Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

        ****Tlăm tôm brơi, lơ 13/11, [ơi {irô mă bruă Khoa mir sir, Khoa mir deh ]ar ta ơi Trương Tấn Sang tu\ jum yă Rose Ieremia, Khoa anih jư\h pơ ala kơ deh ]ar Gre\k nao lăi pơthâo [rô djơ\ hrơi pơđu\t rơ-wang bruă `u do# mă bruă [ơi deh ]ar ta. Amăng mông tu\ jum, ơi Trương Tấn Sang pơs^t yôm Khoa anih jư\\h pơ ala kơ deh ]ar Gre\k amăng mông do# mă bruă [ơi deh ]ar Việt Nam gum h’go#p pơtru\t laih bruă gum hrom jiăng mah kơplah wah dua bôh deh ]ar. Khoa mir sir deh ]ar ta ]ang rơmang deh ]ar Gre\k do\ng yoa pơtru\t rơnoh bruă kiăng pơđu\t tơlơi bơk’toai Hră pơkôl s^ mdrô nao rai kơplah wah deh ]ar Việt Nam hăng Khul pơlir h’b^t kual châu Âu. Gum djru hrom lom tơnap yoa kơ tơlơi [u h’đong bruă bơvih [o\ng mơng deh ]ar Gre\k h’dôm thun rơgao, Khoa mir sir deh ]ar ta ơi Trương Tấn Sang lăi le\, tơnap tap le\ jiăng jai hăng ră anai tơlơi bơvih [o\ng deh ]ar Gre\k hmâo laih h’dôm tơlơi pơplih phrâo. Khoa mir sir deh ]ar ta rơkâo, pơ\ anăp anai, dua bơnah khom pơtru\t k’tang bruă ]oa\ nao rai h’dôm gơl hăng gum hrom k’jăp  h’dôm bruă bơk’toai amăng kual hăng jar k’mar yoa kơ tơlơi đ^ kyar mơng hrim bôh deh ]ar hăng amăng kual./.

         ****Hrơi anai, lơ 14/11, tơlơi jơnum lok 8, khul khua pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta gưl 13, ăt jơnum hdôm tơlơi yôm. Mguah, khul khua pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta jơnum [ơi sang jơnum, pơhmư\ [irô gơno\ng phun khul khua pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta,, [irô gah prăk kăk gah khul pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang ta, ơi Phùng Quốc Hiển đ^ lăi pơthâo, tu\ ma\ tơlơi hgum pơhiăp mơng khul khua ding kơna gah ring bruă pơ pha prăk kơnuk kơna thu\n 2015, hmư\ khul khua ding kơna ]ih hră tơlơi jơnum anai, kơ ianưg khua [irô prăk kak, khul khua g^t gai pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang ta, ơi Đinh Văn Nhã, đ^ lăi pơthâo tơlơi pơs^t pơhan prăk yua mơng kơnuk kơna thu\n 2015, laih anu\n tu\ ư tơlơi pơtru\n anai. Pơ hmư\ khua g^t gai wai lăng pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Sinh Hùng, lăi pơthâo brơi sa dua tơlơi bruă ma\ hră đăo gơnang, khul khua pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang ta pơs^t hdôm ana\n khua, dưi hơmâo khul khua g^t gai pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta ruah đ^, ma\ hră đăo gơnag tal anai. Rơnu] mguah hrơi anai, khul khua pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta jơnum [ơi sang jơnum pro\ng [ơi tơpuôl, gah bruă ma\ hră đăo gơnang. Hrơi klăm, khul khua g^t gai pơ\ ala brơi mơnuih [ônm sang dêh ]ar ta, ]rông lô jơlan hdră tuh pơ alin tơdron rơdeh por ]ar kmar Long Thành./.

