ^ tui h’dôm glông noa `u: rơmô, be, triu, un ju\, bôh táo, bôh [âo hăng pơtơi blung a hmâo laih h’dôm yak nao klă, khă hnun hai, bruă mă tal blung kơnong kơ hmâo tơhnal ngă tui h’dră pơphô mơn. Kiăng pơhlôm đ^ kyar glông noa `u yoa kơ m’nuih [un rin, amăng thun 2015 tring ]ar Ninh Thuận ba tơbiă h’dră bruă djru kơ h’dôm bôh sang ano# gum hrom gru\p djơ\ kiăng pơhư h’dră, gleng nao hăng pơtru\t k’tang tơlơi pơlir hrom hăng h’dôm anom bơvih [o\ng, h’dôm sang ]ơ phun, h’dôm anih anom s^ mlia lăi pơthâo gơnam tam kiăng pơđ^ tui glông nao `u k’jăp ph^k./.

****Klam tom brơi, lơ 25/12, [ơi Hà Nội, Khul mơnuih kơhnâo adoh soang dêh ]ar Việt Nam hơmâo jao brơi 120 klăk prăk djru kơ ling tơhan mă bruă [ơi bul pơtâo ia rơs^ Hoàng Sa hăng Trường Sa. Kơ-iang Khua ano\m bruă wai lăng djop djuai ania mơnuih mơnam, yă Trương Thị Ngọc Ánh hơmâo ]ơkă jum khul, [ơi mông ]ơkă jum yă Chu Thúy Quỳnh, Khua khul mơnuih kơhnâo adoh soang dêh ]ar Việt Nam lăi: Anai le\ pran jua mơng mơnuih [ôn sang, [ing adơi ayong mă bruă adoh soang dêh ]ar Việt Nam, kơnang kơ anom bruă wai lăng djop djuai ania mơnuih mơnam mơ^t brơi rơnoh prăk anai kơ [ing ling tơhan do\ mă bruă pơgang dêh ]ar ta [ơi Hoàng Sa hăng Trướnga dêh ]ar Việt Nam. Rơnoh prăk anai, djop khul adoh soang mơng tring ]ar gah kual Tây Bắc mơ^t nao, lu tring ]ar gah kual Dơnung djru pơgop hrom, hơdôm [ing kơhnâo adoh soang dưi hơmâo mă pri djă anăn Hồ Chí Minh pơ]ruh hrom./.

 

Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

****Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar Ukraina phrâo anai pel e\p hră ]ih phiăn lui h^ tơlơi pơkă [u pơlir h’b^t ling tơhan mơng deh ]ar anai, po\k jơlan kơ bruă mu\t hrom h’dôm khul pơlir hơb^t ling tơhan kah hăng Khul pơkôl Bắc Đại Tây Dương (NATO) pơgi kơdih anai. Tơlơi pơs^t anai mơng deh ]ar Ukraina glăk pơtru\t tơlơi rô nao rai kơplah wah deh ]ar Nga hăng kual yu\ rong lon tơnah trun do# [ia\ hloh yap mơng tơdơi kơ hmâo k’đi tơlơi, hăng bruă deh ]ar Nga lăi pơtă hlâo amra pơđu\t tơlơi rô nao rai abih bang hăng NATO tơdah deh ]ar Ukraina mu\t hrom khul NATO./.

****Khua mir sir dêh ]ar Đức ơi Joachim Gauck tom brơi lơ 25/12, iâu pơthưr mơnuih [ôn sang dêh ]ar anai tu\ jum ba mơnuih đuăi kơ tơlơi blah ngă hăng rung răng nao kơnang hăng do\ [ơi dêh ]ar anai. Mơng anun, Khua mir sir dêh ]ar Đức ơi Joachim Gauck ]ang rơmang mơnuih [ôn sang dêh ]ar Đức gah lui h^ yơh hơdôm tơlơi hu\i tơlơi kah ania pơpha djuai, yua hơmâo glăi dong kiăng pơgăn [ing mơnuih mơng dêh ]ar ta] rơngiao nao do\ pơ dêh Đức hơdôm thun giăm anai. Mrô mơnuih nao do\ pơ deh ]ar Đức hơdôm blan ako\ thun anai hơmâo truh 200 rơbâo ]ô, lu hloh dua wo\t pơkă hăng thun hlâo, pă wo\t pơkă hăng thun 2012. Dêh ]ar Đức mơn lo\n ia tu\ jum mơnuih [ôn sang dêh ]ar Syria hăng Iraq đuăi nao lu hloh dêh ]ar kual yu\ pơko\n./.

****M’nuih truh pơhiăp mơng Jơnum min ]ih Phiăh phiăn deh ]ar Thái Lan ơi Khamnoon Sitthisaman tôm brơi lơ 25/12 brơi thâo: Jơnum min anai tu\ ư laih pioh Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang gơnong glông deh ]ar Thái Lan amra kơnong kơ hmâo 200 ]ô ding k’na. Mrô anai dưi roah mă mơng h’dôm [irô mă bruă kơnuk kơna, tơlơi phiăn hăng ngă tui tơlơi phiăn, ăt kah hăng pô apăn ako# h’dôm khul gru\p m’nuih m’nam hăng bruă mă. H’dôm Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang gơnong glông amra dưi jao tơlơi dưi ba tơbiă phiăn, brơi pơdơi bruă Khoa deh ]ar, Khoa [irô ding jum hăng h’dôm ding k’na amăng Khul Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang, ăt kah hăng hmâo tơlơi dưi pel e\p glăi phun akha mơng Khoa deh ]ar hăng h’dôm ding k’na Kơnuk kơna mơn, hlâo kơ gơ`u s^t n^k dưi hmâo pơtao deh ]ar pơs^t./.

****{ing tơhan djă phao kơtoang anăn Al Shabab [ơi dêh ]ar Somali tom brơi, lơ 25/12 hơmâo kơsung blah pơ anih ling tơhan khul pơlir hơb^t châu Phi AU do\ [ơi plơi prong jưh jom Mogadishu. Hră pơhing  phrâo hơdôm dêh ]ar kual yu\ ]ih pơthâo ba hiăp lu mơnuih [uh tơlơi anun lăi, gơ`u hmư\ dơnai phao kơtoang pơ prong pơblah nao rai mơng puih kơđông  tơhan khul pơlir hơb^t châu phi giăm tơdron rơdeh por plơi prong jưh jom Mogadishu. Lo\m anun, hră pơhing phrâo  AFP hăng Reuters ba hiăp khua pơtruh hiăp tơhan châu Phi ơi Ali Houmed brơi thâo, tơlơi blah ngă ăt do\ đô]. Tơhan Al Shabab pơhaih gơ`u kơsung blah laih  anun pôr lu tơhan gơ`u hơmâo mut nao truh amăng lăm puih kơđông./.

****M’nuih apăn ako# Khul wai lăng tơlơi rơnuk rơnoa mơng Sang gum pơb^t djo\p deh ]ar [ơi deh ]ar Liberia ơi Karin Landgren lom lơ 24/12, pơtru\t m’nuih [ôn sang deh ]ar Liberia kơđiăng hloh amăng bruă pơgang tơlơi tư\p hyu k’man Ebola lu tum pơ-[u\t hăng gơyu\t gơyâu [u dah m’nuih amăng sang ano# amăng h’dôm hrơi pơdơi lơtre\t. Tơlơi iâu pơthưr anai dưi ba tơbiă tơdơi kơ hmâo dơng sa ]ô ling tơhan gah Khul wai lăng tơlơi rơnuk rơnoa mơng Sang gum pơb^t djo\p deh ]ar [ơi deh ]ar dưi pơs^t djơ\ k’man Ebola [ơi deh ]ar anai. Anai le\ tơhan tal 4 mơng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar djơ\ k’man hu^ rơhyư\t anai [ơi deh ]ar Liberia./.

      }ih pơblang hăng pôr : Rơluch Xuân-Nay Jek-Siu H'Prăk