Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :
1/Lơ 23/9, [ơi ano\m bruă ping gah dêh ]ar ta, Khua git gai Ping gah dêh ]ar ta ơi Nguyễn Phú Trọng hơmâo ]ơkă jum ơi Goh Chok Tông, Khua dêh ]ar hơđăp, Khua ding jum hing ang dêh ]ar Singapore glăk rai ]uă dêh ]ar ta. Ơi Nguyễn Phú Trọng bơni biă mă kơ bruă khua mua pơ prong dêh ]ar Singapore, amăng lu gưl ngă khua gleng rai na nao kơ Việt Nam laih anun pơdah rai tơlơi khăp mơak pioh kơ dêh ]ar Vịêt Nam. Khua git gai Ping gah dêh ]ar ta pơs^t, dêh ]ar Việt Nam ăt lăng yom na nao hăng djru hlâo hloh kơ bruă pơđ^ kyar tơlơi ngă jiăng mah pu\ [ăn hăng dêh ]ar Singapore; lăng yom dêh ]ar Singapore jing anih ano\m s^ mơdrô pơ alin prăk kăk lu kơ Việt Nam; rơkâo kơ dua bơnah ăt pơđ^ tui bruă ngă hro\m pu\ [ăn, djă hơnong tơlơi ]uă jơmư trư găn nao rai khua mua pơ prong, pok prong tơlơi ngă jiăng mah lu bơnah, s^ mơdrô, pơ alin prăk kăk, pơtô hrăm, ba tơlơi ngă gơyut gơyâo phrâo đ^ tui hăng kjăp hloh, ba glăi ano\ tu\ yua kơ lu bruă mă, amăng anun tơlơi rô nao rai plah wah dua bơnah ping gah, je\ giăm mơnuih [ôn sang dua bơnah dêh ]ar./.
2/ Tô# tui hơtal hyu chuă, mă bruă pơ dôm tring ]ar Dăp Kdư, tlam lơ 22/9 hăng tôm brơi lơ 23/9, khoa mir sir deh ]ar ta ơi Trương Tấn Sang hăng gru\p hyu mă bruă Gơnong dlông hơmâo nao chuă hăng mă bruă chi tring ]ar Kon Tum. Anai le\ tring ]ar goai lon ia do# gah dưr Dăp Kdư, tơdơi rơbeh 10 thun ako# pơdong glăi hơmâo hi\ [ơ[i\a tơlơi tu\ yoa samơ\ dlăng hrom le\ Kon Tum ăt do# sa boh tring ]ar [un rin mơn, tơlơi hơdi\p neh wa bi\a nhu neh wa mơnuih djoai [ia\ do# tơnăp. Hong tơlơi gum pơđu\p mơng Gơnong phun, Kon Tum glăk e\p djo\p mơna] pơđi\ tui ano# gal chi plơi pla, pơtru\t tanh tơlơi bơ wih [ong huă, kiang tơlơi hơdi\p mơnuih [on sang đi\ đăi [i\a. Chi kon Tum, khoa mir sir nhu pô mtam hyu e\p lăng tơlơi bơ wih [ong huă [ơi xă Sa Loong, tring glông Ngọc Hồi –sa amăng hơdôm xă goai lon ia hơmâo tơlơi ako# pơdong plơi pla phrâo hur har. Khoa mir sir gơ wưh kơ dôm gưl gong gai tanh pơ sir hi\, laih anun iâo mơnuih [on sang bong lui lon ngă đang hmua kiang pơ hơđong tơlơi hơdi\p, djo\p gơnong bruă ăt glêng nao mơn tơlơi răk rem pơtô lăi, ia jrao, hơdi\p mda, pran joa neh wa đah mơng dưi pơgô#p tôm [i\a tơlơi rơnuk rơnang tar [ar mơnuih mơnam chi tring ]ar goai lon ia ./.
