Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

            ****Hrơi anai lơ 7/11, Khul Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar ta mă bruă amăng gru\p, bơk’toai kơ Rơ-wang bruă Phiăn pơ phun bruă Go\ng gai deh ]ar ta pơplih pơkra hăng Rơ-wang bruă Phiăn pơ phun bruă go\ng gai tring ]ar, [ôn prong. Mơgoah, [ing khoa pơ ala Khul Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar ta bơk’toai kơ Rơ-wang bruă Phiăn pơ phun bruă Go\ng gai deh ]ar pơplih pơkra. Phiăn pơ phun bruă Go\ng gai deh ]ar ta mă yoa ră anai tơdơi rơbeh 12 thun ngă tui hrom hăng h’dôm bôh tơhnal dưi ngă ăt pơdah mơn sa dua tơlơi akă dưi ngă, dleh tơnap. Yoa anun, bruă pơplih pơkra Phiăn pơ phun bruă Go\ng gai deh ]ar ta thun 2001 le\ kiăng biă. }ơtlăm, [ing khoa pơ ala Khul Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar ta bơk’toai kơ Rơ-wang bruă phiăn pơ phun bruă go\ng gai tring ]ar, [ôn prong. Phiăh phiăn thun 2013 ăt hmâo h’dôm m’ta tơlơi pơplih yôm phăn mơn gah go\ng gai tring ]ar, [ôn prong. Yoa anun bruă pơdo\ng Phiăn pơ phun bruă go\ng gai tring ]ar, [ôn prong pioh pơ ala nao phiăn thun 2013 jing kiăng biă./.

****Rơnu] mông klăm tơ\m brơi lơ 6/11, [ơi [irô kơnuk kơna dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Xuân Phúc, kơ ia\ng khua dêh ]ar ta, hơmâo jum khua ding jum [irô wai lăng mơnuih ma\ bruă lo\n ia Japan, ơi Kozo Yoshima hlăk rai ]ua\ ma\ bruă [ơi dêh ]ar Việt Nam. {ơi mông ju\m, kơ ia\ng khua dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Xuân Phúc pơdah rai pran jua mơak, [uh tơlơi ngă hro\m dlăm kplah wah dêh ]ar Việt Nam – Japan, hlăk pơđ^ kyar hiam klă tum mta brua\ ma\. Kơ ia\ng khua dêh ]ar ta bơni bia\ ma\ tơlơi djru hur har laih anu\n tu\ yua mơng kơnuk kơna, mơnuih [ôn sang dêh ]ar Japan, ama\ng anun hơmâo tơlơi djru hur har mơng [irô wai lăng mơnuih ma\ bruă lo\n ia Japan, djơh ha\ng gum djru pơblih phrâo, gơnam tam mơnuih ma\ bruă kơnuk kơna Việt Nam. Kơ ia\ng khua dêh ]ar ta lăi dơlăm, [irô wai lăng mơnuih ma\ bruă lo\n ia Japan yôm bia\ ma\ ha\ng JICA, hơmâo gum djru brơi Ding jum djru bruă ma\ kơnuk kơna Việt Nam, ngă tui bruă ma\ pơdjơ\ tui tơlơi pơ plông pơmut mơnuih ma\ bruă kơnuk kơna. Bruă ma\ anai yôm bia\ ma\, brơi mnuih ma\ bruă  thâo rơgơi [ơi hdôm sang măi, pơđ^ tơlơi đăo gơnang  mơng mơnuih [ôn sang, laih anu\n tơlơi tơpa\ hiam, rơđah, laih anu\n hơmâo dưm knar ama\ng tơlơi pơplông mut ma\ bruă [ơi [irô kơnuk kơna ./.

