Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :
****Ăt do\ jơnum lok 32, klăm tơm brơi lơ 7/10, [irô gơno\ng glông khul khua pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta pơhmư\, hơgum pơhiăp tơlơi lăi pơthâo mơng kơnuk kơna, Sang phat kơđi pro\ng hloh ha\ng [irô ngă kơđi mơnuih [ôn sang prong hloh dêh ]ar ta, gah bruă pơsir tơlơi ngă kơđi, tơgu\ kđi mơng mơnuih [ôn sang thu\n 2014. Tơlơi lăi pơthâo lăi rơđah tui anai: Thu\n 2014, tơlơi tơgu\ kơđi, ngă kơđi hmâo pơ hro\ tui laih, khă anu\n hay tơlơi tu\ yua klă jum mơnuih [ôn sang, laih anu\n pơsir ara\ng ngă kơđi, tơgu\ kơđi aka ba glăi tu\ yua ôh. Tu\ ư hro\m tơlơi lăi pơthâo mơng kơnuk kơna ta, hơmâo brơi rai, pioh pơsir tơlơi ngă kơđi, tơgu\ kơđi mơng mơnuih [ôn sang ama\ng thu\n 2015, khul khua ding kơna lăi dơlăm tui ha\ng anai, thu\n blan pơ\ ana\p anai kho\m pel e\p glăi, ngă tui giong hơdôm jơlan hdră tơlơi phiăn gah bruă ngă kơđi, tơgu\ kơđi, laih anu\n hră pơar pơdjơ\ truh tơlơi tu\ yua mơng mơnuih [ôn sang djơ\ tui tơlơi phiăn phu\n 2013, ]ih pơkra glăi hơdôm tơlơi aka ma\ djơ\, ama\ng tơlơi g^t gai kơnuk kơna, bôh nik `u hmâo thim ama\ng tơlơi tơgu\ kđi gah lo\n tơnah, tuh pơ alin pưk sang đang hơmua...Ngă hro\m pơsir hơmao, tu\ yua mơng lu mơnuih tơgu\ kơđi rơgao h^ [irô tơlơi dưi, laih anu\n ako\ pơdơng glăi, pơjing glăi, khul khua ding kơna ma\ bruă gah ju\m mơnuih [ôn sang, pơsir gio\ng hră pơar ngă kơđi, tơgu\ kơđi./.
****Tlăm tôm brơi lơ 7/10, [ơi Anom mă bruă Khoa mir sir, Kơiăng Khoa mir sir deh ]ar ta yă Nguyễn Thị Doan bư\p [o# m’ta Gru\p Khoa pơ ala Khul ling tơhan [ôn prong đưm Quảng Trị [ơi tring ]ar Vĩnh Phúc nao ]oa\ plơi prong jư\h jom Hà Nội. Ră ruai hăng {ing ling tơhan [ôn prong đưm Quảng Trị [ơi tring ]ar Vĩnh Phúc, Kơiăng Khoa mir sir deh ]ar pơdah pran joa h’dor tơngia hăng mơ^t tơlơi hơ\-ư\] h’mưi tơlơi soaih pral truh hăng ling tơhan, h’dôm ]ô m’nuih hmâo tuh rơyuh laih prăn joa prong prin amăng bruă k’do\ng blah tlaih rơngai djuai ania. Pơs^t yôm h’dôm bruă mă yôm phăn mơng Ling tơhan [ôn prong đưm Quảng Trị lăi hrom hăng Khul ling tơhan [ôn prong đưm Quảng Trị [ơi tring ]ar Vĩnh Phúc lăi ha jan, Kơiăng Khoa mir sir deh ]ar ta yă Nguyễn Thị Doan ]ang rơmang, Khul jai hrơi jai k’jăp, jing anih anom bơ bư\p, lăi pơthâo h’dôm tơlơi tơnap amăng tơlơi h’d^p m’da mơng m’nuih amăng khul. Laih anun ăt le\ go\ng jơlan do# h’d^p, lăi pơthâo, pơtô juăt phiăn juăt gru grua đưm kơ rơnuk tơdơi anai. Kơiăng Khoa mir sir deh ]ar ta lăi rơđah, deh ]ar Việt Nam glăk amăng tal pơplih phrâo bruă măi mo\k, pơplih phrâo bruă mă, mu\t hrom jai hrơi jai dơlăm prong hăng rong lon tơnah./.
