Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

TN1/ Mơguah to\m brơi, lơ 24/9, [ơi Hà Nội, Sang hră hrăm bruă kơđi ]ar dêh ]ar ta djă anăn Hồ Chí Minh pơphun jơnum prong biă mă, hơdor glăi 65 thun Hrơi gru grua kơ Sang hră laih anun ]ơkă mă miđai Hồ Chí Minh. Nao jơnum hro\m, hơmâo ơi Nguyễn Phú Trọng, Khua git gai Ping gah dêh ]ar ta hăng đ^ pơhiăp, `u lăi rơđah: Sang hră hrăm bruă kơđi ]ar dêh ]ar djă anăn Hồ Chí Minh ngă tui sa tơlơi gơ grong prong biă mă jing Sa boh ano\m dêh ]ar dơno\ng ngă bruă pơtô hrăm, pơhrăm pơbuă tui kơ [ing khua mua git gai, wai lăng phun amăng bruă ]ar, khua mua pơ prong, [ing mơnuih rơgơi kơhnâo kơđi ]ar tơlơi pơtô djơ\ kơ Ping gah, Kơnuk kơna, kơ bruă wai lăng djo\p djuai ania mơnuih mơnam hăng khul grup mơnuih mut phung bruă kơđi ]ar, mơnuih mơnam. Khua git gai Ping gah dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Phú Trọng ăt lăi dơ\ng: Bruă pơmin e\p ia rơgơi tơlơi kơhnâo, pơmin hơduah tơlơi pơtô djơ\ laih anun pơto\ng glăi bruă mă sit nik gah rơngiao hăng bruă mă gơ grong prong, jing tơlơi glăm ba yom biă mơ\ng sang hră anai. {ơi mông jơnum hơdor glăi anai, pơ ala kơ Ping gah, Kơnuk kơna, Khua git gai Ping gah dêh ]ar ta ơi Nguyễn Phú Trọng hơmâo jao brơi kơ Sang hră tơlơi bơni yom hloh djă anăn Mi đai Hồ Chí Minh hơtal 2, kiăng hơdor bơni kơ tơlơi gum pơgôp prong prin mơ\ng Sang hră amăng bruă pơđ^ kyar lo\n ia ta./.

2/Hnong le\ khoa deh ]ar, Khoa ding jum hing ang deh ]ar Singapor ơi Goh Chok Tong hơmâo ]uă laih deh ]ar Việt Nam mơng lơ 23-26/9/2014. Anai le\ tal ]uă Việt Nam tal 2 mơng ơi Goh Chok Tong tơdơi kơ lui ngă khoa deh ]ar Singapor lơm thun 2004. Amăng htal ]uă anai nhu ]rong lô kơ bruă pơ anăp kiang hroă kjăp hlôh dơng tơlơi jiang mah plăh wah 2 boh deh ]ar hong Khoa gi\t gai ping gah deh ]ar ta ơi Nguyễn Phú Trọng, Khoa mir sir ơi Trương Tấn Sang, Khoa deh ]ar ơi Nguyễn Tấn Dũng hăng Khoa gi\t gai ping gah [on prong Hà Nội ơi Phạm quang Nghị. Khoa moa deh ]ar Việt Nam lăng yôm kơ hơdôm tơlơi pơgo#p yôm phan mơng ơi Goh Chok Tong  hong tơlơi bơwih [ong huă đi\ kyar găh mơnuih mơnam chi Việt Nam, hong mơnuih ngă Khoa deh ]ar Singapor dơng mơng hơdôm thun ako# rơnuk thun 90 lơm Việt Nam phun mu\t hrom char kơmar hăng mu\t hrom ASEAN; hơdôm boh than anun hơmâo pơgô#p ngă kjăp tơlơi jiang măh 2 boh deh ]ar kjăp hlôh./.

3/Klăm to\m brơi, lơ 24/9, [ơi Sang bruă khua git gai pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar, Kơ-iăng Khua git gai pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta yă Tòng Thị Phóng hơmâo ]ơkă jum yă Pratibha Mehta, pô djru bruă mơ\ng Sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar do\ [ơi Việt Nam hăng yă Camilla Mellander, khua anih jưh pơ ala dêh ]ar pơtao Thụy Điển do\ [ơi Việt Nam. {ơi mông ]ơkă jum yă Pratibha Mehta, bơni yom kơ tơlơi gir run pơtrut bruă lăng ba bơkơnar rơkơi bơnai tui hăng ano\ pơtrun amăng rơnuk phrâo mơ\ng sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar [ơi Việt Nam. {ing pơ ala kơ sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar hăng khul  pơ ala dêh ]ar ta] rơngiao ]ang rơmang khua mua git gai pơ ala mơnuih [ôn sang Việt Nam, Kơnuk kơna Việt Nam do\ng yua hăng djru hro\m bruă ngă tui tơlơi bơkơnar rơkơi bơnai lu hloh pơ anăp anai. Yă Tòng Thị Phóng, Kơ-iăng Khua git gai pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta tu\ ư hăng bruă kơtưn bơkơtoai nao rai lu hloh plah wah khua mua pơ ala mơnuih [ôn sang Việt Nam hăng khua mua pơ ala kơ sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar kiăng ngă pơdjo\p tui tơlơi pơkă amăng Tơlơi phiăn dêh ]ar Việt Nam, amăng anun hơmâo tơlơi pơkă ngă bơkơnar đah rơkơi hăng đah kơmơi./.

4/Mơguah tôm brơi lơ 24/9, ]i Hà Nội, Gơnong phun Gru\p Dăm dra Hồ Chí Minh hơdai gum hong Jơnumin deh ]ar wai lăng gah bruă Dăm dra, Keh prak Mrô mơnuih gum hbi\t (UN FPA) ]i Việt Nam pơ phun po\k hdră “Jơnum bơkơtoai hdră bruă hăng tơlơi phian găh suaih pral [ă ană dăm ngek dra muai”. Mông bơkơtoai le\ ano# gal pioh [ing ]ơđai hrăm tui tơlơi hdi\p phrâo. Lăi glăi kơ hơdôm tơlơi [ing dăm dra aka hluh, pô pơala kơ Ding jum ia jrao, Ding jum tơlơi phian deh ]ar ta, pơđing hmư\, lăi glăi dôm tơlơi dăm dră tơnha./.

5/Tơdơi kơ pơphun ngă gru hlâo [ơi tring glông }ư\ Kuin, dơ\ng mơ\ng lơ 22/9, tring ]ar Dak Lak pok pơhai bruă tla#o ia jrao pơgang tơlơi ruă [le\ hmơi Rubella amăng tring ]ar. {ôn prong {uôn Ma Thuột yơh anih hơmâo lu ]ơđai muai dưi tla#o jrao pơgang hơtal anai, truh kơ 22 rơbâo ]ô ]ơđai mơ\ng 1-5 thun. Kiăng pơgang rơnuk rơnua kơ bruă tla#o jrao pơgang anai, Sang ia jrao prong [ôn prong {uôn Ma Thuột hơmâo pơpha mơnuih mă bruă tla#o jrao pơgang, pơpha ngă bruă hyu tla#o jrao pơgang tơl plơi pla ala [ôn, laih anun pơsir hơdôm tơlơi truh tơdah hơmâo ano\ pơdlăi yua tla#o ia jrao pơgang ngă. Ơi ia jrao Nguyễn Thị Thu Loan, Khua sang  ia jrao phường Tân Lập, [ôn prong {uôn Ma Thuột, Dak Lak lăi, tơdơi kơ 3 hrơi pok pơhai jơmâo 800/1200 ]ô ]ơđai dưi tla#o jrao pơgang djơ\ hmơi Rubella rơnuk rơnua./.

6/ Bơdjơ\ nao tơlơi măt ano# [ong ]i sa anom ]ang, jôk atâo mơnuih djai ngă kơ 114 ]ô mơnuih khom ba nao pơ sang ia jrao tring ]ar Gia Lai mơ\ Gong phun joa pơ hiăp Việt Nam hơmâo pơ thâo laih, Sang ia jrao pơgang hlôm tring ]ar Gia Lai phrâo hơmâo boh than e\p drah, pơxi\t ano# ba truh blung a. Tui anun, amăng ]ơđeh mơnong rơmô yoa sang ano# ơi Rahlan Gong blơi ba glăi ngă a`am kơ neh wa amăng plơi [ong, hơmâo kơman EColi rơgao hơnong brơi, rơbeh 100 wo\t bơhmu hăng ano# pơkă găh tơlơi [ong mơ`um. Anai le\ hơdôm kman ngă eh ]roh, tăp năng ngă drăh rô [u kơnar hăng roă boh [leh truh kơ djai./.

7/Ano\m bruă sem lăng mă jia  amăng jang tơdron rơdeh por jar kmar Đà Nẵng, ano\m bruă mă jia s^ mơdrô hăng ta] rơngia Đà Nẵng phrâo mă pơko\ng 1 kg jrao pơkra ma túy pơdo\p amăng hruh ngă gơnam mơ^t brơi arăng, ]ơdo\ng mơ^t nao pơ dêh ]ar Austraylia tui jơlan rơdeh por. Gơnam anai, hơmâo 5 hruh tơpung pik [o# hăng sa hruh pik pơhiam [o#. Lơm ngă hră pơar mut tơbiă nao rai [ơi tơdron rơdeh por, pô gơ`u pơhaih lăi pơthâo le\, tơpung pik mia [o# mơta đô]. Samơ\ laih mă pơ]rang arăng thâo, yua kơ ano\m bruă sem ep kơđi soh mơ\ng Ding jum kông an do\ [ơi Đà Nẵng [uh le\, tơpung anai khăng, ia ko#, ano\ pơkra rai ma túy blung a. Ma túy djơh hăng anai arăng juăt ming pơkra amăng tơpung pioh pik mia pơhiam [o# kah Eazy White, akhăn tuang ako\, ano\ pơhiam blâo mơta ngă mă, ia ]ơ[u mơnơi…/.

       8/Tui [irô tơhan pôlih wai lăng jơlan glông tring ]ar Điện Biên, mrô song nan nao rai [ơi ia krông ]i tring ]ar [u lu đơi lơi, hong giam 100 boh song nan, samơ\ ră anai bruă wai lăng, rô nao rai hlôm [ơi jơlan anai tơnăp biă mă. Djo\p kơ song nan anai lêng aka pel e\p, ngă hră pơ-ar ôh. Tui hăng Thượng tá Nguyễn Mạnh Cương, kơ-iang khoa [irô tơhan pôlih wai lăng jơlan glông tring ]ar Điện Biên : Ano# thâo ngă tui phian nao rai [ơi glông jơlan ia mơng mơnuih [on sang do# k[ah biă mă, neh wa rong pong mă song nan, [u hơmâo tơlơi gan gao hgơ\t ôh, tui anun amra hơmâo tơlơi săt truh prong./.

Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

1/Mông bơkơtoai nao rai khua mua pơ prong sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar pơphun [ơi New York dêh ]ar Mi, mơguah hrơi anai, lơ 25/9 hăng lu tơlơi iâu pơthưr jar kmar kho\m ngă ta` hloh pơsir tơlơi rung răng hu\i rơhyưt sat [ai, tơlơi klin kheng duăm ruă hăng blah wang. Amăng tơlơi đ^ pơhiăp  pok jơnum, Khua ]ih pioh sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar ơi Ban Ki Mun hơmâo lăi pơthâo tơlơi rung răng [ơi jar kmar ră anai, laih dơ\ng iâu pơthưr jar kmar kho\m ngă bruă hmar [iă kiăng bo\ng glăi hăng tơlơi lông lăng rung răng sat [ai mơ\ng ling tơhan pơ anăn mă Kơnuk kơna đăo Islam, tơlơi klin kheng Ebola [ơi châu Phi hăng tơlơi blah wang [ơi kuăl Trung Đông./.

2/Khua pơlir hơb^t châu Âu phrâo brơi thâo, mrô mơnuih châu Âu ngă hro\m tơhan sat [ai amăng tơhan Kơnuk kơna pơ anăn mă Kơnuk kơna đăo islam [ơi dêh ]ar Iraq hăng Syria đ^ tui  lu biă mă amăng hơdôm blan rơgao. Ơi Giles de kerchove gơ grong gah bruă pơgăn [ing tơhan sat [ai mơ\ng ano\m bruă pơlir hơb^t châu Âu EU brơi thâo, hơmâo năng ai `u 3 rơbâo ]ô mơnuih châu Âu ngă tơhan kơnuk kơna đăo Islam, đ^ tui 1 rơbâo ]ô pơkă hăng dua blan hlâo kơ anun. Him lăng, hơmâo năng ai 20% truh kơ 30% ]ô mơnuih châu Âu ngă tơhan [ing sat [ai anun, hơmâo pơ wo\t glăi pơ lo\n ia gơ`u pô laih  anun ngă lu tơlơi pơhu\i prong biă mă kơ mơnuih mơnam./.

3/Ding jum pơtôm hiăp dêh ]ar Đức to\m brơi, lơ 24/9 pôr pơthâo, dêh ]ar anai amra [u pơblih ôh jơlan hơdră kơ dêh ]ar Syria hăng Iraq, tơdơi kơ [ing tơhan đăo Islam [ơi dêh ]ar Philipin pơhu\i pơdjai h^ mơnuih gơ`u mă pơkong, jing mơnuih dêh ]ar Đức. Tui hăng ding jum pơtôm hiăp dêh ]ar Đức le\, dêh ]ar anai tu\ mă tơlơi lăi pơthâo mơ\ng ano\m bruă krăo lăng amăng bơnah internet Web [ing đăo Islam SITE-Mi, tui hăng anun, [ing tơhan đăo Islam [ơi dêh ]ar Philipin mă pơkong dua ]ô mơnuih dêh ]ar Đức hăng pơhu\i amra pơdjai lui sa ]ô amăng dua ]ô anai tơdah dêh ]ar Đức [u pơdơi ôh bruă djru kơ dêh ]ar Mi blah glăi tơhan đăo islam pơ anăn mă kơnuk kơna Islam IS. Kơnuk kơna dêh ]ar Đức hơmâo ako\ pơjing sa boh ano\m bruă pơsir tơlơi rung răng kiăng nao pơklaih brơi [ing arăng mă pơko\ng anai, samơ\ amra [u pơblih ôh hơdră bruă pioh kơ dêh ]ar Iraq hăng Syria./.

4/Khua dêh ]ar Palestin ơi Rami Hamdallah phrâo iâu pơthưr djru je] kơ mơnuih [ôn sang hăng bruă pơdo\ng glăi kuăl lo\n kơdư Gaza răm [ăm yua tơlơi blah ngă phrâo anai. Khua dêh ]ar Palestin ơi Rami Hamdallah pơtrut jar kmar djru hro\m 3 klai 800 klăk prăk đô lar Mi pioh gum mơnuih [ôn sang Palestin man pơdo\ng glăi kuăl lo\n kơdư Gaza tơdơi kơ dêh ]ar Israel soa mă, kơsung blah kuăl lo\n [un rin anai amăng bơyan pơdơi prong rơgao. Tơlơi iâu pơthưr mơ\ng Khua dêh ]ar Palestin ơi Rami Hamdallah pơdah thâo tơdơi kơ pơđut mông jơnum bơkơtoai hăng [ing khua mua ano\m bruă gum djru sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar [ơi New York dêh ]ar Mi./.\

5/Khua mua gah ping gah kơdo\ng glăi [ơi dêh ]ar Ukraina to\m brơi, lơ 24/9 brơi thâo, abih bang ling tơhan dêh ]ar Ukraina hăng tơhan pơkdo\ng glăi glăk ngă tui tơlơi [uăn ru\k tơhan, pơđuăi h^ phao kơtoang pơ prong mơ\ng anih blah wang kuăl ngo\ dêh ]ar anai. Tui hăng ơi Igor Plonitsky, khua git gai pơ anăn mă lo\n ia rơngai [ơi Luhansk le\, bruă ru\k đuăi phao kơtoang pơ prong hơmâo [ing pơ ala krăo lăng su\ mơ\ng ano\m bruă Pơgang tơlơi rơnuk rơnua hăng ngă hro\m châu Âu OSCE do\ lăng hăng ngă go\ng jơlan./.

6/{ơi mông jơnum kơ tơlơi pơblih ayuh hyiăng Sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar pơphun [ơi New York dêh ]ar Mi, Khua mir sir dêh ]ar philipin, ơi Benigno Aquino brơi thâo, wo\t tơdah aka [u djơ\ jing lo\n ia pơdrong ngă bluh đ^ asăp ba truh tơlơi sat kơ ayuh hyiăng ro\ng lo\n tơnah ôh samơ\ dêh ]ar Philipin ăt gir run na nao kơ bruă pơhlôm pơgang ano\ ngă sat, pơblih ayuh hyiăng ro\ng lo\n tơnah. Dêh ]ar Philipin yơh, lo\n ia bơ be] djơ\ na nao tơlơi truh lo\n adai ngă. Khua mir sir dêh ]ar Philipin iâu pơthưr hơdôm dêh ]ar pơdro\ng asah kho\m pơhro\ [iă tơlơi ngă dơluh đ^ asăp laih anun djru ba hơdôm dêh ]ar [un rin./.

                        Pơblang hăng pôr : Nay Jek-R]om H’Ly