Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

****Neh met wa hăng [ing gơyut, hok mơak hro\m amăng dêh ]ar ta lo\m 4 mông 35 mơn^t klam tom brơi, lơ 19/12, [ing tơhan nao pơklaih mơnuih hơmâo tơlơi truh, 12 ]ô mơnuih ngă kông `ơn do\ đôm amăng luh ia rô sang măi drai apui lơtrik tring ]ar Lâm Đồng dưi pơklaih brơi laih tu\ yua laih. Bruă ba tơbiă 12 ]ô mơnuih do\ đôm amăng luh anun tu\ yua le\, [u djơ\ kơnong sa tơlơi mơak mơng sang ano\ [ing hơmâo tơlơi truh đô] ôh, jing tơlơi mơak kơ [ing tơhan nao pơklaih mơnuih gir kơtir mă bruă amăng pă hrơi rơgao. Tơlơi mơak lo\m dưi tơbiă pơ rơngiao dưi [uh yang hrơi, sa, dua ]ô hơmâo tơlơi truh anun tơl huăt h^ yua kơ mơak đơi. 12 ]ô mơnuih do\ đôm anun, arăng dưi pơklaih yua kơ hơmâo klơi amăng luh gah djeo nao tơpă hăng luh dlưh [ing anun do\ đôm; yua [ing tơhan toh boh min pô ngă bruă djru rơgơi anai. Luh [ơi djeo arăng klơi hăng khuer hmar biă mă, dưi tu\ yua ta` hloh kơ ano\ pơkă, yua dah ngă tui hơdră klơi luh lo\n ]uah, hơdră klơi luh amăng rơnuk blah ayăt đưm. Tơlơi suaih pral mơng [ing do\ đôm amăng luh ăt găng a`răng mơn, klam mmo\t tom brơi lơ 19/12, Khua sang ia jrao prong tring ]ar Lâm Đồng, ơi Nguyễn Bá Huy, brơi thâo,  ră anai 12 ]ô mơnuih do\ đôm amăng luh ia rô, dlưh kơđol [ơi sang măi drai apui lơtrik Dă Dơng-Dă Chomo, să Lát, tring glông Lạc Dương, Lâm Đồng huăi hơmâo tơlơi hơge\t ôh. Amăng mrô 12 ]ô, 11 ]ô đah rơkơi suaih pral đô], huă [ong klă laih. Kơnong đah kơmơi, Đặng Thị Hồng Ngọc đô] pơ-ai, do\ đih pơjrao jăng jai, dưi lăng ba tong ten pơjrao djơ\ hơnong ./.

****Khă glăk hmâo tal nao mă bruă [ơi deh ]ar Thái Lan, lom hmâo mă tơlơi pơhing bruă djru pơtlaih truh kih 12 ]ô m’nuih do# đôm amăng luh [ơi anih glưh amăng luh drai apui lơtr^k Dă Dâng pơ\ tring ]ar Lâm Đồng, Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng mơak biă hăng hmâo laih hră ]ih bơni khul djru pơtlaih tơdơi kơ rơdeh por ple\ trun [ơi Bangkok tlăm mo\t tôm brơi lơ 19/12. Amăng hră, Khoa deh ]ar ]ih, anai le\ bôh tơhnal mơak biă mă, djơ\ hăng tơlơi ]ang rơmang mơng m’nuih [ôn sang, neh wa đơ đam deh ]ar ta h’dôm hrơi rơgao gleng nao lăng tui, gum djru. Kâo bơni h’dôm m’nuih apăn bruă, [ing ling tơhan, h’dôm khul mơng h’dôm gơnong bruă gum hrom bruă djru pơtlaih truh kih ta#u klă amăng h’dôm hrơi ta` hloh, hăng pran joa gơgrong prong, ngă tui phiăn juăt klă hiam hăng pran joa gum nao rai tơdroă. Kâo rơkâo {irô ding jum wai lăng bruă ia jrao, Ping gah tring ]ar, Jơnum min m’nuih [ôn sang tring ]ar Lâm Đồng pơsur, tơ`a bla [ing mă bruă hmâo tơlơi truh; hrom hăng anun g^t gai [ing ơi, nai ia jrao gleng nao dơng khul gru\p, gơnam tam, măi mo\k mă yoa gah ia jrao kiăng pel e\p, djru pơjrao, bơvih brơi tơlơi soaih pral kơ h’dôm ]ô m’nuih do# đôm amăng luh, djru sang ano# hmâo tơlơi tơnap tap ta` h’đong po\t glăi./.