****Klăm tơm brơi lơ 7/10, [ơi [irô kơnuk kơna, kơ iăng khua dêh ]ar ta, ơi Vũ Văn Ninh hmâo nao lăi pơthâo bruă bơvih [o\ng huă gah prăk kak London, yă Fiona Woolf hro\m ha\ng hơdôm công ty tuh pơ alin dêh ]ar Anglê hlăk rau ]ua\ lăng [ơi dêh ]ar Việt Nam, ama\ng thu\n blan laih rơgao, kiăng hơduah tơlơi ngă [o\ng hro\m hơb^t. {ơi mông pơbưp, kơ ia\ng khua dêh ]ar ta, ơi Vũ Văn Ninh lăi pơyôm bia\ ma\ tơlơi ngă hro\m kơplah wah dêh ]ar Anglê – Việt Nam, ama\ng thu\n blan laih rơgao, pioh ngă tui hơmâo tu\ yua hloh tơlơi ngă hro\m kplah wah dêh ]ar Việt Nam – Anglê, ăt kah ha\ng tơlơi gleng nao mơng hơdôm công ty dêh ]ar Anglê [ơi dêh ]ar Việt Nam. Laih anu\n brơi thâo Việt Nam bơni bia\ ma\ hdôm công ty ama\ng lo\n ia ha\ng dêh ]ar ta] rơngiao hmâo rai blơi hră prăk cổ phiếu, hgum gôp pơđ^ h^ tơlơi thâo g^t gai, tơlơi ma\ bruă mơng công ty dêh ]ar Việt Nam./.
****Tlăm tôm brơi, lơ 7/10, Gru\p Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang tring ]ar Bắc Giang yoa kơ Khoa gum bruă Ding jum k’đi ]ar, Khoa Jơnum min djo\p djuai ania m’nuih m’nam deh ]ar Việt Nam ơi Nguyễn Thiện Nhân ba jơlan hlâo hmâo mă bruă hăng Ping gah tring ]ar, Jơnum min m’nuih [ôn sang tring ]ar Bắc Giang kơ tơlơi bơvih [o\ng – m’nuih m’nam mơng tring ]ar 9 blan thun 2014, bruă mă phun h’dôm blan rơnu\] thun. Amăng mông mă bruă, tring ]ar Bắc Giang rơkâo Gru\p khoa pơ ala m’nuih [ôn sang kual tring ]ar Bắc Giang rơkâo Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang ta` mă yoa Phiăn tuh pơ plai pơkra glăi pơhroa nao dơng bôh yôm pơkă pơsir prăk mă yoa lon, prăk apăh yoa lon hăng kông ngăn tuh pơ plai laih [ơi lon mơng h’dôm ]ô m’nuih tuh pơ plai amăng rơ-wang Phiăn tuh pơ plai; Kơnuk kơna pel e\p brơi pơjing khul pel e\p k’đi tơlơi [ơi abih bang h’dôm gru\p wai lăng kual sang măi, kual bơvih [o\ng, kual pơkra gơnam tam hăng măi mo\k gưl tring ]ar; pơplih pơkra, pơhroa nao dơng sa dua m’ta h’dră bruă gum djru đ^ kyar bruă ngă đang hmua, plơi pla kah hăng pơplih pơkra h’dră bruă djru gum hăng m’nuih ngă hmua pơdai hrim thun; {irô ding jum wai lăng bôh thâo, bơk’jăp drơi jan hăng toai ]oa\ ngui pel e\p ngă brơi Bắc Giang le\ tring ]ar phun kơ bruă đ^ kyar wai lăng toai ]oa\ ngui mơng đơ đam deh ]ar./.
****Mơguah tơm brơi lơ 7/10, khul khua ding kơna mơng [irô ping gah tring ]ar Dak Lak, hơmâo nao ma\ bruă ha\ng ping gah tring glông Ea Sup hăng ping gah să Ia R’Ve, Ia H’Lôp, pioh rai lăng bruă ako\ pơdơng bruă kơđi ]ar [ơi anai 9 blan ako\ thu\n, laih anu\n bruă mă 3 blan rơnu] thu\n 2014. Đ^ pơhiăp [ơi mông jơnum, ơi Êban Y Phu, kơ ia\ng khua g^t gai ping gah tring ]ar, hơmâo dja\ pioh ha\ng bơni boh tơhnal tring glông Ea Sup g^t gai hơmâo ba glăi thu\n blan laih rơgao. Jơh ha\ng bruă mă quí 4 thu\n 2014, ơi Êban Y Phu rơkâo ping gah tring glông Ea Sup, [u pơdơi ôh hyu pơtô pơblang hơdôm tơlơi hơmâo s^t nik, djơ\ tui ha\ng tơlơi thâo hluh kơ mơnuih [ôn sang./.
****Tôm brơi, lơ 7/10, 137 bôh sang ano# kual ia ling drai apui lơtr^k Plei Krông, tring ]ar Kon Tum hmâo mă prăk pơ ala glăi hăng kual lon ngă đang hmua do# k’[ah tơdơi giam truh 10 thun do# tơgoan [ơi anih pơdo\ng glăi plơi phrâo h’đong. Anun le\ 137 bôh sang ano# [ơi plơi Đak Vớt, Đak Jo, K’tu, K’tôn hăng K’bai, să Hơ Moong, tring glông Sa Thầy, tring ]ar Kon Tum bơdjơ\ nao yoa kơ lom pơdo\ng ring bruă drai apui lơtr^k Plei Krông. Tơdơi giam hmâo 10 thun do# tơgoan truh hrơi tôm brơi, lơ 7/10, h’dôm bôh sang ano# anai mơng hmâo mă prăk pơ ala glăi mơng anom bruă pô tuh pơplai le\ Gru\p Wai lăng rơ-wang bruă drai apui lơtr^k mrô 4, hăng abih tih mrô prăk giam truh 2 klai prăk kơ kual lon rơbeh kơ 39 e\ktar lon ngă đang hmua tui rơnoh pơkă do# k’[ah lon mơng m’nuih [ôn sang. Amăng anun, sang ano# dưi hmâo mă lu hloh le\ 60 klăk prăk hăng [ia\ biă mă `u 120 rơbâo prăk. Hmâo mă prăk samơ\ [u mơak ôh, anun le\ pran joa hrom mơng h’dôm bôh sang ano#./.
****Truh ră anai, sang bruă apui lơtrik tring ]ar Phú Yên, hơmâo pre lui hlâo laih hdră pơgăn, pơhlôm bơyan hơjan rơbu\ kơthel pơ\ ana\p anai. Đuăi tui anu\n, sang bruă apui lơtrik tring ]ar Phú Yên, hlăk nga\ tui ta`, pơkra glăi hdôm anih apui lơtrik răm pro\ng, kiăng ako\ pơdơng glăi apui lơtrik yua, pơgăn glăi tơlơi rơgao hơno\ng h^ hre\ pui lơtrik 22 kw [ơi [ôn pro\ng Tuy Hòa, laih anu\n tring glông Đông Hòa. Sang bruă apui lơtrik tring ]ar Phú Yên, ăt hyu lăng glăi abih ba\ng hre\ pui, măy tơdu tăng [ơi tar [ar tring ]ar, ha\ng rơnoh prăk rơbeh 30 klai prăk. Hơdôm anih hre\ apui lơtrik găn gao hơnoh ia, ia krông amu` hơmâo lo\n tơhlơm, ia ling da#u, sang bruă apui lơtrik tring ]ar Phú Yên hmâo pơkra glăi hiam kơja\p, ama\ng bơyan hjan rơbu\ kơthel thu\n anai./.
****Dơng mơng ako# thun truh ră anai, Ping gah [ôn prong Đà Nẵng gleng nao ngă tui bruă pơdo\ng Ping gah, dưm dăp, pơplih na rai, hăng roah mă dơng m’nuih apăn bruă … prăp lui m’nuih mă bruă kơ Tal jơnum prong Ping gah h’dôm gưl. Biă `u, [ôn prong Đà Nẵng ngă tui ba glăi bôh tơhnal laih Thun anom bơvih [o\ng 2014, hmao tlôn tơtlaih tơnap tap, ano# gun kơ h’dôm bôh anom bơvih [o\ng, anih anom pơkra gơnam tam, Gru\p apăn bruă Ping gah [ôn prong Đà Nẵng ăt pơjing mơng h’dôm Gru\p hyu mă bruă pơ phun pel e\p tơlơi pơsir hnư\h lon pơdo\ng glăi plơi pla mơng m’nuih [ôn sang [ơi 4 bôh quận, tring glông kaih sui thun hăng anai. Amăng mông jơnum Ping gah [ôn prong Đà Nẵng tal 17 dưi pơ phun tôm brơi, lơ 7/10, Ping gah [ôn prong Đà Nẵng pơs^t rơđah 3 [u\t bruă phun gah k’đi ]ar, bơvih [o\ng hăng tơlơi h’d^p m’nuih m’nam dưi gleng nao ngă tui mơng ră anai truh rơnu\c] thun kiăng ngă giong h’dôm tơhnal ba tơbiă. Ơi Trần Thọ, Khoa g^t gai Ping gah [ôn prong Đà Nẵng brơi thâo: Đà Nẵng s^t n^k pơ phun bruă pơdo\ng 1000 bôh sang pioh kơ h’dôm bôh sang ano# gah h’dră bruă m’nuih m’nam, djru gum m’nuih [un rin yăk rơgao tơlơi tơnap tap./.
Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :
****Khua ding jum prăk kăk dêh ]ar Prăng, ơi Michel Sapin, hrơi tơ\m brơi lơ 7/10 brơi thâo, [irô châu âu [u hơmâo tơlơi dưi hơngah lui ôh rơnoh prăk mơng dêh ]ar Prăng, yua [u ngă gio\ng ôh tơlơi pơkă pơhro\ h^ tơlơi yua prăk. ~u ăt pôr pơthâo dêh ]ar Prăng [u pơhro\ ôh tơlơi yua prăk ama\ng thu\n pơ\ ana\p anai. Tơlơi pôr pơthâo mơng khua ding jum prăk kak dêh ]ar Prăng brơi rai djơ\ kơ [irô Châu âu amra hơngah lui h^ ring bruă rơnoh prăk dêh ]ar Prăng, ama\ng rơnu] blan anai, laih anu\n rơkâo brơi rai ring bruă rơnoh prăk yua phrâo djơ\ hloh tui ha\ng tơlơi [ua\n hlâo mơng pô./.
****Kơiăng Khoa deh ]ar Singapor ơi Teo Chee Hean, tôm brơi, lơ 7/10, brơi thâo, hmâo [ia\ biă mă `u 2 ]ô m’nuih deh ]ar anai nao laih pơ\ deh ]ar Syria gum hrom Kơnuk kơna Islam pơanăn mă (IS). Ơi Teo Chee Hean pơs^t, [ing khoa moa deh ]ar Singapor amra pel e\p dơng kiăng thâo h’dôm ]ô m’nuih hmâo tơlơi pơmin do\ng yoa khul ngă pirat hăng blah ngă. Tui hăng Kơiăng Khoa deh ]ar Singapor, ơi Teo Chee Hean, bruă Kơnuk kơna Islam pơhư prong anih anom soa mă [ơi deh ]ar Iraq hăng Syria amăng 3 blan rơgao glăk jing tơlơi pơhu^ jai hrơi jai prong tui wo\t deh ]ar Singapor. ~u ăt pơtă mơn rơnoh săt răm mơng Kơnuk kơna Islam lom gơ`u [u djơ\ kơnong kơ pơdjai h’dôm m’nuih gơ`u do\p mă ngă ano# sông mă ôh mơ\ gơ`u do# pơdjai wo\t [ing m’nuih tui đăo Islam dơng hăng pơđam nao h’dôm tơpul m’nuih djuai ania [ia\ [ơi deh ]ar Iraq hăng Syria dơng./.
****}ar kmar kho\m ngă tui khu\t khăt hloh, ta` hloh, kia\ng ngă gio\ng kơ ]a\u bruă ]ar kmar 10 thu\n, pơgăng wai lăng rưng kyâo glai glô, hlô mnong [ơi ro\ng lo\n tơnah anai. Anai le\ tơlơi iâo pơthưr [ơi mông nga\ lơ phet pok pơhai tơlơi jơnum tam 12 mơng hơdôm dêh ]ar hơmâo k^ hră Công ước mơng Sang hơgum hb^t djo\p dêh ]ar, gah lo\n glai adai rơhuông, hlô mơnong glai ako\ pơjing lơ 6/10, [ơi [ôn pro\ng Pyeongchang, dêh ]ar Hàn Quốc. {ơi mông jơnum anai, khul khua ding kơna hơmâo lăi pơyôm kơ ]a\u bruă mơng thu\n 2011-2020 gah rưng kyâo glai glô, hlô mnong [ơi ro\ng lo\n tơnah anai, laih anu\n ngă tui hơdôm jơlan hdră gơnhăm gah rưng kyâo glai glô, hlô mnong [ơi ro\ng lo\n tơnah anai, gleng nao tơlơi pơđ^ kyar kơja\p hơđong mơng Sang hơgum hơb^t djo\p dêh ]ar truh kơ thu\n 2015./.
****Tôm brơi, lơ 7/10, [ing khoa apăn bruă ia jrao deh ]ar Tây Ban Nha lăi pơthâo hmâo dơng 3 ]ô m’nuih đing đăo djơ\ k’man Ebola ba nao pơ\ sang ia jrao [ơi plơi prong jư\h jom Madrid. Tơlơi pơhing anai dưi ba tơbiă sa hrơi tơdơi kơ sa ]ô đah kơmơi mă bruă gah ia jrao hmâo gum hrom pơjrao kơ 2 ]ô m’nuih Tây Ban Nha, djai yoa kơ djơ\ kơman Ebola [ơi Tây Phi. Pô anai nai ia jrao, 44 thun, dưi pơs^t pô djơ\ k’man Ebola blung a gah rơngiao kual Tây Phi. Amăng mông jơnum hăng m’nuih mă tơlơi pơhing phrâo tôm brơi, lơ 7/10, [ing apăn bruă ia jrao [ơi Madrid brơi thâo 3 ]ô m’nuih đing đăo djơ\ k’man Ebola khom ba nao pơ\ sang ia jrao hmâo rơkơi pô nai ia jrao anun, sa ]ô m’nuih mă bruă gah ia jrao hăng sa ]ô m’nuih phrâo po\t glăi mơng kual klin k’man Ebola ngă [ơi Tây Phi. Hrom hăng anun, 22 ]ô m’nuih hmâo mă bruă hăng pô nai ia jrao djơ\ k’man Ebola anun glăk dưi hmâo ara\ng lăng tui k’jăp biă./.
****{ia\ hloh 1 ]ô mơnuih djai, 38 ]ô mơnuih rơka rơka], tơdơi kơ lo\n pơ pư\ ]ư\ pơgơi [ơi tring ]ar Vân Nam, dêh ]ar Khe] mo\t tơ\m brơi, lơ 7/10. Anai le\ lo\n pơ pư\ tal 2 laih [ơi tring ]ar Vân Nam lơm 2 blan laih rơgao, jơh ha\ng lo\n pơ pư\ ]ư\ pơgơi blan 8 laih rơgao, ngă [ia\ hloh 615 ]ô mơnuih djai. Lo\n pơ pư\ tal anai [ơi lu plơi pla, lu `u le\ sang ano\ mơnuih [ôn sang djuai ania [ia\, pơdơng sang hăng kyâo. Hơdôm rơbâo boh sang do\ tơglưh, yua lo\n pơ pư\ ]ư\ pơgơi ngă rai. {ơi lu kual, pui lơtrik ha\ng sang dăng kong răm, samơ\ jơan le\ hluh nao rai laih. Go\ng gai plơi pla brơi nao 3200 ]ô tơhan nao truh pơ\ anih lo\n pơ pư\ ]ư\ pơgơi 1 mông mơguah anai, lơ 8/10, mông [ơi anai. Sang ia jrao kyâo bơrơkal mriah dêh ]ar Khe] hmâo nao djru mơnuih [ôn sang [ơi kual hơmâo tơlơi truh, bia\ ma\ `u mơnuih glăk đuăi nao pơ\ anih pơ\ ko\n./.
Pơblang hăng pôr : Rơluch Xuân-Siu H’Prăk-Nay Jek
Viết bình luận