Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

            ****{rô djơ\ Hrơi Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar, tlăm tôm brơi, lơ 24/10, [ơi {irô mă bruă Go\ng gai deh ]ar ta, Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng tu\ jum khoa pơ ala h’dôm khul gru\p mơng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar [ơi deh ]ar Việt Nam. Pơ ala kơ Go\ng gai deh ]ar Việt Nam, Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng hơ-ư\] hơmưi khoa pơ ala h’dôm khul gru\p mơng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar [ơi deh ]ar Việt Nam [rô djơ\ hrơi Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar. Khoa deh ]ar ta bơni tơlơi do\ng yoa, gum hrom, djru gum ba glăi bôh tơhnal mơng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar pioh kơ deh ]ar Việt Nam amăng bruă pơdo\ng hăng đ^ kyar lon ia, biă `u tơlơi do\ng yoa, gum hrom klă amăng bruă ngă tui h’dôm Tơhnal pơkă phrâo. Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng pơs^t hăng sa ding k’na mơng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar amăng 37 thun rơgao, deh ]ar Việt Nam biă `u lăng yôm ăt kah hăng ]ang rơmang gum hrom dơlăm, ba glăi bôh tu\ yoa hloh dơng hăng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar amăng h’dôm m’ta bruă./.

****Mơguah tơ\m brơi, lơ 24/10, [ơi [irô ma\ bruă kơnuk kơna ta, khua ding kơna Ding jum kđi ]ar ta, kơ iăng khua dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Xuân Phúc, jum khul khua mua [ôn pro\ng  Vientiane, dêh ]ar Lào rai ]ua\ dêh ]ar Việt Nam. Hơk mơak [ơi ana\p tơlơi pơđ^ kyar hiam klă lu mta bruă kplah wah 2 boh [ôn prong Hà Nội ha\ng Vientiane, ăt kah hăng bruă ]rông lô nao rai gah khua mua, ngă hro\m gah pơtô juăt, ia jrao, hơmua pơdai, bia\ ma\ `u gah ptô hrăm bruă kđi ]ar brơi hdôm khua mua gah tring ]ar, [ôn prong dêh ]ar Lào. Kơ ia\ng khua dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Xuân Phúc pơdah rai pran jua ]ang rơmang, tơlơi hrăm găn gao thâo thăi mơng [ôn pro\ng Hà Nội ama\ng tơlơi pơđ^ kyar, mu\t hro\m amra ba glăi tu\ yua brơi gơyut lon ia Lào, ama\ng bruă man pơdơng ha\ng pơđ^ kyar plơi pro\ng jưh jom Vientiane; lăi pơs^t Ping gah, Kơnuk Kơna dêh ]ar Việt Nam lăng pơyôm ha\ng djru ba lu hloh, ama\ng bruă ako\ pơdơng laih anu\n pơđ^ kyar tơlơi ngă ja\ng mah ha\ng dêh ]ar Lào./.

****M’mo\t tôm brơi, lơ 24/10, [ơi [ôn prong Hồ Chí Minh, Sang bruă pơlir h’b^t bơvih [o\ng Cửu Long (Cửu Long JOC) pơ phun ngă lơphe\t ]ơkă glông blung a mơng rơ-wang bruă Sư Tử Nâu hăng Sử Tử Vàng Tây Nam. Nao pơhmư\ hmâo Kơiăng Khoa deh ]ar ơi Hoàng Trung Hải hrom hăng khoa pơ ala h’dôm {irô ding jum, gơnong bruă bơdjơ\ nao. Rơ-wang bruă Sử Tử Nâu hăng Sư Tử Vàng Tây Nam dưi ngă tui mơng rơnu\] thun 2013, hmâo abih bang rơnoh tuh pơ plai 870 klăk dolar Mi, amăng anun hmâo wo\t prăk apăh khoer. Bruă pơ phun mă ta` mơng dua hlung ia jâu anai pơkă hlâo amra đ^ dơng prăk pơhrui glăi thun anai kơ abih bang rơ-wang bruă giam truh 100 klăk dolar Mi, pơđ^ tui mrô ia jâu mă hmâo abih bang giam truh 80 rơbâo k’thung amăng sa hrơi. Amăng mông ngă lơphe\t, Kơiăng Khoa deh ]ar ta ơi Hoàng Trung Hải lăi rơđah:

            Sang bruă pơlir h’b^t bơvih [o\ng Cửu Long JOC ba tơbiă dua rơ-wang bruă mu\t ta` amăng thun 2014 djru yôm phăn biă amăng bruă pơkra ia jâu 500 rơbâo tơn, djru hrom amăng mrô ia jâu thun 2014. Tui anun anai le\ tơlơi yôm phăn biă, hrom hăng Gru\p ia jâu hyuh deh ]ar Việt Nam pơđ^ tui mrô mă ia jâu hloh hmâo 1 klăk tơn, djru đ^ kyar bơvih [o\ng thun anai mơng deh ]ar ta./.

****Hrơi tơm brơi lơ 24/10, ơi Michel Sidibe, kơ ia\ng khua Sang hgum hơb^t djo\p dêh ]ar, ngă rah khua g^t gai jơlan hdră mơng Sang hgum hơb^t djo\p dêh ]ar gah bruă HIV/AIDS, pơ phu\n rai ]ua\, ma\ bruă [ơi dêh ]ar Việt Nam. Hrơi anai lơ 25/10, ơi Michel Sidibe, amra ma\ bruă ha\ng khul khua g^t gai Ping gah, kơnuk kơna ta, nao ngă lơ phet iâo pơthưr, yua Ding jum ia jrao dêh ]ar ta, ako\ pơjing ngă tui Tơlơi gơ`a\m 90-90-90 mơng Sang hgum hơb^t djo\p dêh ]ar. Kiăng ngă tui tơlơi gơ`a\m [ơi ro\ng lo\n tơnah anai, kiăng pơjưh h^ tơlơi duăm ruă HIV/AIDS truh thu\n 2030, Sang hgum hơb^t djo\p dêh ]ar iâo pơthưr hdôm lo\n ia gir run ngă tui tơlơi gơ`a\m 90-90-90, kiăng lăi truh kơ thu\n 2020, [ơi hdôm lo\n ia hơmâo 90% mnuih djơ\ kman HIV/AIDS thâo kơ tơlơi pơ [a\i gơ`u pô, 90% mrô mơnuih dưi lăi lui hlâo tơlơi pơ [a\i HIV pơjrao na nao ARV, 90% mrô mơnuih pơjrao ARV dưi pơgăn kman plai [ia\ yơh./.

****Hrơi anai lơ 25/10, Tal jơnum lok 8, Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar ta tal 13 bơk’toai [ơi Sang rông kơ bruă pơgang, k’do\ng hư\p [o\ng kông ngăn. Pô hyu mă tơlơi pơhing phrâo Go\ng phun joa pơhiăp deh ]ar Việt Nam do# mă bruă [ơi kual }ư\ Siăng ]ih glăi laih tơlơi gum pơhiăp mơng m’nuih [ôn sang [ơi tring ]ar Dak Lak kơ bruă pơgang, k’do\ng hư\p [o\ng kông ngăn. M’nuih [ôn sang Nguyễn Mạnh Hùng, [ơi thôn 12 să Ea Tu, [ôn prong Buôn Ma Thuột lăi le\ Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang, Khul wai lăng m’nuih [ôn sang h’dôm gưl khom k’tưn bruă lăng tui kiăng ngă klă bruă pơgang, k’do\ng hư\p [o\ng kông ngăn, k’do\ng prai prăk khưi khai, ngă tui ba glăi bôh tơhnal h’dôm rơ-wang bruă tuh pơ plai prong. Hnư\h do\ng [u dưi kla, hnưh do\ng h’đăp ăt jing tơlơi `u gleng nao amăng tal jơnum Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar ta tal anai. M’nuih [ôn sang Nguyễn Mạnh Hùng lăi đ^ tơlơi gum pơhiăp tui anai:

             Gah h’dră pơtrun, Ping gah hăng Kơnuk kơna ta hmâo h’dră pơtrun sui laih samơ\ bôh n^k `u yăk kiăng pơ plih amăng bruă k’do\ng hư\p [o\ng kông ngăn anai akă dưi ngă lu ôh. Dua le\ bruă pơsir mrô hnưh do\ng [u dưi kla, ră anai mrô hnưh anai ăt le\ sa amăng h’dôm tơlơi tơnap pơsir yoa kơ ră anai ara\ng ]an [u kla tu\] rơnu\] `u khom pơjing h’dôm m’ta bruă blơi hnưh [u dưi kla tui anun tu\] rơnu\\] `u ră anai h’dai nao abih kơ Go\ng gai deh ]ar. Tui anun yơh, rơkâo Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang ]rông sai khom to\ng ten hăng hmâo h’dôm bruă pơsir djơ\ kiăng neh wa m’nuih [ôn sang đăo gơnang./.

****Klăm tơm brơi lơ 24/10. {irô djru bruă wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak, ako\ pơjing tơlơi jơnum, pioh pre lui hlâo tơlơi jơnum lok 9, khul khua  wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak tal 8. Đ^ pơhiăp [ơi mông jơnum [irô  wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak , pel e\p glăi hdôm bruă ma\ s^t nik truh, be\ beng tơlơi ]ih ming pơkra glăi hdôm tơlơi pơtru\n lu wơt. Yua kơ anu\n yơh, rơkâo đ^  [irô  jơnum min wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak , laih anu\n hơdôm [irô pơdjơ\ hro\m pre lui hlâo hră pơar hiam klă brơi tơlơi jơnum, ako\ pơdơng glăi hră pơar sui truh, pơgun truh tơlơi pel e\p, pơmin kơsem mơng [irô  wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar. Hdôm [irô  wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak tui ha\ng tơlơi dưi, bruă ma\ hyu lăng glăi hdôm hră pơar jơlan hdră tơlơi jơnum, kiăng djru brơi khul khua mua [irô  wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak hmâo thâo hlâo, pioh ]rông lô laih anun tu\ ư ama\ng tơlơi jơnum anai./.

****Tôm brơi, lơ 24/10, Khul pơlir h’b^t Hlăk ai deh ]ar Việt Nam tring ]ar Gia Lai pơ phun Bruă jơnum tal 6, rơ-wang bruă mơng thun 2014 -2019 hăng klah ]un glăi Bruă pơsur “Yoa kơ ia rơs^, bul ia rơs^ plơi pla”. Bruă jơnum gleng nao bơk’toai jơlan gah, bruă mă hăng  pơsir bruă mă mơng h’dôm Khul pơlir h’b^t hlăk ai tring ]ar Gia Lai pơ\ anăp anai. Amăng anun, gleng nao bruă tum pơ-[u\t hlăk ai, ngă tui h’dôm h’dră bruă, rơ-wang bruă djru [ing tơdăm dra kual djuai ania [ia\ do#, kual tơnap tap đ^ kyar bơvih [o\ng./.

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****Dơng mơng lơ 22 truh kơ lơ 24/10, [ơi plơi prong jư\h jom Vientiane, deh ]ar Lao, pơ phun Bruă jơnum Jơnum min gum hrom pơ phun ngă tui Tơlơi pơkôl s^ mdrô gơnam tal 16. Nao pơhmư\ hmâo h’dôm gru\p khoa pơ ala mơng h’dôm bôh deh ]ar amăng kual ASEAN hăng khoa pơ ala kơ Gru\p ]ih pioh ASEAN. Bruă jơnum kiăng ]rông sai bruă pơ phun ngă tui bruă mă mơng h’dôm bôh deh ]ar amăng kual tui Tơlơi pơkôl s^ mdrô tui hloai pô ngă tui laih mơng thun 2009 truh ră anai. Amăng mông Jơnum anai h’dôm bôh deh ]ar amăng kual ASEAN ]rông sai laih hăng pel e\p sa dua m’ta tơlơi yôm phăn kah hăng: Pel e\p hăng lăng glăi K’]a\o bruă su\t lui mrô mă jia kơplah wah h’dôm bôh deh ]ar amăng kual ASEAN pơ phun ngă tui mơng thun 2015 truh thun 2018; ]rông sai kơ bruă pơkă [u mă jiă, biă `u bruă pơdo\ng Websise bơdjơ\ nao h’dôm tơlơi pơkă kơ tơlơi s^ mdrô, kiăng tô nao rai hăng Websise mơng ASEAN…

****21 boh dêh ]ar Châu Á tơm brơi lơ 24/10, hơmâo k^ hră pơar pioh hơdơr [ơi Bắc Kinh, dêh ]ar Khe], gah brua\ ako\ pơdơng Sang mak ksai Tuh pơ alin pưk sang đang hơmua châu Á. Đuăi tui anu\n rơnoh prăk ]ih ana\n ako\ pơjing Sang mak ksai 100 klai prăk đôlar my. Dêh ]ar Khe] yơh, pơ]ruh prăk lu hloh. Min hlâo Sang mak ksai anai amra pơ phun ma\ bruă rơnu] thu\n 2015. Lu boh dêh ]ar Châu Á ]ang rơmang Sang mak ksai Tuh pơ alin pưk sang đang hơmua châu Á, amra djru prăk kak brơi hdôm lon ia pơđ^ kyar man pơdơng pưk sang đang hơmua, hlăk anai lu boh dêh ]ar kiăng bia\ ma\ prăk kak brơi hdôm ring bruă man pơdơng./.

****Khoa deh ]ar Ănglê ơi David Cameron tôm brơi, lơ 24/10, brơi thâo, Khul pơlir h’b^t kual châu Âu tu\ ư đ^ tui mrô prăk djru k’do\ng Ebola 1 klai ơ-rô. 28 bôh deh ]ar ding k’na hăng Jơnum min châu Âu pơkôl mă yoa giam truh 600 klăk ơ-rô kla prăk blan kơ m’nuih mă bruă ia jrao hăng prăk mă yoa bruă mă mơng sa dua anih anom pel e\p pơjrao [ơi 3 bôh deh ]ar bơdjơ\ nao prong hloh anun le\ Liberia, Sierra Leone, Guine. Amăng mông jơnum gưl glông mơng Khul pơlir h’b^t kual châu Âu, Khoa deh ]ar Đức yă Angela Merkel iâu pơthưr Khul pơlir h’b^t kual châu Âu ta` ba tơbiă tơlơi pơs^t pơkiăo nao h’dôm ]ô m’nuih mă bruă ia jrao nao pơ\ Tây Phi gum hrom k’do\ng klin ruă./.

****Khul gru\p wai lăng tơlơi rơnuk rơnua laih anu\n nga\ hro\m Châu âu (OSCE) tơm brơi lơ 24/10, hơmâo brơi nao rơdeh por [u hơmâo mơnuih mơgăt truh pơ\ dêh ]ar Ukraina, gir run tui lăng su\ tơlơi pơdơi pơblah ngă [ơi kual Ngo\ dêh ]ar Ukraina. Hdôm rơdeh por [u hơmâo mơnuih mơgăt anai yua dêh ]ar Áo pơkra rai, hasa ]răn ama\ng kơ]a\u bruă pok pro\ng tơlơi pơtru\n mơng Khul gru\p wai lăng tơlơi rơnuk rơnua laih anu\n nga\ hro\m Châu âu [ơi dêh ]ar Ukraina. Tui ha\ng tơlơi ju\ yăp phrâo hloh mơng Sang hgum hơb^t djo\p dêh ]ar lăi, yăp lăng rơbeh kơ 3500 ]ô mơnuih djai yua pơblah ngă [ơi dêh ]ar Ukraina./.

            ****Khul ling tơhan deh ]ar Prăng tôm brơi, lơ 24/10, brơi thâo, h’dôm rơdeh por ling tơhan mơng deh ]ar anai phrâo k’sung blah sa anom pơhra\m mơng Khul Kơnuk kơna Islam (IS) [ơi [ôn prong Kikuk, deh ]ar Iraq. Tui hăng tơlơi g^t gai mơng Khul ling tơhan deh ]ar Prăng [ơi deh ]ar Iraq, ơi Peter de Villiers, rơdeh por ling tơhan mơng Prăng raih trun laih 70 bôh [ôm [ơi 12 anih anom pơ\ kual dưr deh ]ar Iraq amăng mơgoah tôm brơi lơ 24/10. Anai le\ bruă k’sung blah tal 7 mơng deh ]ar Prăng [ơi deh ]ar Iraq yap mơng lơ 19/9 phrâo rơgao, lom deh ]ar anai mu\t hrom khul pơlir h’b^t k’do\ng IS yoa kơ Mi apăn ako# [ơi Iraq. Ơi Peter de Villiers brơi thâo, deh ]ar Prăng glăk pơ phun sa bruă mă yôm phăn [ơi Iraq, kiăo tui anun phă prai h’dôm sang dưi hmâo IS mă yoa kiăng pơkra rai h’dôm m’ta bôh [ôm hăng phao k’toang k’do\ng glăi khul ling tơhan deh ]ar Iraq. Khoa g^t gai Khul ling tơhan deh ]ar Prăng lăi rơđah, h’dôm bôh rơdeh por ling tơhan amra dưi ngă tui dơng tơdah kiăng je\] pioh pơtru\t k’dun glăi [ing IS mơng deh ]ar Iraq./.

                        }ih  pơblang hăng pôr : Nay Jek-Rơluch Xuân-Siu H’Prăk