            ****Klam mmo\t tom brơi, lơ 19/12, ơi Nguyễn Tấn Dũng, Khua dêh ]ar ta hrom hăng khul khua mua dêh ]ar Việt Nam truh laih pơ plơi prong jưh jom Bangkok dêh ]ar Thái Lan, nao jơnum prong  hơdôm dêh ]ar kual ia krông Mekong hơtal 5 pơphun tui hăng tơlơi jak iâu mơng Khua dêh ]ar Thái Lan ơi Prayuth Chan Ocha. Nao jơnum hơtal anai, Khua dêh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng ăt amra pơgop hiăp lu kơ bruă pơtrut tơlơi bơvih [ong huă hrom laih anun hroă kjăp tơlơi ngă giăng mah rô nao rai  kơplah wah dêh ]ar Việt Nam hăng hơdôm dêh ]ar amăng kual ia krông Mekong; laih dơng hơna] mă tơlơi jơnum, kiăng pơdah thâo boh yom phun kơ anăp pơđ^ kyar tơlơi bơvih [ong huă, kiăng pơgang ano\ tu\ yua kơ dêh ]ar Việt Nam, kơnang kơ tơlơi gum djru dong yua mơng jar kmar djru bruă wai lăng, mă yua klă hnoh ia krông Mekong. Ơi Nguyễn Tấn Dũng, Khua dêh ]ar ta nao jơnum GMS hơtal 5 anai [ơi Bangkok amra djru pơ kjăp h^ hăng pơtrut tui tơlơi ngă giăng mah đăo kơnang hăng khua mua gah dêh ]ar Thái Lan, laih dong pơtrut tui bruă găn gao nao rai yom kơplah wah dêh ]ar Thái Lan hăng Việt Nam jai hrơi hơđong kjăp, tu\ yua./.

            ****Tôm brơi, lơ 19/12, [ơi plơi prong Gia Nghĩa, tring ]ar Dak Nông pơ phun Bruă jơnum klah ]un glăi bruă pơ plông thun 2014 {u\t pơ plông gru\p pơ phun bruă mă Ping gah tring ]ar 5 bôh tring ]ar kual }ư\ Siăng yoa kơ Gru\p pơ phun bruă Ping gah tring ]ar Dak Nông pơ phun pơ plông. Pơhiăp amăng mông jơnum, ơi Nguyễn Ngọc Dũng, gru\p pơ phun bruă Ping gah deh ]ar ta djă pioh hăng pơs^t yôm h’dôm tơlơi gir run mơng gru\p pơ phun bruă Ping gah tring ]ar h’dôm tring ]ar kual }ư\ Siăng amăng bruă ngă tui bruă pô, h’dôm bruă pơplông thun 2014. Ngă tui h’dôm bôh tơhnal dưi ngă, Gru\p pơ phun bruă h’dôm Ping gah tring ]ar khom gir run, h’kru\ pơsir hăng ngă giong klă h’dôm bruă mă pơ\ anăp anai, biă `u pơ phô klă bruă pơ phun Tơlơi jơnum prong Ping gah h’dôm gưl anăp nao Bruă jơnum prong Ping gah đơ đam deh ]ar ta tal 12. Bruă jơnum pơ pu\ Gru\p pơ phun bruă mă Ping gah tring ]ar Dak Nông le\ anom bruă ba jơlan hlâo {u\t pơ plông 5 bôh tring ]ar kual }ư\ Siăng; hrom hăng anun roah tơbiă h’dôm gru\p, m’nuih ngă giong klă bruă mă rơkâo Gru\p pơ phun bruă Ping gah deh ]ar ta apăh bơni, khăn gru pơ plông…