3/Klăm to\m brơi, lơ 23/9, [ơi ano\m bruă Kơnuk kơna, Khua dêh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng hơmâo ]ơkă jum ơi Plokhoi Oleg Anatolievich, khua ano\m bruă pơgăn tơlơi [o\ng kông ngăn gah ano\m bruă Khua mir sir dêh ]ar Nga glăk rai ]uă hăng mă bruă [ơi Việt Nam. Khua dêh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng brơi thâo, Ping gah, Kơnuk kơna Việt Nam gleng nao biă mă kơ bruă pơhlôm pơgang, pơgăn tơlơi soh sat hưp, ]ir [o\ng kông ngăn, pơsit anai le\, bruă mă phun, ngă na nao, kho\m ngă khut khăt, sơ\n pran jua, kjăp tơlơi pơmin kiăng ngă tui djo\p tơlơi pơtrun sa hơnong, amăng anun gleng nao biă mă tơlơi pơtrun git gai amăng kơnuk kơna, jơlan hơdră pơtrun, ngă tui pơhaih rơđah rơđong, anai yơh jing ano\ pơsit yom. Hro\m hăng anun, khom pơsir khut khăt hơdôm [ing ngă soh ]ir [o\ng kông ngăn, pơđ^ tui tơlơi tu\ yua amăng bruă mă mơ\ng djo\p ano\m bruă hơmâo tơlơi dưi pơgang ba tơlơi phiăn. Khua dêh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng pơs^t, Kơnuk kơna Việt Nam ăt do\ng yua na nao hơdôm bruă mă ngă hro\m sem e\p kơđi plah wah ano\m bruă e\p kơđi bruă mă Kơnuk kơna Việt Nam hăng ano\m bruă pơgăn tơlơi hưp [o\ng kông ngăn yua kơ ano\m bruă Khua mir sir dêh ]ar Nga wai lăng./.
4/Tlam lơ 23/9, chi tring ]ar Hòa Bình, kơ-iang khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Xuân Phúc, hơmâo mă bruă laih hong khoa moa tring ]ar Hòa Bình kơ bruă bơwih [ong huă mơnuih mơnam 9 blan ako# thun, bruă hơdôm blan rơnu] thun 2014 hăng tơlơi ngă tui Nghị quyết mrô 37 mơng Ding jum kđi ]ar kiang pơ tru\t tui tơlơi bơwih [ong hăng hơmâo tơlơi rơnuk rơnang kơ kual tong krah hăng kual Dưr pơ\ thun 2020. Pơhiăp chi mông mă bruă, Kơ-iang khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Xuân Phúc gơ wưh: Hòa Bình khom kiang ngă tui klă hlôh dơng Nghị quyết mrô 1 mơng Kơnuk kơna kơ hơdôm bruă gi\t gai ngă tui Ako# bruă pơđi kyar tơlơi bơ wih [ong huă mơnuih mơnam, amăng anun kiang kơđiang kơ dôm bruă bơ blih ano# ngă amăng hră pơ-ar, ngă tui tơhnal pơkă mơng tring ]ar. Kơtưn ngă tui hơdră bruă ako# pơ dong plơi pla hrom hăng ngă tui Nghị quyết mrô 07 tal 10 găh bruă đang hmua, plơi pla./.
5/ Lơ 23/9, ano\m bruă Ping gah tring ]ar Dak Nông pơphun jơnum lăi nao kơ bruă Tơlơi pơtrun amăng thun 2014, kiăng lăi pơthâo hơdôm pok hră pơtrun mơ\ng Gơnong dlông hăng tring ]ar pơdjơ\ nao kơ bruă ]ơkă jum mơnuih [ôn sang tơgu\ kơđi, bruă wai lăng lo\n tơnah hăng bruă lo\n ngă hmua pla pơjing. Jơnum anai pơtô lăi, pơsit dơlăm boh yom phun mơ\ng Hră pơ]râo mrô 35-CT/TW, lơ 26/5/2014 mơ\ng Ding jum kơđi ]ar kơ bruă “Kơtưn tơlơi git gai mơ\ng Ping gah hăng bruă mă ]ơkă jum mơnuih [ôn sang hăng pơsir kơđi mơnuih [ôn sang [o\m kiơng”. Hră pơ]râo anai lăi rơđah, djo\p ano\m bruă Kơnuk kơna, mơnuih tơpuôl mut phung kho\m git gai hăng ngă tui khut khăt djơ\ hơnong kơ bruă mă, hơdră pơsir kơđi tơlơi, pơtô lăi brơi djo\p djel tơlơi pơtrun mơ\ng Ping gah. Pơhiăp [ơi mông jơnum, ơi Trần Phương, Kơ-iăng git gai Ping gah tring ]ar Dak Nông rơkâo kơ djo\p ano\m bruă ping gah pơyu\, khul tơpuôl mut phung amăng ano\m bruă kơnuk kơna khom pơtô lăi, ngă tui djơ\ Hră pơ]râo mrô 35-CT/TW mơ\ng Ding jum kơđi ]ar ./.
6/Tlam lơ 23/9, chi gơnong bruă gru\p dăm dra tring ]ar Dak Lak, Anom gum bruă gru\p dăm dra Dak Lak hăng gru\p dăm dra Phun Kông ty Biêr- tơpai- ia mơnhum Sài Gòn hơmâo pơ phun ky\ pơkôl hơdai gum mă bruă hrom thun 2014. Anai le\ sa amăng hơdôm boh yôm do# amăng hơdră “Biêr Sê Gông hong [ôn lan” mơ\ Biêr Sê Gông po\k pơhai bruă chi tar [ar deh ]ar, pơdah rai bruă mơng sang mdrô hong mơnuih mơnam hong pran joa, Biêr Sê Gông gum hrom djo\p mơnuih. Prak mă yoa kơ bruă anai chi tar [ar deh ]ar le\ năng ai 10 klai prak, amăng anun chi dôm tring ]ar Dăp Kdư 1 klai 300 klăk prak./.
7/ To\m brơi, lơ 23/9, tring ]ar Hải Dương pơphun prong biă mă tơlơi jơnum pơpu\ pơ anăn “ Am^ Việt Nam sông kơtang” kơ 148 ]ô neh wa dưi pơpu tui hăng Hră pơtrun mrô 1439 hăng 2150 mơ\ng Khua mir sir dêh ]ar ta. Pơhiăp [ơi mông jơnum, Khua jơnum min mơnuih [ôn sang tring ]ar Hải Dương, ơi Nguyễn Mạnh Hiển pơdah pran jua hơdơr tơngia dơlăm biă mă [ơi anăp tơlơi tuh rơyuh pran jua, pơgôp ai hơtai mơ\ng [ing am^ Việt Nam sông kơtang laih anun rơkâo kơ djo\p ano\m bruă kơnuk kơna, ano\m bruă mơdrô kho\m ngă tui hơdor na nao tơlơi pơmin pơpu\ “ {o\ng boh hodor kơ pô pla, mơ`um ia hơdor kơ pô klơi” mơ\ng djuai ania dêh ]ar ta, djru hro\m lu hloh kơ bruă mă hơdor tơngia tla pran, lăng ba sang ano\ tơhan sông kơtang, mơnuih pơsăn drơi jăn kơ lo\n ia, tơhan rơka rơka], sang ano\ hơmâo tơhan duăm ruă, hơmâo djru bruă ]ar ./.
8/Ngă tui tơ hơnal pơkă pơ hro# trun mrô ]ơđai dju djuam, gơnong bruă ia jrao tring ]ar Lai Châu hơmâo ako# pơjing rai gru\p gum bruă ia jrao pơgang tơlơi dju djuam pơ\ plơi pla ala [on. Dôm bruă anai ngă tui [ơ [rư\ kiang gal hong tơlơi hơdi\p mơnuih [on sang chi anai. Laih dơng brơi [ing mă bruă ia jrao noa tơl [on lan gum neh wa. Yoa anun mơn, hơdôm thun anai Lai Châu [iă đô] mơn [ing ]ơđai dju jduam. Tring ]ar Lai Châu kơtưn abih thun 2015, mrô ]ơđai dju djuam do# mă 20% đô]./.
Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :
1/Mơguah to\m brơi, lơ 23/9, [ơi plơi prong jưh jom Paris dêh ]ar Prăng, hơmâo pơphun tơlơi jơnum “Bưp nao rai Việt Nam” hơmâo [uh [o# mơta mơ\ng khua mua 30 boh ano\m bruă mơdrô Việt Nam laih anun hơmâo khua mua mơ\ng 100 boh ano\m bruă mơdrô dêh ]ar Prăng. Jơnum bơkơtoai anai hơmâo lu tơlơi tu\ yua biă mă, kiăng pơtrut tui bruă mă ngă hro\m plah wah Việt Nam hăng hơdôm ano\m bruă mơdrô pơ prong [ơi kuăl châu Âu laih anun [ơi dêh ]ar Prăng; biă mă `u amăng bruă gah dêh ]ar Việt Nam glăk kiăng laih anun dêh ]ar Prăng hơmâo tơlơi gêh găl. Tui hăng Kơ-iăng Khua ding jum wai lăng bruă s^ mơdrô dêh ]ar ta yă Hồ Thị Kim Thoa le\, kiăng ngă pơgio\ng bruă pơjing tơlơi phiăn kơ bruă s^ mơdrô dua bơnah hăng lu bơnah mơ\ dêh ]ar Việt Nam glăk bơkơtoai hăng ngă hro\m, amăng anun hơmâo tơlơi pơkôl EVFTA s^ mơdrô rơngai plah wah Việt Nam hăng kuăl EU, kiăng k^ pơkôl amăng rơnu] thun 2014, lu ano\m bruă pơkra pơjing gơnam s^ mơdrô Việt Nam glăk kiăng hơmâo ia rơgơi tơlơi kơhnâo bruă mă, ep lu mơta gơnam mă yua pơkra pơjing gơnam s^ mơdrô ./.
2/To\m brơi, lơ 23/9, dêh ]ar Nga jăm [uah dêh ]ar Mi nao blah [ing tơhan pơ anăn Kơnuk kơna đăo Islam [ơi dêh ]ar Syria. Dêh ]ar Nga lăi le\, hơdôm wo\t nao ple\ [ôm anai mơ\ng Mi, kho\m hơmâo tơlơi tu\ ư mơ\ng Kơnuk kơna dêh ]ar Syria laih anun tơlơi kơsung blah anai amra ngă kơtang tui tơlơi rung răng amăng kuăl. Tơlơi pôr anai dưi lăi pơthâo, tơdơi kơ dêh ]ar Mi hro\m hăng hơdôm boh dêh ]ar kuăl A Rập ngă go\p hăng Mi [ơi kuăl To\ng w^ng Persiqe pơphun kơsung blah pơnah hăng rơdeh por blung a đam nao pơ puih kơđông ling tơhan kơnuk kơna đăo Islam [ơi dêh ]ar Syria. Mi brơi thâo, amra [u ngă hro\m gong gai kơnuk kơna dêh ]ar Syria ôh, yua dah mơ\ng hlâo laih Mi ăt jăm kơnuk kơna dêh ]ar Syria yơh mă yua phao kơtoang ayuh blah glăi tơhan pơkdo\ng glăi Kơnuk kơna./.
3/Khua pơtruh hiăp Ding jum pơtôm hiăp dêh ]ar Iran to\m brơi, lơ 23/9, lăi pơthâo kơ hơdôm bơnah ngă hro\m bruă bơkơtoai kơđi plah wah dêh ]ar Iran hăng khul P5+1 [ơi New York dêh ]ar Mi ăt aka [u tu\ ư nao rai phrâo ôh, amăng tơlơi rơkâo mơ\ng kuăl gah yu\ kơ bruă pơsir kơđi put ayuh dêh ]ar Iran, biă mă `u hrơi blan pơkă kơ hơtal rơnu] [iă abih laih. {ơi mông jơnum [ing kơhnăk bruă apui lơtrik, hơmâo lu tơlơi pơdah thâo phrâo samơ\ lơm bơkơtoai nao rai hơdôm bơnah ăt do\ lu tơlơi pha ra ba ano\ kiăng đơi. Ano\ gun prong le\, bruă kuăl gah yu\ brơi dêh ]ar Iran kho\m lui mơtam pơke\ măi pơdar phun hăng gơnam pơkra put ayuh pơjing rai Urani, tơlơi mơ\ ngă kơ dêh ]ar Iran gah lui khut khăt, yua dah dêh ]ar Iran lăi, gơ`u dưi mơn ming pơkra rai put ayuh pioh yua kơ bruă rơnuk rơnua đô]./.
4/Boh [iă `u hơmâo 6 ]ô mơnuih [ôn sang djai yua, lơm sa boh rơdeh prong arăng dưmboh pơtuh jưh giăm sa boh sang jơnum kuh pơpu\ mơ\ng mơnuih Shi-ai [ơi plơi prong jưh jom Batda dêh ]ar Iraq pơtuh h^ to\m brơi, lơ 23/9. Hơdôm tơlơi pơhing mơ\ng tơhan pơlih brơi thâo, rơngiao kơ mơnuih [ôn sang djai yua, hơmâo dơ\ng 26 ]ô mơnuih pơko\n rơka. Lu sang s^ mơdrô giăm anun răm h^. Phrâo anai, r^m hrơi mơtam hơmâo nanao tơlơi pit boh pơtuh [ơi plơi prong jưh jom Batđa, đăm nao kơ mơnuih đăo islam glông shi-ai, [ing đăo mơ\ tơhan pơ anăn mă Kơnuk kơna đăo Islam bơ rơmut lăi, tơlơi đăo soh./.
5/Hră pơhing phrâo AP dêh ]ar Mi to\m brơi, lơ 23/9 pôr pơthâo, tơlơi truh tơhlưh lo\n hăng ia ling dăo kơtang biă mă yua hơjan sui hrơi rơgao ngă kơ boh [iă `u 28 ]ô mơnuih djai [ơi kuăl pơngo\ kuăl ataih biă mă dêh ]ar India. {ing khua mua dêh ]ar anai lăi pơthâo, hơjan ia ling dăo ngă kơ boh [iă `u 14 ]ô mơnuih djai [ơi kuăl ala ]ar Meghalaya, lơm anun 14 ]ô mơnuih pơko\n djai [ơi kuăl ala ]ar giăm anun Assam, pơ anun hơmâo hơdôm boh kuận, tring glông, amăng anun hơmâo [ôn prong Gauhati ia ling dăo kơtang biă mă. To\m brơi, lơ 23/9, hơjan ưt laih hơdôm mông, samơ\ arăng đăo lui hlâo ăt amra hơmâo hơjan prong dơ\ng mơn amăng klâo hrơi pơ anăp./.
Pơblang hăng pôr : Nay Jek-R]om H’Ly
Viết bình luận