             ****Tơdơi kơ dua hrơi mă bruă klă, ta`, mo\t tôm brơi, lơ 13/11, [ơi Anom bruă jơnum jar k’mar deh ]ar Myanmar [ơi plơi prong jư\h jom Nay Pyi Taw, Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng hrom hăng khoa moa ASEAN hăng h’dôm bôh deh ]ar gum hrom, nao pơhmư\ laih mông po\k pơhai Bruă jơnum prong ASEAN tal 25 hăng h’dôm gưl glông ASEAN hăng bơnah gum hrom. Amăng mông jơnum, Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng hrom hăng [ing khoa moa ASEAN hăng bơnah gum hrom tu\ ư k’tưn hloh dơng tơlơi rô nao rai gum hrom hloai tui bruă ngă ba glăi bôh tơhnal h’dôm jơlan h’dră ngă hmâo ră anai, đ^ dơng tơlơi pơlir h’b^t bơvih [o\ng hăng s^ mdrô tuh pơ plai, tô nao rai, ngă dưm k’nar [ơ [ia\ rơ-wang đ^ kyar ăt kah hăng gum hrom pơsir ba glăi bôh tơhnal h’dôm tơlơi lông glăk ru\ đ^. H’dôm bơnah gum hrom pơs^t lăng yôm bruă gum hrom hăng ASEAN, pơkôl djru dơng ASEAN pơdo\ng Khul mu\t hrom thun 2015 ăt kah hăng ngă tui Tơhnal lăng nao tơdơi kơ thun 2015, do\ng yoa bruă phun mơng ASEAN amăng tơlơi k’tưn h’dră gum hrom kual pơgo#p hrom kơ tơhnal pơkă hrom gah tơlơi rơnuk rơnoa, h’đong plơi pla lon ia hăng đ^ kyar./.

         ****Klăm tơ\m brơi lơ 13/11, [ơi [irô knuk kna dêh ]ar ta, khua ding kna ding jum kđi ]ar, kơ ia\ng khua dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Xuân Phúc, g^t gai tơlơi jơnum ngă tui ring bruă hơbo# “ sa bah amang, sa wơt dơng glăi”, [ơi ama\ng jăng pơguăi  ]ar kmar Lao Bảo, tring ]ar Quảng Trị - Den-Savanh ( dêh ]ar Lào). Đ^ pơhiăp klaih tru\n [ơi jơnum anai, kơ ia\ng khua dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Xuân Phúc bơni ha\ng lăi pơyôm hdôm [irô ding jum, [irô pơdjơ\ hro\m, laih anu\n tring ]ar Quảng Trị, hơmâo gir run, hur har pre lui hlâo hdôm bruă ma\ lu, bia\ ma\ gah tơlơi phiăn, jing lu thu\n hlâo dih aka nga\ gio\ng. Kiăng tui gio\ng tơlơi gơ`a\m anai “ sa bah amang, sa wơt dơng glăi” [ơi ama\ng jăng pơguăi  ]ar kmar Lao Bảo, tring ]ar Quảng Trị - Den-Savanh ( dêh ]ar Lào) , ama\ng lơ 1/1/2015, kơ iăng khua dêh ]ar ta rơkâo. Hdôm [irô Ding jum, laih anu\n tring ]ar Quảng Trị, ngă ma\ pô hlâo, hur har hloh ngă hro\m ha\ng tring ]ar Savanakhet ( Lào), pioh ]rông lô ngă tui man pơdơng pưk sang jơlan glông, tơlơi phiăn, kiăng hmao pơsir gio\ng hdôm tơlơi tơnăp tăp do\ pơgun, ha\ng tơlơi gir run, ăt nga\ tui hđăp tơlơi ma\ bruă lông lăng, laih anu\n ngă lơ phet man pơdơng gio\ng tui ha\ng tơlơi pơkă tu\ ư nao rai kplah wah dua boh lo\n ia Việt Nam – Lào./.

