Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

****Mguah lơ 4/10 tơm dih, [irô ping gah, [irô wai lăng mơnuih [ôn sang, [irô djo\p djuai ania Việt Nam [ôn pro\ng Hà Nội, ako\ pơjing pơbư\p [o# mta hơdôm mnuih tha rơma hơmâo [uh tơlơi đưm [rô djơ\ 60 thu\n hrơi pơklaih rơngai  plơi pro\ng jưh jom ( 10/10/1954 -10/10/2014). Kơ iăng khua dêh ]ar ta, ơi Vũ Đức Đam rai jơnu\m hro\m ha\ng 300 ]ô ơi yă đưm hơd^p hiam ama\ng tơlơi kơdơng blah ayăt Prăng, hrơi pơklaih rơngai  plơi pro\ng jưh jom. {ơi mông pơbưp, hơdôm ơi yă tha rơma hơmâo [uh tơplơi đưm rơnuk kơdơng blah aya\t Prăng đưm, hơmâo pơbưp hơdơr glăi tơlơi đưm pơblah ngă “ Djai drơi pô yua kơ lo\n ia”, laih anu\n pơdah rai pran jua mơak yua lo\n ia pơklaih rơngai jai hrơi pơđ^ kyar, bôh nik `u plơi pro\ng jưh jo\m jai hrơi thâo rơgơi ha\ng hiam ro#, dưi hơmâo mơnuih [ôn sang tar [ar dêh ]ar ta khăp hăng  jao brơi tơlơi ]ang rơmang, dưi hơmâo gơyut gơyâo ]ar kmar bơni ha\ng pơ pu\ đ^ [ôn pro\ng yau tơlơi rơnuk rơnua, dưi hơmâo  ping gah, kơnuk kơna pơ pu\ đ^ plơi pro\ng jưh jom kh^n ktang, 3 wơt pơ pu\ đ^ miđai Sao vàng. {ôn pro\ng Hà Nội hmâo [ơk pha 300 ]opo ơi yă [uh tơlơi đưm rai pơbư\p [o# tal anai. Ha\ng pran jua mơ`u\m ia hơdơr pô klơi, [rô djơ\ nga\ lơ phet hdơr glăi 60 thu\n pơklaih rơngai plơi pro\ng jưh jom, [ôn pro\ng Hà Nội [ơk pha gơnam kơ rơbeh 42 rơbâo ]ô tơhan duăm ruă, rơka rơka], sang ano\ hơmâo mơnuih djai pơsa\n drơi yua kơ lo\n ia, mơnuih hgum hgôp nga\ hkru\ đưm, khul tơhan hđăp, khul hlăk ai ksung nao pơ ana\p hơđăp hmâo nao pơblah ngă kơdơng blah ayat Prăng, ha\ng rơnoh prăk 30 klai prăk kăk./.

****Lơ 4/10, đại tướng Phùng Quang Thanh, Khoa gum bruă Ding jum k’đi ]ar, Khoa {irô ding jum wai lăng Khul ling tơhan deh ]ar hăng Gru\p Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang tring ]ar Hưng Yên hmâo laih mông bư\p m’nuih [ôn sang [ôn prong Hưng Yên, tring glông Tiên Lữ, Yên Mỹ hăng Văn Lâm. Gru\p Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang tring ]ar lăi pơthâo hăng m’nuih [ôn sang tơlơi pơkă hlâo bôh yôm tal jơnum lok 8 mơng Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang tal 13 amra pơ phun mơng lơ 20/10 truh lơ 29/11/2014. Amăng mông tu\ jum, m’nuih [ôn sang tring ]ar Hưng Yên rơkâo đ^ lu tơlơi rơđah đông kơ tơlơi h’d^p m’da m’nuih m’nam, ăt kah hăng h’dră gum djru, h’dră bruă pioh kơ m’nuih djơ\ jrao dioxin; ling tơhan plơi h’đăp; m’nuih tha rơma… Đại tướng Phùng Quang Thanh hăng [ing Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang bơni h’dôm tơlơi gum pơhiăp [ơi anăp tơlơi mơng lon ia, mơng lu m’nuih [ôn sang. Laih anun, h’dôm khoa pơ ala lăi pơthâo hăng m’nuih [ôn sang kơ tơlơi đ^ kyar bơvih [o\ng m’nuih m’nam, tơlơi rơnuk rơnoa plơi pla pơgang lon ia, h’dră bruă pơtôm hiăp mơng lon ia amăng 9 blan thun 2014./.

            ****Klăm tơm brơi lơ 5/10, [ơi sang pơdah tơlơi adoh suang Trưng Vương, khul hlăk ai [ôn pro\ng Đà Nẵng, ako\ pơjing hrơi khul hlăk ai pơyơr pô, laih anu\n bơni kơ khul hlăk ai rơgơi ngă tui tơlơi pơ tă mơng wa Hồ. {ơi mông ngui ngor, khul hlăk ai  [ôn pro\ng Đà Nẵng, ako\ pơjing prưng pơdah ru\p “Gơnal pơyơr pô”, prưng pơdah gơnam pơkra glăi mơng gơnam djah pơgăng wai lo\n glai adai rơhoong, ngă lơ phet hmư\ tui tơlơi iâo pơthưr “ Ngă tui hdră, ngă brơi ]ar kmar hơdja\ hơdjong hloh”, pơ plông tơlơi adoh khul hlăk ai pơyơr pô, v..v..Gơyut Lưu Văn Tân, khua g^t gai khul hlăk ai Kim Liên, phường Hòa Hiệp Bắc, [ôn pro\ng Đà Nẵng, khul hlăk ai hmâo bơni tal anai brơi thâo:

“ Khul hlăk ai ăt gir kơtưn ama\ng sa thun djru ba hdôm hlăk ai răm, jrôk jơlan, pơt glăi hrăm hră. Juăt nga\ tui hdră un lo\n pơkrem prăk, sa hrơi sa rơbâo prăk, sa ]ơ păt braih, djru ba mơnuih [ôn sang tơnăp tăp. Pơ\ ana\p anai [ing gơmơi gir run hro\m hb^t ha\ng dơi ayo\ng  ama\ng khul gir run jing h^ hlăk ai rơgơi ngă tui tơlơi pơtô mơng wa Hồ”./.

****Lơ 4/10, Khoa gum bruă Ding jum k’đi ]ar, Kơiăng Khoa deh ]ar ơi Nguyễn Xuân Phúc hmâo hră bơni kơ {irô ding jum Kông ang hăng Ping gah tring ]ar, Jơnum min m’nuih [ôn sang tring ]ar Sơn La; Kông ang tring ]ar Sơn La ngă truh kih na nao bruă phă prai 2 m’ta tơlơi s^ blơi ma túy prong. Ngă tui tơlơi g^t gai mơng Khoa deh ]ar kơ bruă k’tưn pơgang, k’do\ng [ing ngă soh gah ma túy, na nao amăng h’dôm hrơi mơng lơ 26/9 truh 1/10/2014, Kông ang tring ]ar Sơn La phă prai laih  2 m’ta tơlơi s^ blơi ma túy prong, mă pơko\ng 7 ]ô m’nuih, mă pơhrui abih bang 221 tơla#u heroin, giam truh 16.000 asar ma túy luk lu m’ta, lu phao k’toang ling tơhan hăng h’dôm gơnam tam pơkon. Kơiăng Khoa deh ]ar ta ơi Nguyễn Xuân Phúc ]ang rơmang, Kông ang tring ]ar Sơn La ngă tui dơng tơlơi truh kih, pel e\p pơhư prong k’đi tơlơi, pơgang, pơgăn hăng k’do\ng glăi kho\p hlo\h hăng [ing ngă soh gah ma túy./.

            ****Hlăk 12 mông 30 mơnit lơ 5/10, khul tơhan hyu toh boh m^n, gah phu\n akha công ty man pơdơng Trường Sơn – Binh đoàn 12, Ding jum wai lăng tơhan dêh ]ar ta hơmâo [uh lu boh [ôm, asar phao kơtuang do\ glăi, tơdơi kơ pơblah ngă [ơi plơi Ka Tăng, tring kual lao Bảo, tring glông Hướng Hóa, tring ]ar Quảng Trị. Mrô boh phao, boh m^n hmâo [uh mơng phu\n akha công ty man pơdơng Trường Sơn – Binh đoàn 12, hyu toh hlâo kơ man pơdơng ring bruă pưk sang đang jơlan, [ơi ama\ng jăng pơguăi lon ia ]ar kmar pok pro\ng. Ră anai hdôm boh phao ktuang, boh m^n ba pơtum ]uh pơrai lui h^. Anih anâm man pơdơng nga\ hro\m ha\ng puih găk tơhan pơguai lo\n ia ama\ng jang pơguai ]ar kmar Lao Bảo, ăt pok pro\ng hyu hduah boh phao, boh m^n dơng./.

****Tring ]ar Lâm Đồng lăi pơthâo 18 rơ-wang bruă anăp nao m’nuih pơhrui prăk [ia\ [ơi mông bơk’toai pơplih phrâo pơ]eh phrâo hăng lăi pơthâo rơ-wang pơplih phrâo pơ]eh phrâo truh hăng m’nuih hmâo prăk pơhrui glăi [ia\ tring ]ar Lâm Đồng. Anai le\ h’dôm rơ-wang bruă gah đang hmua, măi mo\k phrâo, phun jrao; h’dră bôh thâo phrâo, lăi pơhing [ơi tring ]ar Lâm Đồng. Rơđah biă `u le\ rơ-wang bruă pơlar phun jrao Dương Trí Nhân hăng mă yoa h’dră bôh thâo phrâo pla hyu đơr hơr [ơi tring ]ar, kiăng djru bơvih brơi tơlơi soaih kơ tơpul m’nuih, laih anun, djru pơjing bruă mă kơ neh wa djuai ania [ia\ [un rin [ơi tring ]ar dơng. K’sem min, mă yoa h’dră phrâo pơ plih glông h’dră pơkra bơmâo linh ]i, pơplih phrâo gơnam tam pơkra mơng linh ]i [ôn prong Đà Lạt; tu\ mă, mă yoa h’dră bôh thâo pơplih phrâo amăng bruă pơkra jrao phrâo gah tơlơi pơkra jrao mơng phun păk tra ngă jrao pơjrao tơlơi ruă. Ngă giong hăng mă yoa djuai phrâo kiăng pơkra lông lăng h’bơi prăng amăng bơyan h’jan Đà Lạt djru kơ bruă măi mo\k pơkra gơnam tam…

 

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

 

****Ding jum pơto\m pơhiăp dêh ]ar Isarael lơ 4/10 ba rai tơlơi pôr pơthâo kơdơng glăi khua dêh ]ar Thụy Điển, ơi Stefan Loefven pơs^t tu\ ư kơnuk kơna dêh ]ar Palestin. Tơlơi pôr pơthâo mơng ơi Stefan Loefven dưi hơmâo gah dêh ]ar Palestin bơni mơak bia\ ma\, samơ\ bưp gah dêh ]ar My, jing lon ia gơyut gơyâo to\ng ten ha\ng dêh ]ar Isarael kơdơng glăi ktang kơt^t. Dêh ]ar My lăi tui anai, tơlơi nga\ gah dêh ]ar Thụy Điển hăt ho\t đơi. Thụy Điển yơh lo\n ia ple\ hră do\ng yua mơng Sang hơgum hb^t djo\p dêh ]ar jao tơlơi dưi kơnuk kơna tui lăng su\ gah rơngiao ding kơna brơi dêh ]ar Palestin thu\n 2012./.

****Tui hăng {irô mă tơlơi pơhing AFP mơng deh ]ar Prăng, m’nuih ngă lơgreo [ơi Hong Kong, deh ]ar Khe\] hrơi tôm brơi, lơ 5/10 lăi pơto\ng pơ pe\ đuăi mơng sa dua anih anom ngă lơgreo tơdơi kơ tum pơ-[u\t rơgao sa mlăm khă hmâo tơlơi lăi pơtă mơng go\ng gai [ơi anai. Hlâo kơ anun, sa tơlơi bơdjơ\ nao rai amăng mơgoah pơ\ quận Mongkok lom tơhan polis pruih hyuh pơhăng amăng sa dua ]ô m’nuih ngă lơgreo. Bruă “Soa mă kual krah” – sa amăng h’dôm gru\p mơng h’dôm ]ô m’nuih ngă lơgreo [ơi kual lon Hong Kong, brơi thâo m’nuih ngă lơgreo amra pơ pe\ đuăi mơng Mongkok, anih ngă lơgreo tal 2, kiăng mu\t hrom khul ngă lơgreo [ơi quận Admiralty. Rơngiao kơ anun, h’dôm ]ô ]ơđai đai học glăk goang dar kual gah rơngiao [irô mă bruă go\ng gai kual lon anai ăt tu\ ư mơn ruh lui sa dua glông war pơgăn mơ\ gơ`u pơdo\ng đ^ kiăng pơgăn jơlan mu\t amăng [irô lom ngă lơgreo sui truh kơ sa rơ-wang hrơi 7./.

            ****Khua ding jum wai lăng tơhan dêh ]ar Prăng, ơi Jean –Yves Le Driean  brơi thâo, ama\ng hrơi pơ\ ana\p anai, Prăng hăng Đức amra brơi nao rơdeh por [u hơmâo mơnuih mơga\t, tui lăng su\ pơdơi pơblah [ơi kúal Ngo\ Ukraina. Tui hăng `u lăi, pơtru\n tơlơi pơdơi pơblah ngă, ăt ngă tui đô] [ơi dêh ]ar Ukraina, kơno\ng lui kual Đô-nhet-xcơ. Yua kơ anu\n yơh, kho\m nga\ tui tơlơi gir run tơdah dưi hơ ^n pơdơi pơblah ngă [ơi treng gah dưi pơ pu\ nga\ tui. Dêh ]ar Prăng hăng dêh ]ar Đức hla\k mă bruă ha\ng khul gru\p wai lăng rơnuk rơnua laih anu\n ngă hro\m ha\ng Châu âu gah bruă anai, pioh nga\ tui s^t nik jơlan hdră anai. Tơdơi hrơi blan ngă tui tơpa\, tơlơi pơdơi pơblah ngă [ơi kual Ngo\ dêh ]ar Ukraina, hơmâo nga\ soh glăi na nao, ama\ng hdôm hrơi laih rơgao, mrô mơnuih [ôn sang ha\ng khul tơhan, djai jai hrơi jai lu tui gah dua bơnah gah./.

****Khoa gum bruă Khoa {irô ding jum pơtôm hiăp deh ]ar Mi gơgrong gah tơlơi [ơi Đông Á hăng Thái Bình Dương Daniel Russel hăng Khoa gum bruă {irô ding jum wai lăng Khul ling tơhan deh ]ar Mi kơ h’dôm tơlơi rơnuk rơnoa châu Á hăng Thái Bình Dương ơi David Shear lơ 5/10 nao pơ\ plơi prong jư\h jom Seoul pơ phun nao ]oa\ 3 hrơi [ơi deh ]ar Hàn Quốc. Bôh than phun mơng tal nao ]oa\ le\ kiăng bơk’toai h’dôm tơlơi pơ plih klă [ơi deh ]ar Triều Tiên h’dôm hrơi rơgao./.

****Hơmâo [ia\ hloh 18 ]ô mơnuih djai, yua hlung ma\  mah tơglưh [ơi tring ]ar Yu\ West Kalimantan, dêh ]ar Inđônêxia lơ 4/10. Bruă hyu hduah mơnuih do\ hd^p, ăt do\ ngă tui ta` bia\ ma\. Tơlơi truh hlu\ng ma\ mah djơ\ 11 mông tui ha\ng mông [ơi anai, khă anu\n hay, truh to\ng krah mlăm, [irô hyu pơklaih tơlơi truh phrâo hmư\ tơlơi lăi pơthâo tơlơi truh anai. Ră anai aka thâo ôh hdôm ]ô mơnuih do\ đom [ơi hlu\ng ma\ mah do\p anai./.

                    Pơblang hăng pôr : Nay Jek-Siu H’Prăk-Rơluch Xuân