Tơlơi  pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

            ****Kiăng ]ih pơkra hăng ngă pơgiong abih bang hră pơdah thâo amăng mông jơnum prong ruah khua mua ping gah dêh ]ar ta hơtal XII, amăng dua hrơi lơ 20-21/11, [ơi Hà Nội, Ding jum kơđi ]ar hơmâo pơphun jơnum hăng [ing khua mua git gai ping gah hăng Kơnuk kơna ta hơđăp glăi pơdơi abih thun bruă nao jơnum djru pơgôp hiăp kơ Hră pơar ]ih pơdah thâo tơlơi pơtrun kơ mông jơnum prong ruah khua ping gah dêh ]ar. {ơi mông jơnum, lu tơlơi pơgôp hiăp lăi, hơdôm hơdrôm hră pơtrun kơ tơlơi jơnum prong hơmâo prăp rơmet djơ\ hơnong, ]ih pơkra lu mơta, lu ano\ pơblih phrâo. Laih dong, hơdôm tơlơi pơgôp hiăp ăt lăi pơthâo djru pư ]râo brơi rơđah kơ rim ]răn amăng Hră pơtrun. Pơhiăp pơđut mông jơnum, Khua git gai Ping gah dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Phú Trọng bơni kơ abih bang [ing khua mua git gai ping gah, kơnuk kơna dêh ]ar ta hơđăp hơmâo djru pơgôp hiăp hăng abih pran jua, kiăng pơbuă tui djơ\ tum te] amăng hră pơtrun jơnum prong pơ anăp. Ding jum kơđi ]ar amra git gai khul ]ih pơkra hră pơtrun hăng khul wai lăng gah bruă bơvih [ong huă mơnuih mơnam e\p lăng ]ih pioh tơlơi pơgôp hiăp mơng [ing khua mua nao jơnum kiăng ngă pơgiong h^ hră pơtrun kơ mông jơnum lok 10 ping gah dêh ]ar ta hơtal 11 pơ anăp anai./.

****Mơgoah tôm brơi, lơ 21/11, [ơi [ôn prong Hồ Chí Minh, Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng nao pơhmư\ hăng đ^ pơhiăp po\k pơhai bruă Jơnum [ing bơvih [o\ng s^ mdrô deh ]ar Đức [ơi kual châu Á – Thái Bình Dương tal 14 (APK 14). Pơhiăp pok pơhai bruă jơnum, Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng pơs^t tơlơi gum h’go#p prong mơng h’dôm anom bơvih [o\ng, m’nuih tuh pơ plai glăk bơvih [o\ng s^ mdrô [ơi kual, amăng anun hmâo khul bơvih [o\ng deh ]ar Đức amăng tơlơi gir run pơtru\t hăng ngă gal kơ jơlan gah đ^ kyar k’jăp k’tang mơng kual châu Á – Thái Bình Dương. Pơs^t yôm bruă mă mơng h’dôm sang bruă deh ]ar Đức tuh pơ plai bơvih [o\ng s^ mdrô ba glăi bôh tơhnal [ơi deh ]ar Việt Nam, Khoa deh ]ar ta pơs^t: Deh ]ar Đức ră anai le\ deh ]ar bơvih [o\ng s^ mrô nao rai prong hloh mơng deh ]ar Việt Nam [ơi châu Âu hăng prăk pơhrui glăi mơng gơnam s^ nao rai dua bơnah thun 2013 hmâo giam truh 8 klai dolar Mi, dưm dưm hăng rơbeh kơ 20% mrô prăk pơhrui glăi mơng bruă s^ mdrô nao rai kơplah wah deh ]ar Việt Nam hăng Khul pơlir h’b^t kual châu Âu./.

****Klăm mmo\t tom brơi, lơ 21/11, [ơi plơi Gru grua boh thâo -}uă ngui djop djuai ania Việt Nam [ơi Đồng Mô,Sơn Tây, Hà Nội, Ding jum gru grua boh thâo, Pơ rơguăt drơi jăn hăng }ơkă tuai ngă hrom sang bruă khua anih jưh hơdôm dêh ]ar pơphun Hrơi “Gum pơgôp amăng kuăl ASEAN-sa anăp lăng nao,kơ gru grua, sa khul mut hrom”. Hăng ako\ `u “Gum pơgôp-ngă hrom-pơđ^ kyar”, hơdôm hrơi hăng anai “Jơnum gum pơgôp ASEAN-sa anăp lăng nao, sa gru grua,sa khul mut hrom” jing mông gêh găl pioh kơ djop dêh ]ar amăng kuăl ASEAN pôr pơthâo, lăi pơthâo kơlo\n ia, ană mơnuih mơnam hăng ano\ yom gru grua boh thâo pha ra, hơdôm bruă mă gir djă pioh, pơđ^ tui ano\ yom gơnam gru grua hiam klă djop dêh ]ar  ASEAN lăi hrom Việt Nam lăi pha. Pơhiăp [ơi mông jơnum, ơi Phạm Bình Minh, Kơ-iang Khua dêh ]ar ngă rah Khua ding jum pơtôm hiăp dêh ]ar ta lăi:

            ASEAN glăk kjăp yak nao pơ anăp jing sa khul mut hrom thun 2015 hlom bom. Amăng plah rơvang pơđ^ kyar phrâo anai, sa kuăl ASEAN gum pơgôp, je\giăm tơdroă amăng tơlơi lăng nao pơ anăp, sa gru grua, sa khul mut hrom jing tơlơi pơhiăp pơtruh brơi kơ abih bang djop dêh ]ar amăng kuăl ASEAN, mơ^t kơ jar kmar, amăng anun lăi nao gru grua hiam klă jing ano\ gơ grong yom,  djru hrom ba kuăl ASEAN jing sa boh sang hrom kơ abih bang  djop djuai ania ASEAN. Gơmơi ]ang rơmang hơmâo sa boh kuăl ASEAN gum pơgôp,ngă hrom hăng mă bruă tu\ yua hrom hơb^t djă tơngan pơbu\ đ^ tơlơi rơnuk rơnua, hơđong hăng pơdrong asah amăng kuăl, amăng r^m boh dêh ]ar ngă hrom kuăl ASEAN laih anun ba glăi ano\ tu\ yua hrom hăng jar kmar./.

            ****Tlăm tôm brơi, lơ 21/11, Gru\p Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang gơnong glông deh ]ar Iran yoa kơ ơi Hossein Sobhaninia – Khoa gum bruă Gru\p Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar Iran ngă rah Khoa gru\p Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang gơnong glông wai lăng bruă ngă jiang mah kơplah wah deh ]ar Iran hăng deh ]ar Việt Nam ba jơlan hlâo nao ]oa\ tring ]ar Thái Bình. Tal nao ]oa\ anai pơs^t sa yak đ^ kyar phrâo amăng bruă pơjing tơlơi rô nao rai 40 thun kơplah wah deh ]ar Việt Nam hăng Iran, amra po\k tơbiă lu tơlơi ]ang rơmang gum hrom phrâo amăng đ^ kyar bơvih [o\ng hăng sa tring ]ar juăt gah bruă đang hmua kah hăng tring ]ar Thái Bình. Amăng mông mă bruă, dua bơnah lăi pơthâo nao rai h’dôm tơlơi bơdjơ\ nao bruă pơjing tơlơi rô nao rai pơtôm hiăp 40 thun kơplah wah deh ]ar Iran hăng Việt Nam. Ơi Hossein – Khoa Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar Iran ngă rah Khoa gru\p Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang wai lăng bruă ngă jiăng mah kơplah wah deh ]ar Iran hăng deh ]ar Việt Nam pơdah pran joa mơak lom dưi nao tring ]ar Thái Bình. Khă hnun hai anai jing tal blung a gru\p Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar Iran rai ]oa\ deh ]ar Việt Nam hăng nao ]oa\ tring ]ar Thái Bình, samơ\ pioh glăi klă hiam laih. Gru\p ăt ]ang rơmang mơn tal nao ]oa\ anai amra jai ngă brơi tơlơi rô nao rai dua bôh deh ]ar jai k’jăp hloh./.

            ****Lơ 21/11, tom brơi,  Khul mă bruă mơng Jơnum min pơ ala mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Nông, hơmâo nao sem lăng bruă ngă tui tơlơi pơtrun bơvih [ong huă mơnuih mơnam, pơgang tơlơi rơnuk rơnua dêh ]ar thun 2014 [ơi tring glông }ư\ Jut. Pơhiăp [ơi mông jơnum, ơi Điểu Kre\, Kơ-iang Khua git gai Ping gah tring ]ar, ngă rah Khua Jơnum min pơ ala mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Nông rơkâo, tring glông khom git gai, pơ ]râobrơi kơtưn ngă djop hơnong pơtrun kơ tơlơi bơvih [ong huă mơnuih mơnam thun 2014, kiăng djơ\ rơnoh pơkă, mă bruă ba glăi ano\ tu\ yua; git gai mơnuih [ôn sang hơpuă yuă djơ\ bơyan, rah pơtem hmua puih phang djơ\ hrơi, krăp lăng tong ten pơsir bruă mă aka [u djơ\, pơgang wai lăng glai rưng, pơtrut ngă tui djơ\ hơdră man pơdong kuăl plơi pla phrâo./.

