Tơlơi  pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta:

            ****Klăm to\m brơi, lơ 30/10, [ơi Hà Nội, ơi Nguyễn Sinh Hùng, Khua git gai pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta, hơmâo ]ơkă khul khua mua điện toán jar kmar kuăl châu Á-Thái Bình Dương ASOCIO hăng khua mua ano\m bruă tuh tia pơkra pơjing gah tơlơi pơhing phrâo prong amăng kuăl. Pơ ala kơ khul khua mua anun, Khua Khul điện toán jar kmar kuăl châu Á-Thái Bình Dương ( ASOCIO) ơi Apdullah Kafi lăi  pơthâo hăng ơi Nguyễn Sinh Hùng, Khua git gai pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta kơ boh tơhnal jơnum ASOCIO thun 2014, amăng anun lăi pơthâo hro\m hơb^t bơkơtoai ano\ tu\ yua mơ\ng bruă mă yua hơdră tơlơi pơhing phrâo pơđ^ kyar bruă tuh tia pơkra pơjing. Ơi Nguyễn Sinh Hùng pơs^t, tơlơi mă yua amăng bruă pơđ^ kyar tuh tia pơkra pơjing măi mok hăng tơlơi pơhing phrâo internet jing sa bruă mă djru hlâo mơ\ng Việt Nam kiăng pơtrut pơđ^ kyar tơlơi hơdip mơnuih mơnam, mut khul jar kmar hăng pơđ^ tui tơlơi thâo kơ mơnuih [ôn sang. Việt Nam ]ang rơmang djo\p dêh ]ar ngă ding kơna ASOCIO djru kơ Việt Nam kơtưn ngă tui boh thâo phrâo ia rơgơi amăng tơlơi pơhing, boh nik `u amăng bruă ngă hmua./.

****Tlăm tôm brơi lơ 30/10/2014, [ơi {irô mă bruă Go\ng gai deh ]ar ta, Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng tu\ jum Khoa Khul pơkă kual pơlar [ôn prong deh ]ar Việt Nam [rô djơ\ tal Khul prăp lui Bruă jơnum prong tal 4 rơ-wang bruă mơng thun 2014-2019 pơ phun mơng lơ 8-9/11/2014. Pơ ala kơ Go\ng gai deh ]ar, Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Tấn Dũng pơs^t yôm h’dôm bôh tơhnal mơ\ Khul pơkă kual pơlar [ôn prong deh ]ar Việt Nam dưi ngă amăng rơ-wang bruă phrâo rơgao; biă `u bruă pơ phô brơi, ba tơbiă pơdo\ng h’dră pơkă, h’dră bruă bơdjơ\ nao bruă pơlar [ôn prong ăt kah hăng bruă pơkă kual, pơlar [ôn prong. Khoa deh ]ar ta ]ang rơmang, Khul pơkă kual pơlar [ôn prong Việt Nam ngă tui klă dơng h’dôm bôh tơhnal dưi ngă, ngă klă bruă mơng pô, djru lu hloh dơng bruă pơdo\ng pơkă kual, pơlar [ôn prong; gum lăi pơthâo, lăi nao rơ-wang pơkă; gum lăi pơthâo, pơdo\ng h’dôm ru\p kak, ako# bruă prong. Go\ng gai deh ]ar ta amra ngă gal na nao kơ h’dôm bruă mă mơng Khul pơkă kual pơlar [ôn prong deh ]ar Việt Nam./.

****Hrơi anai, lơ 31/10, mơguah [ing pơ ala mơnuih [ôn dêh ]ar ta ăt bơkơtoai amăng sang jơnum prong kơ tơlơi bơvih [o\ng huă mơnuih mơnam thun 2014 hăng bruă mă thun 2015. Klăm le\, [ing pơ ala bơkơtoai boh tơhnal mă yua prăk Kơnuk kơna thun 2014;  yap hlâo prăk kơnuk kơna mă yua thun 2015. To\m brơi, amăng tơlơi bơkơtoai bơvih [o\ng huă mơnuih mơnam, lu tơlơi pơgôp hiăp bơni yom tơlơi gir run git gai mơ\ng Kơnuk kơna dêh ]ar amăng thun blan tơlơi bơvih [o\ng huă ro\ng lo\n tơnah ăt bưp lu tơlơi tơnap tap lông lăng. Hro\m hăng anun, lu [ing pơ ala lăi rơđah : Kơnuk kơna kho\m hơmâo hơdră ha amăng ple\ pơsir h^ tơlơi tơnap tap kơ ano\m bruă mơdrô,  pel e\p hnưh do\ng sat, hnưh dong kơ bruă ]ar, kiăng kơtưn ru\ đ^ bruă pơkra pơjing amăng dêh ]ar. Klăm to\m brơi, bơkơtoai nao rai, hơmâo Khua ding jum Prăk kăk ơi Đinh Tiến Dũng, Khua ding jum kông ngăn glai klô lo\n tơnah ơi Nguyễn Quang Minh pơblang rơđah kơ hơdôm mơta tơlơi pơdjơ\ nao kơ tơlơi bơvih [o\ng huă mơnuih mơnam./.

            ****Tôm brơi lơ 30/10, [ơi [ôn prong Plei Ku, 250 ]ô m’nuih pơ ala m’bruă pơ ala brơi kơ 34 djuai ania [ia\ nao pơhmư\ Bruă jơnum prong m’nuih pơ ala kơ djo\p djuai ania [ia\ tring ]ar Gia Lai tal II. Bruă jơnum m’nuih pơ ala kơ djo\p djuai ania [ia\ tal II tring ]ar Gia Lai pơs^t bôh tơhnal phun le\ đ^ kyar abih bang bruă bơvih [o\ng m’nuih m’nam, gleng nao đ^ kyar anih anom mă yoa, hro\ trun rin rơpa hăng pơlar m’nuih mă bruă, amăng [rư\ pơjing h’dôm anih anom bơvih [o\ng kual djuai ania [ia\ do#. Amăng anun tơhnal pơkă rơđah đông le\ đ^ tui prăk pơhrui glăi hơnong `u lom sa ]ô m’nuih amăng kual djuai ania [ia\ do# đ^ truh 4 wo\t bơhmu hăng ră anai. Ayong Siu Sáu m’nuih pơ ala mơng tring glông Ia Pa lăi tui anai:

            Nao pơhmư\ bruă jơnum tal anai, dưi bư\p nao rai djo\p djuai ania pha ra pha ra, mơng anun, doăh e\p h’dôm bôh thâo pha ra. Tơdơi kơ anun, kâo amra hyu lăi pơthâo, pơsur m’nuih mu\t khul hlăk ai tring glông Ia Pa thâo rơđah hloh kơ h’dră bruă mơng Ping gah ta kơ m’nuih djuai ania [ia\ lăi ha jan. Mơng anun, Kâo amra pơsur m’nuih amăng khul hăng [ing hlăk ai djuai ania pô h’d^p mu\t hrom brơnôm, djru nao rai tơdroă amăng bruă đ^ kyar bơvih [o\ng m’nuih m’nam kiăng gum hrom pơdo\ng tring glông Ia Pa jai hrơi jai pơdrong sah klă hiam./.

            ****Klăm to\m brơi, lơ 30/10, Jơnum min mơnuih [ôn sang tring ]ar Dak Lak pơphun jơnum klah ]un bruă mă ngă hmua pla pơjing bơyan phang thun 2013-2014 laih anun pok pơhai ako\ bruă pla pơjing bơyan phang thun 2014-2015. Thun anai, hơnong pơdai pơhrui glăi  mơ\ng tring ]ar Dak Lak hơmâo  rơbeh 1 klăk tơn, lu hloh 150 rơbâo tơn pơkă hăng ako\ bruă jao. Tui hăng  tơlơi pơtong lăng mơ\ng Gơnong bruă đang hmua hăng pơđ^ kyar plơi pla tring ]ar Dak Lak lăi, thun anai adai angin [u gêh găl đơi ôh hăng bruă ngă hmua pơdai, khă hnun lu tring glông amăng tring ]ar ăt pơdah thâo lu hơdră pơhlôm pơhlâo mă bruă anun dưi pơhrui glăi djơ\ hăng anoư kiăng. Hro\m hăng anun, lu tring glông hơmâo pơblih pơjeh djuai mơnong pla ba glăi lu ano\ tu\ yua. Thun 2014-2015 pơ anăp anai, bơyan  puih phang tring ]ar Dak Lak amra rah pơtem 44 rơbâo ektar hmua pla djo\p mơta, đ^ tui 500 ektar pơkă hăng thun hlâo./.

****Tlăm tôm brơi lơ 30/10, [ơi Hà Nội, {irô ding jum wai lăng bruă pơtô juăt gum hrom hăng Sang prăk s^ mdrô pơ]ruh hrom tuh pơ plai hăng pơđ^ kyar deh ]ar Việt Nam pơ phun bư\p m’nuih mă tơlơi pơhing, lăi pơhing kơ h’dră pơ phun “Tơlơi ngă lơphe\t bơni ]ơđai hmâo mă pri Olympic jar k’mar hăng ]ơđai hmâo poang lu hloh tal pơplông roah ]ơđai đ^ hrăm đại học thun 2014”. Thun anai, abih bang mrô ]ơđai sang hră dưi bơni amăng mông Ngă lơphe\t bơni le\ 50 ]ô ]ơđai, amăng anun hmâo 35 ]ô ]ơđai hmâo mă pri Olympic jar k’mar, 5 ]ô hmâo mă pri k’sem min bôh thâo phrâo hăng 10 ]ô ]ơđai hmâo poang lu hloh tal pơplông roah ]ơđai đ^ đại học thun 2014. H’dră bơni anai kiăng pơsur pran joa hrưn đ^, hrăm tui, pơhra\m drơi pô mơng [ing ]ơđai, [ing hrăm đại học, djru pơdo\ng pơjing h’dôm ]ô m’nuih thâo rơgơi djru kơ bruă lon ia./.

****To\m brơi, lơ 30/10, Sang ia jrao prong jar kmar Vinmec hăng sang ia jrao prong đại học Đah bơnai EWHA dêh ]ar Hàn Quốc pơphun jơnum k^ pơkôl ngă hro\m djru nao rai pơtô hrăm, pơđ^ tui tơlơi thâo thăi kơ [ing nai ia, ơi ia jrao. Anai le\ bruă mă phun blung sang ia jrao Vinmec sang ia jrao gah rơngiao kơ Kơnuk kơna dưi ako\ pơjing blung a mă bruă [ơi dêh ]ar ta mơ\ng thun 2015. Tui hăng tơlơi tu\ ư k^ pơkôl, sang ia jrao Đại học Phụ nữ EWHA dêh ]ar Hàn Quốc amra djru kơ sang ia jrao jar kmar Vinmec pơtô hrăm bruă ia jrao, tơlơi pơjrao duăm ruă kơ [ing đah kơmơi amăng klâo mơta tơlơi ruă, brah blong ko, pơjrao tơlơi ruă đah kơmơi hrơi hăng ruă tơ-u\t tơlang, djru pơđ^ tui ano\ tu\ yua kơ bruă pơjrao kơ [ing đah kơmơi hrơi Việt Nam ta./.

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****Kơnuk kơna dêh ]ar Nga glăk pel e\p lăng kơ]ăo bruă 25 klai đô lar Mi djru kơ dêh ]ar Triều Tiên ming pơkra glăi jơlan rơdeh treng yua sô laih. Pơ ala glăi Kơnuk kơna dêh ]ar Nga amra dưi nao ngă hro\m bruă hơduah e\p mă dram gơnam amăng lo\n dêh ]ar Triều Tiên. Tui hăng tơlơi pơhing phrâo r^m hrơi dêh ]ar Nga lăi, kơ]ăo bruă djru anai sui 20 thun, amra pơkra phrâo  3 rơbâo km jơlan rơdeh treng sô laih [ơi dêh ]ar Triều Tiên. Nga brơi thâo amra ngă hro\m dêh ]ar Hàn Quốc amăng bruă pơkra jơlan rơdeh treng kơ Triều Tiên. Dêh ]ar Triều Tiên le\ lo\n ia hơmâo lu dram gơnam kông ngăn amăng lo\n kah hăng Urani, eh pơsơi, magiê hăng lu mơta pơko\n./.

****Jơnum min apăn bruă Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar tal 69 jơnum tui tơđar abih bang pel e\p Tơlơi pơtrun pơs^t “Tơlơi  kiăng hloh pioh pơđu\t tơlơi pơtrun kom bơvih [o\ng, s^ mdrô hăng prăk kak mơng deh ]ar Mi k’do\ng Cuba” hăng mrô hră ple\ 188 po\k tu\ ư, 02 po\k hră k’do\ng glăi (anun le\ Mi hăng Israel), 03 po\k hră ple\ [u hmâo lăi h’ge\t. Amăng tơlơi pơhiăp brơjah nao rai hăng pơblang hră ple\, khoa pơ ala h’dôm bôh deh ]ar hăng h’dôm gru\p deh ]ar [u hmâo pơlir h’b^t, G77 châu Phi, Khul gru\p h’dôm bôh deh ]ar Caribe, MERCOSUR hăng Khul gum hrom Khul đăo Islam … [om đ^ k’tang t^t laih tơlơi pơtrun kom mơng Mi ngă soh h’dôm tơlơi pơkă amăng Phiăh phiăn Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar hăng tơlơi phiăn jar k’mar, laih anun iâu pơthưr Mi hmâo bruă gơgrong ngă tui h’dôm Tơlơi pơtrun pơs^t mơng Jơnum min apăn bruă Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar hăng pơđu\t m’tam tơlơi pơtrun kom [u djơ\ phiăn ngă kơ deh ]ar Cuba./.

****Pơhiăp [ơi anăp mông jơnum bơkơtoai kơ ayuh ]uh, ayuh gais to\ apui klâo bơnah lơ 30/10 [ơi Brussel dêh ]ar Bulgum, Khua dêh ]ar Ukraina ơi Arseny Yatsenyuk brơi thâo, dêh ]ar anai amra tla hnưh blơi ayuh gais mơ\ng dêh ]ar Nga mơ\ng hlâo, tơdah dưi k^ pơkôl hơtal anai. Khua dêh ]ar Ukraina lăi rơđah, rơnoh prăk do\ng hnưh blung a truh kơ 1 klai 45 klăk đô lar Mi amra tla glăi ta` đô], tơdơi kơ tơlơi pơkôl dưi k^ laih anun hơdôm do\ glăi 1 klai 65 klăk đô lar Mi le\ amra tla abih hlâo kơ abih thun anai./.

****Tơlơi pơhing mơng {irô ding jum pơtôm hiăp deh ]ar Nga tôm brơi lơ 30/10 brơi thâo, sa ]ô m’nuih deh ]ar Nga m’găt rơdeh por hmâo ling tơhan Taliban mă pơko\ng [ơi deh ]ar Apganistan thun hlâo phrâo ara\ng pơtlaih. Tui hăng [irô mă tơlơi pơhing Nga, pô anun anăn `u Petrenko m’găt rơdeh por tơhan Mi-8 mơng deh ]ar Nga dưi hmâo ara\ng tlaih amăng lơ 29/10 tơdơi kơ gir run bơk’toai mơng deh ]ar Nga hăng Taliban. {irô ding jum pơtôm hiăp deh ]ar Nga brơi thâo, Petrenko khom ple\ trun ta` [ơi tring ]ar Logar deh ]ar Apganistan hăng hmâo tơhan Taliban mă pơko\ng mơng blan 4 thun 2013. Ră anai `u glăk do# [ơi [irô anih jư\h deh ]ar Nga pơ\ plơi prong jư\h jom Kabul, deh ]ar Apganistan hăng amra ta` po\t glăi pơ\ deh ]ar Nga./.

            ****Lơ\m lơ 29/10, Khua ]ih pioh Sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar, ơi Ban Ki Mun nao ]uă anih do\ jăng jai mơ\ng mơnuih [ôn sang Somali [ơi dêh  ]ar Kenia. Hlâo kơ anun,  ơi Ban Ki Mun nao ]uă dêh ]ar Somali. {ơi anai, `u bơni bruă ling tơhan dêh ]ar Somali hăng khul khua mua mơ\ng sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar châu Phi djru ngă bruă pơgang tơlơi rơnuk rơnua [ơi Somali. Khă tui anun, [ơi anih jưh jăng jai Dadaab giăm goai dêh ]ar hăng Kenia  laih anun Somali, mơnuih [ôn sang lăi gơ`u [uh ăt do\ hu\i rơhyưt đô] ră anai. Khua pơtruh hiăp kơ sang gum hơb^t djo\p dêh ]ar wai lăng mơnuih đuăi kơ tơlơi blah wang, ơi Emmanuel Nyabera brơi thâo, ano\m bruă gơ`u glăk glăk bruă hăng Kơnuk kơna dêh ]ar Kenia laih anun Somali kiăng e\p hơdră djru klă hloh kơ mơnuih [ôn sang do\ jăng jai [ơi Dadaab ta` glăi pơ sang ano\./.

                                    }ih pơblang hăng pôr : Siu H’Prăk-Nay Jek