VOV4.Jarai - Jing sa ]ô mơnuih ngă đang hmua bơwih [ong huă s^ mdrô rah, laih anun sa mơnuih apăn bruă jơnum min hur har pran jua, abih pran jua hăng hơdôm [ing mơnuih tơnap tap, anun le\ gru ba jơlan hlâo mơng ơi Hoàng A Pẩu, sa ling tơhan hơđăp, mơnuih apăn bruă jơnum min mơnuih djuai ania Kha] [ơi să Bảo Quang, plơi prong Long Khánh, tơring ]ar Đồng Nai hrăm, ngă tui gru hiam Wa Hồ.

65 thun, rim hrơi ơi Hoàng A Pẩu grek gru`, gơgit hăng bruă đang hmua. Kual đang mua 2 ektar hăng lu phun bôh troh hmâo noa yôm glăk hmâo bôh pe\ s^ le\ jơlan phun pơhrui glăi prăk sang ano#, rim thun ba glăi kơ sang ano# `u hmâo 300 klăk prăk.

Kông ngăn dưi pơjing rai dưi hmâo `u dleh glar anai dưi pơdo\ng đ^ hăng dua [e\ tơngan sôh amăng lu thun.

Hơdôm pluh thun hlâo adih, hăng pran jua, pran gơgrong mơng ling tơhan Wa Hồ, lom pơ phun bruă bơwih [ong, ơi Pẩu gir run hrưn đ^ mơng tơlơi tơnap, hyu ]an ling, pơkrem pioh dưi blơi kloh sa blah lo\n. Laih anun `u hyu hơduah e\p, hrăm tui, ngă lông lăng rim djuai phun pla, hlô rông.

Hlô rông hmâo ha tal klin ngă, phun pla hmâo ha tal [u hmâo noa, [u djơ\ bơyan hmâo noa [udah pla phun pla anai koh phun pla adih… `u leng kơ găn rơgao sôh.

Tơlơi hơd^p mơda hăng bruă mă hmâo lu tơlơi dleh tơnap, hmâo tom lui ruh samơ\ `u hơdor kơ tơlơi Wa Hồ pơtô, djă pioh tơlơi pơmin ling tơhan, [u tlaih lui raih.

Truh ră anai, ơi Hoàng A Pẩu jing sa amăng hơdôm mơnuih ngă đang hmua rơgơi [ơi plơi pla anai.

Tơlơi bơwih [ong hơđong laih, samơ\ ơi Hoàng A Pẩu [u brơi pô lăng djơ\ hăng pran jua ôh. ~u gum hrom Jơnum min djop djuai ania să Bảo Quang, plơi prong Long Khánh, jing sa mơnuih apăn bruă Jơnum min hur har, hmâo pran jua thâo gum djru, dưi hmâo neh wa đăo gơnang, kiăng khăp.

Ayong Lê Văn Xuyên [ơi gru\p mrô 10, ấp Bàu Cối, să Bảo Quang, plơi prong Long Khánh hmâo tơlơi hơd^p mơda sang ano# tơnap tap.

Sa bôh sang pơgang hơjan, pơ-iă jing tơlơi ]ang rơmang mơng rơkơi bơnai ayong Xuyên, samơ\ lu thun [u dưi ngă tui.

Lăng [uh sang ano# rơkơi bơnai Xuyên păp đơi, ơi Pẩu hmâo gơgrong tơbiă pơsur pơdo\ng brơi sang ano# ayong Xuyên sa bôh sang do# khăp păp.

Gơnang kơ tơlơi pơsur pơtrut, djru gum mơng ơi Hoàng A Pẩu, mơng sa bôh sang ano# [un rin, ayong Xuyên hmâo hrưn đ^ tơtlaih mơng [un rin. Ayong Xuyên brơi thâo:

“Hăng sa ]ô mơnuih sa bôh plơi hăng ơi Pẩu, anun dưi hmâo `u djru gum lom sang kâo tơnap tap.

Akă hmâo sang, hmâo bah amăng anun dưi hmâo `u djru hmâo sang do# khăp păp pioh do#. Laih anun `u pơsur djru gum, hlâo adih kâo le\ sang ano# [un rin samơ\ ră anai dưi tơbiă mơng sang ano# [un rin laih, tơtlaih mơng [un rin laih”.

Hơdor kơ tơlơi Wa Hồ pơtô mơnui mă bruă Jơnum min, ơi Pẩu pơmin khom thâo kơja\p hơdră bruă mơng Ping gah hăng Kơnuk kơna, kiăng lăi pơhing, pơsur pơtrut, pơ phun tum pơ[u\t m[s. Kiăng dưi ngă tui anun, mơnuih apăn bruă jơnum min khom pơsit gru ba jơlan hlâo, ngă hlâo.

Hăng ơi Hoàng A Pẩu, hrăm tui Wa Hồ [u tơnap mơn, rim bruă mă mơng `u djru kơ tơlơi hơd^p, djru mơnuih [u djơ\ tơlơi tơnap ôh mơ\, amu` ame\ le\ djru nao rai tơdruă amăng tơlơi hơd^p mơda rim hrơi, mơnuih hmâo tơlơi gal le\ djru ba mơnuih tơnap tap. ~u pơmin:

“Kâo pơtô glăi hơdôm tơlơi găn rơgao mơng pô kiăng neh wa thâo kơja\p, bơwih [ong huă. Ră anai gum hrom bruă mơnuih mơnam, djru djop mơnuih bưp tơlơi tơnap. Kâo hmâo prăk kak le\ kâo ]ang rơmang dưi djru gum neh wa kiăng gum hrom pơđ^ kyar bơwih [ong”.

Lu thun rơgao, amăng bruă mă le\ Khoa Gru\p jơnum min ấp Bàu Cối, să Bảo Quang, ơi Pẩu hmâo laih lu tơlơi gum hơgo#p amăng hơdôm bruă lăi pơhing, pơsur mơnuih [ôn sang gum hrom klă hơdôm bruă bơkơtưn khăp kơ lo\n ia, hơdôm bruă pơsur, pơđ^ kyar bơwih [ong huă, hro\ trun rin rơpa.

Hăng sa ]ô mơnuih djuai ania Kha] anun tơlơi pơhiăp, bruă mă mơng `u jai hmâo noa yôm amăng plơi pla.

Yă Lương Thị Bảo Thuỳ, Khoa Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam să Bảo Quang, plơi prong Long Khánh pơsit, ơi Hoàng A Pẩu le\ pô ngă gru [ơi plơi pla ba jơlan hlâo amăng bruă hrăm, ngă tui tơlơi pơmin, kơnui Hồ Chí Minh:

“{u djơ\ kơnong kơ sa mơnuih ngă đang hmua rơgơi mơbruă ôh mơ\, ơi Hoàng A Pẩu do# jing sa mơnuih apăn bruă ping gah ngă gru hlâo dong. Hăng bruă gơgrong sa ]ô Khoa gru\p hyu mă bruă Jơnum min ấp, `u leng kơ abih pran jua bruă mă.

Hăng sa ]ô djuai ania Kha], `u jing sa gru ba jơlan hlâo bơnga] amăng hrăm ngă tui tơlơi pơmin, kơnuih Hồ Chí Minh, je# giăm hăng m[s na nao, lăng ba bôh tu\ yua mơng m[s”.

{ơi să Bảo Quang hmâo [u [ia\ sang ano# tơnap tap dưi hmâo ơi Hoàng A Pẩu djru gum. Hmâo mơnuih `u brơi ]an prăk [u mă kơmlai, hmâo mơnuih `u pơtô brơi bôh thâo bơwih brơi phun pla, hlô rông; hmâo mơnuih đa `u nao ]ua\, pơtrut pơsur pran jua lom bưp tơlơi tơnap amăng tơlơi hơd^p mơda. Plơi pla pơkra jơlan, `u djru prăk; [ing ]ơđai sang hră tơnap tap, `u pơsur hăng prăk djru hrăm hră hăng rơdêh dang wang…

Kơnong kơ hơdră “Plơi pla djop djuai ania [ia\ [ơi să djru pran ]ơđai nao sang hră” mơ\ ơi Pẩu ngă khoa gru\p hmâo ngă pơhư\] 24 ]ô mơnuih gum hrom le\ hơdôm sang ano# neh wa djuai ania [ia\, anăp nao, gum pơ]ruh hơdôm pluh klăk prăk djru ]ơđai sang hră hmâo tơlơi hơd^p mơda tơnap.

Hăng pran jua tơpă sit hur har, thâo gum djru hăng pran jua hrăm tui Wa, ngă tui Wa, ơi Hoàng A Pẩu jing gru ba jơlan hlâo amăng khul mơnuih djuai ania [ia\ [ơi plơi prong Long Khánh, bơwih [ong huă rơgơi, ngă pô apăn bruă Jơnum min ba gru hlâo.

Hơdôm bruă mă sit nik mơng `u dưi hmâo m[s, biă `u neh wa djuai ania [ia\ lăng nao, ngă tui, mut hrom, hrưn đ^, pơđ^ kyar bơwih [ong sang ano#./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang