Tơlơi pơhing phrâo hrơi pă, lơ 16-10-2014
Thứ năm, 00:00, 16/10/2014

               Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

            ****Ăt amăng hơtal nao bưp mơnuih [ôn sang hlâo kơ jơnum lok 8 [ing pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta hơtal 13, to\m brơi, lơ 15/10, Khua mir sir dêh ]ar ta ơi Trương Tấn Sang hăng [ing pơ ala [ơi [ôn prong Hồ Chí Minh anih ruah khua mrô 1, hơmâo nao bưp mơnuih [ôn sang kuận 4 [ôn prong Hồ Chí Minh. Pơ ala kơ khul khua mua pơ ala anih ruah khua mrô 1 lăi glăi tơlơi pơgôp hiăp mơ\ng mơnuih [ôn sang, Khua mir sir, ơi Trương Tấn Sang lăi bruă pơgăn hưp ham [o\ng kông ngăn yơh jing boh yom phun. Khua mir sir lăi, thun blan rơgao, Ping gah hăng Kơnuk kơna ta gir run pơkdo\ng glăi hăng bruă ngă soh  sat [o\ng kông ngăn laih anun hơmâo ba glăi hơdôm boh tu\ yua yom mơn, samơ\ kiăng ngă djơ\ hăng ano\ pơkă mơ\ng Ping gah hăng Kơnuk kơna pơtrun ăt le\ aka [u dưi ngă hlom bom ôh, djo\p sang bruă kơnuk kơna glăk kơtưn git gai pơtrun mă bruă khut khăt hloh,  pơgăn tơlơi sat [o\ng kông ngăn. }ih pioh hơdôm tơlơi pơgôp hiăp mơ\ng mơnuih [ôn sang amăng bruă pơtô hrăm, bruă ia jrao, Khua mir sir lăi, tơlơi anai yơh do\ ngă bơ tơnap kơ ană plơi pla lu mơta. Ping gah hăng Kơnuk kơna hơmâo laih Hră pơtrun amăng mông jơnum, brơi pơblih tar [ar amăng bruă pơtô hrăm, hơdôm tơlơi rơkâo mơ\ng mơnuih [ôn sang amra djă pioh hăng lăi pơthâo djo\p sang bruă kơnuk kơna e\p hơdră pơsir h^ kơ` pơgi ni anăp./.

****To# tui h’dôm bruă mă amăng h’dră bruă nao ]oa\ deh ]ar Đức mơng Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng, tlăm mo\t tôm brơi yap tui mông [ơi deh ]ar Việt Nam, [ơi plơi prong jư\h jom Berlin, tơdơi kơ ngă lơphe\t ]ơkă jum, Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng hmâo Bơk’toai laih hăng Khoa deh ]ar Đức yă Angela Markel. Hăng pran joa jiăng mah, tơpă ara\, dua gơ`u bơk’toai nao rai h’dôm jơlan gah hăng bruă mă rơđah đông kiăng pơtru\t k’tang tơlơi rô nao rai gum hrom mơng dua bôh deh ]ar. Yă Angela Markel pơs^t deh ]ar Đức do\ng yoa tơlơi pơmin mơng deh ]ar Việt Nam amăng tơlơi [ơi kual ia rơs^ Ngo\. Deh ]ar Đức ăt kah hăng Khul pơlir h’b^t kual châu Âu amra ba tơbiă tơlơi anai bơk’toai amăng Bruă jơnum gưl glông ASEM 10 pơ phun [ơi Milan. Dua gơ`u tu\ ư hrom k’tưn pơplih gru\p ]oa\ nao rai mơng h’dôm gưl, biă `u gưl glông kiăng pơtru\t bruă gum hrom dua bơnah amăng h’dôm bruă. Dua gơ`u ăt tu\ ư hrom pơtru\t ta` mơn rơnoh h’dôm rơ-wang bruă gum hrom phun kah hăng Sang do# Đức, pơdo\ng jơlan rơdeh treng đuăi hăng apui lơtr^k mrô 2 [ơi [ôn prong Hồ Chí Minh, pơjing bôh than pơtru\t tuh pơ plai mơng deh ]ar Đức [ơi deh ]ar Việt Nam./.

