Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

****Klăm hrơi to\m brơi lơ 30/9, [ơi [irô khua mir sir dêh ]ar ta, khua mir sir dêh ]ar ta, ơi Trương Tấn Sang, hơmâo ju\m ơi Nakagaki Yoshihiko, kơ iăng  khua g^t gai pơtrut khul gru\p mơnuih [ôn sang dêh ]ar Japan (FEC), nga\ rah  khua g^t gai [irô ngă hro\m tơlơi gru grua – bơvih [o\ng huă hăng Việt Nam laih anu\n khul khua mua công ty mơng dêh ]ar Japan hlăk rai ]ua\ mă bruă [ơi dêh ]ar Việt Nam ta. {ơi mông jum,  khua mir sir dêh ]ar ta, ơi Trương Tấn Sang, lăi pơyôm bia\ ma\ tơlơi mă bruă bơvih [o\ng huă, s^ mdrô, tuh pơ alin kplah wah 2 boh dêh ]ar, pơđ^ kyar ta`, hur har dơng mơng hrơi khul khua kơnuk kna ta nao ]ua\ dêh ]ar Japan. Khua mir sir ta lăi pơto\ng, tơlơi ngă jăng mah Việt Nam ha\ng Japan, ako\ pơdơng  tơlơi ngă jăng mah mơng gru grua đưm dih, hơmâo [ua\n ngă hlâo tui ha\ng tơlơi k^ pơkol khua mua pơ pro\ng./.

****Rơnu\] mông tlăm to\m brơi, lơ 30/9, [ơi Hà Nội pơ phun bruă jơnum hăng m’nuih mă tơlơi pơhing tui tơđar Kơnuk kơna blan 9, tơlơi pơhing kơ lu tơlơi bơvih [o\ng m’nuih m’nam dưi hmâo lu m’nuih gleng nao. Khoa {irô ding jum, Khoa Anom bruă Kơnuk kơna ơi Nguyễn Văn Nên g^t gai bruă jơnum hăng m’nuih mă tơlơi pơhing. Bơdjơ\ nao bruă pơkra glăi h’dôm ano# akă dưi ngă amăng bruă tu\ jum m’nuih [ôn sang, ơi Nguyễn Văn Nên lăi pơthâo: Amăng mông jơnum tal anai, Kơnuk kơna rơkâo h’dôm {irô ding jum, gơnong bruă, tring ]ar, [ôn prong lăi pơthâo abih, djơ\ hrom tơlơi pơmin, h’dră mă bruă hăng ngă tui ha amăng ple\ h’dôm bruă pơsir ngă tui tơpă tơlơi pơkă mơng Phiăn tu\ jum m’nuih [ôn sang, biă `u, m’nuih apăn ako# Ping gah, go\ng gai h’dôm gưl khom lăng yôm bruă gơgrong, lăng tui to\ng ten, k’jăp amăng bruă g^t gai, ]râo ba bruă tu\ jum m’nuih [ôn sang, pơsir tơlơi [om kiơng, ngă k’đi; mă bôh tu\ yoa bruă tu\ jum m’nuih [ôn sang, pơsir tơlơi [om kiơng, tơgu\ k’đi le\ sa amăng h’dôm tơhnal pơkă pơs^t bôh thâo, bôh tơhnal bruă mă./.

            ****Mơguah hrơi to\m brơi, lơ 30/9, [ơi Hà Nội, Đại tướng Trần Đại Quang, khua g^t gai [irô Ding jum tơhan kông an dêh ]ar Việt Nam, hơmâo ju\m ơi Perter Polt, khua g^t gai [irô ngă kơđi pro\ng hloh dêh ]ar Hungary. {ơi mông ju\m, Đại tướng Trần Đại Quang, khua g^t gai [irô Ding jum tơhan kông an dêh ]ar ta, ]ang rơmang dua boh dêh ]ar amra pơđ^ ngă hro\m hơb^t pơhlôm, pơgăn phung mơnuih soh sat, bôh nik `u khul mơnuih nga\ soh hơmâo ako\ pơjing thâo yua  măy mok phrâo, mơnuih soh ba mơnuih hyu do\ plơi pla ]a [ơi dêh ]ar ta] rơngiao. Gah pô `u, ơi Perter Polt, khua g^t gai [irô ngă kơđi pro\ng hloh dêh ]ar Hungary, ]ang rơmang thu\n blan pơ\ ana\p anai, tơlơi ngă hro\m hơb^t kplah wah [irô tơlơi phiăn ha\ng dêh ]ar Hungary ha\ng [irô Ding jum tơhan pôlis dêh ]ar Việt Nam, amra pơđ^ kyar, dlăm hloh, ba glăi lu boh than tu\ yua s^t nik, [ơi djo\p bruă ngă hro\m./.

****Prăp lui tal jơnum lok 8, Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang tal 13, to\m brơi lơ 30/9, Gru\p Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak bư\p m’nuih [ôn sang [ơi h’dôm tring glông M’drak hăng Ea Kar. {ơi h’dôm anih bư\p, Gru\p lăi pơthâo glăi bôh yôm, jơlan h’dră pơkă hlâo mơng tal jơnum lok 8, Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang tal 13; laih anun, m’nuih [ôn sang rơkâo lu tơlơi bơdjơ\ nao đ^ kyar bơvih [o\ng huă – m’nuih m’nam, tơlơi h’d^p m’da m’nuih [ôn sang [ơi plơi pla. {ơi tring glông M’drak, m’nuih [ôn sang 3 bôh să Ea Riêng, Ea Mlây, Ea M’đoan rơkâo đ^ bruă pơsir h’dră djru kơ h’dôm m’nuih gah h’dră bruă hăng m’nuih [u klă drơi jan, hră pơar ngă ba truh [u [ia\ ôh tơlơi tơnap kơ m’nuih [ôn sang… M’nuih [ôn sang [ơi anai ăt bơngo\t mơn hăng tơlơi pơ plih h’drôm hră hrăm mơng {irô ding jum pơtô juăt deh ]ar, ơi Trần Thư Tuyên [ơi să Ea Riêng, tring glông M’drak, tring ]ar Dak Lak lăi tui anai:

            {ing gơmơi ăt hmư\ mơn {irô ding jum pơtô juăt prăp lui pơplih h’drôm hră hrăm phrâo, samơ\ kâo [uh amăng kual mrô 3 să [ing gơmơi le\ [ing ]ơđai tơnap tap biă. H’dôm [ing ]ơđai juăt hăng h’drôm hră hrăm ră anai laih, ră anai pơplih dơng ngă tơnap kơ [ing ]ơđai biă, bơdjơ\ nao bruă hrăm hră mơng [ing ]ơđai. Dua le\ pơplih h’drôm hră hrăm khom hmâo prăk, sa ring h’drôm hră hă [u [ia\ ôh prăk, juăt `u hrim thun, yăk mu\t thun hrăm phrâo le\ am^ ama ]ơđai sang hră khom bơvih sa dua mrô prăk dleh tơnap biă kơ ană bă hrăm. Tơdah pơplih h’drôm hră hrăm le\ gah glông khom hmâo tơlơi gum djru hăng kual asue\k, kual ataih hăng h’dôm ]ô ]ơđai tơnap tap./.

            ****Rơgao hrơi blan ngă lông lăng, lơ 11/10 pơ\ ana\p anai, [irô Ding jum ia jrao dêh ]ar ta amra iâo pơthưr nga\ tui hdră kla#u jrao vaccine rua hơmơi, rubella huăi mă prăk, ama\ng bruă hyu kla#u ia jrao tar [ar dêh ]ar ta. Anu\n le\ tơlơi pơhing  lăi truh [ơi mông jơnum hyu pơtô pơblang gah hdră kla#u ia jrao vaccine rua\ hơmơi, rubella huăi mă prăk, ama\ng bruă hyu kla#u ia jrao tar [ar dêh ]ar ta, mơng thu\n 2014-2015, dưi hơmâo Ding ju\m ia jâo dêh ]ar ta ako\ pơjing [ơi Hà Nội. Bia\ ma\ `u, truh ră anai [ơi djo\p plơi pla huăi hmâo ia jrao pơglăi ôh, tơdơi klâu\ ia jrao vaccine, kơnong 100 ]ô ]ơ đai đô] pơgru\n duăm  tơdơi kla#u ia jrao, laih anun suaih h^ tơdơi kơ [ia\ mông anu\n./.

****Lơ 30/9, Anom pơsir pơtlaih bôh [ôm min hăng rơhuông adai lon m’nai Kual ling tơhan mrô 5, mă yoa hăng jao ring bruă sang [o\ng huă kơ Sang hră pơtô ]ơđai djuai ania [ia\ mơng anih 6 truh kơ anih 9 kơnuk kơna djru să Ngọc Réo, tring glông Đak Hà, tring ]ar Kon Tum. Hăng anăn iâu “Ring bruă mu\t hrom ling tơhan m’nuih [ôn sang”, sang [o\ng huă dưm troă yoa Anom bruă pơsir pơtlaih bôh [ôm min hăng rơhuông adai lon m’nai Kual ling tơhan mrô 5 djru pơdo\ng brơi kơ Sang hră, abih bang noa `u 130 klăk prăk. Hăng kual lon prong 60 me\t kơ rê, hmâo 1 anih [o\ng huă hăng sa anih tơbă bai, sang [o\ng huă dưm troă pơhlôm brơi giam truh kơ 100 ]ô ]ơđai sang hră do# glăi tơhrơi./.

****Mơng 5 mông klăm hrơi to\m brơi lơ 30/9, nua ia xăng, ia jâo pơkra glăi hro\ nua, tui ha\ng tơlơi rơkâo mơng Ding ju\m wai lăng prăk kăk dêh ]ar ta. Đuăi tui anu\n, khul gru\p ia xăng, ia jâo Việt Nam ( Petrolimex) pơhro\ nua ia xăng RON 92 le\ 150 prăk sa lít, ia jâo diezel tru\n lu hloh 380 prăk. Ding ju\m wai lăng prăk kăk dêh ]ar ta lăi dơng mơng lơ 31/8 truh lơ 29/9 nua s^ ia xăng, ia jâo tru\n ha\ng [ia\ hloh s^ hlai mơng 141 – 373 prăk. Yua kơ anu\n yơh pơlir Ding ju\m wai lăng prăk kăk – Công thương rơkâo hơdôm công ty kho\m hro\ nua s^. Rơngiao kơ anun pơlir Ding jum rơkâo hơdôm công ty ăt dja\ hơno\ng nua tui ha\ng keh prăk nga\ hơđo\ng nua, jơh ha\ng ia xăng, ia jâo ră anai./.

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

****To\m brơi lơ 30/9, khua mir sir dêh ]ar Hàn Quốc, yă Park Gyun Hye pôr pơthâo, hdră put ayuh yơh ba ako\ nga ưhlâo kơ dêh ]ar Hàn Quốc ama\ng jơlan hdră hăng dêh ]ar Triều Tiên. Đ^ pơhiăp [ơi mông jơnum kơnuk kơna, khua mir sir dêh ]ar Hàn Quốc, yă Park Gyun Hye   lăi dơlăm tui anai; hdră put ayuh gah dêh ]ar Triều Tiên yơh phu\n kơ jơlan hdră dêh ]ar Hàn Quốc, kiăng ako\ pơdơng bul pơtâo ia rơs^ Triều Tiên rơnuk rơnua hơđo\ng kơja\p. Yă Park Gyun Hye  lăi tui anai, dêh ]ar Hàn Quốc ana\m hu^ ôh đă glăi mơng dêh ]ar Triều Tiên kơ tơlơi anai./.

****H’dôm ding k’na amăng Khul h’dôm bôh deh ]ar Đông Nam Á (ASEAN) pơdah pran joa bơngo\t hăng [om đ^ tơlơi rung răng k’tang tui hăng tơlơi ju\ săt mơng h’dôm gru\p ngă pirat hăng [ing khăng ako# [ơi Iraq hăng Syria. Pô hyu mă tơlơi pơhing phrâo deh ]ar Việt Nam [ơi Kuala Lumpur ba tơlơi lăi pơto\ng phrâo anai mơng h’dôm Khoa {irô ding jum Pơtôm hiăp ASEAN brơi thâo h’dôm khul gru\p ngă pirat hăng [ing khăng ako# le\ tơlơi pơhu^ truh [u djơ\ kơnong kơ hăng m’nuih deh ]ar Iraq hăng Syria đo#] ôh, `u do# bơdjơ\ nao abih bang h’dôm boh deh ]ar [ơi kual Trung Đông dơng, hăng tơdah [u dưi wai lăng, do# pơhu^ truh ]ra\n do# glăi mơng rong lon tơnah dơng. H’dôm bôh deh ]ar ASEAN [om đ^ djo\p bruă ngă phă prai, bơblah hăng ngă pirat tui djo\p tơhnal hăng djo\p tơlơi pơdah./.