            ****Hrơi tôm brơi lơ 6/11 [ơi thôn Nghĩa Chỉ, să Minh Đạo, tring glông Tiên Du, tring ]ar Bắc Ninh pơ phun hrơi jơnum ngui Mu\t hrom abih bang djuai ania. Anai le\ bruă mă ]i kiăng ]ơkă mơak tơlơi truh kih Bruă jơnum Jơnum min djo\p djuai ania m’nuih m’nam deh ]ar Việt Nam tal 8 hăng h’dor glăi 84 thun hrơi pơjing Jơnum min Djuai ania Pơlir h’b^t deh ]ar Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2014), laih anun pơjing tơlơi pơke\ hrom kơplah wah Ping gah, go\ng gai jơnum min hăng neh wa amăng să gum tơngan hrom yoa kơ tơlơi đ^ kyar mơng plơi pla. Kơiăng Khoa Jơnum min djo\p djuai ania m’nuih m’nam deh ]ar Việt Nam yă Bùi Thị Thanh lăi rơđah: “Hrơi jơnum ngui Mu\t hrom prong djuai ania [ơi kual m’nuih [ôn sang do#” s^t n^k pơjing rai laih sa bruă bơk’toai tơpă, tum jơnum pran k’tang mơng hrim ]ô m’nuih, sang ano# amăng hrim plơi pla m’nuih [ôn do#. Hrơi jơnum s^t n^k jing anih mu\t hrom pran joa plơi pla, [ôn [u\t:

            Dơng mơng bruă pơ phun “Hrơi jơnum ngui Mu\t hrom prong djuai ania [ơi kual m’nuih [ôn sang do#” yơh, hmâo bruă bơk’tưn, djo\p m’nuih bơk’tưn, djo\p sang bơk’tưn pơdah amăng h’dôm bruă bơk’jăp drơi jan hăng pơdah amăng h’dôm mông [o\ng huă mu\t hrom. Kâo pơmin le\, anun le\ tơlơi ngă k’jăp pran joa mu\t hrom kiăng biă, `u pơjing rai tơlơi ke\ ph^ hrom amăng neh wa [ơi plơi pla do#, kiăng pơdo\ng kual plơi pla m’nuih [ôn sang jai hrơi pơdro\ng sah klă hiam./.  

****Mo\t tơm brơi lơ 6/11, [ơi [ôn pro\ng Tuy Hòa, Ding jum boh thâo ia rơgơi, măi mok dêh ]ar ta, ngă hro\m ha\ng [irô jơnum min mơnuih [ôn sang tring ]ar Phú Yên, pok pơhai tơlơi pơdah s^ - blơi măi mok  gah kual to\ng krah – kual }ư\ siang. Anai le\ ma\ lơm kơ “ Tơlơi bôh thâo laih anu\n măi mok kual to\ng krah – kual }ư\ siang”, kiăng pơmut tơlơi s^ - Tơlơi blơi măi mok kplah wah khul gru\p, mơnuih, kiăng pơđ^ kyar hyu s^ măi mok laih anu\n tu\ yua, pơblih tơlơi s^ mdrô, bơvih bơvăng tơlơi hd^p mda, tơlơi bơvih [o\ng huă mơnuih mnam ta. Hơmâo rơbeh 60 boh anih anâm, công ty rai prưng pơdah, na\ng ai `u 185 gơnam măi mok, gah bôh thâo ia rơgơi, gleng nao hdôm măi mok mơtah, măi mok hơdja\, bơvih brơi tơlơi pơđ^ kyar tơlơi hd^p mda, tơlơi bơvih [o\ng huă mơnuih mơnam kual to\ng krah ha\ng kual }ư\ siang. {ơi mông ngă lơ phet pok pơhai, hơmâo ako\ pơjing k^ pơkol gah măi mok, ]ih hră pioh hdơr tơlơi k^ pơkol nao rai kpah wah [irô pơmin kơsem ha\ng hơdôm công ty./.