            ****Tu\ ư tơlơi jak iâu mơ\ng Kơ-iăng Khua mir sir dêh ]ar đăo Islam Iran ơi Mohamad Shariatmadari, Kơ-iăng Khua dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Xuân Phúc hơmâo nao ]uă dêh ]ar Iran dơ\ng mơ\ng lơ 13-15/10. {ơi hơdôm wo\t jơnum, bưp nao rai, dua bơnah ăt pơs^t kho\m kơtưn hloh dơ\ng kơ bruă djru nao rai, pơtrut tui bruă mă dong yua nao rai amăng mông jơnum ]ar kmar hăng jơnum hro\m lu boh dêh ]ar pơko\n, [uăn amra sem glăi hăng  pơtrut tơlơi dong yua  kơ Việt Nam ngă ding kơna pơgang tơlơi rơnuk rơnua sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar rơvang bruă thun 2020-2021; laih dơ\ng rơkâo Việt Nam do\ng yua dêh ]ar Iran mut khul Giăng mah je\ giăm hăng gum hro\m kuăl ASEAN iâu klah ]un TAC. Dua bơnah hơmâo tu\ ư djru hlâo hloh bruă s^ mơdrô, pơ alin prăk kăk, pơ]eh phrâo ia rơgơi tơlơi kơhnâo ngă hmua, pơkra apui lơtrik, ]ơkă tuai hyu ngui, kơtưn pơđ^ tui rơnoh prăk s^ mơdrô nao rai dua bơnah lu hloh kơ ră anai./.

            **** Mơgoah tôm brơi lơ 15/10, Jơnum min m’nuih [ôn sang tring ]ar Bắc Kạn pơ phun Bruă jơnum Khoa pơ ala djo\p djuai ania [ia\ tring ]ar Bắc Kạn tal 2, thun 2014. Tring ]ar Bắc Kạn le\ tring ]ar kual ]ư\ siăng hăng mrô m’nuih [ôn sang rơbeh kơ 300 rơbâo ]ô m’nuih, amăng anun neh wa djuai ania [ia\ hmâo rơbeh kơ 86% mrô m’nuih. Hăng ako# `u “Djo\p djuai ania tring ]ar Bắc Kạn dưm k’nar, mu\t hrom, pơ]eh phrâo gum pran hrom pơdo\ng plơi pla đ^ kyar k’jăp”, bruă jơnum pơs^t laih, klah ]un bruă djuai ania  mơng thun 2009 – 2014 hăng jơlan gah bruă mă mơng bruă djuai ania truh thun 2019. {rô djơ\ tal anai, bruă jơnum jao hră bơni mơng {irô ding jum, Khoa Jơnum min djuai ania kơ 1 gru\p, 5 ]ô m’nuih hmâo bôh tơhnal prong amăng bruă mă; Jơnum min m’nuih [ôn sang tring ]ar jao brơi hră bơni kơ 18 gru\p, 38 ]ô m’nuih m’bruă amăng tơlơi h’kru\ đ^, k’tưn pran joa mu\t hrom djuai ania./.

****Anăp nao kơ hrơi hơdor glăi Hrơi dêh ]ar pơpu\ kơ [ing đah kơmơi Việt Nam  lơ 20/10, Ano\m bruă đah kơmơi mut phung tring ]ar Dak Lak pok pơhai lu bruă mă ho\k mơak hơdor kơ hrơi anai [ơi djo\p gưl. {ơi gưl pơyu\, [ing đah kơmơi pơphun bruă  kơtưn hrăm hăng hla tui kơnuih hiam pran jua klă Hồ Chí Minh, pơ [uh amăng bruă mă mơtam, kah hăng tơlơi pơkrem kơdeng pơplai prăk, kơtưn mă bruă ngă hmua pla pơjing,  ako\ pơdo\ng sang ano\ 5 mơta tơlơi sat [u hơmâo, 3 mơta bruă hiam kho\m ngă. Amăng blan 10 anai, Khul đah kơmơi mut phung tring ]ar Dak Lak git gai pơtô brơi bruă ngă, djru nao rai tơlơi thâo thăi pơđ^ tui tơlơi thâo, ano\ rơgơi mă bruă kơ [ing đah kơmơi ngă khua apăn bruă kơnuk kơna, pơphun jơnum bơ ră ruai mơak, pơpu\ bơni kơ [ing adơi amai đah kơmơi mă bruă rơgơi, ano\m bruă khul đah kơmơi ba jơlan hlâo amăng bruă mă, lăi pơthâo tơlơi to\m găn rơgao laih anun pơphun Jơnum bưp nao rai [ing khua mua git gai khul đah kơmơi mut phung thun 2014. Yă Nguyễn Thị Lộc, Kơ-iăng Khua ano\m bruă khul đah kơmơi mut phung tring ]ar Dak Lak lăi :