            ****Mơguah tom brơi, lơ 19/12, sang bruă khua tơhan tring ]ar Gia Lai pơphun jơnum hơdor glăi 70 thun hrơi ako\ pơjing khul ling tơhan mơnuih [ôn sang dêh ]ar Việt Nam, 25 thun hrơi Jơnum mơak tar [ar dêh ]ar ta ngă hrom bruă pơgang lo\n ia, jơnum bưp [o# mơta [ing khua mua, ling tơhan hơdôm gưl amăng tring ]ar Gia Lai laih anun ră ruai nao rai hăng khua mua, ling tơhan do\ mă bruă ră anai [ơi Gia Lai, giong anun nao ]uh `ang, dưm goang bơnga [ơi Gong Rup trah Wa Hồ hăng djop djuai ania [iă kuăl }ư\ siăng, hơdor kơ tơlơi pơgop prong kơ lo\n ia mơng Khua mir sir Hồ Chí Minh, pô ako\ pơjing rai khul ling tơhan mơnuih [ôn sang dêh ]ar Việt Nam, blah ngă pơgang lo\n ia yua kơ ană plơi pla. Hok mơak ư ang kơ gru đưm anun, tơlơi khin hơtai mơng khua mua, ling tơhan blah ngă [ơi tring ]ar Gia Lai ră anai ăt kơtưn gir djă gru adơi ayong anong wa nao hlâo hăng mă bruă kiăng ngă pơgiong bruă jao./.

            ****Tôm brơi lơ 19/12, Ping gah tring ]ar Dak Lak pơ phun Bruă jơnum klah ]un glăi 10 thun ngă tui Tơlơi pơtrun pơs^t mơng Ping gah mrô 7 tal 9 kơ bruă pioh kơ tơlơi đăo. Rơgao kơ 10 thun ngă tui Tơlơi pơtrun pơs^t mơng Ping gah deh ]ar mrô 7 tal 9 gah bruă pioh kơ tơlơi đăo gư\t, tơlơi jơnum mơng h’dôm tơlơi đăo amăng tring ]ar h’đong na nao, djơ\ jơlan gah tui đăo, ngă tui djơ\ h’dră bruă, tơlơi phiăn Kơnuk kơna. Tơlơi h’d^p neh wa tui đăo jai hrơi jai pơđ^ tui, tơlơi rô nao rai k’plah wah h’dôm khul đăo hăng go\ng gai plơi pla pơlar klă, pơjing tơlơi pơke\ hrom, mu\t hrom djuai ania, gum pran hrom pơdo\ng tơlơi mu\t hrom prong abih bang djuai ania. Neh wa tui đăo jai hrơi jai thâo hloh amăng bruă pơdo\ng tơlơi h’d^p ta#u yâu djơ\ hăng gru grua bôh thâo djuai ania, ngă tui klă jơlan gah “H’d^p klă, đăo hiam”; gum hrom klă h’dôm bruă bơk’tưn khăp kơ lon ia./.

            ****Tom brơi, lơ 19/12, kông ty sa ding kơna Tuấn Phương, [ôn prong Gia Nghĩa ngă hrom hăng hơdôm boh anom bruă pơkra pơjing, s^ mơdrô nao [ơk braih, gơnam yua [u mă prăk kơ 180 boh sang ano\ tơnap tap amăng [ôn prong. Lo\m sa boh sang ano\  dưi djru 10 kg braih hăng gơnam yua, [ong huă pơko\n kah hăng ia tơsâo, bột ngọt tơpung mih, sik, [a` ke\o, ]ơ[u mơnơi…Anai le\ sa amăng bruă mă djru tơlơi khăp pap mơng hơdôm anom bruă s^ mơdrô djru kơ mơnuih [un rin./.

            Tơlơi  pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****Khua mua pơ ala hơdôm boh dêh ]ar ngă ding kơna châu Âu tom brơi, lơ 19/12, tu\ ư  ăt djă hơnong tơlơi  bơkơhmal dêh ]ar Nga yua pơdjơ\ nao  tơlơi rung răng [ơi dêh ]ar Ukraina. {ơi mông jơnum khul pơlir hơb^t châu Âu ]i Brussel dêh ]ar Bulgium yua kơ Khua  git gai khul gum hơb^t châu Âu, ơi Donald Tusk git gai, khua mua 28 boh dêh ]ar amăng kual châu Âu leng kơ tu\ ư mơn phru [iă tơlơi bơkơhmal tơdah Khua mir sir dêh ]ar Nga ơi Vladimir Putin ngă tui djơ\ tơlơi pơkôl pơkă rơnuk rơnua hăng  dêh ]ar Ukraina k^ [ơi plơi prong jưh jom Minsk dêh ]ar Belarus./.

****Deh ]ar Triều Tiên tôm brơi lơ 19/12, truh pơhiăp jăm [oah Jơnum min Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar pel e\p sa Tơlơi pơtrun pơs^t [om đ^ tơlơi ngă soh hăng tơlơi dưi ană m’nuih [ơi deh ]ar anai hăng rơkâo ba tơlơi anai kơ Sang phăt k’đi jar k’mar. Khoa anih jưh pơ ala kơ deh ]ar Triều Tiên [ơi Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar ơi Ja Song-nam lăi le\, pơ ala kơ pơđam nao deh ]ar Triều Tiên, Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar ta#u hloh pel e\p tơlơi ngă soh hăng tơlơi dưi ană m’nuih anun [ơi h’dôm bôh deh ]ar kual yu\ rong lon tơnah, biă `u bơdjơ\ nao tơlơi lăi pơthâo glăi bruă mă mơng Anom hyu kra#u su\ deh ]ar Mi (CIA) je# hăng anai kơ h’dôm bruă taih amang hăng tơ`a k’tang t^t./.

            ****Khua dêh ]ar Iraq, ơi Haidar al Abadi phrâo iâu pơthưr jar kmar ngă hro\m kjăp hloh hăng gong gai Kơnuk kơna dêh ]ar Iraq amăng bruă blah glăi tơhan đăo Islam IS. Amăng mông pơhiăp đ^, jơnum hro\m hăng Khua dêh ]ar Jordan, ơi Abdullah Ansour [ơi plơi prong jưh jom Batđa dêh ]ar Iraq lơm lơ 18/12, Khua dêh ]ar Iraq ơi Haidar al Abadi lăi, jar kmar kho\m djru lu hloh kơ dêh ]ar Iraq blah glăi tơhan đăo Islam, yua dah khul tơhan anai hlak ngă pơ hu\i kơ dêh ]ar Iraq laih anun dêh ]ar iao gah. Khua dêh ]ar Iraq lăi, tơhan blah ngă dêh ]ar Iraq ăt kơsung blah hơmâo mă lu anih lo\m pơblah nao rai hăng tơhan đăo Islam IS laih anun  tơhan kơnuk kơna pơ anăn Islamic State [ơi hơdôm boh tring ]ar dêh ]ar anai./.

****Khul wai lăng braih piang Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar (FAO) brơi thâo, năng ai `u 1 klăk ]ô m’nuih [ơi h’dôm bôh deh ]ar kual châu Phi glăk k’do\ng glăi hăng klin Ebola amra ta` tơblu\t amăng tơlơi k’[ah mơnong [o\ng huă tơdơi kơ h’dôm tơlơi h’dư\ h^ mơ\ Kơnuk kơna ba tơbiă je# hăng anai. Klin ruă Ebola glăk ngă [ơi kual yu\ châu Phi pơtru\t laih m’nuih [ôn sang [ơi 3 bôh deh ]ar pơ\ kual anai kah hăng Liberia, Guinea hăng Sierra Leone do\ng [ơi anăp tơlơi k’[ah mơnong [o\ng huă. Tơlơi pơtrun ngă h’dư\ anai mơng Kơnuk kơna, hmâo tôm tơlơi krư\ bah amăng goai deh ]ar, ngă tui h’dôm bruă pel e\p klin khăng kho\p, h’dư\ [ia\ nao rai hăng s^ mdrô kiăng pơgăn tơlơi lar hyu ba truh laih tơlơi rung răng amăng m’nuih m’nam, k’[ah mơnong [o\ng huă hăng pơtru\t đ^ noa mơnong [o\ng huă lu rơgao hơnong./.

****Yap truh lơ 19/12 tom brơi, boh [iă `u hơmâo 11 ]ô mơnuih dêh ]ar Japan djai yua kơ kơthel pler ngă pơ kual gah kơdư hăng kual tong krah dêh ]ar anai. {ing djai lu kơ mơnuih tha rơma do\ pơ kual Hokaido hăng kual Honshu, giăm ia rơs^ dêh ]ar Japan. Rơngiao kơ anun, kơthel pler le# ngă kơ hơdôm  pluh ]ô rơka, ngă gun lu jơlan nao rai [ơi dêh ]ar Japan, hơdôm rơtuh boh rơdeh por laih anun rơdeh treng pơgiăng tuai lui abih bruă rô nao rai./.

}ih pơblang hăng pôr : R]om H'Ly-Siu H'Prăk-Nay Jek