****Mo\t tôm brơi lơ 6/11, [ơi [ôn prong Buôn Ma Thuột, tring ]ar Dak Lak {irô ding jum wai lăng tơlơi pơhing hăng pôr pơhing gum hrom hăng Gru\p pơhlôm [ơi jơlan nao rai deh ]ar ta, Jơnum min m’nuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak po\k pơhai Bruă pơplông h’dôm gru\p hyu lăi pơthâo gah tơlơi pơhlôm [ơi jơlan nao rai thun 2014 kual }ư\ Siăng hăng h’dôm tring ]ar jum dar. Hăng ako# `u: “Hroă k’jăp bruă wai lăng rơdeh rô nao rai hăng wai lăng h’nong k’tra#u rơdeh”, bruă pơplông kiăng djru m’nuih [ôn sang thâo hluh rơđah hloh kơ tơlơi rơdeh pơgiang rơgao hơnong, mơng anun pơtru\t hyu lăi pơthâo tơlơi pơkă phiăn wai lăng bruă rơdeh rô nao rai mơng h’dôm anom bơvih [o\ng. Anai ăt le\ tal pioh bơni h’dôm gru\p, m’nuih hmâo h’dôm tơlơi pơ]eh phrâo amăng bruă hyu lăi pơthâo kơ ano# pơhlôm [ơi jơlan nao rai, laih anun lăi pơdah h’dôm bruă ngă soh phiăn, ba truh [u h’đong [ơi jơlan nao rai./.

****Hrơi tơ\m brơi lơ 6/11, khul khua ding kơna [irô wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Nông , yua kơ ơi Trương Văn Hiển, kơ ia\ng khua g^t gai [irô wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Nông, ba ako\ nao ma\ bruă hăng sang dja\ prăk kơnuk kơna tring ]ar Dak Nông, pioh rai lăng tơlơi yua prăk kơnuk kơưna thu\n blan laih rơgao. Đ^ pơhiăp [ơi mông ma\ bruă, ơi Trương Văn Hiển lăi pơs^t, thu\n blan pơ\ ana\p anai, khua ding kơna  djru bruă [irô wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Nông, amra ma\ bruă ha\ng [irô jơnum min mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Nông, hdôm [irô, sang bruă pơdjơ\ truh kiăng pơsir lui h^ hdôm tơlơi tơnăp tăp, do\ pơgun, ama\ng bruă yua prăk knuk kơna, ngă tui hiam tơlơi yua prăk ama\ng tring ]ar pô, prăk kơnuk kơna, bơvih bơvăng brơi tơlơi pơđ^ kyar tơlơi bơvih [o\ng huă mơnuih mơnam ama\ng tring ]ar Dak Nông./.

****Yang hrơi do\ng anai lơ 6/11, 39 ]ô m’nuih pơjrao a` gơ` ma túy [ơi Anom pơjrao tơlơi ruă – Pơtô juăt – Mă bruă m’nuih m’nam tring ]ar Gia Lai, [ơi thôn 2, să Biển Hồ, [ôn prong Plei Ku ngă glưh pơnăng war anom laih anun đuăi do\p. Gơnong bruă wai lăng m’nuih mă bruă ling tơhan rơka ruă hăng m’nuih m’nam tring ]ar Gia Lai brơi thâo, lom [ing gơ`u do# pơjrao a` gơ` [ơi anom huă giong asơi le\, Nguyễn Văn Bình tơkeng thun 1993, do# [ơi Gru\p mrô 2, phường Duy Tân, [ôn prong Kon Tum, tring ]ar Kon Tum ôr dreo, pơtru\t pơsuh [ing amăng anom đuăi do\p glăi pơ\ sang. Tơdơi kơ anun, 39 amăng mrô 97 ]ô m’nuih nao pơjrao a` gơ` [ơi anai yoa ]ong dui ngă rơbuh rơbeh kơ 20 me\t hre\ kuăt [ơi pơnăng war pơgăn mơng anom laih anun đuăi do\p. M’nuih apăn bruă mơng anom iâu pơhrui abih bang kiăng goang mă pơko\ng, samơ\ truh 6 mông tlăm tôm brơi, phrâo dưi hmâo mă pơko\ng 8 ]ô m’nuih đo#]./.

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****Tlăm tôm brơi lơ 6/11, [ơi Anom mă bruă Khoa deh ]ar, [ơi plơi prong jư\h jom Vientian, deh ]ar Lao, Kơiăng Khoa deh ]ar Lao, ơi Bunpon Buttanavong tu\ jum ơi Kunio Mikuriya, Khoa ]ih pioh [irô wai lăng bruă rô nao rai hăng deh ]ar ta\] rơngiao mơng rong lon tơnah nao ]oa\ hăng mă bruă hăng Anom bruă wai lăng tơlơi rô nao rai pơ\ deh ]ar ta\] rơngiao, {irô ding jum wai lăng prăk kak deh ]ar Lao mơng lơ 5-7/11. Kơiăng Khoa deh ]ar Lao ơi Bunpon Buttanavong hơư\] hơmưi hăng pơs^t yôm tal nao ]oa\ hăng mă bruă [ơi deh ]ar Lao anai mơng Khoa ]ih pioh [irô. Tal nao ]oa\ djru yôm phăn amăng bruă k’tưn tơlơi rô nao rai hăng tơlơi gum hrom kơplah wah [irô wai lăng bruă rô nao rai hăng deh ]ar ta\] rơngiao rong lon tơnah hăng Anom wai lăng bruă rô nao rai hăng deh ]ar ta\] rơngiao, {irô ding wai lăng prăk kak deh ]ar Lao jai hrơi đ^ kyar./. 

****Hrơi tơm brơi lơ 6/11, khul khua g^t gai wai lăng mơnuih [ôn sang dêh ]ar Thái Lan, jơnu\m hgo\m pơs^t ngă tui ha [u! jơh ha\ng hră pơar brơi pơdơi nga\ khua hdôm khua mua, yua [irô pơgăn ha\ng pơhlôm phung khua mua hưp ham, [o\ng kong ngan đ^ lăi pơthâo. Đuăi tui anu\n, yua [irô pơgăn ha\ng pơhlôm phung khua mua hưp ham, [o\ng kong ngan , hơmâo rơkâo đ^ khul khua g^t gai wai lăng mơnuih [ôn sang dêh ]ar Thái Lan, amra brơi pơdơi ngă khua djơh ha\ng ơi Somsak, khua g^t gai wai lăng mơnuih [ôn sang dêh ]ar hơđăp Thái Lan, laih anu\n ơi Nikhom, khua g^t gai wai lăng mơnuih [ôn sang dêh ]ar Thái Lan, gơnong glông, yua dah gơ`u hơmâo ngă soh glăi tơ’lơi phiăn phu\n thu\n 2007, hlăk anai tơlơi phiăn phu\n anai, [irô wai lăng rơnuk rơnua lo\n ia sut lui h^ laih./.

****Tôm brơi lơ 6/11, Khoa g^t gai Gru\p ]ih pioh APEC, nai prin tha Allan Bollard brơi thâo, h’dôm Khoa {irô ding jum gah Bruă bơk’toai tơlơi gum hrom bơvih [o\ng châu Á – Thái Bình Dương (APEC) pơ phun pel e\p bruă dưi ngă mơng sa Tơlơi pơkôl s^ mdrô nao rai phrâo amăng kual. H’dôm ]ô khoa moa mơng 21 bôh deh ]ar amăng khul APEC amra [uh [o# [ơi Bắc Kinh nao pơhmư\ bruă jơnum gưl glông mơng lơ 10/11 pơ\ anăp kiăng bơk’toai h’dôm tơlơi, amăng anun hmâo tơlơi bơvih [o\ng – s^ mdrô. Sa ako# bruă phun amăng Mông jơnum le\ ]rông sai bruă pơdo\ng Tơlơi pơkôl s^ mdrô nao rai châu Á – Thái Bình Dương, amăng anun deh ]ar Khe\] ba tơbiă hăng dưi hmâo abih bang 21 bôh deh ]ar bơvih [o\ng amăng khul do\ng yoa./.