            Hăng djo\p ano\m bruă pơyu\ kho\m yap glăi, pơto\ng rơđah, pơphun jơnum bơkơtoai nao rai ngă hiư\m pă djru brơi kơ djo\p ano\m bruă khom hơmâo boh [iă `u 15% mrô đah kơmơi mut phung ngă hro\m amăng bruă git gai, mut ngă hro\m amăng ano\m bruă pơ ala mơnuih [ôn sang hăng ano\m bruă mơnuih [ôn sang ruah đ^ dưi ngă djo\p 25% pơ dlông. Djo\p sang bruă ]ar pơphun bưp [o# mơta, bơ ră ruai tơ`a bla, pơtô lăi tơlơi thâo thăi amăng bruă mă laih anun pơpu\ bơni kơ [ing đah kơmơi mă bruă pơyu\ rơgơi mơ\ng să truh pơ tring glông hăng tring ]ar./.

****H’dor glăi 50 thun hrơi pô khin h’tai pơsa\n drơi Nguyễn Văn Trỗi rơngiă “15/10/1964 – 15/10/2014), mo\t tôm brơi lơ 15/10, Khul hlăk ai [ôn prong Hồ Chí Minh pơ phun bơni 27 ]ô tơdăm dra hmâo mă pri bơni Nguyễn Văn Trỗi tal 7. Thun anai, pri bơni Nguyễn Văn Trỗi do# dưi jao kơ [ing hlăk ai le\ [ing apăn bruă khul, gum hrom klă rah kơ bruă mă mơng Khul hăng jing rah m’nuih ba jơlan hlâo amăng bruă pơplih h’dră bôh thâo phrâo [ơi h’dôm bôh anom bơvih [o\ng./.

****Hơmâo dong sa tơlơi truh uă boh [ôm kiăng mă pơsơi yom s^, ngă pơtuh djai mơnuih [ơi tring ]ar Gia Lai. Amăng 3 ]ô mơnuih djơ\ boh [ôm, 2 ]ô djai mơtam, sa ]ô glăk kraih. 3 ]ô anai le\, [ing bơn Phan Đình Thu 35 thun, Nguyễn Văn thông 36 thun hăng Lê Tấn Quang 31 thun, do\ pơ thôn 1, să Thăng Hưng, tring glông }ư\ Prong, Gia Lai. Yang hrơi dơ\ng lơ 14/10, lơm gơ`u nao e\p du` djah pơsơi [ơi să Ia Bô, tring glông Đưk Kơ, 3 gơ`u [uh boh [ôm laih anun uă kiăng mă put pơtuh. Boh [ôm pơtuh ngă kơ klâo gơ`u djơ\ rơka hăng djai, Thu hăng Quang djai [ơi anun mơtam, do\ glăi Thông rơka kơtang glăk kraih ră anai./.

 

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****Amăng hơtal nao ]uă jơmư mơ\ng Khua dêh ]ar Khe], ơi Lý Khắc Cường truh pơ dêh ]ar Italia, dua bơnah hơmâo k^ lu hră pơkôl bơvih [o\ng hro\m noa yơ yom truh kơ 10 klai đô lar Mi. Pơhiăp [ơi mông jơnum hăng [ing mă tơlơi pơhing phrâo tơdơi kơ bơră ruai hăng ơi Lý Khắc Cường, Khua dêh ]ar Italia ơi Matteo Renzi lăng yom biă mă hơtal nao ]uă anai laih anun lăng anun kah hăng mông gêh găl kơ dua bơnah djo\p ano\m bruă bơvih [o\ng huă s^ mơdrô plah wah dêh ]ar Italia hăng dêh ]ar Khe]. Biă mă `u, amăng hơtal nao ]uă anai, dêh ]ar Khe] hơmâo pơplai truh 7 klai đô lar Mi kiăng dưi jing dêh ]ar pơ ]ruh ngăn hro\m kơ lu ano\m bruă bơvih [o\ng huă s^ mơdrô hăng dêh ]ar Italia./.