            ****{rô djơ\ hrơi pioh kơ Nai pơtô ]ơđai deh ]ar Việt Nam lơ 20/11, tlăm tôm brơi, Khoa gum bruă Ding jum k’đi ]ar, Khoa Jơnum min djo\p djuai ania Lon ia Việt Nam ơi Nguyễn Thiện Nhân nao ]oa\ Sang hră pơtô mơng anih 10 truh kơ anih 12 Chuyên Hà Nội – Amsterdam hăng Anom k’sem min bruă Sang prăk Hà Nội. Bơk’toai nao rai hăng nai, ]ơđai sang hră Chuyên Hà Nội – Amsterdam kơ bruă pơtô juăt bôh thâo ia rơgơi [ing hlăk ai deh ]ar ta, ơi Nguyễn Thiện Nhân mơ^t laih kơ nai Sang hră tơlơi pơ pu\, thâo tơngia kơ h’dôm ano# gum h’go#p, tuh rơyuh pran joa mơng [ing nai. Pơdah pran joa mơak lom [uh [ing ]ơđai hrăm hră klă dơng, pơhra\m drơi klă, hmâo pran run đ^ prong, rơgơi tơlơi deh ]ar ta\] rơngiao hăng tin học djơ\ hăng pran joa am^ ama tuh rơyuh hăng pran joa nai pơtô. Laih anun pơs^t: {ing ]ơđai djă amăng tơngan pô lon ia, ngă brơi lon ia đ^ kyar, djă pioh k’jăp goai deh ]ar, bôh thâo djuai ania, bưng bo#t anun jing yôm phăn prong biă lom ta mu\t hrom hăng ara\ng./.

           ****Pioh pre lui hlâo tơlơi jơnum pro\ng [irô jơnum min wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Lâm Đồng gưl 8 pơ\ ana\p anai, khul khua g^t gai wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Lâm Đồng, hơmâo nao pơbư\p ha\ng mơnuih [ôn sang [ôn pro\ng Bảo Lộc, [ôn pro\ng Đà Lạt, tring glông Đơn Dương, laih anu\n tring glông Đam Rông. {ơi hdôm anih pơbư\p ha\ng mơnuih [ôn sang, khul khua g^t gai wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Lâm Đồng, lăi pơthâo brơi mơnuih [ôn sang thâo gah tơlơi bơvih [o\ng huă mơnuih mơnam, hơmâo nga\ laih thu\n 2014, lăi pơthâo jơlan hdră tơlơi jơnum pơ\ ana\p anai, mơng [irô jơnum min wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Lâm Đồng. Laih anu\n pơhmư\ tơlơi ]ang rơmang, tơlơi tơ`a bla đ^ mơng mơnuih [ôn sang./.

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            **** Deh ]ar Israel amra [u gum hrom hăng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar kiăng pel e\p bruă blah ngă sui 50 hrơi rơgao kơplah wah deh ]ar Israel hăng Hamas phrâo rơgao. Anai le\ tơlơi pơs^t mơng pô truh pơhiăp Kơnuk kơna deh ]ar Israel, ơi Emmanuel Nahshon, amăng sa tơlơi lăi pơto\ng [ơi anăp [ing mă tơlơi pơhing phrâo tôm brơi, lơ 13/11. Tui hăng ơi Emmanuel Nahshon, deh ]ar Israel ba tơbiă tơlơi pơs^t anai le\ yoa kơ Khoa Jơnum min pel e\p mơng Khul apăn bruă pơgang rơnuk rơnoa Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar pơdo\ng, hmâo laih h’dôm tơlơi dưi lăng nao pơareh pơđam nao deh ]ar Israel hăng [ing khoa moa deh ]ar Israel./.

          ****Khua Ding jum s^ mdrô dêh ]ar India, ya\ Nirmala Sitharaman, lơ 13/11 brơi thâo, dêh ]ar India hơmâo k^ pơkol tu\ ư ha\ng dêh ]ar My. Pơdjơ\ truh pơkrem brai piăng kơnuk kơna, pok jơlan brơi tơlơi ngă tui k^ pơkol s^ mdrô [ơi Bali, dêh ]ar Indônêsia, k^ pơkol thu\n hlâo dih, hơmâo pơdơi glăi hdôm blan rơgao anai. Tơlơi k^ pơkol [ơi Bali, dêh ]ar Indônêsia ama\ng blan 12 thu\n hlâo dih, đuăi tui anu\n hdôm lon ia ding kơna gah khul gru\p s^ mdrô ]ar kmar [ua\n, amra pok ama\ng rô nao rai tơlơi s^ mdrô gơnam tam [ơi ]ar kmar anai. Tui ha\ng tơlơi pơkă, truh kơ lơ 31/7/2014, hdôm lon ia ding kơna gah khul gru\p s^ mdrô ]ar kmar  kho\m brơi rai tơlơi pơs^t tu\ ư nao rai  tơlơi k^ pơkol mut hro\m. Khă anu\n hai, tơdơi kơ anu\n, kơnuk kơna dêh ]ar India lăi pơhu^ [u ngă tui ôh tơlơi k^ pơkol Bali thu\n hlâo dih, yua dah gơ`u [u mơak pran jua ôh, hdôm tơlơi hlăk bơkơtuai nao rai gah rơnuk rơnua braih piăng./.

            ****Khul linh tơhan Kơnuk kơna deh ]ar Ukraina [u hmâo tơlơi pơmin hơngah lui sa tơlơi pơtrun pơdơi pơnah ôh [ơi anih bơblah nao rai pơ\ kual Ngo\ deh ]ar anai. M’nuih truh pơhiăp mơng Khul ling tơhan deh ]ar Ukraina, ơi Andriy Lysenko brơi thâo, bơnah k’đai glăi k’tưn ba nao ling tơhan [ơi kual Ngo\ le\ gru nam brơi [uh bơnah k’đai glăi hmâo k’]a\o bruă laih kơ sa bruă k’sung blah phrâo. Khă hnun hai, ơi Andriy Lysenko pơs^t le\, Khă h’dôm tơlơi gir run kiăng ngă prai h^ tơlơi pơkôl pơdơi pơnah mơng bơnah k’đai glăi [ơi deh ]ar anai hai, khul tơhan Kơnuk kơna amra [u lui mơn tơlơi pơkôl anun./.

             ****Hrơi tơm brơi, lơ 13/11, khul ia jrai ]ar kmar ( WHO) pôr pơthâo truh lơ 19/11, ]ar kmar anai hơmâo [uh 14 rơbâo 980 ]ô mơnuih pơ [a\i kman Ebola, ama\ng anun 5 rơbâo 160 ]ô mơnuih djai. Tơlơi ju\ yăp mơng khul ia jrao ]ar kmar brơi [uh ama\ng mrô 7 boh dêh ]ar Tây Phi hơmâo kman Ebola, 3 boh lo\n ia pơ [a\i ktang hloh, anu\n le\ hdôm dêh ]ar; Liberia, Sierra Leon laih anu\n dêh ]ar Guinea. Tơlơi lăi pơthâo mơng khul ia jrao ]ar kmar brơi thâo, hơmâo [uh tơlơi ]ang rơmang klă laih, ama\ng bruă kdo\ng glăi kman Ebola, hơmâo hro\ tui laih [ơi dêh ]ar Guinea hăng Liberria. Dua boh dêh ]ar anai hơmâo pôr pơthâo găn gao tơlơi duăm ruă le\ dêh ]ar Nigeria hăng Senegal, huăi hơmâo tah mơnuih duăm ruă klin anai./.        

             **** Tui hăng K’chăo bruă, thun anai, Kơnuk kơna deh ]ar Lao ba tơbiă k’căo bruă tla#u vaccine pơgang djơ\ hmơi hăng rubella amăng đơ đam deh ]ar hmâo rơbeh kơ 1 klăk 600 rơbâo ]ô ]ơđai, laih anun iâu pơthưr h’dôm bôh sang ano# hmâo ]ơđai khom gum hrom ba ]ơđai nao tla#u vaccine pơgang mơng lon ia  thun anai, pơ phun mơng lơ 17 truh kơ lơ 30/11/2014. Tui hăng Khoa {irô ding jum wai lăng bruă ia jrao deh ]ar Lao, bruă tla#u vaccine pơgang anai hmâo bôh than yôm phăn biă hăng m’nuih m’nam, yoa kơ bruă pơgang djơ\ hmơi hăng rubella amra ba glăi tơlơi soaih pral pơhlôm kơ ]ơđai moai. Hlâo kơ anun, tlăm lơ 12/11, [ơi plơi prong jưh jom Vientian, deh ]ar Lao, {irô ding jum wai lăng bruă ia jrao ngă lơphe\t yôm phăn Po\k pơhai tal tla#u vaccine deh ]ar Lao thun anai./.

                         }ih pơblang hăng pôr : Nay Jek-Rơluch Xuân-Siu H'Prăk