****Dêh ]ar My ha\ng dêh ]ar India [ua\n nga\ hro\m kơja\p, kiăng pơsir hdôm tơlơi bơvih [o\ng huă, tơlơi rơnuk rơnua, bruă tơhan laih anu\n pơblih hyuh hyang hơjan ang^n. Anai le\ boh than tu\ yua tơlơi bơkơtuai nao rai [ơi [irô khua mir sir dêh ]ar My mơguah hrơi anai, lơ 1/10 ( Tui ha\ng mông [ơi anai), kơplah wah khua mir sir dêh ]ar My, ơi Bara\k Ôbama hăng khua dêh ]ar India, ơi Narendra Modi. Hasa tơlơi gleng nao pôr pơthâo hro\m brơi rai hrơi anai mơn, 2 ]ô khua anai pơdah rai pran jua hu^ rơhyưt tơlơi ru\ng răng [ơi ia rơs^ Ngo\, laih anu\n iâo pơthưr gah bơnah be\ beng tơlơi yua ha\ng khul tơhan pơblah ngă. Dua bơnah ăt pơdah rai pran jua hu^ rơhyưt mơng phung pirat, bôh nik `u hkru\ knuk kna đăo Isalam IS, laih anu\n lăi dơlăm ]ar kmar gir run pơblah pơrai lu h^ phung pirat anai, sut lui abih ba\ng anih anâm phung pirat sat [ai, pơgăn tơlơi gum djru prăk kak, phao kơtuang phung pirat anai./.

****To\m brơi, lơ 30/9, Khul pơlir h’b^t kual châu Âu (EU) lăi pơthâo laih anung prăk gum djru phrâo noa `u 165 klăk euro djru h’dôm ]ô m’nuih ngă đang hmua amăng kual gơgrong ba răm rai yoa kơ h’dôm bruă phăk tơhmal pơ ala glăi mơng deh ]ar Nga bơdjơ\ nao tơlơi rung răng [ơi Ukraina. Khoa gum bruă đang hmua mơng EU ơi Dacian Ciolos brơi thâo mrô prăk phrâo lăi anun amra dưi mă yoa kiăng djru noa a`am pơtam hăng bôh troh, prăk mă yoa glăk hro# trun lu yap mơng hrơi Nga krư\ bah amăng s^ mdrô deh ]ar anai pioh kơ gơnam tam mă mơng đang hmua mơng h’dôm bôh deh ]ar EU kiăng pơ ala glăi h’dôm bruă phăk tơhmal mơng kual yu\ pơđam nao deh ]ar Nga. Kiăng prăk djru anai dưi mă yoa ba glăi bôh tơhnal hloh, EU pơkă mrô pơ ala glăi rơđah đông hăng hrom m’ta gơnam hloai tui mrô gơnam pơhrui glăi h’nong `u mơng 3 thun rơgao hăng ăt pel e\p mơn mrô kiăng pơ ala glăi mơ\ m’nuih ngă đang hmua ba tơbiă amăng anung prăk djru blung a./.  

****To\m brơi lơ 30/9, yă Nanthawal, khua g^t gai gah s^ mdrô, Ding jum s^ mdrô dêh ]ar Thái Lan brơi thâo, rơnoh prăk s^ mdrô ha\ng dêh ]ar ta] rơngiao kơ dêh ]ar Thái lan ama\ng blan 8 thu\n anai, kơno\ng hơmâo 18 klai 943 klăk prăk đôlar my đô], hro\ rơbeh 7% pơkă ha\ng thu\n hlâo dih. Anai le\ hro\ prăk kăk s^ mdrô ha\ng dêh ]ar ta] rơngiao lu hloh lơm 32 blan laih rơgao. Tui ha\ng tơlơi lăi lui hlâo mơng Ding jum s^ mdrô dêh ]ar Thái Lan, tơdah tơlơi bơvih [o\ng huă ama\ng lo\n ia ha\ng ]ar kơmar sui pơblih le\, tơlơi s^ mdrô hăng dêh ]ar ta] rơngiao kơ dêh ]ar Thái Lan ama\ng thu\n anai, pơđ^ kyar, mơng 0,5%-1% đô]./.