Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

****Ăt do\ jơnum lok 8, khul khua g^t gai wai lăng pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta gưl 13, mơguah hrơi anai lơ 1/11, khul khua g^t gai wai lăng pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta, jơnum abih ba\ng [ơi sang jơnum pro\ng, kiăng pơhmư\ khua g^t gai wai lăng [irô gah tơlơi bơvih [o\ng hua\, mơng [irô g^t gai wai lăng pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Văn Giàu đ^ pơđok lăi pơthâo bôh tơhnal tui lăng su\ bruă ngă tui pơblih phrâo bơvih [o\ng huă, gah bruă tuh pơ alin mơng kơnuk kơna, công ty kơnuk kơna, laih anu\n sang mak ksai tui ha\ng tơlơi pơtru\n mrô 10 mơng khul khua g^t gai wai lăng pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta , gah kơ]a\u bruă pơđ^ kyar tơlơi bơvih [o\ng huă mnuih mnam 5 thu\n, mơng thu\n  2011-2015, laih anu\n ]rông lô sa dua tơlơi hgum pơhiăp do\ phara phara, ama\ng tơlơi lăi pơthâo anai. Hlâo kơ anu\n ama\ng tơlơi ]rông lô hrơi tơm brơi, khul khua g^t gai wai lăng pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta, ]rông lô tơlơi bơvih [o\ng huă thu\n 2014, laih anu\n bruă ma\ thu\n 2015, khul khua ding kna hơmâo ]rông lô, laih anu\n brơi đ^ hgum pơhiăp gah bôh tơhnal ngă tui yua prăk kơnuk kơna thu\n 2015./.

****Khoa deh ]ar ta phrâo hmâo Kông điêng rơkâo Jơnum min m’nuih [ôn sang h’dôm bôh tring ]ar, [ôn prong ta` ngă tui sa dua bruă pơhlôm [ơi jơlan nao rai [ơi h’dôm kual dơnung, kual ]ư\ siăng. Kiăo tui anun le\, [ơi h’dôm bôh tring ]ar kual dơnung, kual ]ư\ siăng do# mơn tơlơi m’nuih [ôn sang mă yoa gơnam tam găn nao rai ia krông, ]roh hnoh [u pơhlôm hăng hmâo lu tơlơi truh lăp ruă pran joa biă, ngă răm rai djai bru\, tơlơi soaih pral ană m’nuih hăng kông ngăn m’nuih [ôn sang. Kiăng pơgăn h’dôm tơlơi truh [ơi jơlan nao rai, Khoa deh ]ar ta rơkâo Jơnum min m’nuih [ôn sang h’dôm bôh tring ]ar, [ôn prong ta` g^t gai pel e\p h’dôm anih anom, kual mơ\ m’nuih [ôn sang [ơi anai [u dah mă yoa h’dôm m’ta gơnam tam, măi mo\k pơkra mă kiăng ia krông, ]roh hnoh; anăm pioh m’nuih [ôn sang mă yoa h’dôm m’ta gơnam tam, măi mo\k pơkra mă [u pơhlôm pioh găn ia krông, ]roh hnoh ôh, ngă bơdjơ\ nao tơlơi soaih pral, tơlơi h’d^p hăng kông ngăn m’nuih [ôn sang. G^t gai Gơnong bruă wai lăng jơlan nao rai du\ pơgian gum hrom hăng h’dôm Gơnong bruă, anom bruă [ơi plơi pla po\k pơhai m’tam h’dôm bruă pơsir kiăng pơhlôm kơ m’nuih [ôn sang nao rai bơvih [o\ng huă hăng h’d^p m’da./.

****Kơ ia\ng khua dêh ]ar ta, ơi Hoàng Trung Hải, rơkâo kơ Ding jum hơmua pơdai, pơđ^ kyar [ôn lan phrâo dêh ]ar ta, hro\m ha\ng tring ]ar Quảng Ninh, ta` ako\ pơdơng glăi tơlơi răm rai, hơđo\ng tơlơi hd^p mda mơnuih [ôn sang, tơdơi bơnư\ ia  Đầm Hà Đông, pơ]ah [ơi să Quảng Lợi, tring glông Đầm Hà. Tui ha\ng tơlơi lăi pơthâo ta` lơ 30/10 mơng [irô wai lăng hdră pơgăn, pơhlôm tơlơi truh ia ling da#u, hyu pklaih brơi mnuih hơmâo tơlơi truh tring ]ar Quảng Ninh, tơlơi truh bơnư\ pơ]ah, [ơi bơnư\ ia Đầm Hà Đông, [ơi să Quảng Lợi, tring glông Đầm Hà, ba rai ia ling da#u [ơi plơi pla mơnuih [ôn sang kual yu\ dih, pơgun truh tơlơi hd^p mda mơnuih [ôn sang. Kiăng ako\ pơdơng glăi tơlơi răm rai anai, hơđo\ng tơlơi hd^p mda mơnuih [ôn sang. Kơ ia\ng khua dêh ]ar ta, ơi Hoàng Trung Hải, rơkâo [irô jơnum min mơnuih [ôn sang tring ]ar Quảng Ninh gơ`a\m g^t gai nao djru man pơdơng glăi bơnư\, ta` ko\ pơdơng glăi tơlơi hd^p mda mơnuih [ôn sang, pel e\p glăi, kia\ng pơs^t yua hget tơlơi truh anai, laih anu\n pô gơgro\ng ba mơng khul gru\p, mơnuih pơdjơ\ truh tơlơi anai./.

****Tui hăng phun akha wai lăng bruă ju\ yap, mơng {irô ding jum wai lăng k’]a\o bruă hăng tuh pơ plai deh ]ar ta, prăk pơhrui glăi mơng gơnam s^ kơ deh ]ar ta\] rơngiao blan 10 yap him lăng hmâo 13 klai 200 klăk dolar Mi, đ^ 4,5% bơhmu hăng blan hlâo, amăng anun, prăk pơhrui glăi mơng h’dôm bôh anom bơvih [o\ng hmâo prăk tuh pơ plai mơng deh ]ar ta\] rơngiao yap wo\t mơ`ă ia jâu hmâo 8 klai 900 klăk dolar Mi. Yap hrom 10 blan rơgao, abih bang prăk pơhrui glăi mơng gơnam s^ kơ deh ]ar ta\] rơngiao yap him lăng hmâo 123 klai 100 klăk dolar Mi, đ^ 13,4% bơhmu hăng thun hlâo. Prăk pơhrui glăi mơng h’dôm m’ta gơnam tam pioh kơ bruă pơkra rai gơnam tam hmâo rơnoh prong đ^ lu biă bơhmu hăng thun hlâo, anun le\: măi mo\k, gơnam tam mă yoa, gơnam kleng keh pơkon; bôh vải; ia xăng ia jâu; pơsơi; kơ su; k’paih mraih rơngaih m’`am, tơ]ôh băn ao, tơkho\ je\p; rơdeh….

****Lơ 31/10, [irô jơnum min mơnuih [ôn sang tring ]ar Lâm Đồng, ako\ pơjing tơlơi jơnum hro\m hb^t ha\ng hdôm [irô kơnuk kơna, pioh lăng glăi tơlơi bơvih [o\ng huă mnuih mnam blan 10, laih anun 10 blan ako\ thu\n 2014. Tui ha\ng tơlơi lăi pơthâo mơng [irô jơnum min mơnuih [ôn sang tring ]ar Lâm Đồng, 10 blan ako\ thu\n 2014, tơlơi bơvih [o\ng huă mơnuih mnam tring ]ar Lâm Đồng hđo\ng kơja\p, ăt pơđ^ kyar. Khă anu\n hay, tơlơi tơnap tăp hloh le\, tơlơi ma\ jia prăk kơnuk kơna, yua dah mơng ră anai truh abih thu\n kho\m pơhrui glăi giăm 2000 klai prăk, kah ma\ nga\ gio\ng tơlơi jao ma\ jia prăk knuk kơna. Khua g^t gai ping gah tring ]ar, khua g^t gai [irô jơnum min mơnuih [ôn sang tring ]ar Lâm Đồng, ơi Nguyễn Xuân Tiến, rơkâo hdôm sang bruă g^t gai khu\t khăt hloh, ngă giong tơlơi jao lơm sa thu\n,.Laih anu\n rơkâo kho\m tu\ ư nao rai hdôm tơlơi yua prăk djơ\ tui ha\ng tơlơi pơkă, nga\ hiưm pă, kiăng ako\ pơdơng kơ]a\u bruă tơlơi bơvih [o\ng huă mơnuih mnam thu\n 2015 brơi thu\n to\ tui dơng./.

****Tôm brơi, lơ 31/10, Anom wai lăng bruă đang hmua hăng pơđ^t kyar [ôn lan tring glông {ôn Đôn, tring ]ar Dak Lak gum hrom hăng sang bruă bơvih [o\ng m’nuih [ôn sang đ^ kyar bruă đang hmua Phương Nam pơ phun Bruă bơk’toai po\k phun kơ pơje\h k’tor klai Max07. Amăng mông bơk’toai, h’dôm bôh sang ano# m’nuih ngă đang hmua [ơi să Ea Huar, tring glông {ôn Đôn dưi hmâo [ing apăn bruă Sang bruă bơvih [o\ng m’nuih [ôn sang đ^ kyar bruă đang hmua Phương Nam lăi pơthâo kơ pơjeh k’tor Max07. Rơgao kơ h’dră pơkă pơdah brơi [uh, pơjeh k’tor klai phrâo Max07 hmâo ano# klă `u djơ\ hăng hyuh hyang lon adai [ơi anai. H’dră ngă pơ phô hlâo [ơi să Ea Huar hăng pơjeh k’tor anai hmâo bôh prong lu asar giam truh 9 tơn lom sa e\ktar, lu rơbeh kơ 2 tơn bơhmu hăng h’dôm pơjeh k’tor pơkon pla hrom amăng sa bơyan. Kiăng hmâo bôh tơhnal prong, sang bruă pơsur neh wa ngă đang hmua lom mă yoa pơjeh Max07 khom pla djơ\ bơyan, [u pla k’pal… Bruă ba pơjeh k’tor klai phrâo Max07 amăng h’dră pơdah anai ngă gal kơ m’nuih pla k’tor [ơi tring ]ar hmâo dơng tơlơi roah mă pơjeh pla, djru pơhrui glăi lu k’tor hloh./.

****Hrơi tơ\m brơi lơ 31/10, [ơi tring ]ar  Nam Định, Ding jum [irô wai lăng hơmua pơdai, pơđ^ kyar dêh ]ar ta, ngă hro\m ha\ng [irô jơnum min mơnuih [ôn sang tring ]ar Nam Định, ako\ pơjing tơlơi jơnum, lăng glăi bruă nga\ hmua bơyan bơyan, laih anun bơyan puih phang thu\n 2014-2015, [ơi hdôm tring ]ar kual kơdưr dêh ]ar ta; }rông lô ring bruă pơblih phrâo gah braih piăng Việt Nam. }rông lô gah  ring bruă pơblih phrâo gah braih piăng Việt Nam truh thu\n 2020, Ding jum [irô wai lăng hơmua pơdai, pơđ^ kyar dêh ]ar ta gleng nao ba glăi tu\ yua, laih anun hơmâo tơlơi pơ plông gah braih piăng dêh ]ar Việt Nam. Hgum gôp tơlơi pơhiăp kơ ring bruă anai, khul khua ding kơna lăi tui anai, kho\m pơs^t rơđah bruă ngă hmua [ơi rim kual, boh nik `u gah kual hơmua ia Krông Hồng, ruah pơjeh pơdai bơvih brơi ama\ng lo\n ia, laih anu\n ba s^ pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao, man pơdơng sang măi tơtar braih pơdai pro\ng, pơtrut ktang mut hro\m ha\ng mơnuih [ôn sang ngă hơmua ha\ng hdôm công ty./.

Tơlơi pơhing phrâo dêh ta] rơngiao :

****Hrơi tơ\m brơi lơ 31/10, [ơi plơi pro\ng jưh jom Viêng Chăn, dêh ]ar Lào. Tơlơi jơnum khua Ding jum gah lo\n glai adai rơhuông ASEAN [u s^t nik tal 15 hơmâo pơjưh h^ hiam klă. {ơi mông jơnum anai, hơdôm khua ding ju\m, hơmâo lăng glăi bruă mă man pơdơng [ôn pro\ng kơja\p gah lo\n glai adai rơhuông, ]rông lô hrơi blan ngă hro\m mơng ASEAN, gah bruă lo\n glai adai rơhuông, ama\ng anu\n pơtru\t kơtang gah tơlơi thâo pơ]eh phrâo, ama\ng tơlơi ngă hro\m lo\n glai adai rơhuông [ơi kual. {ơi mông jơnum, hơdôm khua ding ju\m, hơmâo brơi rai tơlơi ruăh đ^ anih anâm wai lăng hlô mơno\ng glai laih anun gah glai gơnam đưm ASEAN gah buă wai lăng glai glo lo\n ia. {rô djơ\ hrơi anai, hơdôm khua ding ju\m hơmâo jao brơi hră tu\ ư brơi 10 boh [ôn pro\ng hơmâo pri bơni ASEAN, gah [ôn prong hiam kơja\p lo\n glai adai rơhuông tal 3, ama\ng anu\n [ôn pro\ng Huế kơ dêh ]ar Việt Nam,  laih anu\n jao brơi hră tu\ ư [ôn pro\ng hiam kơja\p brơi 6 boh [ôn pro\ng, ama\ng anu\n hơmâo Đà Lạt kơ dêh ]ar Việt Nam./.

****Khoa deh ]ar Ukraina ơi Arseny Yatseniuk tôm brơi lơ 31/10 pơs^t, deh ]ar Ukraina amra pơhlôm bruă pơđoh hyuh gas mơng deh ]ar Nga găn gao deh ]ar anai nao pơ\ châu Âu. Pơhiăp [ơi anăp [ing khoa moa wai lăng apui yoa deh ]ar Ukraina tơdơi kơ pơkôl hyuh gas hăng deh ]ar Nga, ơi Yatseniuk jăm rơ-wang bruă pơđoh hyuh gas kual dơnung mơng deh ]ar Nga, pơđoh hyuh gas găn gao ia rơs^ Ju\ nao pơ\ châu Âu. Ơi Yatseniuk lăi rơđah, deh ]ar Ukraina amra pơhlôm lom pơđoh, [u brơi deh ]ar Nga hmâo tơhnal pioh ngă tơnap kơ deh ]ar Ukraina hăng châu Âu hăng h’dôm jơlan đing pơđoh pơkon. Khoa deh ]ar Ukraina ăt brơi thâo mơn, `u amra ta` hmâo bruă pơtôm hiăp hăng Keh prăk jar k’mar kơ tơlơi djru gum prăk kak deh ]ar anai kla prăk hyuh gas kơ deh ]ar Nga./.

****Khua mir sir dêh ]ar Bur-Kina Fa-sô, ơi Blaise Compaore phrâo pôr pơthâo `u [u pơdơi ngă khua ôh, laih anu\n iâo pơthưr bơkơtuai rao rai bruă  jao tơlơi dưi. Đ^ pơhiăp [ơi go\ng phu\n pơdah ru\p, `u pôr pơthâo, amra bơkơtuai nao rai gah bruă jao tơlơi dưi brơi kơ khua mir sir yua mơnuih [ôn sang rua\h đ^. Hlâo kơ anu\n, khul tơhan hmâo pôr pơthâo ako\ pơdơng kơnuk kơna to\ tui, wai lăng lo\n ia lơm 12 blan, hlâo kơ ako\ pơjing tơlơi ple\ hra\ ruah khua, laih anu\n ako\ pơdơng kơnuk kơna phrâo. Khul tơhan dêh ]ar Bur-kina Fa-sô, ăt pơtru\n tơlơi ka#m nao rai mot mla\m mơng 7 mông mot hrơi hlâo truh kơ 6 mông mơguah hrơi tơdơi. Hơdôm tơlơi ngă lơ greo hđuh đ^ [ơi dêh ]ar Bur-kina Fa-sô dơng mơng ako\ thu\n 2014, kiăng kơ dơng glăi kơ]a\u bruă păn bruă thim 5 thu\n dơng mơng khua mir sir, ơi Blaise Compaore ./.

****M’nuih apăn ako# [irô gơgrong tơlơi [ơi châu Phi mơng {irô ding jum pơtôm hiăp deh ]ar Khe\] brơi thâo, deh ]ar Khe\] amra po\k anom pơjrao tơlơi ruă yoa k’man Ebola ngă [ơi deh ]ar Liberia amăng rơ-wang sa blan kiăng djru deh ]ar anai pơgăn klin lar hyu. Amăng anun prăk djru pioh kơ h’dôm bôh deh ]ar kual Tây Phi pơgăn klin ruă Ebola, deh ]ar Khe\] amra pơdo\ng sa anom bruă pơjrao tơlơi ruă hăng 100 bôh sưng đih [ơi deh ]ar Liberia. Anom anai pơkă hlâo amra tu\ jum h’dôm ]ô m’nuih ruă blung a amăng rơ-wang 30 hrơi pơ\ anăp. Rơngiao kơ anun, 480 ]ô m’nuih mă bruă gah ia jrao mơng deh ]ar Khe\] amra nao pơ\ Liberia. {ing m’nuih anai amra pơ pha jing 3 gru\p hăng gru\p blung a hmâo 160 ]ô m’nuih amra nao pơ\ deh ]ar Liberia amăng 2 rơ-wang hrơi 7 pơ\ anăp. Hlâo kơ anun, abih bang h’dôm m’ta gơnam mă yoa gah ia jrao ]i kiăng dưi mơ^t nao pơ\ deh ]ar Liberia./.

            }ih pơblang hăng pôr : R]om H’Ly-Siu H’Prăk-Rơluch Xuân