****{irô ding jum wai lăng Khul ling tơhan deh ]ar Hàn Quốc brơi thâo, bruă bư\p tôm brơi lơ 15/10 kơplah wah Khoa moa ling tơhan gưl glông deh ]ar Hàn Quốc hăng deh ]ar Triều Tiên [ơi plơi Bàn Môn Điếm [u hmâo bôh tơhnal h’ge\t ôh. Pơhiăp amăng mông jơnum hăng m’nuih mă tơlơi pơhing phrâo tôm brơi lơ 15/10, m’nuih truh pơhiăp mơng {irô ding jum wai lăng Khul ling tơhan deh ]ar Hàn Quốc ơi Kim Min-seok brơi thâo, amăng mông bư\p 2 bơnah bơk’toai kơ h’dôm tơlơi k’do\ng nao rai hăng phao [ơi giam goai deh ]ar phrâo anai, samơ\ [u dưi pơsir ôh tơlơi [u djơ\ hrom. Anai le\ tơlơi bơk’toai bruă ling tơhan blung a kơplah wah dua bôh deh ]ar amăng rơbeh kơ 30 thun rơgao. Deh ]ar Triều Tiên pơkiăo nao laih gru\p gưl glông nao pơ\ deh ]ar Hàn Quốc mơng lơ 4/10 phrâo rơgao hăng tu\ ư tô glăi bruă bơk’toai gah ling tơhan, hmâo pơdơi h^ mơng blan 2. Bruă anai ngă ru\ đ^ tơlơi ]ang rơmang pơsir mơak klă kơplah wah 2 bôh deh ]ar tơdơi kơ h’dôm tơlơi kơdo\ng nao rai hăng phao giam goai deh [ơi glông ia rơs^ hăng [ơi k’dư rơ-wang hrơi 7 hlâo./.

            ****Mơguah to\m brơi, lơ 15/10, [ơi tring ]ar Narathiwas kuăl dơnung dêh ]ar Thái Lan hơmâo tơlơi arăng pit boh pơtuh djai hơdip, đam nao pơ ling tơhan blah hơde], ngă kơ 5 ]ô tơhan rơka. Tui hăng tơlơi e\p lăng hơduah tơ`a blung a, puih tơhan anai hơmâo 15 ]ô tơhan đ^ amăng rơdeh prong  hyu tir, [ing sat pit boh pơtuh dưm [ơi jơlan [rô rơdeh pơgiăng tơhan anun truh. {ing pit boh pơtuh năng ai `u tơhan đăo Islam khăng ako\ [ơi tring ]ar anai pô ngă./.

****Amăng tơlơi gir run kiăng k’dư\ [ia\ lar hyu mơng klin ruă yoa kơ k’man Ebola ngă, lom lơ 14/10, deh ]ar Ănglê ăt pơ phun mă yoa mơn h’dôm bruă pel e\p k’man Ebola hăng h’dôm m’nuih rai mơng h’dôm bôh deh ]ar kual Tây Phi [ơi tơdron rơdeh por Heathrow – tơdron rơdeh por prong hloh hăng drư\p drăp hloh [ơi London. {irô ding jum wai lăng bruă ia jrao deh ]ar Ănglê brơi thâo, bruă mă yoa tơlơi pel e\p Ebola [ơi Heathrow amra djru deh ]ar Ănglê e\p [uh [ơ [ia\ m’nuih djơ\ Ebola amăng rơ-wang 3 blan pơ\ anăp yoa kơ deh ]ar Ănglê le\ sa anih anom hmâo lu toai mơng lu deh ]ar nao ]oa\ lăng./.

****Mlăm lơ 14 hăng  mơguah lơ 15/10, hơmâo hơjan prong ngă ia ling dăo kơtang [ơi [ôn prong Sydney kuăl ala ]ar New  south Wales dêh ]ar Austraylia ngă kơ dua boh rơdeh treng do\ đôm h^. Kiăng nao pơklaih brơi [ing tuai đ^ amăng rơdeh treng anun, ano\m bruă pơklaih mơnuih je\\] ame] kuăl ala ]ar New South Wales mă yua song măi anet ]i nao pơgiăng [ing tuai mơ\ng rơdeh treng samơ\ yua ia tơluh rai kơtang đơi, hơdră anai [u jing ôh, tơguan ia hro\ kah mơ\ng nao pơgiăng đuăi tuai. Rơngiao kơ anun, sa boh rơdeh treng pơko\n rai mơ\ng Sydney glăi pơ  Waratah ăt do\ đôm h^ [ơi anih ia ling dăo mơn./.

****Kơnuk kơna deh ]ar Ukraina glăk k’do\ng glăi hăng h’dôm tơlơi lông prong lom tơlơi rung răng lar nao truh plơi prong jưh jom Ki-ép, lom anun tơlơi [ơi kual Ngo\ ăt akă hmâo gru nam tơdu trun mơn khă hmâo tơlơi pơtrun kom pơnah nao rai. {u djơ\ kơnong kơ k’do\ng glăi hăng tơlơi [u h’đong glăk lar hyu prong ôh mơ\, amăng [ing apăn ako# go\ng gai Ukraina ăt hmâo h’dôm tơlơi [u djơ\ hrom mơn hăng bơdjơ\ nao rai lom bruă roah Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang glăk giam ]i truh./.

                   }ih pơblang hăng pôr : R]om H’Ly-Siu H’Prăk-Nay Jek
Tags:

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC