Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

****Tôm brơi lơ 29/10 [ơi [irô mă bruă Go\ng gai deh ]ar ta, Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng g^t gai bruă jơnum tui tơđar Go\g gai deh ]ar ta blan 10 pơs^t, pơblang tơlơi bơvih [o\ng huă m’nuih m’nam mơng lon ia mơng ako# thun truh ră anai, laih anun gleng nao ngă rơđah sa dua m’ta tơlơi [uh rơđah bơdjơ\ nao hnư\h do\ng hrom hăng h’dră pơkă pơhrui mă yoa ngăn drăp kơnuk kơna; hnưh tơnap kla hăng bruă wai lăng kiăng hmâo bôh tơhnal tui tơlơi pơkă truh kơ thun 2015 hnưh akă dưi kla kơnong kơ do# 3% ăt kah hăng h’dôm bruă pơtlaih ano# tơnap kơ anom bơvih [o\ng, h’kru\ bruă pơkra rai gơnam tam s^ mdrô. Tui hăng tơlơi pơs^t amăng mông jơnum, amăng 10 blan rơgao, h’dôm [irô ding jum, gơnong bruă, tring ]ar, [ôn prong ngă tui klă laih h’dôm Tơlơi pơtrun pơs^t mơng Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang, Go\ng gai deh ]ar, tơlơi g^t gai mơng Khoa deh ]ar hăng hmâo laih lu bôh tơhnal klă. Tơlơi bơvih [o\ng glăk h’kru\ đ^ dơng amăng h’dôm m’ta gơnong bruă, bruă mă phun hăng rơnoh đ^ kyar GDP lu hloh kơ 2 thun hlâo dih./.

****Ăt klăm hrơi tơ\m brơi lơ 29/10 mơn, khua dêh ]ar ta, ơi Nguyễn Tấn Dũng, hơmâo jum khul gru\p Điện toán ]ar kmar kual Châu Á – Thái Bình Dương (ASOCIO), laih anu\n khul khua mua mơng sa dua boh công ty măi mok tơlơi pơhing pro\ng mơng kual, yua ơi Abdullah Kafi, khua g^t gai khul gru\p anai ba ako\. Khua dêh ]ar ta brơi thâo kơnuk kơna lăng pơyôm bia\ ma\ măi mok tơlơi pơhing jing jơlan hdră pơđ^ kyar phrâo, kiăng pơđ^ h^ tơlơi ma\ bruă ba glăi tu\ yua, hgum gôp pơđ^ h^ tơlơi pơlông bơvih [o\ng huă, tơlơi rơgơi pơ plông lo\n ia. Ha\ng tơlơi thâo hluh anai, Việt nam hơmâo ako\ pơjing [irô lo\n ia, gah bruă ngă tui măi mok tơlơi pơhing yua khua kơnuk kơna  ta ba ako\ hdôm jơlan hdră pơtrut ktang pơđ^ kyar bruă ngă tui măi mok tơlơi pơhing. Kơnuk kơna Việt nam hmâo tu\ ư apah, blơi măi mok tơlơi pơhing ama\ng hdôm [irô kơnuk kơna, kiăng pơtrut ktang tơlơi yua tui măi mok tơlơi pơhing, ba glăi lu boh than tu\ yua ama\ng tơlơi g^t gai, wai lăng mơng hơdôm [irô anai, laih anu\n tơlơi g^t gai mơng Ding jum, [irô kơnuk kơna, tring ]ar, [ôn prong pơđ^ h^ tơlơi ngă tui  măi mok tơlơi phing, hơmâo pơdjơ\ truh ana\ mơnuih, công ty./.