****Mơgoah tôm brơi, lơ 21/11, Gơnong bruă wai lăng m’nuih mă bruă tơhan rơka ruă hăng m’nuih m’nam [ôn prong Hồ Chí Minh pơ phun Bơk’toai nao rai kơplah wah h’dôm gơnong bruă, quận, tring glông hăng m’nuih [u klă drơi jan kơ h’dră bruă gum djru hăng pơsir bruă mă. Lu m’nuih [u klă drơi jan gum hrom bơk’toai lăi pơthâo h’dôm tơnap tap amăng  tơlơi h’d^p m’da hăng h’dră yăk rơgao tơlơi tơnap tap. Biă `u, ră anai m’nuih [u klă drơi jan bư\p lu tơlơi tơnap amăng bruă ngă juăt hăng tơlơi pơhing gah rơngiao hăng akă thâo lu h’dră bruă gum djru bơdjơ\ nao. Sa dua h’dră bruă mơng [ôn prong pioh kơ m’nuih [u klă drơi jan mă yoa hăng ngă tui amăng tơlơi h’d^p m’da bư\p lu tơlơi tơnap, ba truh kah pha; bruă pơs^t rơnoh [u klă drơi jan do# hmâo lu tơlơi dleh tơnap, lom lăng tui pơs^t akă [u rơđah, yoa anun m’nuih [u klă drơi jan akă dưi djru gum djơ\...

****Tơlơi hơdip mơda mơnuih [ôn sang do\ kơtoai lo\n treng gah glai do\ kơ [ah, tơlơi mơnuih [ôn sang do\ prah prang amăng  glai jeh drôm kyâo ngă hmua ăt do\ lu, ngă bruă wai pơgang glai rưng tơnap tap [ơi tring ]ar Điện Biên. Thun anai, [ơi tring ]ar anai hơmâo 53 wo\t apui [ong glai, ngă răm [ăm 40 ektar glai, lu biă `u glai pơgang plơi [ơi tring glông Điện Biên Đông, Tuần Giáo, Mường Nhé. Anom bruă khua tơhan pơgang glai rưng tring ]ar Điện Biên hơmâo pơ kjăp, pơphun glăi 1.400 grup, khul tơhan mơnuih [ôn sang pơgang glai rưng hơmâo abih bang truh kơ 15 rơbâo ]ô ding kơna amăng plơi pla ala [ôn. Yua dah anai yơh jing [ing mă bruă phun djru pơgang glai kyâo pơkuăl plơi pla./.

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****Ling tơhan  dêh ]ar Hàn Quốc tom brơi, lơ 21/11, hơmâo pơphun pơto\p hrăm blah ngă pơnah phao biă [ơi hơdôm bul ia rơs^ giăm hăng dêh ]ar Triều Tiên. Tui hăng Ding jum ling tơhan dêh ]ar Hàn Quốc lăi, tơlơi pơto\p hrăm blah ngă anai pơnah phao biă pơphun amăng dua mông đô], dơ\ng mơng  3 mông klăm. Tơlơi pơto\p anai do\ amăng ]răn tơlơi hrăm blah ngă anăn Hoguk gah dêh ]ar Hàn Quốc, pơphun mơng lơ 10-21/11, hơmâo 330 rơbâo ]ô tơhan nao hrăm. Tơlơi pơto\p phao biă (di) [ơi giăm goai dêh ]ar hăng Triều Tiên, amăng anun hơmâo bul ia rơs^ Yeonpyeong. Hơdôm mông hlâo kơ pơnah phao, dêh ]ar Triều Tiên truh hiăp jăm [uah hăng pơhu\i dêh ]ar Hàn Quốc anăm lok glăi ôh bruă mă  tom hơmâo laih [ơi bul ia rơs^ Yeonpyeong./.

****Tôm brơi, lơ 21/11, Ping gah Độc lập deh ]ar Ănglê k’do\ng jơlan gah pơlir h’b^t amăng Khul pơlir h’b^t kual châu Âu dưi laih amăng bruă roah khoa krăh rơ-wang bruă [ơi kual ple\ hră Rochester hăng Strood [ơi Ngo\ Dơnung deh ]ar Ănglê. Bruă ple\ hră anai dưi pơ phun tơdơi kơ Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang ơi Mark Reckless pơ ala kơ Ping gah Bảo thủ [ơi kual ple\ hră anai h’dai nao do\ng yoa Ping gah Độc lập hăng pơdơi bruă. Bruă ple\ hră krăh rơ-wang bruă anai pơ phun 6 blan hlâo kơ bruă roah khoa [ơi deh ]ar Ănglê, anun bôh tơhnal ple\ hră anai bơdjơ\ nao [u [ia\ ôh tơlơi h’đong bruă k’đi ]ar [ơi deh ]ar Ănglê./.

            ****Dêh ]ar Israel brơi thâo,  amra ngă hrom  Jơnum min hơduah e\p kơđi mơng Sang gum hơb^t djop dêh ]ar kiăng e\p lăng tơlơi kơsung blah đam nao pơ anom bruă Sang gum hơb^t djop dêh ]ar lơm blah ngă [ơi kơdư Gaza phrâo anai.  Jơnum min yua kơ Khua ]ih pioh Sang gumhơb^t djop dêh ]ar ơi Ban Ki Mun ako\ pơjing, amra e\p tơlơi soh, tơdah hơdôm anom bruă mơng sang gum hơb^t djop dêh ]ar glăk mă bruă djru mơnuih mơnam anăn UNRWA arăng kơsung blah, lơm hơmâo tơlơi blah ngă plah wah tơhan Palestin hăng Israel glăk bơpơnah nao rai [ơi kơdư Gaza bơyan pơdơi prong thun anai. Tơhan gah dêh ]ar Israel jăm tơhan Hamas pơdop phao kơtoang jum dar anih anom sang gum hơb^t djop dêh ]ar laih anun pơnah hlâo, anun yơh tơhan dêh ]ar Israel khom pơnah glăi, ngă kơ 6 boh anih anom răm rai, 20 ]ô mơnuih dêh ]ar Palestin djai./.

****Kơnuk kơna deh ]ar Ănglê tôm brơi, lơ 21/11, lăi pơthâo amra gum pơ]ruh 720 klăk bảng dưm dưm hăng 1 klai 100 klăk dolar Mi kơ Keh prăk hyuh hyang klă hiam mơng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar kiăng k’do\ng glăi hyuh hyang pơplih, ngă plai [ia\ hyuh pơđoh tơbiă ngă sat rơhuông adai. Ơi Ed Davey gơgrong gah tơlơi Apui yoa hăng k’do\ng tơlơi pơplih hyuh hyang lon adai mơng deh ]ar Ănglê brơi thâo hrom hăng h’dôm deh ]ar pơkon, deh ]ar Ănglê gum hrom pơ]ruh keh prăk kiăng djru h’dôm bôh deh ]ar glăk đ^ kyar hăng deh ]ar [un rin amu` bơdjơ\ nao ta` juăt klă hloh hăng ano# ngă [u gal mơng tơlơi pơplih hyuh hyang lon adai. Rơđah biă `u, deh ]ar Ănglê kiăng mrô prăk pơ]ruh mơng pô djru kơ h’dôm bul ia rơs^ glăk [ơ [rư\ `u\ trun hăng djru m’nuih [ôn sang h’dôm kual k’toai hang ia rơs^ k’do\ng glăi hăng tơlơi ia rơs^ đ^ prong./.

             ****Sa tơlơi truh lo\n pơpư\ ]ư\ mơgơi jua kơtang  6,9 đo# riter ngă pơpư\\ bul ia rơs^ gah ngo\ dêh ]ar Indonesia. {u  hơmâo lăi, hơmâo ia rơs^ tơdlăk kơtang ôh laih anun aka hmư\ lăi pơthâo răm [ăm lơi. Tui hăng anom bruă pơkă lăng lo\n tơnah dêh ]ar Mi lăi, anih lo\n pơpư\ phun dơlăm gah rơgup lo\n adih 48 km, gah yu\ atur ia rơs^ Molucca plah wah Sula-uê-si hăng bul ia rơs^ Maluku. Khua pơtruh hiăp kơ anom bruă pơgang tơlơi răm [ăm lo\n adai ngă dêh ]ar Indonesia, ơi Sutopo Punno brơi thâo, tơlơi mưn kơ lo\n pơpư\ amăng 5-10 tơnit, mơnuih [ôn sang tơbiă đuăi mơng sang bru bra. Lơm anun pơ kuăl giăm anih lo\n pơpư\ Hamera, mơnuih [ôn sang đuăi nao pơ anih pơdlông hloh hu\i kơ ia rơs^ tơdlăk./.

                                  }ih pơblang hăng pôr : Siu H'Prăk-Nay Jek