VOV4.Jarai - }ih hăng pôr jua pơhiăp 6 amăng 12 jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp hăng tơlơi djuai ania[ia\, {irô gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam pơdo\ng [ơi kual }ư\ Siăng jing anom bruă ba jơlan hlâo mơng Gong phun pơtui jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam ngă tui bruă pôr pơhing mơ\ Ping gah, Kơnuk kơna jao [ơi glông pôr jua pơhiăp VOV4.

 

Rơgao 25 thun pơdo\ng, pơđ^ kyar, hơdôm jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania [ia\ VOV }ư\ Siăng [u djơ\ kơnong kơ gơyut po# p^n, tơlơi ư-ang mơng neh wa djop plơi pla ôh mơ\, `u do# djru ba glăi bôh tu\ yua amăng bruă pơgang bôh thâo phiăn juăt pha ra mơng kual }ư\ Siăng.

 

Ư-ang jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam

           

Rơgao hăng anai 25 thun, lơ 1/7/1993, jua pơhiăp tơlơi djuai ania Êđê pôr đ^ hăng glông pơtui jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam.

 

Anai jing [u hmao thâo hăng ư-ang, tal blung a neh wa djuai ania Êđê [ơi kual }ư\ Siăng dưi ngă juăt hăng tơlơi pơhing phrâo [ơi djop anih hăng tơlơi pơhiăp djuai ania pô.

 

Pô ]ih hăng pôr tơlơi Êđê Y Khem Niê ruai glăi tơlơi mơ-ak amăng hơdôm hrơi blung a ngă tui jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp:

           

 “Kâo ba tơbiă hơdôm tơlơi pơhing phrâo amăng lon ia ta, dêh ]ar ta] rơngiao, truh kơ bưp nao rai [ơi plơi pla le\ gơ`u mơng tơ`a, hơn^ ngă [ing gih nao pơ\ Iraq, nao pơ\ hơdôm anih anun hă mơng hmâo tơlơi anun hă.

 

Lom anun kâo mơng pơblang le\ bôh yôm tơlơi pơhing mơng tơlơi djuai ania Yuan, laih anun pơblang jing tơlơi djuai ania pô pioh neh wa thâo hluh”.

   

{ing mă bruă [ơi VOV Tây Nguyên hơdôm hrơi phrâo pơdo\ng 

To# tui tơlơi truh kih mơng jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi Êđê, [rô kre\p 1 thun tơdơi, lơ 1/7/1994, Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania Jarai.

 

Mơnuih djuai ania [ia\ kual }ư\ Siăng bă plai kơ tơlơi đăo gơnang hăng ư-ang lom tơlơi pơhiăp mơng djuai ania pô pôr đ^ hăng glông pơtui jua pơhiăp dêh ]ar ta.

 

Ơi Kpă Simon, Kơ-iăng Khoa {irô Gong phun pơtui jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam pơdo\ng [ơi kual }ư\ Siăng, hơdor glăi, sa mông mơguah bơyan hơjan thun 1994, {irô to# tơno# ]ơkă sa ]ô tuai, rơgom ơi R]om Yơ`, juă rơdêh dang wang rơbêh kơ 100 km mơng să Ea Hleo, tơring glông Ea Hleo, tơring ]ar Daklak, rai bơni:

           

“Lom anun `u hơduah e\p hăng lăi le\: “kâo mơ-ak biă, kâo ư-ang lom hmư\ 2 mơta tơlơi pơhiăp Êđê hăng Jarai amăng glông pơtui jua pơhiăp mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam.

 

Laih anun kâo amra hyu lăi pơthâo kơ djop mơnuih ngă hơget le\ ngă, pioh [ia\ mông hmư\ jơlan hơdră pơtui tơlơi djuai ania [ia\ amăng glông pôr pơhing Gong phun pơtui jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam”.

   

Gru\p ]ih pơblang hăng pơhiăp tơlơi djuai ania [ia\ VOV Tây Nguyên

Dong sa tơlơi pơhiăp djuai ania Êđê, tơlơi pơkă kơ jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania [ia\ kual }ư\ Siăng mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam [u pơdơi pơhư prong, pơđ^ kyar, Thun 1994, jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi Jarai pôr đ^.

 

Kiăo tui anun le\ jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi Bahnar (1995), tơlơi djuai ania Hdang (1998), tơlơi K’ho (2001) hăng jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp Bơnông pơtui thun 2006.

           

Dong mơng mông pơtui kơnong kơ hmâo 30 mơnit sa hrơi, ră anai VOV }ư\ Siăng hmâo pơtui laih [ơi glông pôr jua pơhiăp tơlơi djuai ania na nao mơng 5 mông mơguah truh 10 mông 30 mơnit mơmot rim hrơi [ơi glông mrô SW 6020 Khz, [ơi [a\ng FM 90,5 MHz.

 

VOV }ư\ Siăng le\ anom bruă ba jơlan hlâo mơng Gong phun pơtui jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam pơtui 6 amăng 12 mơta tơlơi pơhiăp djuai ania [ia\ pơtui amăng glông pôr djuai ania [ia\ VOV4.

 

            Pô je# giăm mơng neh wa kual }ư\ Siăng

           

Hrom hăng bruă kơtưn mông pơtui, bôh yôm jơlan hơdră pơtui tơlơi djuai ania [ia\ ăt jai hrơi nao dơlăm hloh, djơ\ hăng tơlơi kiăng hmư\ tơlơi pơhing phrâo jai hrơi jai lu mơng gơyut hmư\ Bro#.

 

Ră anai, hrom hăng 2 ]ra\n tơlơi pơhing phrâo rim hrơi, jơlan hơdră do# hmâo hơdôm ]ra\n hơdră Khoa pơ ala m[s hăng mơnuih [ôn lan, Gum hrom mơnuih ngă đang hmua, Tơlơi suaih pral kơ abih bang mơnuih, Plơi pla phrâo, Gru hiam bôh thâo djop djuai ania kual }ư\ Siăng, Tơlơi ră ruai kơtuai akhan rơnu] rơwang hrơi tơjuh, lăi nao abih bang tơlơi hơd^p mơda bruă kơđi, tơlơi bơwih [ong mơnuih mơnam mơng kual }ư\ Siăng hăng hơdôm tơlơi ru\ đ^ rơđah mơng lon ia, rong lo\n tơnah.

           

Hơdôm jơlan hơdră pơtui ăt je# giăm hloh hăng neh wa djuai ania [ia\ mơn. Bruă hyu lăi pơhing kơ hơdôm hơdră bruă mơng Ping gah, tơlơi phiăn mơng Kơnuk kơna dưi ngă tui klă biă hăng hơdôm tơlơi bơhmu tu `u lu mơta mơng bôh nik amăng plơi pla kual }ư\ Siăng, mơng hơdôm mơnuih ngă gru hơd^p klă mă bruă klă, ană mơnuih rơđah đông hăng pơhiăp hăng bôh pơhiăp mơng neh wa pô.

           

Hơdôm ]ra\n hơdră pơtô bôh thâo bruă đang hmua, lăi pơthâo tơlơi bơwih brơi suaih pral kơ pô… pơdah amu` thâo hluh, pơke\ hăng bôh nik tơlơi hơd^p mơda mơng neh wa, hăng hmâo tơlơi gum hrom mơng [ing juăt bruă.

 

Kah hăng ]ra\n hơdră Gum hrom mơnuih ngă đang hmua, mông anai glăk lăi pơthâo bôh thâo djru neh wa pe\, ]ơhmu, rak pioh kơ phê pơhlôm klă hiam.

 

{udah kah hăng hơdôm hrơi je# hăng anai, [ơi kual }ư\ Siăng ru\ đ^ hơdôm klin ruă kơ]ung [ơi tơkai, tơngan hăng mơbah, djơ\ hmơi, bơbrah rơkông đok.

 

Anun ăt le\ bôh yôm lăi pơthâo na nao tui hơdôm tơlơi pơhing phrâo, hrom hăng anun lăi pơhing dơlăm, lăi pơthâo bruă rak rem drơi jăn pran jua suaih pral, pơgang pơgăn klin ruă amăng ]ra\n hơdră tơlơi suaih pral kơ abih bang mơnuih, hăng tơlơi pơtô ba rơđah mơng mơnuih mă bruă gah Gơnong bruă ia jrao tơring ]ar Daklak.

           

Jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania [ia\ mơng VOV kual }ư\ Siăng hmâo jing laih gơyut je# giăm hăng neh wa [ơi djop plơi pla.

 

Ayong A Điêt, djuai ania Hơdang, [ơi să Ea Yiêng, tơring glông Krông Pa], tơring ]ar Daklak, brơi thâo:

             

“Lu mơnuih tha hmư\ bro# hăng tơlơi Yuan le\ gơ`u akă dưi thâo hluh abih sa, dua bôh pia, anun lom hmâo jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania [ia\ kâo [uh ba glăi bôh tu\ yua biă.

 

Jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania Hơdang hơdôm hrơi rơgao djru laih neh wa thâo hluh hơdôm tơlơi pơhing phrâo amăng lon ia pô, dêh ]ar ta] rơngiao, lăi pơthâo lu bôh thâo ngă đang hmua, bruă pơgang hăng ngă tui gru grua bôh thâo phiăn juăt djuai ania, hơdôm hơdră bruă, tơlơi phiăn Kơnuk kơna hăng hơdôm tơlơi mơnuih mơnam.

 

Kâo rơkâo bơni kơ Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam hmâo laih jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp hăng tơlơi Hơdang”.

    

{ing đah kơmơi pơblang pơhiăp tơlơi djuai ania [ia\ VOV Tây Nguyên.

Hrom hăng hơdôm tơlơi pơhing phrâo mơnuih mơnam, VOV4 }ư\ Siăng do# đing nao tơlơi kiăng hmư\ tơlơi ră ruai kơtuai akhan, tơlơi adôh đưm.

 

Rim thun, VOV }ư\ Siăng leng kơ ngă tui hơdôm tal hyu ]ua\ lăng, hr^p mă jua tơlơi adôh đưm.

 

Truh ră anai, anom bruă hmâo laih anih djă pioh tơlơi adôh đưm hăng 2300 mơta tơlơi adôh mơng 6 djuai ania kual }ư\ Siăng.

 

Tui hăng ơi Y Kô Niê, Kơ-iăng Khoa Anom wai lăng bôh thâo, Gơnong bruă bôh thâo, bơkơja\p drơi jăn hăng tuai ]ua\ ngui tơring ]ar Daklak, anai le\ tơlơi djă pioh yôm phăn biă, djru pơgang gru grua bôh thâo pha ra mơng neh wa kual }ư\ Siăng, biă `u amăng tơlơi ră anai mrô mơnuih thâo tơlơi đưm jai hrơi jai [ia\ tui, anih anom adôh suang tơlơi adôh suang đưm le\ rơngiă tui:

           

“Bôh nik plơi ră anai [u do# tơlơi ơi adôh tơ]ô hmư\, [udah hlăk ai tơdăm dra adôh bơkơđai nao rai hăng tơlơi adôh đưm ôh mơ\, plơi pla hmâo thâo tui hơdôm hơdră pha ra, hăng măi mok phrâo pôr pơhing rơnuk anai.

 

Amăng anun biă `u le\ Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam hmâo ba laih tơlơi adôh đưm glăi pơ\ hơdôm bôh plơi pla hmư\ giăm hloh.

 

{ơi anih anom adôh suang [u do# kah hăng đưm adih dong tah, samơ\ bruă hmư\, ngă juăt mơng loa bro# le\ djơ\ hloh hăng neh wa plơi pla ră anai, biă `u le\ [ing hlăk ai, hmư\ hăng lok glăi kiăng dưi hrăm tui tơlơi adôh đưm mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam”.

 

           

Kơja\p yak đ^ kyar – Pơke\ hăng jua suă phun akha

             

Kiăng hmâo tơlơi đăo gơnang mơng gơyut hmư\ bro#, tui hăng ơi Nhat Lisa, Kơ-iăng Khoa Anom pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania [ia\ - VOV kual }ư\ Siăng, hơdôm mơnuih ]ih pơblang tơlơi djuai ania [ia\ khom gir run [u pơdơi hrăm tui, pơhra\m pô, hrăm mơng neh wa pô [ơi plơi pla pô:

             

“Kiăng jơlan hơdră pôr pơhing hăng tơlơi djuai ania [ia\ jai hrơi jai giăm hăng gơyut hmư\ bro#, rơngiao kơ ngă klă bruă juăt bruă [ơi [irô, [ing mơnuih ]ih pơblang hăng pôr ăt kiăng bưp mơn neh wa djuai ania pô, hrăm tui tơlơi pơhiăp am^ ama, ơi yă pơjing hăng pơhra\m pơhiăp dong.

 

Hăng hơdôm mơnuih ]ih pơblang tơlơi pơhiăp do# hlăk ai le\ khom hrăm ngă tui bruă ]ih tơlơi pơhing, hyu bưp pô anai pô adih, mơng anun amra mă tu\ tơlơi găn rơgao amăng pơblang hăng pơhiăp, ăt kah hăng hmâo tơlơi ]ih djơ\ hloh, pơke\ hăng bôh thâo phiăn juăt mơng djuai ania pô”.

           

Gru grua VOV Tây Nguyên

Hăng tơlơi gir run mơng mơnuih ]ih pơblang, pơhiăp, hơdôm thun blan rơgao, hơdôm jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp djuai ania [ia\ kual }ư\ Siăng hmâo laih lu pri mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam.

 

Je# hăng anai hloh, tơlơi ]ih “Phiăn rơkâo tơlơi păp `ai mơguah – Gru hiam bôh thâo đưm djuai ania Hơdang” hmâo mă pri C – Pri bơni Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam 2017.

 

Jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp lu mơta “Bôh thâo Hơdang: pơ phun brơi tơlơi kiăng khăp, tum jơngum, lar hyu, yâu mơ-ak” hmâo mă pri ia prăk amăng Jơnum ngui pơtui jua pơhiăp đơ đam dêh ]ar ta thun 2018.

           

Hơdôm pran jua lăp pơ pu\ khăp kiăng mơng neh wa plơi pla, pri bơni mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam jing tơlơi pơsur mơnuih pơblang hăng pơhiăp VOV }ư\ Siăng hrưn đ^ dong, hrăm tui, pơhra\m drơi pô kiăng kơja\p yak nao [ơi glông jơlan yua kơ bruă pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania [ia\ mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam, yua kơ tơlơi hơd^p rim hrơi pơplih phrâo mơng neh wa djuai ania [ia\ kual }ư\ Siăng ./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang hăng pôr