****Hrơi tơm brơi lơ 6/11, khua dêh ]ar Hà Lan, ơi Mark Rutte truh pơ\ dêh ]ar Austrâylia, tơdơi ]ua\ jơmư gio\ng dêh ]ar Malaysia, laih anu\n lăi pơs^t glăi sa wơt dơng, amra pel e\p tum tơlơi rơdeh por  dêh ]ar Malaysia mrô HM17 le\ tru\n [ơi kual Ngo\ dêh ]ar Ukraina blan 7 laih rơgao. Khua dêh ]ar  Hà Lan, amra pơbư\p hăng khua mua dêh ]ar Austrâylia, lăi pơthâo brơi tơlơi pơhing phrâo, ama\ng tơlơi gir hyu hduah, pel e\p tơlơi truh rơdeh por le\ tru\n anai./.

****Tôm brơi lơ 6/11, Khul m’nuih djuai ania Kurd mơng deh ]ar Iraq hăng bơnah k’đai glăi [ơi Syri h’tă trun laih bôh [om [ơi h’dôm anih anom gah khul ngă h’kru\ Kơnuk kơna Islam [ơi tring kual Kobani deh ]ar Syria. Khă hnun hai, ră anai akă rơđah ôh tơlơi gum hrom Khul m’nuih djuai ania Kurd mơng deh ]ar Iraq hăng bơnah k’đai glăi [ơi Syria dưi ngă pơplih mơn tơlơi [ơi Kobani. Bruă bơblah nao rai [ơi Kobani dưi lăng kah hăng doăh e\p bruă mă mơng khul ling tơhan pơlir h’b^t yoa Mi apăn ako# amăng tơlơi gir run pơgăn yak anăp nao mơng Kơnuk kơna Islam, Khul h’kru\ khăng ako# pơnah  laih phao hăng [ing ngă h’kru\ [ơi anun kiăng soa mă tring kual anai rơbeh kơ 1 blan rơgao./.

****Hdôm lo\n ia đăo Isalam ha\ng Sang mak ksai pơđ^ kyar Isalam tơm brơi lơ 6/11 [ua\n gum hdjru hdôm klai đôlar my, pioh pơgăn kman Ebola [ơi Tây Phi. Tơlơi jơnu\n anai ako\ pơjing [ơi plơi pro\ng jưh jom Arab Saudi. Khul gru\p nga\ hro\m đăo Isalam, pơdơng [irô ma\ bruă [ơi  plơi pro\ng jưh jom Riyadh , [ơi lo\n ia Arab Saudi, laih anu\n sang măk ksai đăo Isalam lăi pơthâo amra djru 45 klăk đôlar my, yua knuk kna Guinea, ama\ng anu\n djru 10 klăk đôlar my, brơi hdră pơgăn glăi rin rơpa, do\ glăi djru ia jrao, bia\ ma\ `u pơgăn klin Ebola./.

****Hdôm lo\n ia đăo Isalam ha\ng Sang mak ksai pơđ^ kyar Isalam tơm brơi lơ 6/11 [ua\n gum hdjru hdôm klai đôlar my, pioh pơgăn kman Ebola [ơi Tây Phi. Tơlơi jơnu\n anai ako\ pơjing [ơi plơi pro\ng jưh jom Arab Saudi. Khul gru\p nga\ hro\m đăo Isalam, pơdơng [irô ma\ bruă [ơi  plơi pro\ng jưh jom Riyadh , [ơi lo\n ia Arab Saudi, laih anu\n sang măk ksai đăo Isalam lăi pơthâo amra djru 45 klăk đôlar my, yua knuk kna Guinea, ama\ng anu\n djru 10 klăk đôlar my, brơi hdră pơgăn glăi rin rơpa, do\ glăi djru ia jrao, bia\ ma\ `u pơgăn klin Ebola./.

     }ih pơblang hăng pôr : Siu H'Prăk-Rơluch Xuân-R]om H'Ly