VOV4.Jarai - Jing nai pơtô arăng pơdơi laih k^ hră pơkôl, [u hơmâo prăk blan, [u hơmâo prăk djru, 2 c\ô nai hlăk ai pơtô [ơi sang hră muai Hoàng Anh, să Quảng Phú tơring glông Krông Nô ăt gir do\ glăi pơtô ba 58 c\ô c\ơđai djuai ania [iă.

{ing c\ơđai sang hră djuai ania Mông, Dao, Tày, Nùng, Thái…hrăm anih muai yua nai Ngân Thị Tươi pơtô, [ô| adung mơta gơ`u mơsă mơsua`, tơhơmek, glăk pơđok boh hră ê, a hrăm adoh. {ing c\ơđai anai hơmâo am^, ama do\ pơ tơring kual c\ư\ siăng pơngo\ dêh ]ar, mut rai do\ pơ Krông Nô, abih bang sang ano\ rin soh. Anih hrăm ăt pơdong mă đôc\ đac\, [u hơmâo gơnam yôm, kơnong kơ hơmâo kơ [ang grê yik jôk, mơ`i kyek kyok, hơdôm pok rup yua nai pơtô we mă [udah c\ơkăp, pơtep. Samơ\ [ơi anai ri\ hrơi lêng hao hac\ hmư\ mơnuih pơhiăp, mơnuih tlao.

Dua c\ô nai hlăk ai pơkra gơnam ngui kơ [ing c\ơđai sang hră.

Anih muai Hoàng Anh, să Quảng Phú ataih mơng tơring glông Krông Nô giăm 30km. anih hrăm anai hơmâo man pơdong mơng thun hlâo, hăng 2 anih hrăm, yua ană plơi brơi lo\n pơdong sang hră. {ơi anai ăt aka [u hơmâo apui lơtrik ôh. Mơng tơring glông nao pơ sang hră anai, rơngiă hơdôm mông [ơ\i, găn nao lu glông jơlan we\ wo\, đ^ kơdư, trun dơnung, lo\n pơtâo bơrơgơ`.

Nai pơtô Ngân Thị Tươi, djuai ania Mường, le\ sa c\ô nai pơtô jăng jai [ơi sang hră muai Hoàng Anh, mơng blan 11/2018, lơ\m `u tơkuh 20 thun. Mơng do\ anet laih, `u amuaih ngă nai pơtô, yua anun kiăo tui hrăm anih pơtô ngă nai. Hơdôm tơlơi hơmâo hrăm pơ sang hră hăng tơlơi sit nik lơ\m nao pơtô phara biă. Tơnap tap, kơ[ah lu mơta samơ\ `u [u hu\i ôh. {ing c\ơđai `u pơtô blung a hu\i kơ sang hră, [u khin pơhiăp tom, [u thâo tơlơi yuan dong jing tơnap biă mă c\i pơtô.

Tơlơi hok mơ-ak mơng [ing nai pơtô le\ [ing c\ơđai sang hră hơmâo hrăm tơlơi yuan, thâo pơđok, thâo adoh, suang…Tơlơi tơnap aka [u abih ôh, thun anai, Anom bruă pơtô pơhrăm tơring glông pơdơi h^ apah nai pơtô jăng jai tui hră pơkôl, yua hnun, lu nai pơtô jing pơdơi bruă. Ha mơkrah thun anai, [u hơmâo djơ\ ha asar prăk blan, samơ\ [ing nai pơtô anai ăt do\ gir pơtô mơn, găn rơgao abih tơlơi tơnap tap:

‘’Djo\p mơta lêng tơnap tap soh, [u hơmâo prăk blan, lơ\m anun nao pơtô ataih, prăk tuh ia săng rơdêh, prăk [ong huă lêng tơ`a mơng am^ ama soh. Lu wơ\t glăi pơ sang, am^ kâo tơ`a mơn hiư\m ih nao pơtô [u hơmâo prăk [ơ\i anun, jing kâo hai rơngôt mơn. Hlâo adih, kâo hơdip pơ anai mơn, yua anun [uh [ing c\ơđai tơnap, ta djă hơdip laih amăng tơlơi tơnap anai jing lăng pap biă. Rơkâo rai pơtâo pơ anai le\ yua kâo amuaih ngă bruă, kiăng pơtô ba [ing c\ơđai đah tơdơi anai mơng hơdip klă hloh. Ră anai [u hơmâo prăk blan ôh, samơ\ ăt kho\m nao pơtô mơn yua hu\i [ing c\ơđai [u thâo [uh nai le\ gơ`u [u nao sang hră dong tah’’.

Ngă nai pơtô jăng jai tui hră pơkôl amăng 3 thun anai laih, nai pơtô Cao Thị Thuyền (tơkeng thun 1996) le\ nai pơtô mơng Sang hră muai Hoàng Anh mơn, ăt bưp tơlơi tơnap kar kăi mơn yua arăng pơdơi hră pơkôl ngă bruă. Khă hnun, nai Thuyền ăt nao pơtô mơn, djru anih hrăm pơko\n mơng sang hră wai lăng anih muai prong hăng 30 c\ơđai.

‘’{u hơmâo prăk blan, lu wơ\t laih [u hơmâo prăk tuh ia săng nao pơtô, lu wơ\t c\ơkă rơdêh arăng [ơi jơlan kiăng arăng pơgiăng nao pơ sang hră. Tui anun ngă hơ[lă pran biă mă, amuaih c\i lui bruă biă, samơ\ yua lăng pap kơ [ing c\ơđai, tơdah ta [u nao pơtô le\ tơdơi anai `u đ^ anih sa [u thâo pơhiăp tơlơi yuan, [u thâo boh hră tui anun pap biă. Tơlơi kâo lăp hơdor na nao le\ hơmâo am^ ama [ing c\ơđai ba ană `u nao hrăm mơ\ [u hơmâo sum ao buh, kâo pap đơi jing jruh ia mơta. Lu wơ\t lăng [ing c\ơđai rơmon đơi, kâo nao blơi [a` hăng ia tơsâo rơmô brơi gơ`u mơ`um, lơ\m anun kâo [u hơmâo gơnam c\i [ong, kho\m ư\ yơh’’.

Nai Cao Thị Thuyền pơphun brơi c\ơđai ngui.

Amai Vi Thị Hoa, djuai ania Thái, hơdip [ơi să Quảng Phú brơi thâo, mơng hrơi ană `u nao hrăm anih muai, yua [ing nai gir pơtô mơn ană `u mơng thâo adoh, thâo ră ruai, amuaih nao pơ sang hră. Amai Vi Thị Hoa lăi nao kơ pran jua mơng am^ ama [ing c\ơđai tui anai:

‘’{ing nai pơyô jing djru kơ ană bă [ing ta thâo hră, bơni biă mă kơ dua c\ô nai pơtô djru kơ [ing c\ơđai thâo hră, tơdơi anai thâo tơlơi anai tơlơi adih. Pơhmutu kah hăng ta nao pơ jơlan mơ\ [u thâo boh hră hiư\m mơng thâo jơlan nao. {ing ană bă djuai ania Mông le\ do\ pơ kual ataih yaih, do\ hăng kơdư hăng c\ư\, trun pơ dơnung mơ\ [u thâo tơlơi yuan tui anun ngă tơnap kơ [ing nai pơtô biă. Am^ ama djuai ania Mông gơ`u do\ pơ ataih, mơmot kle\ng kah gơ`u mơng rai tu\ mă ană, yua anun lăng pap biă kơ 2 c\ô nai ri\ hrơi tơguăn’’.

Nai pơtô Lê Thị Kim Thịnh, khua sang hră brơi thâo, ră anai sang hră glăk wai lăng 25 c\ô mơnuih mă bruă, nai pơtô hăng 302 c\ô c\ơđai sang hră tui hrăm [ơi hơdôm anih sang hră pơdong. Hơjăn [ơi anih muai Hoàng Anh le\ anih hrăm ataih hloh, ataih mơng sang hră phun 20km.

‘’Yua hơmâo tơlơi juh alum mơng [ing khua sang hră ăt kah hăng [ing go\p mơn kiăng gơ`u do\ glăi mă bruă. Ră anai nao mă bruă hơdôm blan mơ\ [u hơmâo ha asar prăk, rơngiao kơ anun sang ano\ bưp lu tơlơi tơnap tap dong. Hăng pô kâo pơmin, sa c\ô khua sang hră, lơ\m ngă bruă [ơi anai kâo ăt do\ pơmin, do\ bơngơ\t mơn. Rơkâo đ^ kơnuk kơna lăng ba [ing nai pơtô jăng jai, yua [ing nai pơtô jăng jai [ơi sang hră kâo le\ do\ amăng anăn ruah biên chế, yua anun c\ang rơmang kiăng pơphun pơplông ruah nai ta` kiăng pơhlôm tơlơi gêh gal hăng hơmâo tơlơi djru tui arăng pô pơko\n’’.

Tơdah [u khăp pap kơ [ing c\ơđai, biă mă `u le\ [ing ơđai djuai ania [iă tơnap tap le\ amra [u hơmâo pô săn hơtai do\ glăi pơtô pơ lu sang hră tơnap pap kah hăng sang hră muai Hoàng Anh anai. Dua c\ô nai hlăk ai le\ mơnuih gir kơ bruă, hơmâo c\ơđai sang hră, [ing go\p [u-eng biă mă. Khă hnun, truh hrơi hơbin [ing gơ\ mơng jing nai pơtô sit nik.

Siu H’Mai: Pơblang hăng pôr