****Tlăm tôm brơi lơ 29/10, [ơi Hà Nội, Khoa Jơnum min djo\p djuai ania m’nuih m’nam deh ]ar Việt Nam ơi Nguyễn Thiện Nhân tu\ jum yă Catharina Trooster, Khoa pơ ala kơ deh ]ar Hà Lan nao lăi pơthâo hăng ]oa\ Jơnum min djo\p djuai ania m’nuih m’nam deh ]ar Việt Nam [rô djơ\ tal rai mă bruă phrâo. Amăng mông tu\ jum, ơi Nguyễn Thiện Nhân mơak biă [ơi anăp tơlơi đ^ kyar k’jăp k’tang mơng bruă rô nao rai dua bôh deh ]ar amăng h’dôm m’ta bruă. Amăng rơbeh kơ 40 thun rơgao yap mơng hrơi pơjing bruă pơtôm hiăp thun 1973, dua bôh deh ]ar s^t n^k jing laih deh ]ar gleng nao hlâo mơng dua bơnah. Deh ]ar Việt Nam lăng yôm na nao hăng k’tưn tơlơi rô nao rai jiăng mah hăng gum hrom lu m’ta hăng deh ]ar Hà Lan, deh ]ar hmâo bruă mă yôm phăn [ơi Khul pơlir h’b^t kual châu Âu hăng lăng anai le\ gru tơhnal “tơlơi rô nao rai hur har h’de\] hmar hăng ba glăi bôh tơhnal” kơplah wah deh ]ar Việt Nam hăng h’dôm bôh deh ]ar kual châu Âu./.

****Mơguah hrơi tơm brơi lơ 29/10, [ơi [ôn pro\ng Tam Kỳ, tring ]ar Quảng Nam, hơmâo ako\ pơjing tơlơi jơnum pro\ng hdôm mơnuih [ôn sang djuai ania [ia\ tar [ar tring ]ar Quảng Nam tal 2. Mơng thu\n 2010-2014, rơnoh prăk rơbeh 410 klai prăk, dưi hơmâo kơnuk kơna ha\ng tring ]ar tuh pơ alin, gum djru găn gao jơlan hdră anai. Ring bruă anai pơdjơ\ truh pơhro\ tơlơi rin rơpa brơi [ơi kual plơi pla mơnuih [ôn sang djuai ania [ia\. Ră anai, mrô sang ano\ rin rơpa [ơi 9 boh tring glông ]ư\ siang tring ]ar Quảng Nam hro\ tru\n sa thu\n rơbeh 5%, mrô  pơhro\ [un rin 4 boh tring glông tui ha\ng tơlơi pơtru\n mrô 30a mơng kơnuk kơna rim thu\n hro\ 4%. Ơi Huỳnh Tấn Sâm , khua ding kơna tring glông Bắc Trà My, tring ]ar Quảng Nam đăo gơnang tui anai:

“ Quảng Nam ako\ pơjing tơlơi jơnum pro\ng hdôm mơnuih [ôn sang djuai ania [ia\ tal 2 hơmâo yôm bia\ ma\. Bia\ ma\ `u pơđ^ kyar tơlơi gru grua phiăn juăt mơng mơnuih [ôn sang djuai ania [ia\, bôh nik `u khua ba ako\ plơi pla mơng tha plơi, khua plơi, ngă hiam na nao, pơtô pơblang ana\ tơ]ô mă bruă pơđ^ kyar bơvih [o\ng huă, mơnuih mơnam [ơi plơi pla”./.

****Tlăm tôm brơi lơ 29/10, [ơi [ôn prong Buôn Ma Thuột, tring ]ar Dak Lak, Gru\p g^t gai kual }ư\ Siăng pơ phun Jơnum ]rông sai bruă hăng m’nuih mă tơlơi pơhing phrâo kơ tơlơi bơdjơ\ nao rơnoh pơkra jơlan Hồ Chí Minh [ơi kual }ư\ Siăng. Pơtru\t ta` rơnoh man pơkra, hlo\p djơ\ amăng bơyan h’jan thun anai, Gru\p wai lăng rơ-wang bruă jơlan Hồ Chí Minh hrom hăng h’dôm m’nuih gơgrong bruă man pơkra gleng nao laih bruă tum pơ-[u\t gơnam mă yoa man pơkra, prăp lui h’dôm tơlơi kiăng yoa pioh ngă tui ha amăng ple\ pioh pơhlôm rơnoh bruă man pơkra giong amăng rơnu\] thun 2015. Khă hnun hai, tui hăng ơi Nguyễn Văn Huấn, Kơiăng Khoa Gru\p wai lăng Rơ-wang bruă jơlan Hồ Chí Minh, ăt do# mơn lu tơlơi tơnap amra bơdjơ\ nao rơnoh bruă man pơkra./.

