Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

          ****Tlăm tôm brơi lơ 8/10, [ơi Anom mă bruă Khoa mir sir, Khoa mir sir deh ]ar ta ơi Trương Tấn Sang bư\p [o# m’ta gru\p khoa pơ ala nao pơhmư\ Bruă jơnum ngui er adoh phrâo jar k’mar Á-Âu thun 2014. Anai le\ tal blung a Bruă jơnum anai dưi pơ phun [ơi deh ]ar Việt Nam hăng kual châu Á hăng tơlơi gum hrom mơng m’nuih pơ ala kơ [ing pơ]eh tơlơi adoh, [ing thâo adoh mơng rơbeh kơ 30 bôh deh ]ar nao gum hrom. H’dră anai yoa kơ Khul wai lăng m’nuih thâo pơ]eh tơlơi adoh soang deh ]ar Việt Nam, {irô ding jum wai lăng bôh thâo, bơk’jăp drơi jan hăng toai ]oa\ ngui hrom hăng Gru\p pơtô juăt Ping gah deh ]ar ta pơ phun. Amăng mông bư\p, khoa pơ ala mơng h’dôm m’nuih thâo pơ]eh tơlơi adoh, m’nuih thâo adoh mơng h’dôm bôh deh ]ar Lao, Nga, Prăng, Mi lăi pơthâo tơlơi mưn [uh kơ lon ia hăng ană m’nuih deh ]ar Việt Nam. Biă `u, [ing m’nuih pơ ala pơs^t hloai tui bôh pơhiăp pha ra le\ er adoh, djo\p m’nuih amra thâo hluh hloh kơ er adoh phrâo, bruă lăi pơthâo h’dôm tơlơi adoh phrâo ăt djru mơn kơ m’nuih hmư\ thâo hluh hloh kơ phiăn juăt, gru grua bôh thâo đưm hăng djo\p djuai ania pơjing rai tơlơi pơke\ hrom kơplah wah h’dôm bôh deh ]ar hăng h’dôm kual [ơi rong lon tơnah./.            

****Klăm hrơi tơ\m brơi lơ 8/10, [irô gơnong glông khul khua pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta, brơi đ^ hgum pơhiăp ring bruă sa dua tơlơi phiăn juăt gah ma\ jia. Hơmâo sa dua ]ô khua ding kơna pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta rơkâo đ^ kơnuk kơna kho\m lăi pơthâo brơi tơlơi lăi lăng pơdjơ\ truh ring bruă tơlơi phiăn ma\ jia truh prăk blan pơhrui glăi, bruă mă, tơlơi hd^p mda mơnuih [ôn sang, bia\ ma\ `u pơdjơ\ truh ako\ pơdơng ha\ng pơđ^ kyar hdôm công ty, tơdang jơlan hdră anai dưi tu\ yua laih. Tơlơi ]rông lô [ơi mông jơnum, [irô gơnong glông khul khua pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta lăi tui anai: Hlăk anai tơlơi bơvih [o\ng huă ]ar kmar laih anu\n ama\ng lo\n ia jai hrơi tơnăp tăp, hdôm công ty hmâo krư\ ama\ng, lu\p la], [u dah pơdơi mă bruă jai hrơi jai lui tui. Bruă ngă tui tơlơi pơkă mơng tơlơi phiăn hơmâo pơgun truh lu bia\ ma\, tơlơi duh jia jai hrơi jai sui [ơi hdôm lo\n ia [ơi kual, ngă tơnăp brơi hdôm công ty, laih anu\n mơnuih [ôn sang. {irô gơnong glông khul khua pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta, tu\ ư tơ`a bla đ^ găn gao tơlơi phiăn juăt ]ih ming pơkra glăi sa dua tơlơi phian mă jia./.

            ****Tlăm tôm brơi lơ 8/10, [ơi Hà Nội, Jơnum min gơgrong gah tơlơi pơplih hyuh hyang lon adai deh ]ar ta pơ phun bruă jơnum hăng h’dôm ]ô m’nuih gum djru, gum hrom đ^ kyar kơ H’dră bruă Djru pơsir hrom hăng tơlơi pơplih hyuh hyang lon adai. Kơiăng Khoa deh ]ar ơi Hoàng Trung Hải nao pơhmư\ bruă jơnum, Kơiăng Khoa deh ]ar pơs^t yôm h’dôm bruă dưi ngă laih mơng H’dră bruă Djru pơsir hrom hăng tơlơi pơplih hyuh hyang lon adai. Rơngiao rơbeh kơ 250 h’dră bruă, rơbeh kơ 1 klai dolar Mi tuh pơ plai kơ h’dôm rơ-wang bruă pơsir hrom hăng tơlơi pơplih hyuh hyang lon adai le\ bruă pơđ^ tui tơlơi pơmin mơng abih bang m’nuih m’nam hăng tơlơi pơplih hyuh hyang lon adai, bruă mă ngă pơlar hyu mơng h’dră bruă amăng 6 thun rơgao le\ tơlơi truh kih. H’dôm k’]a\o bruă, h’dră bruă đ^ kyar mơng h’dôm [irô ding jum, gơnong bruă, tring ]ar, [ôn prong leng kơ pơhroa hrom hăng h’dră bruă pơsir hrom hăng tơlơi pơplih hyuh hyang lon adai, anai le\ djơ\ hrom mơng abih bang m’nuih m’nam. 10 thun je# hăng anai, mrô m’nuih răm rai yoa kơ hyuh hyang [u klă ngă [ơi deh ]ar Việt Nam hro# trun ha m’krah anun le\ sa bôh tơhnal rơđah đông mơng h’dôm bruă pơsir hrom hăng tơlơi pơplih hyuh hyang lon adai. Hrom hăng mrô prăk tuh pơ plai mơng m’nuih gum djru, deh ]ar Việt Nam ăt ngă pơhư\] mơn [ing bơvih [o\ng s^ mdrô tuh pơ plai amăng h’dôm rơ-wang bruă pơsir hrom hăng tơlơi pơplih hyuh hyang lon adai./.

****Klăm hrơi tơ\m brơi lơ 8/10, khul khua djru bruă [irô wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak, ako\ pơjing tơlơi jơnum rim tal, kiăng lăi pơyôm đ^ boh tơhnal bruă mă 9 blan, ngă tui bruă mă blan 10/2014. Gah bruă mă blan 10 anai, khul khua djru bruă [irô wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak, hơmâo gơ`a\m nao bruă ma\ phu\n kah ha\ng: Ngă tui tơlơi pơtrut, tui lăng bruă ngă tui hdôm tơlơi pơtru\n mơng [irô wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak, hơmâo tu\ ư tơlơi jơnum lok 8, laih anu\n hdôm tơlơi pơtru\n do\ hơmâo tơlơi dưi, ako\ pơdơng kơ ]a\u bruă, jơlan hdră tui lăng ngă tui tơlơi Nghị quyết gah bruă man pơdơng [ôn pro\ng Buôn Ma Thuột, jing h^ [ôn pro\ng pro\ng hloh [ơi kual }ư\ siang mơng thu\n 2012 – 2020; nga\ gio\ng,  pơtru\n hră pơar lăi pơthâo bôh than tu\ yua tui lăng su\ bruă pơ]ruh keh prăk pơhư] gah măy mok Dak Lak, ngă hro\m ha\ng [irô jơnum min mơnuih [ôn sang, kiăng pơsir gio\ng hdôm tơlơi do\ pơgun kplah wah 2 tal jơnu\m, lăng glăi hdôm tơlơi phu\n, pioh mơit đ^ tơlơi jơnum [irô wai lăng mơnuih [ôn sang tring ]ar rơnu] thu\n anai./.

            ****Lơ 8/10, Jơnum min m’nuih [ôn sang tring ]ar Dak Nông pơ phun Bruă jơnum pơs^t tơlơi ngă tui bruă đ^ kyar – m’nuih m’nam, pơhlôm h’đong lon ia plơi pla 9 blan hăng ngă tui bruă mă, bruă pơsir phun 3 blan rơnu\] thun 2014. Pơhiăp g^t gai amăng mông jơnum, ơi Lê Diễn, Khoa Jơnum min m’nuih [ôn sang tring ]ar Dak Nông bơni tơlơi gir run mơng h’dôm gưl, gơnong bruă amăng h’dôm blan rơgao gah bruă ngă tui tơhnal pơkă, bruă dưi jao. Khă hnun hai, h’dôm blan do# glăi mơng thun anai le\ [u lu ôh, anun h’dôm gưl, gơnong bruă khom lăng tui k’jăp tơhnal bruă, tơhnal pơkă ba tơbiă kiăng k’tưn h’dôm bruă pơpsir g^t gai, ngă tui klă bruă mă. Biă `u, h’dôm gưl, gơnong bruă gleng nao pơtru\t ta` rơnoh pơsir prăk mă yoa tuh pơ plai; bruă hro# trun rin rơpa k’jăp sui thun; pơsir bruă mă kơ m’nuih mă bruă, biă `u [ing ]ơđai tơbiă mơng sang hră akă hmâo bruă mă; h’đong anih anom s^ mdrô, pơhlôm pơsir bruă bơvih boang, gơnam s^ blơi kơ m’nuih [ôn sang amăng rơnu\] thun, gleng nao pơsir klă h’dôm tơlơi [om kiơng, tơgu\ k’đi hăng pơđ^ tui bôh tơhnal bruă wai lăng pơgang dlai klô…

****Klăm tơ\m brơi lơ 8/10, tring ]ar Lâm Đồng ako\ pơjing tơlơi jơnum hră pơhing, gah tơlơi truh lo\n hlu\ mriah blai đ^ yua pơ]ah bơnư\ ia rô quạng bô-xít, [ơi sang măy bô-xit – ([ak) Nhôm Tân Rai, tring ]ar Lâm Đồng. Tui ha\ng tơlơi lăi pơthâo mơng [irô wai lăng gah lo\n glai adai rơhuông Lâm Đồng, tơlơi truh pơ]ah bơnư\ kli [ơi dơnao ia rô quạng gah yu\ mrô 5, gah sang măy bô-xít Tân Rai, hlăk anu\n 3 mông 30 mơnit klăm tơ\m brơi lơ 8/10. Đua\i tui anu\n bơnư\ kli dlông 1 met, glông 5 mét pơ]ah h^, ngă brơi hdôm rơbâo m3 ia ia ha\ng lo\n hlu\ mriah rô nao pơ\ dơnao Cai Bảng, gah yu\  dơnao ia. Tơdơi [uh bơnư\ pơ]ah, công ty trách nhiệm hữu hạn sa ding kơna {ak Lâm Đồng – Anih wai lăng, laih anu\n iâo pơthưr khul công nhân ma\ bruă, wai lăng dơnao ia, brơi nao rơdeh ]uk lon, pơgăn bư\ glăi bơnư\ ia pơ]ah anai. Tơdơi kơ sa mông kah mă pơkra glăi gio\ng./.

     Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****M’nuih truh pơhiăp mơng {irô ding jum pơtôm hiăp deh ]ar Iran ơi Marzieh Afkham tôm brơi lơ 8/10 brơi thâo: rơ-wang bơk’toai to# tui kơplah wah deh ]ar Iran hăng gru\p P5+1 anun le\ 5 bôh deh ]ar ding k’na amăng Jơnum min pơgang rơnuk rơnoa Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar hăng deh ]ar Đức amra pơ phun [ơi plơi prong jư\h jom Viên, deh ]ar  Áo amăng rơ-wang hrơi tơjuh pơ\ anăp. Amăng tơlơi lăi pơto\ng [ơi mông jơnum hăng m’nuih mă tơlơi pơhing hrim thun mơng {irô ding jum pơtôm hiăp deh ]ar Iran, M’nuih truh pơhiăp mơng {irô ding jum pơtôm hiăp deh ]ar Iran ăt brơi thâo mơn: Iran hăng h’dôm bôh deh ]ar gah yu\ lăi pơthâo tơlơi pơmin le\, bruă pơsir kơ tơlơi pu\t ayuh deh ]ar Iran ta#u hloh dưi pơsir hloai tui bruă bơk’toai. Tui hăng ơi Afkham, tơlơi pơplih amăng rơ-wang bơk’toai pu\t ayuh deh ]ar Iran ră anai ăt do# kaih mơn, samơ\ h’dôm bơnah glăi [ơ [rư\ anăp nao bruă ngă [ia\ h^ tơlơi [u djơ\ hrom./.

****Lơ 8/10, dêh ]ar Khe] pơdah rai mơak bia\ ma\, hơdôm tơlơi nga\ mơak nao rai kplah wah 2 kual dêh ]ar Triều Tiên ha\ng dêh ]ar Hàn Quốc, tơdơi 3 ]ô khua mua pơ pro\ng dêh ]ar Triều Tiên nao jơnum hro\m tơlơi jơnum pro\ng bơkơja\p drơi jăn Châu Á tal 17 [ơi Incheon, dêh ]ar Hàn Quốc. Dêh ]ar Khe] do\ng yua bruă ngă dêh ]ar Triều Tiên ha\ng dêh ]ar Hàn Quốc. Kiăng nga\ mơak nao rai djuai ania, laih anu\n ngă hro\m kplah wah 2 kual, găn gao ha\ng tơlơi bơkơtuai nao rai./.

****Tơlơi lăi pơthâo glăi mơng Khoa gơgrong gah tơlơi dưi ană m’nuih mơng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar tôm brơi lơ 8/10 brơi thâo: khă bruă pơdơi pơnah [u k’jăp amăng rơ-wang sa blan rơgao [ơi kual gah Ngo\ deh ]ar Ukraina, tơlơi rung răng sui hrơi [ơi deh ]ar anai jai hrơi jai hmâo lu m’nuih djai hăng rơka ruă. Tui hăng tơlơi lăi pơthâo glăi, yap mơng lơ 18/8 truh kơ lơ 16/9 thun anai, khă [u hmâo h’dôm bruă k’sung blah prong mơng bơnah Kơnuk kơna Ukraina hăng khul k’đai glăi kual Ngo\ deh ]ar anai hai tơdơi kơ pơkôl pơdơi pơnah lơ 5/9 samơ\ h’dôm tơlơi pơnah phao ane\t ăt [u pơdơi mơn hăng ngă rơka ruă djai bru\ kơ ană m’nuih. Kơnong sa hrơi mlăm rơgao, [ia\ biă mă `u 15 ]ô m’nuih hmâo tơlơi truh, amăng anun hmâo 7 ]ô m’nuih djai hăng mrô do# glăi le\ rơka ruă [ơi [ôn prong Donetsk./.

****Khua pơ\ ala brơi Sang hgum hb^t djo\p dêh ]ar [ơi dêh ]ar Libi, sa wơt dơng lăi pơhu^ khul tơhan hkru\ kơnuk kơna đăo Isalamic Starte (IS) hlăk do\ [ơi lo\n ia Bắc Phi anai, ba\ ha\ng tơlơi ru\ng răng, nga\ pơhu^ tơlơi rơnuk rơnua [ơi kual. Khua ba ako\ tơlơi gum djru mơng Sang hgum hơb^t djo\p dêh ]ar [ơi Libi, ơi Bernardino Leon brơi thâo, khul tơhan hkru\ [ơi dêh ]ar Libi anai, hdôm mơnuih hlăk pơblah nga\ [ơi dêh ]ar Iraq ha\ng Libi, ră anai wơt glăi [ơi lo\n ia Bắc Phi anai laih. Ơi Leon lăi pơs^t tui anai, hdôm tơlơi ru\ng răng ră anai le\, kiăng rông brơi hdôm mơnuih khăng ako\ anai đô]. Ơi Leo lăi pơs^t dơng; hdôm mơnuih hkru\ hơmâo phao ktuang anai, hlăk nao pơblah ngă [ơi dêh ]ar Libi, lăi dơlăm tui anai, tơdah dua bơnah pơblah ngă na nao. Lo\n ia anai jing h^ anih pơblah nga\ pok pro\ng brơi khul hkru\ kơnuk kơna đăo Isalam yơh./.

****Tơdah [u dưi pơgăn k’man Ebola, tơlơi bơvih [o\ng mơng h’dôm bôh deh ]ar kual Tây Phi amra răm rai truh kơ 32 klai dolar Mi. Anai le\ tơlơi lăi pơtă dưi hmâo Sang prăk rong lon tơnah lăi nao amăng tơlơi lăi pơthâo glăi phrâo hloh lăi pơthâo amăng hrơi tôm brơi lơ 8/10. Tơlơi lăi pơthâo glăi mơng Sang prăk rong lon tơnah ]râo rơđah: mơng ră anai truh blan 12 pơ\ anăp tơdah klin ruă yoa k’man Ebola ngă [u dưi pơgăn [ơi 3 bôh deh ]ar Liberia, Sierra Leone hăng Guine, abih bang kual Tây Phi amra khom k’do\ng glăi hăng tơlơi truh amăng bruă bơvih [o\ng. Samơ\ ano# bơdjơ\ truh bruă bơvih [o\ng anai amra dưi wai lăng mơn tơdah hmâo tơlơi lăi glăi m’tam [ơi h’dôm bôh deh ]ar lăi [ơi ngo\ anun ăt kah hăng jar k’mar mơn./.