Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

****Ăt amăng hơtal nao ]uă jơmư hăng mă bruă [ơi dêh ]ar Prăng, lơ 10/10, khul khua mua pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta yua kơ yă Tòng Thị Phóng, Kơ-iăng Khua git gai pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta ba jơlan hlâo nao ]uă hăng hrăm tui tơlơi thâo amăng bruă mă pơsir ia djah [ơi sang măi pơsir ia djah Valenton tring ]ar Val De Marne dêh ]ar Prăng laih anun bơkơtoai hăng ơi Christian Favier, khua ding kơna pơ ala mơnuih [ôn sang gơnong dlông, Khua khul pơ ala mơnuih [ôn sang tring ]ar Val De Marne. {ơi mông jơnum bơkơtoai, Kơ-iăng Khua git gai pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta yă Tòng Thị Phóng brơi thâo, tơdơi kơ ngă pơgiong Tơlơi phiăn phun jing Phiah phiăn dêh ]ar ta thun 2013, [ing pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar Việt Nam ră anai glăk sem hơduah ming pơkra lu mơta tơlơi  phiăn amăng bruă mă git gai gong gai kơnuk kơna gưl tring ]ar. Yua kơ anun, yă Tòng Thị  Phóng, rơkâo kơ ơi Christian Favier hăng khua mua tring ]ar Val De Marne djru pơthâo brơi hơdră git gai wai lăng gong gai kơnuk kơna gưl tring ]ar, kiăng kơ djơ\ găl tơpă hơnong./.

****Tôm brơi lơ 10/10, to# tui tal nao ]oa\ hăng mă bruă [ơi deh ]ar Japan, Kơiăng Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Xuân Phúc nao lăi pơthâo ră ruai hăng Khoa deh ]ar Japan ơi Shinzo Abe, bơk’toai hăng Khoa ding jum pơtôm hiăp ơi Phư-mi-ô Ki-si-đa, laih anun lăng sa dua tơlơi ngă lơphe\t k^ pơkôl gum hrom yôm phăn amăng bruă tơlơi phiăn hăng tơlơi ê-grăng ayuh. Amăng bruă bư\p hăng Khoa deh ]ar Japan ơi Shinzo Abe, Kơiăng Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Xuân Phúc rơkâo deh ]ar Japan pioh dơng kơ deh ]ar Việt Nam ODA prăk pơkă thun 2014 [ơi rơnoh lu, laih anun rơkâo deh ]ar Japan pơtru\t k’tang bruă gum hrom bruă đang hmua, amăng anun hmâo hyu mă akan ngư [ơi ia rơs^, djru pơđ^ tui noa yôm gơnam [o\ng huă mă mơng đang hmua hăng djru pơdo\ng tơhnal pơkă ano# klă gơnam tam mă mơng đang hmua kơ deh ]ar Việt Nam./.

****Klăm to\m brơi, [ơi ano\m bruă khua git gai pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta, Khul khua mua djru ană plơi pla mơ\ng ano\m bruă pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar jơnum hăng hơdôm ano\m bruă djơ\ to\m pok pơhai ako\ bruă ngă hro\m prăp lui jơnum  lok 8, [ing pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta hơtal 13 pơphun amăng lơ 20/10 pơ anăp anai. Tui hăng anun,  mơnuih [ôn sang  amra dưi ]ơkă hăng pơsir brơi kơđi tơlơi amăng abih bang hơdôm hrơi mă bruă tơdah hơmâo bruă je\] biă mă. {ơi mông jơnum, [ing khua mua apăn bruă rơkâo, khul djru ană plơi pla kho\m pơđ^ tui tơlơi mă bruă hăng ]ơkă mơnuih [ôn sang nao [om kiơng. Khua tring ]ar, [ôn prong kho\m pơphun ]ơkă jum mơnuih [ôn sang, bưp nao rai, pơsir djo\p bruă mơnuih [ôn sang rơkâo, kiăng kơ ană plơi pla plai [iă nao ngă kơđi rơgao gưl bruă, truh pơ dlông hlâo. Laih do\ng, rơkâo kơ ding jum kông an kho\m pơk pơhai bruă mă pơgang tơlơi rơnuk rơnua amăng mông jơnum lok 8 , kiăng huăi hơmâo tơlơi rung răng amăng mông bưp ]ơkă pơsir bruă mơnuih [ôn sang./.

****Amăng h’dôm hrơi mơng lơ 5 truh kơ lơ 11/10, gru\p hyu mă bruă mơng Gru\p apăn bruă bơvih [o\ng deh ]ar ta yoa kơ ơi Vương Đình Huệ, Khoa Gru\p apăn bruă bơvih [o\ng deh ]ar ta ba jơlan hlâo hmâo tal nao mă bruă [ơi h’dôm tring ]ar kual To\ng krah deh ]ar anun le\: Nghệ An, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế kơ tơlơi đ^ kyar bơvih [o\ng – m’nuih m’nam. Bôh tơhnal tal nao ]oa\ mơng Gru\p le\ pơs^t h’dôm bôh tơhnal ngă tui Tơlơi pơtruh pơs^t Jơnum prong Ping gah đơ đam deh ]ar tal 11 hăng Tơlơi pơtrun pơs^t Bruă jơnum Ping gah mơng h’dôm tring ]ar Nghệ An, Quảng Bình, Quảng Trị hăng Thừa Thiên Huế , rơ-wang bruă mơng thun 2010-2015, tơlơi bơvih [o\ng m’nuih m’nam 9 blan thun 2014; pel e\p, pơs^t bruă pơdo\ng glăi h’dră bruă, pơplih phrâo h’dră đ^ kyar, bôh phun pơdo\ng glăi gơnong bruă đang hmua hăng pơđ^ kyar [ôn lan; tơlơi ngă tui Bruă klah ]un glăi mrô 56 mơng Ding jum k’đi ]ar kơ bruă pơplih dơng, đ^ kyar hăng pơđ^ tui dơng bôh tu\ yoa bơvih [o\ng huă lu m’nuih hăng ngă tui tơhnal pơkă pơdo\ng plơi pla phrâo mơng deh ]ar ta 9 blan rơgao [ơi h’dôm anih anom./.

****Mlăm mmo\t to\m brơi, lơ 10-10 jing sa mlăm mơak ngui ngor kơ plơi prong jưh jom Hà Nội, tar [ar amăng  [ôn prong ho\k mơak hơdor glăi 60 thun hrơi pơklaih rơngai plơi prong jưh jom. Biă mă `u hơdră pơdah rup pơtui hmao klôn pơdah tơlơi adoh soang anăn “Hà Nội-Tơlơi đăo kơnang hăng laih ]ang rơmang”. Hơdră pơtruh nao rai hăng hơdôm anih pơphun tơlơi ngui ngor pơdah rup lăng amăng tivi [uh ba mơtam kah hăng hơdră tơlơi adoh soang “Blan 10 Hà Nội” [ơi tơdron lăk Hơkru\ blan sơpăn, pơtum lu mơnuih rơgơi kơhnâo adoh soang hmư\ hing, lu tơlơi adoh bơni kơ Hà Nội, [udah hơdră pơdah ao dai anăn “ Hương Sắc Hà Nội” [ơi Văn Miếu Quốc Tử giám, hơdră adoh soang Hà Nội hrơi pơ wo\t glăi [ơi đang bơnga gong kut Lý Thái Tổ, pơplông bruă ]ơkă tuai [ơi tơdron   ]ưng boh lông Quần Ngựa…Hro\m hăng lu tơlơi ngui ngor pơnah mlăi bơnga mơak biă mă./.

****Tôm brơi lơ 10/10, Khul ling tơhan h’đăp tring ]ar Kon Tum pơ phun Bruă jơnum bơk’tưn khăp kơ lon ia ling tơhan h’đăp ngă gru hlâo tal 4, rơ-wang mơng thun 2014-2020. Ngă tui bruă bơk’tưn khăp kơ lon ia “Khul ling tơhan h’đăp ngă gru hlâo”, 5 thun rơgao [ing ling tơhan h’đăp tring ]ar Kon Tum, biă `u le\ 500 ]ô ling tơhan glăk apăn bruă gah Ping gah, giam truh 5000 ]ô m’nuih amăng khul le\ m’nuih ping gah ngă tui klă laih phiăn juăt “Ling tơhan wai Hồ”, hmâo lu tơlơi gum h’go#p pơdo\ng, pơgang Ping gah, go\ng gai, djă pioh h’đong k’jăp bruă k’đi ]ar hăng tơlơi h’đong m’nuih m’nam [ơi plơi pla, anom bruă. Mu\t hrom djru nao rai tơdroă đ^ kyar bơvih [o\ng huă, truh ră anai, amăng Khul [u hmâo sang ano# hlơi rơpa dơng tah, mrô sang ano# [un rin hro# trun găh yu\ lơ 18%. H’dôm ling tơhan h’đăp ăt jing h’dôm m’nuih phun mơng h’dôm bruă mă, kăh hăng: Abih bang m’nuih [ôn sang mu\t hrom pơdo\ng tơlơi h’d^p ta#u yâu [ơi kual plơi pla; gum tơngan hrom, djru pơdo\ng plơi pla phrâo; Pơdo\ng plơi pla ala [ôn “Trơi – Djo\p - k’jăp – Pơhlôm”./.

****Mơguah to\m brơi, lơ 10-10, [ơi sang ia jrao prong tring ]ar Dak Nông, ano\m bruă  kơnuk kơna Dak Nông pơphun brơi bruă pơkă lang hăng bra] atâo mơnuih djai kiăng thâo krăn yua hơge\t djai mơ\ng Nguyễn Tấn Mẫn, tơkeng thun 1977, khua grup hyu tir jơlan glông, ngă rah kơ-iăng khua ano\m pơkă k^ rơdêh pơgiăng gơnam, mơ\ng Gơnong bruă wai lăng jơlan glông hăng pơdu\ pơgiăng tring ]ar Dak Nông. Khua tơhan trung tá Phạm Thanh Bình, Khua tơhan gah bruă pơtruh hiăp brơi Kông an tring ]ar Dak Nông lăi:

Laih ngă tui bruă pơgăn tơlơi soh sat amăng tơlơi bơvih [o\ng huă hăng bruă mă, kông an Dak Nông [uh Nguyễn Tấn Mẫn, Kơ-iăng khua ano\m bruă pơkă k^ ano\ kơtra#o rơdeh pơgiăng gơnam tring ]ar Dak Nông hơmâo [uh le\ `u [o\ng prăk la [ing pô rơdeh nao rai pơgiăng kơtra#o rơgao hơnong tơdah găn pơ anih `u wai lăng samơ\ aka [u pơsir djơ\ ôh. Hơdôm wo\t jak iâu `u mă bruă, Nguyễn Tấn Mẫn, `u pơhaih laih [o\ng prăk la. Truh 5 mông klăm lơ 9/10/2014, `u rơkâo nao juă glai, tơdơi kơ anun `u kơdâo trun mơ\ng sang bruă kông an, pơdjai drơi pô `u./.

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

****To\m brơi, lơ 10-10, ling tơhan dêh ]ar Hàn Quốc hăng dêh ]ar Triều Tiên hơmâo pơnah nao rai kơnông [ơi kuăl goai dêh ]ar. Tơlơi truh anai hơmâo tơdơi kơ [ing khua mua ngă bruă tơlơi khăp pap mơ\ng dêh ]ar Hàn Quốc  phai lui boh blôm pơđung đ^ pơ adai rơngit pơhiăp sat pơkdo\ng glăi dêh ]ar Triều Tiên. Ră anai, aka [u thâo rơđah ôh kơ tơlơi djai bru\ samơ\ tui hăng ding jum ling tơhan dêh ]ar Hàn Quốc lăi, mơnuih [ôn sang do\ giăm goai dêh ]ar hăng Triều Tiên hơmâo pơđuăi laih hu\i kơ tơlơi rung răng. Tơlơi bơpơnah nao rai phao kơnông anai, [rô djơ\ hrơi dêh  ]ar Triều Tiên jơnum hơdor glăi hơtal 69 thun hrơi ako\ pơjing ping gah  Mă bruă glăk apăn bruă git gai dêh ]ar Triều Tiên ră anai./.

            ****To\m brơi, lơ 10-10, Kơnuk kơna dêh ]ar Japan hơmâo lăi pơthâo sa kơ]ăo bruă tơlơi phiăn koang dar h^ rơnoh prăk, kông ngăn mơ\ng [ing  mă bruă [udah ano\m bruă pơdjơ\ nao kơ bruă ngă sat [ai pi rat. Tơlơi phiăn anai, amra pơkă kơ bruă sem lăng hơdôm  bruă mă pơblih nao rai s^ mơdrô pơ hrui prăk hăng kôngngăn [ơi dêh ]ar Japan mơ\ng 89 grup ngă pi rat laih anun 360 ]ô mơnuih ngă pi rat sat [ai, amăng anun hơmâo khul Alkeda [udah ling tơhan Kơnuk kơna pơ anăn mă đăo Islam IS. Kơnuk kơna dêh ]ar Japan ]ang rơmang kơ]ăo bruă tơlơi phiăn anai amra pơs^t h^ amăng mông jơnum yom pơphăn [ing khua mua pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar Japan blan 11 pơ anăp anai./.

****Khua ding jum  ling tơhan dêh ]ar Espa`ol ơi Pedro Morens to\m brơi lơ 10/10 lăi, dêh ]ar anai amra mơ^t nao 300 ]ô ling tơhan  djru pơ hrăm brơi tơhan pơgang tơlơi rơnuk rơnua blah glăi tơhan Kơnuk kơna pơ anăn mă đăo Islam IS, jing Islamic State. Hlâo kơ anun, Kơnuk kơna dêh ]ar Espa`ol jơnum pơ ]rông kơ bruă mơ^t tơhan nao pơ dêh ]ar Iraq. Pơhiăp hăng [ing mă tơlơi pơhing phrâo, Khua ding jum ling tơhan dêh ]ar Espa`ol ơi Pedro Morens lăi, bruă mă anai amra sui amăng 7-8 blan. Tui hăng anun, [ing tơhan dêh ]ar Espa`ol amra pơtô brơi hơdră toh h^ boh min pơtuh kơ tơhan blah hơde] dêh ]ar Iraq./.

****{ing khua mua apăn bruă [ơi Donesk, kuăl gah ngo\ dêh ]ar Ukraina brơi thâo, hơmâo 3 ]ô mơnuih [ôn sang djai yua hăng 5 ]ô pơkon rơka djơ\ boh phao mơ\ng anih pơko\n pơnah đam nao [ơi [ôn prong anai klăm mmo\t to\m brơi lơ 10-10. Tui hăng tơlơi pơhing phrâo lăi, 10 boh sang mơnuih [ôn sang hăng sa boh sang pơdo\ng kơ lu mơnuih do\ hro\m djơ\ boh phao kơnong hăng răm rai klăm mmo\t to\m brơi.  Khua pơtruh hiăp kơ Khul tơhan pơgang tơlơi rơnuk rơnua dêh ]ar Ukraina, ơi Andrei Lysenko brơi thâo,  [u hơmâo ling tơhan dêh ]ar Ukraina pơpă ôh djai amăng dua hrơi rơgao. Khă hnun, hơmâo 7 ]ô mơnuih rơka amăng hơtal pơblah nao rai  hăng tơhan pơkdo\ng glăi kuăl gah ngo\ dêh ]ar./.

****Sang bruă prăk jar kmar phrâo brơi thâo, klin Ebola amra ngă răm [ăm tơlơi bơvih [o\ng huă truh kơ 32 klai đô lar kơ kuăl châu Phi amăng dua thun  pơ anăp. Khua sang bruă prăk jar kmar ơi Jim Yong Kim brơi thâo, hơdôm bruă mă  bơ be] djơ\ kơ tơlơi bơvih [o\ng huă dưi mơn pơsir, tơdah hơdôm dêh ]ar amăng kuăl hăng jar kmar hơmâo bruă mă hmao kru, pơgăn klin kheng. Tui hăng sang bruă prăk jar kmar lăi, tơdah klin Ebola dưi pơgăn h^ amăng rơnu] thun anai, lơm anun prăk kăk kơ tơlơi bơvih [o\ng huă [ơi hơdôm dêh ]ar Tây Phi amra rơngiă năng ai `u 359 klăk đô lar Mi./.

                        Pơblang hăng pôr :  Siu H’Prăk-Nay Jek