****Mơguah hrơi tơm brơi lơ 29/10, khul tơhan  hơđăp tring ]ar Gia Lai, ako\ pơjing tơlơi jơnum pro\ng pơ plông khăp kơ lo\n ia “ Khul tơhan  hơđăp hd^p gru hiam” tal 5, laih anu\n ]ơ kă miđai Huân chương mă bruă mrô 1: “ Khul tơhan  hơđăp hd^p gru hiam”, mơng khul tơhan sô hơđăp tring ]ar Gia lai, pơđ^ kyar djo\p anih anâm laih anu\n hơđo\ng kơja\p. Khul gru\p tơhan hđăp anai ngă tui hur har tui jơlan hdră: “ Dua mta lơm lui- klâo mta djru- klâo mta hơbo# bruă”, ako\ pơdơng keh prăk “ Tơlơi khăp gơyut gơyâo”, ako\ pơdơng khul Câu lạc bộ “ Khul tơhan hơđăp mă bruă, bơvih [o\ng huă thâo rơgơi”...Djru brơi lu tơhan hơđăp găn gao h^ tơlơi rơmon kon rin, sut lui h^ rơbeh 200 boh sang te# răm. Khul gru\p tơhan sô hơđăp tring ]ar Gia lai, hơmâo rơbeh 2500 ]ô, tơhan  hơđăp mă bruă, bơvih [o\ng huă rơgơi./.

****H’dôm hrơi rơgao, plơi prong Gia Nghĩa, tring ]ar Dak Nông gleng nao laih bruă pơdo\ng ring bruă ia h’djă yoa hăng sang joă dlai [ơi h’dôm bôh sang hră wai lăng pơtô ]ơđai moai, sang hră pơtô mơng anih 6 truh kơ anih 12 kơnuk kơna. Gơnang kơ anun, mrô sang hră hmâo sang joă dlai, ia h’djă yoa jai hrơi jai lu tui, djo\p brơi mrô kiăng mă yoa ăt kah hăng pơđ^ tui ano# klă bruă pơtô juăt [ơi h’dôm bôh sang hră. Rơgao kơ ju\ yap, đơ đam plơi prong ră anai hmâo truh kơ 97% bôh sang hră hmâo ring bruă sang joă dlai hăng ia h’djă yoa. Hrom hăng bruă pơkra phrâo hăng pơkra glăi, bruă hyu lăi pơthâo mă yoa hăng wai lăng h’dôm ring bruă ăt dưi pơtru\t k’tang mơn. Gơnang kơ anun, abih bang h’dôm ring bruă ia h’djă yoa hăng sang joă dlai dưi mă yoa ba glăi bôh tơhnal klă, [u hmâo tơlơi ta` răm kah hăng [ơi sa dua ring bruă hlâo dih anun./.  

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****{ing Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar Canada tôm brơi lơ 29/10 pơ phun bruă jơnum h’gom blung a yap mơng tơdơi kơ 2 bruă k’sung blah mơng [ing khăng ako# [ơi deh ]ar, ngă ru\ đ^ tơlơi bơngo\t kơ h’dôm bruă rơnuk rơnoa mơng deh ]ar Canada. Khoa deh ]ar Canada ơi Stephen Harper lăi pơto\ng, tơlơi pơs^t mơng Canada gum hrom khul pơlir h’b^t k’do\ng Kơnuk kơna Islam ăt [u pơplih mơn tơdơi kơ dua bruă k’sung blah phrâo lăi anun, {ing Khoa moa deh ]ar Canada brơi thâo 2 bruă k’sung blah anun leng kơ [ing hmâo tơlơi pơmin [u hroaih ôh amăng lon ia anai pơ phun bruă k’sung blah tui tơhnal ane\t, tơhnal pơ phun bruă gơ`u akă [u prong samơ\ h’dôm bruă k’sung blah anun ngă pơhu^ truh prong hăng tơlơi rơnuk rơnoa lon ia./.

****Ding jum wai lăng tơhan pôlis d/c Pakistan iâo pơthưr dêh ]ar My pơjuwh h^ be\ tơlơi hyu kơsung blah ha\ng rơdeh por [ơi pơguai lo\n ia Pakistan. Tơlơi iâo pơthử anai brơi rai [rô djơ\ hrơi rai ]uă mơng khua pơ\ ala brơi d/c My [ơi d/c Pakistan ha\ng Apganistan truh pơ\ kual anai. Ama\ng tơlơi pơbư\p khua pơ\ ala brơi đêh ]ar My, ơi Daniel Feldman, khua ding jum wai lăng tơhan pôlis dêh ]ar Pakistan, ơi Ali Khan lăi tui anai;, My kho\m pơdơi h^ be\ hyu ksung blah hăng rơdeh por [ơi lo\n ia Pakistan. Bruă pơdơi ksung blah mơng tơhan My 6 blan, kiăng djru ngă mơak nao rai dua bơnah gah, laih anu\n dưi hơmâo abih ba\ng mơnuih [ôn sang dêh ]ar Pakistan,  do\ng yua. Tui ha\ng ơi Ali Khan, dêh ]ar My ha\ng dêh ]ar Pakistan kho\m pơsir lui h^ tơlơi [u mơak nao rai, pơdjơ\ truh bruă hyu ksung blah hăng rơdeh por. Dêh ]ar Pakistan amra [u pơblih ôh tơlơi pơmin anai./.

****Tlăm tôm brơi lơ 29/10, deh ]ar Ukraina hăng deh ]ar Nga pơ phun yak mu\t rơ-wang bơk’toai phrâo kơ hyuh gas kiăng hmâo sa tơlơi pơkôl kơ bruă s^ hyuh gas kơ deh ]ar Ukraina amăng bơyan puih pơ\ anăp. Khoa gum bruă apui yoa mơng kual châu Âu, ơi Guenther Oeittinger brơi thâo, hmâo năng ai `u 50% tơhnal gal h’dôm bơnah dưi hmâo mă yak pơplih phrâo amăng bruă bơk’toai tal anai [ơi Brussel, deh ]ar Bơl-gum./.

****Jing h^ ding kơna pơlir Châu âu mơng hlâo laih, hơmâo tơlơi ]ang rơmang mơng lu boh lo\n ia, bia\ ma\ `u kual Đông Âu. Khă anu\n hay, ama\ng tơlơi bơvih [o\ng huă tơnăp tăp khul anai, hơmâo pơdjơ\ truh tơlơi pơblah ngă [ơi dêh ]ar Ukraina, tơlơi hơtah hơtai jai hrơi jai ktang mơng hdôm lo\n ia ding kna. Dêh ]ar Hungari hrơi tơm brơi lăi pơhu^, amra tơbia\ đua\i mơng khul pơlir Châu Âu, tơdah khul anai nao pơgăn truh dlăm đơi [ơi dêh ]ar anai./.

****Khoa ]ih pioh Khul ia jrao kyâu brơkal mriah hăng Blan [ang mriah ơi Elhadj As Sy tôm brơi lơ 29/10, iâu pơthưr jar k’mar k’tưn gum h’go#p m’nuih mă bruă hăng gơnam tam amăng bruă k’do\ng glăi k’man Ebola. Pơhiăp amăng bruă jơnum hăng m’nuih mă tơlơi pơhing [ơi plơi prong jư\h jom Tokyo, deh ]ar Japan, ơi Elhadj As Sy brơi thâo, ră anai Khul ia jrao Kyâu brơkal mriah glăk lăi pơthâo 160 ]ô m’nuih mă bruă mơng jar k’mar [ơi Tây Phi gum hrom gir run ngă k’dun h^ klin ruă yoa kơ k’man Ebola ba truh, samơ\ gơ`u ăt kiăng djru mơn gah m’nuih mă bruă. Rơngiao kơ anun, ngăn drăp pioh kơ bruă anai đ^ lu 2 wo\t, dơng mơng mrô yap him lăng blung a le\ 36 klăk dolar Mi đ^ truh 70 klăk dolar Mi yoa kơ h’dôm tơlơi ngă dleh tơnap mơng klin ruă anai amăng h’dôm hrơi je# hăng anai./. 

****Hơmâo [ia\ hloh 10 ]ô mơnuih djai, hơdôm rơtuh ]ô rơngia\ yua lo\n tơhlơm kơtang hrơi tơm brơi, [ơi kual Ngo\ dêh ]ar Srilanka. Go\ng phu\n tơlơi pơhing BBC pơhing glăi tơlơi pơhiăp mơng khua dêh ]ar Srilanka brơi thâo, lo\n tơhlơm anai yua hơjan sui hrơi, dơr 140 boh sang do\, [ơi kual Badulla. Hlâo kơ anu\n, khua mua dêh ]ar Srilanka ăt pôr pơthâo, lo\n tơhlơm tơdơi kơ hơjan lu wơt hrơi tơjuh [ơi kual to\ng krah dêh ]ar anai./.

                                    }ih pơblăng hăng pôr : Nay Jek-Rơluch Xuân-Siu H’Prăk